quan điểm quá trình phát triển nhân cách theo phân tâm học (của Sigmund Freud) và ý nghĩa thực tiễn của nó

Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lý của một cá nhân biểu hiện ở bản sắc và giá trị xã hội của người ấy. Thuộc tính tâm lý là nói hiện tượng tâm lý tương đối ổn định – kể cả phần sống động và phần tiềm tang có tính quy luật. “Tổ hợp” là những thuộc tính tâm lý hợp thành nhân cách có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động lẫn nhau làm thành một hệ thống, một cấu trúc nhất định “Bản sắc” là muốn nói trong số những thuộc tính đó, trong hệ thống đó có cái chung từ xã hội, từ giai cấp, tập thể gia đình vào con người những cái chung này đã trở thành cái riêng, cái khác biệt của từng người có đặc điểm về nội dung và cả về hình thức, không giống với các tổ hợp khác của bất cứ một người nào khác. “Giá trị xã hội” là muốn nói những thuộc tính đó thể hiện ra ở những việc làm, những cách ứng xử, hành vi, hành động, hoạt động phổ biến của người ấy và được xã hội đánh giá. 2. Đặc điểm của nhân cách Một là, tính ổn định của nhân cách: Nhân cách được hình thành và phát triển trong suốt cuộc đời mỗi con người thông qua hoạt động và giao lưu, nó tương đối khó hình thành và khó mất đi. Trong thực tế, để hình thành một thuộc tính không phải là hình thành được ngay mà phải cần có một khoảng thời gian nhất định và ngược lại muốn loại bỏ thuộc tính đã xác lập cũng phải thế. Vì thế, nhân cách mang tính ổn định. Hai là,tính thống nhất của nhân cách: Nhân cách là một thể thống nhất giữa phẩm chất và năng lực, giữa đức và tài của con người. Trong nhân cách có sự hài hòa giữa các cấp độ: cáp độ bên trong cá nhân, cấp độ liên cá nhân và cấp độ siêu cá nhân. Nhân cách là tổ hợp các thuộc tính tâm sinh lý, các thuộc tính này được sắp xếp có hệ thống, có mối quan hệ chặt chẽ và thống nhất với nhau khi thể hiện qua hành vi.

MỞ ĐẦU Tâm lí học là một môn khoa học nghiên cứu về bản chất, quy luật sự hình thành, vận hành và phát triển của các hiện tượng tâm lí, lấy con người làm trung tâm của sự nghiên cứu thông qua các diễn biến tâm lí, tình cảm, dưới sự tác động của các yếu tố bên trong và bên ngoài Nhân cách là đỉnh cao nhất của

sự phát triển tâm lí của con người, của tự ý thức và tự điều chỉnh bản thân con người, là một vấn đề trung tâm của tâm lý học, là vấn đề cơ bản nhất song cũng

là vấn đề phức tạp nhất

Trong đó vấn đề sự hình thành nhân cách một trong những vấn đề đầu tiên

và cũng là then chốt, đang trở thành trung tâm chú ý của nhiều nhà nghiên cứu với nhiều quan điểm như Freud (thuyết phâm tâm học), Jung (học thuyết nhân cách biểu tượng), Albert (thuyết nhân cách tư duy, thuyết nhân cách học tập xã hội), Roger (thuyết nhân cách nhân văn), Frankl, Bandura, Eysenck,… Bài tiểu luận sau đây nhóm em đi sâu vào nghiên cứu quan điểm quá trình phát triển nhân cách theo phân tâm học (của Sigmund Freud) và ý nghĩa thực tiễn của nó

NỘI DUNG I.Khái niệm nhân cách

1 Định nghĩa

Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lý của một cá nhân biểu hiện ở bản sắc và giá trị xã hội của người ấy

Thuộc tính tâm lý là nói hiện tượng tâm lý tương đối ổn định – kể cả phần sống động và phần tiềm tang có tính quy luật

“Tổ hợp” là những thuộc tính tâm lý hợp thành nhân cách có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động lẫn nhau làm thành một hệ thống, một cấu trúc nhất định

“Bản sắc” là muốn nói trong số những thuộc tính đó, trong hệ thống đó có cái chung từ xã hội, từ giai cấp, tập thể gia đình vào con người những cái chung này đã trở thành cái riêng, cái khác biệt của từng người có đặc điểm về nội dung

và cả về hình thức, không giống với các tổ hợp khác của bất cứ một người nào khác

“Giá trị xã hội” là muốn nói những thuộc tính đó thể hiện ra ở những việc làm, những cách ứng xử, hành vi, hành động, hoạt động phổ biến của người ấy

và được xã hội đánh giá

2 Đặc điểm của nhân cách

Một là, tính ổn định của nhân cách: Nhân cách được hình thành và phát triển trong suốt cuộc đời mỗi con người thông qua hoạt động và giao lưu, nó tương đối khó hình thành và khó mất đi Trong thực tế, để hình thành một thuộc tính không phải là hình thành được ngay mà phải cần có một khoảng thời gian nhất định và ngược lại muốn loại bỏ thuộc tính đã xác lập cũng phải thế Vì thế, nhân cách mang tính ổn định

Hai là,tính thống nhất của nhân cách: Nhân cách là một thể thống nhất giữa phẩm chất và năng lực, giữa đức và tài của con người Trong nhân cách có sự hài hòa giữa các cấp độ: cáp độ bên trong cá nhân, cấp độ liên cá nhân và cấp độ siêu cá nhân Nhân cách là tổ hợp các thuộc tính tâm sinh lý, các thuộc tính này được sắp xếp có hệ thống, có mối quan hệ chặt chẽ và thống nhất với nhau khi thể hiện qua hành vi

Ba là, tính tích cực của nhân cách: Nhân cách là chủ thể của hoạt động và giao tiếp là sản phẩm của xã hội Nhân cách không chỉ là khách thể mà còn là chủ thể của các mối quan hệ xã hội, nghĩa là nó có tính tích cực của mình Giá trị đích thực của nhân cách, chức năng xã hội và cốt cách làm người của cá nhân thể hiện rõ nét ở tính tích cực của nhân cách

Bốn là, tính giao tiếp của nhân cách: Nhân cách chỉ có thể hình thành phát triển, tồn tại và thể hiện trong hoạt động và trong mối quan hệ giao tiếp với những nhân cách khác Thông qua giao tiếp con người gia nhập vào hệ thống quan hệ xã hội, lĩnh hội các chuẩn mực đạo đức và hệ thống giá trị xã hội Qua giao tiếp mà con người tự giáo dục và giáo dục lẫn nhau

II Quá trình phát triển nhân cách theo phân tâm học

1.Cấu trúc nhân cách theo phân tâm học

Điểm đặc biệt cơ bản nhất của phân tâm học khi nó đưa ra những giả thiết về nhân cách so với các trường phái tâm lý và ngoại tâm lý khác chính là việc xem nhân cách không chỉ là một thể loại tính cách con người trong đó cộng gộp lại một số những đặc điểm riêng biệt, mà còn là việc đưa khái niệm nhân cách vào trong khía cạnh cấu trúc Câu hỏi được đặt ra ngay lúc này khó có thể khác hơn : thế nào là cấu trúc? Nhân cách và cấu trúc liên hệ với nhau như thế nào ? … Theo S.Freud tâm lý con người được cấu tạo bởi ba khối : vô thức, tiền ý thức và ý thức; tương ứng với ba khối đó là ba thành tố cấu trúc nhân cách : cái

nó hay chính là cái bản năng(Id), cái tôi hay là cái bản ngã(Ego), cái siêu tôi hay siêu bản ngã(Superego) gọi là bộ máy tâm lý

Thứ nhất, vô thức là khối bản năng mà bản năng tình dục giữ vị trí trung tâm, cung cấp nguồn năng lượng libido chi phối toàn bộ hoạt động đời sống tâm thần.Khối này có các tính chất : có ngay lúc mới sinh ra, chỉ những lực lượng nguyên thủy của sự sống giống nhau cho tất cả các sinh vật, nó là nguồn động lực, sức mạnh cho hoạt động Id là cái thùng chứa năng lượng tâm thần, là cái chảo sục sôi những khát vọng, bản năng, hoạt động theo nguyên tắc khoái cảm, nghĩa là yêu cầu được thỏa mãn ngay tức khắc những khát vọng, bản năng

Thứ hai, tiền ý thức tương ứng với cái tôi(Ego) , nó bao gồm những suy nghĩ,ý thức của con người về các quy định, các quy luật của cuộc sống và các mối quan hệ thường ngày, các cách ứng xử đã được tập luyện trong cuộc sống hàng ngày.Nó luôn kìm hãm các động cơ của nguyên ngã hoặc hướng dẫn các động cơ đó biểu hiện ở những hình thức được xã hooij chấp nhận, giúp con người thích nghi với hoàn cảnh thực tế của đời sống xung quanh Nó được hình thành do áp lực của thực tại bên ngoài tới toàn bộ khối bản năng và ham mê Ego hoạt động theo nguyên tác của nhu cầu thực tại, con người phải dung một lượng năng lượng đáng kể để kiềm chế và kiểm soát thực những phi lí của Id

Thứ ba, ý thức là nhân tố lương tâm, đạo đức trong nhân cách, bao gồm mọi khả năng xuất hiện về cái đúng, cái sai, cái tốt, cái xấu.Nó là hiên thân của những lí tưởng và sự cố gắng để đat tới sự hoàn thiện thay vì sự thỏa mãn hay thực tại tức là sự học hỏi của cá nhân về các giá trị và quy tắc xã hội Nó là các chuẩn mực bên ngoài được phóng chiếu vào bên trong do kết quả nhập tâm của những lời dạy từ gia đình, nền văn hóa, giáo dục Nó hoạt động theo nguyên tắc kiểm duyệt và phê phán Nó kiểm duyệt để ngăn cái tôi không làm điều sai trái

để thỏa mãn động cơ bản năng, hơn nữa nó còn thuc đẩy cá nhân tiến tới lí tưởng

Cả ba khối cấu trúc Id, Ego, Superego, đều được chuẩn mực phải ở trạng thái thăng bằng tương đối Lúc ấy nhân cách phát triển bình thường nhưng cả ba khối này luôn luôn xung đột và mâu thuẫn với nhau, đó chính là cơ chế hoạt động tinh thần con người

2 Nội dung nhân cách theo phân tâm học

Theo phân tâm học của, kinh nghiệm sống khi chúng ta lớn lên đã góp phần tạo nên nhân cách để trở thành một người lớn có những nét đặc trưng rất riêng Theo Freud thì những ký ức khó chịu chính là những vết thương lòng, vốn có những tác hại tâm lý rất lớn Tất nhiên mỗi kinh nghiệm đau thương sẽ có những mức độ ảnh hưởng tác động khác nhau và chỉ có cá nhân đó mới có thể khám phá, thẩm định được mức độ ảnh hưởng của kinh nghiệm đó Như thế những kinh nghiệm ký ức khó chịu xảy ra trong những giai đoạn phát triển tâm tính dục

sẽ có những ảnh hưởng đến nhân cách con người Và ông khẳng định một nhân cách phát triển đúng đắn phải có sự hoạt động cân bằng của 3 hệ thống: bản năng, bản ngã và siêu ngã Bản năng là phần ban sơ của nhân cách, là phần chúng ta có chung với loài vật Đó là nơi của những bản năng và hoạt động trên nguyên tắc khoái lạc (hay nguyên tắc thoả mãn) Bản ngã duy trì sự cân bằng giữa bản năng và siêu ngã Khi 1 người đói, người ấy sẽ thoả mãn bằng cách thức xã hội chấp nhận, bằng cách mà xã hội không chấp nhận như là ăn cắp thực phẩm của người khác Nếu không có siêu ngã kiểm tra hành vi của con người thì

thực phẩm kia sẽ đánh cắp ngay Siêu ngã hình thành giá trị cá nhân, những quy tắc đạo đức và những điều được xem là đúng và sai Bản ngã và siêu ngã hình thành theo suốt tiến trình phát triển con người Bản ngã có những chức năng khác nhau: chế ngự ham muốn bât hợp lý, chấp nhận sự thất vọng, trì hoãn sự hài lòng, xử lý sự căng thẳng thần kinh, kiểm tra thực tế Một nhân cách thực hiện chức năng đầy đủ có nghĩa là đáp ứng đầy đủ các nhu cầu, thích nghi với hoàn cảnh

3 Quá trình phát triển nhân cách theo phân tâm học

Theo Freud, dục năng là một nguồn năng lượng lớn nhất chi phối mọi nguồn năng lượng khác có ảnh hưởng lên con người Theo Freud thì dục năng không chỉ có ảnh hưởng trực tiếp đến người lớn mà còn có tác động rất rõ rệt lên trẻ em và trẻ sơ sinh Khi Freud trình bày quan điểm của mình về tính dục nơi trẻ em, ông đã bị giới học giả lúc bấy giờ ởVienna phản đối cực lực Đơn giản là lúc đó dục tính với người lớn đã là một phạm trù tế nhị Tính dục nơi trẻ em lúc bấy giờ càng là một vấn đề khó chấp nhận hơn

Một thực tế được quan sát kỹ là ngay từ khi còn rất nhỏ (từ lúc mới sinh ra) khả năng đạt được cảm giác khoái cảm tính dục nơi trẻ sơ sinh đã xuất hiện Nhưng mọi người đã hiểu sai quan điểm của Freud và nghĩ ràng ông nhắm đến dục tính trong giới hạn của giao hợp và phóng tinh Tất nhiên Freud cho rằng tính dục cần được định nghĩa là những cảm xúc khoái lạc đem đến từ hệ thống

da người Và bằng chứng là từ trẻ em sơ sinh cho đến người lớn, chúng ta luôn

tỏ ra thích thú với những va chạm như vuốt ve, xoa bóp, sờ nắn, nụ hôn…

Freud cho rằng ở mỗi giai đoạn phát triển của con người, một vùng da nên

cơ thể sẽ có những phản ứng hứng thú khoái cảm cao nhất khi được kích thích Nhiều học giả sau này đã gọi những vùng da ấy là khu vực nhạy cảm Theo Freud thì con người trải qua những bước phát triển tâm tính dục sau:

Giai đoạn miệng: là giai đoạn trẻ em sơ sinh có khoái cảm lớn nhất qua thao tác bú và đưa lên miệng cắn những vật thể gần bé (Từ lúc mới sinh đến 1 tuổi hay chừng 18 tháng) Khi mọc răng các em bé sẽ bị ngứa lợi, nếu nhu cầu được

cắn một vật gì đó cho bớt ngứa không được đáp ứng, cộng với việc em có thể bị cai sữa quá sớm, một cá nhân có thể phát triển thành cá tính thích gây gỗ qua đường miệng Ví dụ thường là người thích cắn móng tay, cắn bút chì, cắn hạt dưa, và thích cắn người khác và là người có khuynh hướng ăn nói thiếu trách nhiệm, cố ý gây thương tổn đến người khác

Giai đoạn hậu môn: là giai đoạn bé tập trung vào khu vực hậu môn trong thao tác đại tiện mỗi khi bé đi vệ sinh Khoái cảm xảy ra mỗi khi bé nín và thả

cơ vòng hậu môn trong thao tác đại tiện (Khoảng từ 2–3 tuổi)

Giai đoạn bộ phận sinh dục nam: là giai đoạn bé có thích thú khám phá bộ phận sinh dục của mình, và chuyện bé thích nghịch bộ phận sinh dục của mình tương đối phổ biến (Khoảng từ 3, 4 đến 5, 6 có khi đến 7 tuổi)

Giai đoạn tĩnh lặng: là giai đoạn xung lực tính dục tạm thời bị nén lại để các

em có thời gian tiếp thu những kỹ năng mới nơi trường học Vào thời điểm này các em thường không tập trung quá nhiều vào mảng dục tính, tuy nhiên theo George Boeree (2006) có khoảng 25% các em có những hành vi thủ dâm, cao hơn nhiều so với thời gian nghiên cứu của Freud (Giai đoạn này bắt dầu từ 5,6,7 tuổi trở đi cho đến năm 12 tuổi)

Giai đoạn tập trung vào bộ phận sinh dục: là giai đoạn bắt đầu từ tuổi dậy thì khi cảm xúc tính dục tập trung vào khoái cảm giao hợp Theo Freud, bất cứ những hành vi tính dục nào khác với giao hợp tự nhiên, chẳng hạn như thủ dâm, làm tình qua đường miệng, tính dục đồng phái và những hành vi tính dục khác (vốn được thực hiện rộng rãi trong xã hội hôm nay) đều được coi là những hành

vi thiếu trưởng thành

Tuy nhiên Freud cũng đưa ra các giả định về nhân cách: nhân cách chịu ảnh hưởng bởi các kinh nghiệm tuổi thơ, những thất đoạt và xung khắc trong các nhu cầu căn bản cũng ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách Từ các tiền giả định

đó, Freud cho rằng nhân cách con người chịu ảnh hưởng rất nhiều từ quá khứ, bản năng và những thất bại trong việc thoả mãn những nhu cầu Và nếu một trong các nhu cầu không được thoả mãn thoả đáng, có thể để lại những ham

muốn hay xung lực, tồn tại ở bản năng hay vô thức, gây ảnh hưởng khi con người tiến sang giai đoạn khác

Như thế, đối với Freud, nhân cách, tuy không hoàn toàn được xây dựng trên nền tảng bản năng và dục tính, chịu ảnh hưởng rất nhiều từ khía cạnh tự nhiên của con người và dường như đã được xác định sẵn bởi bản năng và những ảnh hưởng đầu đời Môi trường và những tác động sau này không thể hay ít làm suy chuyển tính cách đã định hình Nói cách khác, nhân cách như là kết quả của một chuỗi những giằng co của nhu cầu và thoả mãn nhu cầu nơi con người Chính việc con người thành công hay thất bại trong việc xử lý những giằng có đó để lại những nét tính cách đặc trưng cho mỗi người

Một khi có sự mất cân bằng trong việc giải toả các nhu cầu, con người hứng chịu những xáo trộn về tâm trí và những xung đột nơi nhân cách Mức độ xáo trộn nặng hay nhẹ tuỳ thuộc sự bức bách và sức ép của việc thoả mãn nhu cầu

đó Nói cách khác, tuỳ thuộc năng lực dành cho nhu cầu đó Nếu năng lực mạnh

mẽ (đòi thoả mãn một nhu cầu nào đó) không được điều hợp đúng cách sẽ gây

ra tác động lớn hơn một nhu cầu có nguồn năng lực kém hơn

Trong lý thuyết của Freud, có thể phác họa một vòng tuần hoàn các nhu cầu đối với việc ảnh hưởng đến nhân cách Một nhu cầu phát sinh từ bản năng đòi được thoả mãn, đặt trường hợp nhu cầu đó không phù hợp với hoàn cảnh sống

và vì thế không được thoả mãn đúng mức Từ đó xảy ra sự đụng độ giữa bản năng và siêu ngã nên bản ngã tìm trốn vào những cơ chế tự vệ Kết quả là vô thức lại chịu những dấu vết mới của các xung đột và lại là nguồn chi phối nhân cách bởi những thúc đẩy của những nhu cầu chưa hoàn toàn được thoả mãn Đây là một học thuyết được các nhà tâm lý thuộc trường phái Freudian cổ vũ

vì họ tin rằng tất cả mọi người đều trải qua những bước phát triển này

III Ý nghĩa và liên hệ thực tiễn

Phân tâm học có ảnh hưởng rất lớn đối với một số ngành khoa học khác Tất

cả mọi lĩnh vực tri thức của con người như văn chương, nghệ thuật, tôn giáo,

nhân chủng học, giáo dục, luật pháp, xã hội học, luật học, sử học và những môn học về xã hội hay cá nhân khác đều chịu ảnh hưởng của Phân tâm học

Thuyết Phân tâm học ra đời đã cung cấp một ý tưởng khoa học đúng đắn cho

sự phát triển của nhân loại nói chung, ngành khoa học, đặc biệt là khoa học nghiên cứu về tâm lý con người nói riêng, để từ đó hiểu rõ hơn về những suy nghĩ của cá nhân tức là sự tri giác của cá nhân đó đối với các giá trị đạo đức và

xã hội nói chung, từ sự hiểu rõ bản chất của suy nghĩ của cá nhân đó, chúng ta

có thể tìm ra những giải pháp để kiềm chế những xung đột của cá nhân đó do có

sự nhận thức không đúng đắn về các giá trị đạo đức và xã hội mà xâm hại đến những giá trị đó, đưa cá nhân đó trở lại trạng thái bình thường, phát triển bình thường

Bên cạnh đó, với thuyết Phân tâm học, S.Freud đã đề xuất được một phương pháp “liên tưởng tự do” nhằm giải tỏa tâm lý, chữa trị cho những người

bị bệnh tâm thần Nói chung, với việc xuất hiện một học thuyết mới trong lĩnh vực nghiên cứu về con người bởi tâm lý của họ, nó đã đóng góp một phần quan trọng vào kho tàng khoa học, làm phong phú hơn cho lĩnh vực khoa học, hơn nữa, cũng giúp cho xã hội có thể giải quyết được những trường hợp thuộc lĩnh vực nghiên cứu của Phân tâm học mà trước đó, các ngành khoa học khác vẫn chưa thể giải quyết được

Phân tâm học đã được vận dụng trong đời sống tâm lý của con người:

- Giúp y khoa khám phá và chữa trị những trường hợp tâm bệnh mà trước nay với phương pháp của khoa học thực nghiệm nó chưa đủ khả năng điều trị

- Giúp ta khám phá chiều sâu vô tận của tiềm thức mà có thể nói được là chiều sâu đời sống, thế giới của tất cả các căn nguyên, động cơ bí ẩn của ý thức

và nhân cách của chúng ta

Phân tâm học cũng được vận dụng trong công tác giảng dạy:

- Giúp Giảng Viên giảng dạy tốt, đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm, những hiểu biết cho sinh viên, giúp sinh viên sống lành mạnh…

- Giúp sinh viên tiếp thu bài tốt, đồng thời ứng dụng ngay trong cuộc sống, học hỏi kinh nghiệm ở các Giảng Viên

Phân tâm học còn đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách của trẻ nhỏ Những kinh nghiệm, ký ức khó chịu xảy ra trong những giai đoạn phát triển tâm tính dục sẽ có những ảnh hưởng đến cá tính con người của trẻ Trẻ em sẽ thường xuất hiện mặc cảm Oedipus từ khoảng ba đến năm tuổi, chúng

sẽ thể hiện sự quý mến người sinh thành ra mình thuộc giới tính khác mình nhưng lại đố kỵ và căm ghét bậc phụ huynh cùng giới tính với mình Nếu trẻ vượt qua được sẽ thúc đẩy sự phát triển đến giai đoạn tiếp theo và từng bước hoàn thiện nhân cách Nhưng nếu vấn đề này không được giải quyết trọng vẹn thì nó sẽ trở thành nguyên nhân của những vấn đề về nhân cách sau này Do vậy nên những bậc cha mẹ và thầy cô trong nhà trường sẽ trang bị cho mình cách giáo dục tốt nhất dành cho con trẻ cũng như tạo một môi trường thuận lợi để trẻ

có thể phát triển một cách tốt nhất cũng như hoàn thiện nhân cách của mình

IV Đánh giá quá trình hình thành nhân cách theo phân tâm học

Đối với nhân cách, phương pháp phân âm học của Sigmund Freud có ảnh hưởng mạnh mẽ và rộng khắp trên toàn bộ sự phát triển về bề mặt xã hội, văn hóa, nghệ thuật và trí tuệ trong thế kỷ XX Freund đã gây dựng nên quan điểm được hệ thống đầu tiên về bản chất tâm lý của loài người, tạo thành những công

cụ và phương tiện cho việc khám phá nhân cách và hành vi, phát triển một phương pháp cho việc mang đến sự thay đổi trong cấu trúc và hành vi của nhân cách

Tuy nhiên, quan niêm về con người và nhân cách con người trong phân tâm học Freud cũng bộc lộ những khía cạnh không đúng đắn Con người trong thuyết phân tâm là con người cơ thể, con người sinh vật bị phân ly ra nhiều mảng, con người với những mong muốn chủ yếu là thỏa mãn các đam mê tính dục, con người đối lập với xã hội Bởi vậy, một số các học giả kế tục Freud đã

cố gắng tìm cách khắc phục các hạn chế và tiếp tục kế thừa thành công của thuyết phân tâm học

KẾT LUẬN Trong điều kiện của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật hiện nay, nhân tố con người trở lên cấp bách thì sự hiểu biết về vấn đề nhân cách là tiền đề của việc đầu tư có hiệu quả vào sự phát triển con người - yếu tố quyết định mọi sự phát triển trong xã hội Giải quyết đúng vấn đề nhân cách sẽ cho phép giải quyết được những vấn đề khác của tâm lí học và của nhiều lĩnh vực đời sống đặc biệt

là trong lĩnh vực giáo dục…

Phụ lục

Sigmund Freud, tên đầy đủ là Sigmund Schlomo Freud (1856 -1939) nguyên

là một bác sĩ về thần kinh và tâm lý người Áo Ông được công nhận là người đặt nền móng và phát triển lĩnh vực nghiên cứu về phân tâm học