VAI TRÒ, vị THẾ của ĐỒNG EURO SAU KHỦNG HOẢNG nợ CÔNG

Đồng tiền chung ra đời chắc chắn sẽ kích thích hoạt động đầu tư quốc tế do các nhà đầu tư dễ dàng di chuyển vốn trong nội bộ khối, giảm các chi phí về ngoại hối khi đồng EURO thay thế cá

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÀI TẬP NHÓM 9 Vai trò, vị thế của đồng EURO sau khủng hoảng nợ công

• Phạm Thị Yến

• Lê Lan Hương

• Vũ Thị Nụ

• Trần Thị Vân Anh

• Đoàn Thị Mai Hương

• Hoàng Thị Nga

• Nguyễn Thị Thu

• Nguyễn Thu Mai

Hà nội tháng 12/2013

MỤC LỤC

Contents

A Vị thế của đồng Euro và vai trò của nó đối với EU, thế giới 3

I Đối với các nước thành viên EU 3

1 Thị trường cùng Châu Âu sẽ trở nên thực sự đồng nhất và có hiệu quả hơn 3

2 Tiết kiệm đáng kể chi phí giao dịch ngoại hối 3

3 Giảm rủi ro và chi phí bảo hiểm rủi ro 4

4 Khuyến khích đầu tư kích thích tăng trưởng kinh tế 4

5.Tăng cường hoạt động thương mại giữa các nước thành viên 5

6 Đối với hoạt động đầu tư và du lịch quốc tế 5

II Đối với nền kinh tế thế giới 6

III Đối với các nước ngoài khối 6

IV Đối với Việt Nam 7

B.Khủng hoảng nợ công châu Âu 8

I Khái niệm, nguyên nhân 8

II Khủng hoảng nợ công châu Âu tác động đến nền kinh tế châu Âu và thế giới 9

III Tác động đến Việt Nam 10

C Sự thay đổi vị thế của đồng tiền EURO sau khủng hoảng nợ công 11

A Vị thế của đồng Euro và vai trò của nó đối với EU, thế giới

I Đối với các nước thành viên EU

1 Thị trường cùng Châu Âu sẽ trở nên thực sự đồng nhất và có hiệu quả hơn

Từ ngày 1/1/1999 trong toàn cõi khối EURO, giá cả của mọi hàng hoá và dịch vụ sẽ được tính toán và biểu thị bằng một đồng tiền duy nhất đồng EURO Đồng EURO thay thế các đồng bản tệ trong thị trường vốn thị trường chứng khoán Châu Âu Do vậy, cạnh tranh trên thị trường thương mại, thị trường vốn và thị trường chứng khoán sẽ quyết liệt hơn Đồng thời do thống nhất giá, phạm vi thị trường cũng được mở rộng hơn Người tiêu dùng trong khu vực, các nhà đầu tư trong và ngoài khối sẽ dễ dàng so sánh hiệu quả đầu

tư của các phương án đầu tư giữa các nước trong khu vực EURO Vì vậy, họ sẽ có những quyết định tiêu dùng ở thị trường nào có lợi nhất cũng như đầu tư ở đâu sẽ có hiệu quả nhất vì sẽ không còn bất kỳ ràng buộc địa lý hoặc tiền tệ nào cản trở họ Do vậy, tổng nhu cầu nội bộ trong khối sẽ tăng, sẽ kích thích sản xuất và đầu tư, đẩy mạnh lưu thông vốn

và hàng hoá, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo dự tính Nhờ có EURO, tăng trưởng kinh

tế EU tăng thêm từ 0,5 đến 1% năm

Song cũng nhờ có sự tác động của đồng EURO, thị trường Châu Âu thống nhất hơn, điều kiện cạnh tranh quyết liệt hơn Trong điều kiện đó, các công ty EU muốn tồn tại và phát triển sẽ phải cơ cấu lại, trong đó xu hướng sáp nhập quy mô lớn sẽ diễn ra mạnh hơn Đây sẽ là bước khởi đầu cho cuộc cách mạng về năng suất lao động, tiền đề quan trọng cho việc tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường thế giới

2 Tiết kiệm đáng kể chi phí giao dịch ngoại hối

EURO sẽ làm biến mất các nghiệp vụ giao dịch ngoại hối trực tiếp giữa các đồng tiền nội

bộ khối với nhau hoặc các giao dịch gián tiếp qua USD

Đối với các cá nhân, các tổ chức tham gia hoạt động thương mại, đầu tư trong khối EU sẽ tiết kiệm khoản chi phí chuyển đổi giữa các đồng NCU khi họ có hoặc lúc họ cần Về mặt tài chính khoản chi phí này là chênh lệch giữa giá mua ngoại tệ khi họ cần, trừ đi giá bán

ngoại tệ khi họ có Vì các ngân hàng, các tổ chức tài chính thu mua và cung cấp ngoại tệ theo nguyên tắc:

Trong đó: M: là tỷ giá mua của ngân hàng

B: là tỷ giá bán của ngân hàng

M = , B = M = M x M, B = B x B hay mua rẻ, bán đắt, do vậy các nhà đầu tư, các thương gia phải mua đắt bán rẻ trong các giao dịch hoán đổi ngoại tệ Ước tính khoản chi phí này trong toàn khối hàng năm nên tới 20 – 25 tỷ EU ( khoảng 0,4% GDP toàn liên minh) Ngoài tiết kiệm chi phí về mặt tài chính có thể tính được còn các chi phí khác không kém phần quan trọng như thời gian, chi phí cơ hội

3 Giảm rủi ro và chi phí bảo hiểm rủi ro

Đối với các nhà đầu tư, các thương nhân hay bất kỳ ai có thu nhập tương lai bằng đồng ngoại tệ luôn luôn tồn tại rủi ro ngoại hối Để tránh các rủi ro này, họ phải tiến hành các hoạt động bảo hiểm rủi ro ngoại hối và thay vào đó phải chịu chi phí bảo hiểm đó Khi các đồng tiền bản tệ vĩnh viễn rút khỏi lưu thông nhường chỗ cho một đồng tiền duy nhất tại các nước trong khối thì các rủi ro và chi phí bảo hiểm rủi ro về tỷ giá hối đoái giữa các đồng tiền bản tệ cũ theo đó cũng tự động mất đi

4 Khuyến khích đầu tư kích thích tăng trưởng kinh tế

Do các nước tham gia EMU phải tôn trọng tiêu chuẩn hội tụ về lãi suất: Lãi suất dài hạn không được cao hơn 2% so với mức bình quân của ba nước có mức lãi suất thấp nhất Nên lãi suất các nước sau khi tham gia khu vực đồng EURO có xu hướng giảm so với trước Đồng thời độ chênh lệch lãi suất so với trước giữa các nước cũng đang thu hẹp, từ

500 điểm xuống 200 điểm là mức cao nhất được phép (theo qui định của ECB)

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích những tác động tích cực các nước thành viên tham gia khu vực đồng EURO cũng phải chịu các chi phí mất mát như đầu tư thiết bị, cơ cấu lại hệ

thống ngân hàng, thông tin và hy sinh quyền tối cao về đồng tiền quốc gia và chính sách tiền tệ quốc gia Để hạn chế tối thiểu các tác động tiêu cực, các quốc gia thành viên cần tích cực tìm các biện pháp khắc phục như dùng các chính sách lương, trợ cấp, tài khoá để thay thế chính sách tiền tệ trước đây để đạt được kỳ vọng của Châu Âu vào việc cho ra đời và lưu hành đồng tiền chung duy nhất, để tăng cường sự ổn định tiền tệ và

ổn định kinh tế vĩ mô Từ đó khuyến khích đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế cao, hạn chế thất nghiệp, tạo thêm nhiều công ăn việc làm mới để Châu Âu trở nên hùng mạnh tiến bước cùng thế giới trong tương lai với xu thế phát triển hợp tác quốc tế hoá và toàn cầu hoá

5.Tăng cường hoạt động thương mại giữa các nước thành viên

Khi có đồng tiền chung lưu hành trong toàn khối sẽ có lợi đối với cả người xuất khẩu (sản xuất) và người nhập khẩu:

6 Đối với hoạt động đầu tư và du lịch quốc tế

Đồng tiền chung ra đời chắc chắn sẽ kích thích hoạt động đầu tư quốc tế do các nhà đầu

tư dễ dàng di chuyển vốn trong nội bộ khối, giảm các chi phí về ngoại hối khi đồng EURO thay thế các đồng NCU, thị trường đồng nhất, giá cả ổn định hơn Mặt khác nhờ

sự ổn định vĩ mô từ việc ổn định kinh tế tiền tệ của các nước thành viên do có chính sách tiền tệ chung và có đồng tiền chung cùng với các biện pháp can thiệp tập thể, môi trường đầu tư EU sẽ trở nên hấp dẫn hơn, sẽ tăng cường thu hút các nhà đầu tư từ bên ngoài vào

và thúc đẩy hoạt động đầu tư trong khối

Các hoạt động du lịch sẽ được tăng cường có điều kiện phát triển do các khách du lịch sẽ

có nhiều cơ hội tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ hơn từ sự đồng nhất của thị trường chung,

từ việc loại bỏ chi phí về chuyển đổi giữa các đồng NCU Ngoài ra, cùng với việc thành lập liên minh tiền tệ các thủ tục đi lại giữa các nước cũng đơn giản hơn bằng việc phát hành hộ chiếu châu Âu màu tím sẽ tạo điều kiện cho việc thu hút khách du lịch giữa các khối

Có thể nhận xét rằng, đồng EURO có một vị trí quan trọng với liên minh châu Âu Sự ra đời của đồng EURO sẽ có tác động lớn đến các nước thành viên cũng như toàn khu vực,

đã tạo ra sự ổn đinh vĩ mô, thúc đẩy hoạt động kinh tế đối ngoại, kích thích đầu tư, tạo điều kiện phát triển ổn định Từ đó đưa châu Âu lên một tầm cao mới, tạo ra sức cạnh tranh cho châu Âu so với các khu vực kinh tế khác

II Đối với nền kinh tế thế giới

Sự ra đời của đồng EURO một đồng tiền thống nhất Châu Âu là một sự kiện có tầm quan trọng trong lịch sử đối với hệ thống tài chính toàn cầu Sự ra đời của hệ thống tiền tệ Châu Âu 1/1/1999 đã làm thay đổi trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại và tài chính thế giới Tuy nhiên EURO mới chỉ tồn tại dưới hình thức là đồng tiền của các quốc gia hoạt động thông qua tỷ giá chuyển đổi được quy định và từ ngày 1/7/2002 đồng EURO chính thức là đồng tiền duy nhất lưu hành trên Châu Âu Điều này sẽ tạo cho nó một sức mạnh trên thị trường tài chính tiền tệ, thương mại thế giới Sau đây chúng ta xem xét trên một vài lĩnh vực cụ thể

III Đối với các nước ngoài khối

Đồng tiền chung châu Âu sẽ có tác động không chỉ đối với các nước thành viên mà còn tác động tới các nước ngoài khu vực đồng tiền chung

Hiện nay hầu hết các nước đầu tư phát triển nền kinh tế mở thiết lập quan hệ kinh tế quốc

tế, đẩy mạnh hoạt động ngoại thương đầu tư, quốc tế do vậy đều bị phụ thuộc nhất định vào các đồng ngoại tệ chủ yếu là đồng đôla Mỹ dùng trong dự trữ quốc gia, dùng để phục

vụ nhập khẩu hoặc đáp ứng các quan hệ ngoại giao

Khi đồng EURO ra đời với chức năng tiền tệ quốc tế sẽ tạo điều kiện cho các quốc gia đa dạng hoá dự trữ, có thêm một ngoại tệ mạnh dùng để phát triển các hoạt động đối ngoại

do vậy sẽ phân tán được rủi ro ngoại tệ tránh sự lệ thuộc quá mức vào đồng đôla Mỹ cũng như sự phụ thuộc quá mức vào Mỹ

Khi toàn cõi châu Âu chỉ tồn tại và lưu hành một đồng tiền sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các quốc gia ngoài khu vực thiết lập và củng cố quan hệ kinh tế quốc tế với EURO -11, EURO - 11 sẽ trở thành mảnh đất mầu mỡ hơn đối với các nhà kinh doanh từ bên ngoài nhờ sự thống nhất tiền tệ đã giảm các chi phí và phiền toái tiền tệ đối với họ

IV Đối với Việt Nam

Là một nước nhỏ quan hệ kinh tế Việt Nam - EU chưa lớn song đây là một quan hệ truyền thống đã sớm được thiết lập

Thị trường châu Âu quen thuộc đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam như: mặt hàng giầy dép, thủ công mỹ nghệ, may mặc, đặc biệt đây là thị trường xuất khẩu lao động lớn của Việt Nam trong những năm trước Mặt khác EU cũng là một trong những đối tác đầu tư lớn của Việt Nam thời gian qua

Ngoài ra Việt Nam còn có quan hệ vay nợ và viện trợ với EU Hơn nữa Việt Nam là một nước thuộc khu vực Đông Nam á nơi mà EU cũng như Nga có chiến lược vươn tới trong những năm sắp tới Và nước ta là một nước được ưu đãi trong quan hệ với EU như một quan chức cấp cao EU đã khẳng định: " EU sẽ không có mặt ở tất cả mọi nơi nhưng không thể không có ở Việt Nam"

Như vậy khi đồng EURO ra đời và vận hành chắc chắn sẽ có những tác động đối với Việt Nam, sẽ tạo ra cho Việt Nam những cơ hội và thách thức, yêu cầu đặt ra cho nhà nước cũng như các cá nhân doanh nghiệp cần có các chính sách kế hoạch để đáp ứng các yêu cầu mới và tận dụng tốt nhất các thời cơ có được từ sự ra đời vận hành của đồng EURO cũng như chính sách tiền tệ thống nhất của EMU

B.Khủng hoảng nợ công châu Âu

I Khái niệm, nguyên nhân

1.Nợ công: bao gồm tất cả những món nợ mà Nhà nước sẽ phải có trách nhiệm, dù ít

dù nhiều, để trả, chứ không chỉ là những khoản nợ chính thức mà Nhà nước đi vay Do

đó, nợ công cũng bao gồm cả những khoản nợ tiềm tàng như tiền trợ cấp hưu trí, các khoản bảo hiểm xã hội mà Chính phủ sẽ phải chi trả, hay nợ của doanh nghiệp quốc doanh được Nhà nước bảo trợ Để dễ hình dung quy mô của nợ công, người ta `thường

đo xem khoản nợ này bằng bao nhiêu phần trăm so với Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

2 Khủng hoảng: là sự suy giảm hoạt động kinh tế kéo dài và trầm trọng hơn cả suy thoái kinh tế trong chu kì kinh tế

3 Khủng hoảng kinh nợ công châu Âu

Vào cuối năm 2009, Hy Lạp đã khiến châu Âu và thế giới choáng váng khi công bố khoản nợ công lên tới 115% GDP và mức thâm hụt ngân sách 12,7% GDP- cao gấp 4 lần mức cho phép của khu vực đồng tiền chung châu Âu Sau một thời gian gắng gượng, đến tháng 4/2010, Hy Lạp buộc phải cầu cứu EU và IMF để thoát khỏi tình trạng vỡ nợ Với gói giải cứu 110 tỷ euro nhận được trong vòng 3 năm, Hy Lạp đã giải quyết được khó khăn trước mắt, có tiền để trả các khoản nợ đáo hạn trong năm nay và đầu năm tới

Châu Âu còn “chưa kịp thở” sau vụ cứu trợ Hy Lạp thì sau vài tháng, “căn bệnh nợ nần”

đã lan tới Ireland Từ một đất nước được mệnh danh là “Con hổ tăng trưởng vùng Celtic" trong thập niên 1990, Ireland giờ trở thành quốc gia kiệt quệ về ngân sách sau khi phải cứu hệ thống ngân hàng của mình do sụp đổ bong bóng nhà đất Một lần nữa, EU và IMF lại phải mở hầu bao cho gói cứu trợ Ireland trị giá 85 tỷ USD Xem ra, những nỗ lực của châu Âu nhằm ngăn chặn sự lây lan của cơn bạo bệnh nợ công vẫn chưa đem lại kết quả Còn nhiều nước thành viên khác trong EU đang có nguy cơ đi theo vết xe đổ của Hy Lạp

và Ireland, đó là Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Italia với mức nợ công đều xấp xỉ 100% GDP

Với các đầu tàu kinh tế của châu Âu như Anh, Pháp, Đức, tình hình cũng không mấy khả

quan khi mức thâm hụt ngân sách đều gấp 3-4 lần mức trần cho phép => châu Âu lâm

vào khủng hoảng nợ công trầm trọng

II Khủng hoảng nợ công châu Âu tác động đến nền kinh tế châu Âu và thế giới

1 Làm tổn thương đồng Euro

Đầu tư vào đồng Euro khi mà thị trường tài chính châu Âu với thành viên Hy Lạp bất ổn,

xu hướng đầu tư mạo hiểm thoái trào, cũng là lúc cổ phiếu, trái phiếu có quốc tịch của các quốc gia của châu Âu và đồng tiền sử dụng trong khu vực bị khối đầu tư “hắt hủi” Điều này làm mất ổn định lãi xuất liên ngân hàng của đồng Euro, khiến các nhà đầu tư mất lòng tin và liên đới tới các nước có tình trạng nợ công tương tự như Bồ Đào Nha, Ý, Tây Ban Nha, vì vậy có nguy cơ dẫn đến một cuộc tháo chạy quy mô lớn trên thị trường trái phiếu, cổ phiếu của các ngân hàng châu Âu

2 Khủng hoảng phủ bóng đen lên phục hồi kinh tế thế giới

Đức phải chia sẻ gói cứu trợ những thành viên khó khăn trong cộng đồng

- Sự phục hồi nhanh của nền kinh tế Mĩ vì thế cũng không chắc chắn đặc biệt khi tỉ

lệ thất nghiệp tăng cao trở lại gần mức 2 con số Sự phục hồi kinh tế Mỹ và thế giới có thể chững lại sau 6 tháng tới và có thể mang hình chữ W thay vì chữ V như mong muốn

cực tới toàn bộ hệ thống tài chính, khiến các ngân hàng thắt chặt cho vay trong thời gian ngắn hạn và làm các khoản tiền cứu trợ của chính phủ khó tiếp cận doanh nghiệp và người tiêu dùng

- Mặc dù châu Á đủ sức vượt qua những rắc rối đang làm điên đảo tại Hy Lạp và châu Âu, song vẫn không thể không lo ngại về hậu quả của cuộc khủng hoảng nợ nần này gây ra Thị trường chứng khoán châu Á có thiệt hại lơn do sự sụt giảm lớn cổ phiếu ở Mỹ và châu Âu

3 Giá vàng tăng mạnh

Những hệ quả ban đầu về mối lo ngại về cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu đang ngày một lan rộng Điều này đã gây hoang mai và khiến các nhà đầu tư trở về với kim loại quý như một giải pháp an toàn Giá bạc trên thị trường cũng đạt mức cao hơn, tuy nhiên giá bạch kim lại giảm Vàng giao tháng 12 tăng 5,5 USD, tương đương 0,4%, lên 1357 USD/ounce Ông Mike DaLy chuyên gia về vàng cho biết “ Giá vàng chịu

áp lực rất lớn của đồng đô la và euro Phiên giao dịch vào thời điểm đầu giờ đồng đô yếu, thế nhưng khi đồng đô la mạnh trở lại, giá vàng lại bốc hơi”

4 Các hãng kinh doanh lớn liên tục công bô tình trạng thua lỗ

Hãng bảo hiểm AIG công bố kết quả hoạt động kinh doanh quý 4/2009 với thua lỗ 8,9

tỉ USD Hãng tài chính Fannie Mae thua lỗ quý 4 với 16,3 tỉ USD

5 Tỉ lệ thất nghiệp tăng

6 Nhiều ngân hàng đóng cửa

III Tác động đến Việt Nam

1 Xuất khẩu khó khăn, kéo GDP sụt giảm

Một số quan điểm cho rằng, hàng hóa rẻ là ưu thế của Việt Nam vì người dân châu Âu sẽ chuyển từ dùng hàng hóa cao cấp và trung cấp của họ sang hàng xuất khẩu Việt Nam Tuy nhiên từ những số liệu tính toán từ mô hình ước lượng cho thấy, cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu có những tác động tiêu cực đến xuất khẩu và tăng trưởng GDP của Việt Nam với mức suy giảm 1,7 % vào năm 2012, cao thứ 3 chỉ sau Trung Quốc và Anh Vì vậy nếu không có những chính sách phản ứng kịp thời hỗ trợ xuất khẩu thì triển vọng trung hạn đối với xuất khẩu của Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn

2 Lãi xuất cao, doanh nghiệp thiệt nặng

3 FDI suy giảm

4 Giá vàng bùng nổ, hút vốn đầu tư

Điều này dẫn đến danh mục cổ phiếu, trái phiếu sẽ sụt giảm mạnh, luồng đầu tư gián tiếp trở nên hạn chế