PHAN TICH TINH DAM CHẤP NHẬN RỦI RO VA VA DỔI MỚI TRONG TƯDUY CỦA DOANH NHAN VIỆT NAM HIỆN NAY Bài làm Không ít người hiểu chung chung Doanh nhân là “Người làm nghề kinh doanh”, “Người
Trang 1PHAN TICH TINH DAM CHẤP NHẬN RỦI RO VA VA DỔI MỚI TRONG TƯ
DUY CỦA DOANH NHAN VIỆT NAM HIỆN NAY
Bài làm
Không ít người hiểu chung chung Doanh nhân là “Người làm nghề kinh doanh”,
“Người có nhiều tiền” hay “Người có nhiều mánh lới, thủ đoạn” Đó là cách hiểu hết
sức sai lệch về Doanh nhân Chúng bắt nguồn từ nhận thức sai về doanh nhân và công việc kinh doanh của dân tộc ta
Trong lịch sử, tầng lớp doanh nhân Việt Nam một thời gian dài không được xã hội công nhận, bị phân rã và nằm ở cuối các thang bậc của xã hội, thậm chí còn bị cấm đoán trong khi lại đề cao chủ yếu công - nông - binh Mãi tới năm 1990, cùng với quá trình Đổi mới, sự ra đời của Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân, tầng lớp Doanh nhân được hồi sinh và dần dần từ tầng lớp vị kỳ thị, coi khinh trong xã hội đã được công nhận như một tầng lớp xã hội mang sứ mạng quan trọng và vẻ vang Ngày 13/10/2004 đã được chính thức lựa chọn là Ngày Doanh nhân Như vậy, doanh nhân Việt Nam so với lực lượng doanh nhân của xã hội tư bản phát triển sau hàng trăm năm, mới 20 năm qua được xã hội dần dần định vị và tin cậy
Doanh nhân là những người làm nghề kinh doanh một cách chuyên nghiệp, là một chuyên gia về quản lý kinh doanh, là một nhà trí thức lao động trí óc và sử dụng tổng hợp kiến thức đa lĩnh vực, đa nguồn
Trang 2Doanh nhân là người biết tập hợp, kết hợp các nguồn lực khác nhau của xã hội và điều phối các nguồn lực này vào các hoạt động sản xuất, dịch vụ của doanh nghiệp Những nguồn lực mà người doanh nhân phối hợp nhịp nhàng, điều hành một cách chuyên nghiệp là:
Tích tụ và sử dụng vốn, công cụ lao động và nguyên vật liệu
Tích tụ và sử dụng con người ở nhiều ngành nghề, mức trình độ khác nhau
Tích tụ và sử dụng tri thức, kinh nghiệm
Tích tụ và sử dụng thông tin thị trường, xã hội, công nghệ, kinh doanh…
Doanh nhân cũng là người chiến sĩ “thiện chiến” trên mặt trận làm giàu Họ là những vị chỉ huy giỏi ở doanh nghiệp trong việc liên kết đối tác kinh doanh, vừa chỉ đạo hợp tác vừa cạnh tranh với những “đội quân” khác trên thương trường
Doanh nhân hăng hái tự giác xác nhận trách nhiệm xã hội và phụng sự đáng kể cho
xã hội Đúng như quan điểm của nhà tư bản Mỹ Henrry Ford - “Một cuộc kinh doanh không mang lại gì cho xã hội mà chỉ kiếm được tiền là một cuộc kinh doanh tồi” Doanh nhân gánh vác nhiều việc lớn, giải quyết nhiều vấn nạn của xã hội Song song với việc làm Giàu cho bản thân, với vai trò cá nhân, doanh nhân tham gia các hoạt động xã hội hoặc thông qua doanh nghiệp của mình làm cho xã hội Sang hơn, thịnh vượng hơn Nhờ doanh nhân lèo lái doanh nghiệp, nhân lực vật lực của xã hội ngày một phát triển và làm xã hội phát triển Hàng hóa, dịch vụ mới đáp ứng nhu cầu phát triển xã hội, công ăn việc làm cho người lao động, lợi nhuận, thiết bị- công nghệ mới, tri thức và thực tiễn kinh doanh mới… đó là những đóng góp cụ thể của các doanh nhân
Trang 3Điều này đúng như nhà kinh tế học Adam Smith năm 1776 đã viết trong tác phẩm
Tài sản của các quốc gia - The wealth of Nations: "Mỗi cá nhân đều muốn thu lợi
lớn nhất cho mình sẽ làm lợi ích của cả cộng đồng đạt tối đa, giống như việc cộng toàn bộ tất cả các lợi ích của từng cá nhân lại".
Có phải doanh nhân làm Giàu cho mình, Sang cho xã hội là do họ có nhiều tiền, có nhiều mối quan hệ và nhiều thủ đoạn chăng? Có phải đạo đức, tài năng không liên quan gì với thành quả của doanh nhân?
Từ thực tiễn Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu đã tổng kết đặc điểm chung của doanh nhân Việt thành đạt là: Tâm – Tài – Trí - Dũng và có thể gọi với tên gọi “Đạo kinh doanh của Doanh nhân Việt”
Những phẩm chất ấy cụ thể là:
1 Tâm thì có đức (vì người khác):
Có khả năng lãnh đạo
Trung thực, không tham lam cá nhân
Sòng phẳng và biết ơn hơn người thường
Tin tưởng trong liên kết làm ăn, đối đãi khách hàng, cư xử đồng nghiệp
2 Tài thì có tầm (thấy được nhiều):
Chăm chỉ, trách nhiệm hơn người
Lòng say mê
Tính linh hoạt, ứng biến
Kết hợp các sức mạnh và nguồn lực
Trang 43 Trí thì có lực (có trình độ, nâng mình lên):
Tinh thông và tự tin
Biết điều
4 Dũng thì có khí tiết (chí khí + liều – mạo hiểm có tính toán)
Biết chấp nhận mạo hiểm, rủi ro
Có lòng quyết tâm và khát khao thành công
Dũng cảm, không bao giờ thỏa mãn, theo đuổi đến cùng
Thông minh, sáng tạo – giàu ý tưởng khác lạ, độc đáo
i Sáng tạo tiên phong: nhảy vọt về công nghệ, sản phẩm mới
ii Sáng tạo gia tăng: thay đổi, cải tiến sản phẩm
Quyết đoán và biết lựa chọn cơ hội
Doanh nhân nào mang trong mình những phẩm chất quý báu kể trên thực là những doanh nhân giỏi giang và xứng đáng được cả xã hội tôn vinh
Ở những nước khác nhau, tiêu chuẩn doanh nhân tiêu biểu là khác nhau
Các tiêu chuẩn của Mỹ là:
1 Hiệu quả cao, chủ động tiến thủ, có năng lực tư duy logic, năng lực khái quát hóa, năng lực phán đoán
2 Quan tâm giúp đỡ mọi người bằng những hành động tích cực, khéo gây ảnh hưởng đến mọi người
3 Lãnh đạo tập thể, sử dụng đúng quyền lực
4 Có tính tâm lý chín muồi, biết tự kiềm chế, khách quan, cố gắng, tự chủ
Trang 55 Có tri thức phong phú
Các tiêu chuẩn của Nhật là:
1 Độ lượng, khoan dung
2 Hiểu rõ nghề nghiệp, quyết đoán
3 Dám chịu trách nhiệm, công bằng
Có tài liệu đưa ra 10 tiêu chuẩn của doanh nhân thành công trong kinh doanh là:
1 Năng động, nhiều sáng kiến
2 Có động cơ, động cơ thúc đẩy
3 Khả năng tự đánh giá mình
4 Ý chí quyết tâm
5 Độc lập
6 Kế hoạch thời gian
7 Giải quyết vướng mắc, khủng hoảng
8 Khả năng tổ chức
9 Kiên trì
10.Bám sát mục tiêu
1 Mức độ dám chấp nhận rủi ro:
Doanh nhân Việt Nam ngày nay, đặc biệt là lớp trẻ luôn khẳng định khả năng và trí tuệ của mình qua những ý tưởng đột phá với mức rủi ro rất cao Để có được thành công, họ dám chấp nhận tất cả, kể cả sự thất bại Nhưng mức độ dám chấp nhận rủi ro
Trang 6cũng khác nhau đối với các đối tượng ở các lứa tuổi, giới tính, khu vực KT (tư nhân, nhà nước, nước ngoài/LD,…), qui mô DN, lĩnh vực, ngành nghề hoạt động,…
Nhìn vào bảng đánh giá mức độ rủi ro của các đối tượng ta cũng nhận thấy rằng, thanh niên luôn có mức độ dám chấp nhận rủi ro cao hơn người lớn tuổi, nam luôn có cấp độ rủi ro lớn hơn nữ; Doanh nghiệp tư nhân có mức độ rủi ro cao hơn các doanh nhân làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; và vì được làm việc trong môi trường quốc tế với sự góp mặt của các chuyên gia kinh tế trên thế giới nên mức độ chấp nhận rủi ro của các doanh nhân làm việc trong doanh nghiệp liên doanh luôn ở mức rất cao Và theo thực tế thì doanh nghiệp có vốn càng lớn thì mức độ chấp nhận rủi ro càng cao Ta cũng nhận thấy rằng các cấp độ khác nhau nhưng nhìn chung mức
độ chấp nhận rủi ro của doanh nhân việt Nam còn thấp hơn nhiều so với doanh nhân trên thế giới Tuy nhiên đây là nhận định chủ quan mà mang tính tương đối
Bảng đánh giá mức độ rủi ro của các đối tượng
Đối tượng
Thang điểm
nghiệp
Ít tuổi
Nhiều tuổi
nhân
Nhà nước
vừa và nhỏ
DN lớn
1-rất thấp
Trang 72-thấp x x
2.Tính đổi mới, sáng tạo (đối với SP, kênh phân phối, hoạt động khuyếch trương
…)
Nói về tính đổi mới, sáng tạo thì doanh nhân Việt nam luôn được chuyên gia kinh
tế thế giới đánh giá rất cao Sự đánh giá đó không phải mang tính chủ quan mà thực tế
đã chứng minh điều đó Khi Việt nam đã gia nhập WTO, đồng nghĩa với điều đó là chính sách mở cửa rộng hơn, nhiều nhà đầu tư lớn của nước ngoài vào nước ta, họ đến
từ nhiều quốc gia trên thế giới, với tư cách là nhà đầu tư, tìm thị trường, họ hi vọng sẽ chiếm lĩnh một thị trường đầy tiềm năng với hơn 80 triệu dân Áp lực cạnh tranh trong bối cảnh mới chắc hẳn phải thay đổi, hàng loạt cơ hội và thách thức mới được đặt ra cho các doanh nghiệp Việt Nam Đứng trước ngưỡng cửa hội nhập đầy thách thức, để vượt qua được những đối thủ cạnh tranh đáng nể, doanh nhân Việt Nam hiểu rằng phải đổi mới tư duy, cách nghĩ, cách làm và phải phát huy tính sáng tạo của mình trong mọi hoạt động, từ việc cho ra sản phẩm mới mang tính cạnh tranh cao, hoạt động mở rộng kênh phân phối, đến thực hiện các chiến lược khuyếch trương… Và thực tế đã được chứng minh Đó là những Đặng Lê Nguyên Vũ - người đã tạo ra một sản phẩm cà phê mang thương hiệu Việt mà nó đã vượt xa ra ngoài biên giới Việt Nam Anh trở thành thần tượng trong suy nghĩ của giới trẻ với những hoài bão lớn lao, những ý tưởng táo bạo cùng sự thành công thần kỳ của mình Hay như Võ Quốc Thắng - một cái tên quen thuộc trong giới kinh doanh vật liệu xây dựng và trang trí nội thất Anh đã được nhiều
Trang 8Doanh nhân trẻ cho rằng đã gây ảnh hưởng đến những quyết định kinh doanh và cách đối nhân xử thế của họ
Không chỉ có phái mạnh mà ngay cả nữ doanh nhân được coi là phái yếu cũng đã góp mặt cho sự đổi mới, sáng tạo và thành công của doanh nhân Việt nam như bà Phạm Thị Loan Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Việt Á, đại biểu Quốc hội, thành viên của Mạng lưới Nữ doanh nhân Hà Nội Bà Nguyễn Thị Nguyệt Hường , Chủ tịch HĐQT tập đoàn đầu tư phát triển Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khoá XII; Bà
Tạ Thị Ngọc Thảo - được nhiều người biết đến như một doanh nhân bản lĩnh trên thương trường với vai trò Giám đốc Công ty TNHH T.T.N.T…
Tuy nhiên, tính đổi mới, sáng tạo đó so với sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ và sự chuyển đổi không ngừng của nền kinh tế thế giới thì vẫn còn nhiều hạn chế Doanh nhân Việt Nam cần phải phát huy hơn nữa, vừa tiếp cận cái mới của nền kinh tế thế giới nhưng cũng vừa phải dựa vào cái mới ấy để tạo ra cái mới hơn, đặc biệt hơn mang cái riêng, cái hồn của đất Việt
Cũng như đặc điểm trên, tính sáng tạo và đổi mới ở các đối tượng khác nhau cũng rất khác nhau Sự khác nhau ấy tương ứng với mức độ chấp nhận rủi ro bởi có dám chấp nhận rủi ro thì tính đổi mới, sáng tạo mới có thể phát huy được
3.Tính tiên phong, đi trước đối thủ trong các hoạt động kinh doanh.
Doanh nhân việt Nam được đánh giá là nhạy bén trong kinh doanh Khả năng
nhạy bén của các Doanh nhân Việt Nam đã giúp nhiều doanh nghiệp nắm bắt được cơ hội kinh doanh tốt, tạo đà phát triển cho doanh nghiệp mình Nhiều doanh nhân có khát vọng làm sao để xây dựng được thương hiệu sản phẩm của mình trở thành một thương hiệu mạnh có tính cạnh tranh cao, không chỉ trong nước, trong khu vực ASEAN, mà
Trang 9còn vươn xa ra thế giới Đặc biệt, tầng lớp doanh nhân trẻ được đào tạo bài bản, có được cái nền kiến thức vững vàng và đặc biệt nhiều doanh nhân trẻ có vốn ngoại ngữ rất tốt để có thể tiếp nhận những cái mới, nhanh chóng thích nghi trong môi trường kinh doanh toàn cầu khi Việt Nam hoàn toàn hội nhập vào nền kinh tế thế giới Bên cạnh đó, doanh nhân Việt nam cũng được đánh giá là linh hoạt và thích ứng nhanh với hoàn cảnh.Có một chuyên gia kinh tế ví von, nếu coi hội nhập kinh tế thế giới là biển
cả thì các doanh nghiệp là những con thuyền ở ngoài khơi và các doanh nhân là những thuyền trưởng, những thủy thủ đoàn Đúng vậy, nếu trước đây thuyền ta chỉ quen bơi trong kênh, rạch, sông, hồ ít sóng, thì nay hội nhập kinh tế đến gần với AFTA, WTO sẽ lôi những con thuyền ra biển lớn dù muốn hay không muốn, anh cũng phải học lái thuyền trên biển, lái để tồn tại, để sống sót và tìm cơ hội đến những hải cảng phồn hoa trên thế giới Đó là hai mặt của toàn cầu hóa: tạo cơ hội nếu biết tận dụng và nguy cơ nếu không thích ứng kịp thời Doanh nhân Việt Nam luôn có thế mạnh ở khả năng linh hoạt và thích ứng nhanh với sự thay đổi của hoàn cảnh, môi trường Khả năng nắm bắt
và tận dụng thời cơ cũng là một mặt mạnh của các Doanh nhân trẻ Việt Nam
Bên cạnh những điểm mạnh đã đạt được, thì doanh nhân Việt Nam còn có những điểm thiếu sót rất cần phải thay đổi và hoàn thiện
Điểm hạn chế đầu tiên dễ thấy nhất của các doanh nhân Việt Nam hiện nay là còn thiếu tính chuyên nghiệp Ít có Doanh nhân Việt Nam nào có được kinh nghiệm mang tính “cha truyền con nối” như các tập đoàn lớn của nước ngoài Doanh nhân Việt Nam thường bộc lộ các điểm yếu trong khả năng quản trị doanh nghiệp Phần lớn doanh nhân chỉ thành công khi điều hành một doanh nghiệp vừa hoặc nhỏ với quy mô đầu tư và nhân công ít Đại đa số không quen với phong cách điều hành, quản trị doanh nghiệp quy mô lớn cần khả năng tập hợp và liên kết người tài Đặc biệt là trong thời
Trang 10đại công nghệ thông tin tiên tiến hiện nay, nhiều Doanh nhân Việt Nam vẫn không biết
sử dụng Internet hay các phương tiện thông tin tiên tiến khác Khả năng ngoại ngữ của đại đa số các doanh nhân còn hạn chế
Nhiều Doanh nhân việt Nam có Tầm nhìn chiến lược và khả năng hoạch định
chưa tốt Khả năng hoạch định kém, thường dựa vào cảm tính nhiều hơn phân tích.
Doanh nhân Việt Nam - theo một kết quả điều tra cho thấy - rất ít người quan tâm đến việc xây dựng chiến lược 5 năm, 10 năm Hầu hết đều hoạch định dựa theo kinh nghiệm mang tính áng chừng và tập trung vào giải quyết sự vụ Chiến lược được nhiều doanh nghiệp triển khai nhất là chiến lược kinh doanh nhằm mở rộng thị trường
Doanh nhân việt Nam vẫn tồn tại Tâm lý ngại thay đổi Họ không sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tạo ra sự thay đổi Yếu tố này là do thói quen quyết định dựa trên kinh nghiệm và cảm tính hơn là phân tích số liệu, họ không đủ thông tin để đi đến một quyết định táo bạo, nhất là về mặt tổ chức Họ cũng ít đưa ra sản phẩm mới mà thường tìm mọi cách để kéo dài vòng đời của sản phẩm Không ít ngành nghề truyền thống đã
bị triệt tiêu theo cách này
Điểm yếu nữa của các Doanh nhân Việt Nam là thiếu sự đoàn kết gắn bó với nhau Tuy nguồn vốn của các doanh nghiệp còn ít, năng lực cạnh tranh quốc tế chưa cao, nhưng các doanh nghiệp chưa biết liên kết hỗ trợ nhau cùng phát triển mà thậm chí còn cạnh tranh không lành mạnh với nhau, kìm hãm sự phát triển chung của các doanh nghiệp
Vậy để trở thành một doanh nhân thành đạt cần có ý thức tự giác kỷ luật rất cao
và đầu tư cá nhân lớn Đầu tiên, những doanh nhân thành đạt thường tốn nhiều thời gian để suy tư một mình Ngay cả khi phải kinh doanh trong một môi trường nào, họ
Trang 11vẫn tìm thấy sự tĩnh mịch trong suy nghĩ bằng cách gạt bỏ hết tất cả những thứ làm rối trí xung quanh Những doanh nhân thành đạt thường đặt mình vào trong những hoàn cảnh mới Đối với nhiều người thì ý tưởng dời chuyển đến một thành phố mới, nhận một công việc mới, hay đi trên một con đường chưa in dấu chân người đi thật là kinh khủng, nhưng những doanh nhân thành đạt lại sẵn sàng nhận lấy những việc mạo hiểm
ấy Doanh nhân thành đạt thường chịu sự phản bác không đồng tình của bạn bè Nếu có dịp đọc tiểu sử của một trong những người thành đạt, ta sẽ thấy hầu hết những người này đều bị hiểu sai, thường thì những người thân cận họ nhất cũng không thể ngờ tới tương lai thành công của họ sau này.Sự thôi thúc sáng tạo, hành động, vươn lên học hỏi kinh nghiệm mới cũng giống như một chiếc lò xo bị dồn nén bên trong những doanh nhân thành đạt, sẵn sàng bung ra bất cứ lúc nào.Sẵn sàng lựa chọn mục tiêu mà mình theo đuổi Vấn đề then chốt đối với những doanh nhân thành đạt không bao giờ là "Bạn
đã làm những gì?" mà là "Bạn đã là người như thế nào?" Tiêu chuẩn thực để đánh giá chính là những gì mà họ coi trọng trong hoạt động kinh doanh
Tài liệu Tham Khảo:
1 Tài liệu học môn Quản trị Marketing
2 Báo , internet ( Doanh nhân việt)