Việc mua hàng ngẫu hứng của giới tính nam và nữ thường có sự khác nhau trong tiêu dùng

VIỆC MUA HÀNG NGẪU HỨNG CỦA GIỚI TÍNH NAM VÀ NỮ THƯỜNG CÓ SỰ KHÁC NHAU TRONG TIÊU DÙNG Tạo hóa đã sinh ra con người cùng với các tự nhiên khác trong vũ trụ, con người cũng được tạo hóa t

VIỆC MUA HÀNG NGẪU HỨNG CỦA GIỚI TÍNH NAM VÀ NỮ THƯỜNG CÓ SỰ KHÁC NHAU TRONG TIÊU DÙNG

Tạo hóa đã sinh ra con người cùng với các tự nhiên khác trong vũ trụ, con người cũng được tạo hóa tạo lên sự cân bằng bằng hai giới tính đó là nam, nữ và cùng đồng thời cũng tạo ra cho mỗi người một khuôn mặt, một tính cách không ai giống ai Trong quá trình phát triển cùng với thời gian, tính cách con người cũng

có thay đổi Sự thay đổi đó phụ thuộc vào môi trường, văn hóa của xã hội, truyền thống của gia đình và sự rèn luyện của bản thân

Hai giới tính này có các đặc trưng khác nhau rất cơ bản về hình dáng, tính cách

và tâm sinh lý Bản thân giữa hai người cùng giới cũng đã có nhiều tính cách khác nhau, giữa hai giới khác nhau ( nam và nữ ) tính cách sẽ có nhiều điểm khác nhau hơn nữa

Sự khác nhau trong hành vi mua hàng ngẫu hứng giữa nam và nữ thực chất phản ánh đúng tính cách của hai giới tính của nam và nữ

1 Mức độ mua ngẫu hứng

Cuộc sống của con người trong xã hội là sự vận động liên tục Ai cũng sẽ có một thời điểm nào đó đưa ra những quyết định sai sót mà kết quả thường là không được như mong đợi Bản chất của việc mua hàng là việc ra một quyết định Việc ra một quyết định phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Không gian, thời gian, trạng thái tâm lý, hoàn cảnh đi mua hàng, số lượng người cùng đi mua hàng, điều kiện kinh tế Thậm chí phụ thuộc vào người bán hàng( hoặc tiếp thị) Có thể hiểu hành vi mua ngẫu hứng là hành vi mua hàng nhưng không có kế hoạch trước Kết quả của việc mua hàng ngẩu hứng có thể đạt yêu cầu, có thể không được như mong đợi

Một trong những đối tượng mua sắm ngẫu hứng mà các nhà hoạch định chiến lược kinh doanh trong các doanh nghiệp quan tâm đó là hành vi mua hàng ngẫu hứng của giới tính nam và nữ trong xã hội Xuất phát từ những nhu cầu khác nhau

đó để xây dựng và hoạch định chiến lược marketting cho sản phẩm của doanh nghiệp

Việc mua hàng ngẫu hứng của giới tính nam và nữ thường có sự khác nhau trong tiêu dùng:

Mức độ mua hàng ngẫu hứng thường thấy ở giới tính nữ tại các lứa tuổi và vị trí công việc khác nhau trong xã hội Với tâm lý thích mua sắm sẵn có người phụ nữ

có thể nẩy sinh hành vi mua sắm ở khắp mọi nơi Khác với nữ giới việc mua sắm của nam giới thường ít hơn và chủ yếu tập trung ở những người có địa vị và thu nhập cao Nhưng theo những nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ nam giới mua hàng ngẫu hứng đã có xu hướng cao hơn so với những năm trước do nhu cầu của cuộc sống, cũng như mức thu nhập được cải thiện

Đối với nam giới, tính cách thường cẩn thận trong việc lựa chọn mua hàng, Những thứ họ quan tâm thường có giá trị lớn, nên mức độ ngẫu hứng và tần suất ngẫu hứng sẽ thấp hơn phụ nữ Đối với phụ nữ, tính cẩn trọng trong mua hàng tương đối cao, tuy nhiên những hàng hóa thường dùng mà họ quan tâm có giá trị không lớn

2 Những sản phẩm khách hàng thường mua ngẫu hứng, ngẫu hứng ở đâu ?

Hành vi mua hàng ngẫu hứng phụ thuộc vào giới tính nam nữ, phụ thuộc vào tầng lớp giàu nghèo, phụ thuộc vào vùng miền, vị trí địa lý

Khách hàng cả nam và nữ có thể mua hàng ở bất cứ nơi nào thuận tiện, trong chợ truyền thống, cửa hàng siêu thị, trong các cửa hàng bán lẻ, các địa điểm mà khi

đi thăm quan du lịch và vui chơi giải trí

Mua hàng ngẫu hứng xảy ra nhiều đối với những hàng hóa có giá trị không lớn

về tài chính Khi đối diện với những hàng hóa có giá trị lớn, người mua hàng phải cân nhắc đến nhiều yếu tố như: gía cả, điều kiện thanh toán, khả năng thanh toán Nên rất khó có thể xảy ra hành vi mua hàng ngẫu hứng

Những sản phẩm khách hàng thường mua ngẫu hứng đối với nam thường là hàng điện tử, máy tính, điện thoại, rượu bia, thuốc lá, đồ lưu niệm Việc mua hàng ngẫu hứng đối với những sản phẩm này thường thấy ở nam giới khi họ đi du lịch, tiếp khách, gặp gỡ các đối tác trong công việc Do tâm lý của nam giới không thích mặc cả và sợ bị rủi do cao khi mua hàng Nên xu thế nam giới thường lựa chọn mua sắm taị các trung tâm mua sắm, siêu thị Nơi đó giá cả thường được niêm yết sắn và họ không phải mặc cả cũng có thể hàng bán dong khi sản phẩm đó lạ mắt Đối với nữ giới việc mua sắm ngẫu hứng có thể xuất hiện ở nhiều mặt hàng như: quần áo, mỹ phẩm, thực phẩm, hàng gia dụng… Hành vi mua hàng của nữ giới thường xuất hiện ở rất nhiều nơi như các cửa hàng trên đường, siêu thị, mua sắm trực tuyến qua mạng… Đặc biệt các nữ giới làm việc trong môi trường công

sở thường thích xu hướng mua sắm trực tuyến qua mạng Với việc mua sắm này chị em có thể chọn lựa những đồ ưng ý mà không cần mất nhiều thời gian khi đi mua sắm Đây có thể coi là hướng cạnh tranh mới của các doanh nghiệp, vì chi phí bán hàng cho các sản phẩm qua mạng thường không cao, do họ không cần thuê cửa hàng và rất tiện ích cho người sử dụng…

Các cửa hàng bán lẻ thông thường có rất nhiều loại hàng hóa thiết yếu phục vụ nhu cầu thiết thực của nhân dân Dù là nam hay nữ, khi vào các cửa hàng loại này đều tìm thấy những hàng hóa rất cần cho nhu cầu cá nhân và gia đình Đối với loại hình mua bán này đang tồn tại ở những khu phố nhỏ, các thị trấn, thị tứ, những vùng có dân cư vừa phải, thu nhập trung bình Khi đó ở các cửa hàng bán lẻ luôn

có các giá hàng với đầy ắp hàng hóa các loại Hàng hóa được bày bán ở khắp nơi trong cửa hàng, phục vụ nhiều lựa chọn dẫn đến nhiều hành động mua sắm ngẫu hứng thay vì lựa chọn kỹ càng

Hàng hóa thường sẽ được tiêu thụ nhiều hơn khi mọi người nhắc đến nó nhiều hơn Sự trao đổi thông tin dường như là sự lựa chọn tốt, và các cửa hàng có thể xúc tiến trao đổi thông tin qua nhiều cách đơn giản (hãy thử tưởng tượng một cửa hàng bán đồ lưu niệm cung cấp cho khách hàng thông tin về những mặt hàng được du khách mua nhiều nhất) hoặc trong một cửa hàng thời trang với rất nhiều sản phẩm (ta có thể đưa ra các thông tin nghiên cứu sự lựa chọn của khách hàng - ví dụ như thông tin về sự lựa chọn tốt nhất)

Siêu thị là nơi bày bán rất nhiều hàng hóa phục vụ nhu cầu con người Ở các thành phố lớn, từ các tầng lớp bình dân trong xã hội đến tầng lớp thượng lưu luôn lựa chọn nơi mua sắm ở Siêu thị Bạn có thể mua một cái kim hoặc một bó rau, cho đến mua một máy quay phim hoặc một chiếc xe mô tô tại bất kỳ một Siêu thị nào Siêu thị luôn đáp ứng thỏa mãn hàng hóa cho người mua

Sự phổ biến của các thiết bị điện thoại di động cao cấp như iPhones, Android,

và iPads đã khiến tác dụng trợ giúp khách hàng lựa chọn, không chỉ mua sắm thông thường, của những thiết bị này trở nên quan trọng hơn với các nhà bán lẻ Những thiết bị này giúp khách hàng trong khi mua sắm ở một cửa hàng vẫn có thể cân nhắc các lựa chọn ở các cửa hàng khác Chính sự gia tăng lựa chọn khiến quyết định trở nên khó khăn hơn, kết quả sẽ là người tiêu dùng bỏ nhiều thời gian để đi mua sắm hơn, nhưng lại quyết định mua ít hơn

Chợ truyền thóng gắn liền với sự phát triển của xã hội Việt Nam Nó luôn có ở mọi lúc mọi nơi, từ thành thị đến nông thôn Ngày nay khi các Siêu thị lớn mọc lên

ở các thành phố lớn thì chợ vẫn tồn tại và mang trọng trách lớn lao Hàng ngày phần lớn người tiêu dùng vẫn mua sắm ở các chợ để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt Ngoài những sản phẩm thiết yếu người tiêu dùng mua sắm hàng ngày, họ cũng bất chợt mua một vài sản phẩm không nằm trong kế hoạch, tạo nên mua hàng ngẫu hứng

3 Những yếu tố chính thường tác động tới việc mua ngẫu hứng

Trước tiên khi xem xét đến việc mua hàng ngẫu hứng, ta phải xác định nội hàm của việc mua hàng ngẫu hứng Việc mua hàng ngẫu hứng là việc mua hàng không

có kế hoạch định sẵn, tùy hứng và phụ thuộc vào trạng thái của người mua hàng Khác với việc mua hàng có kế hoạch, người mua hàng thường có những kế hoạch

cụ thể về việc mặt hàng cần mua sắm và kèm theo đó là kế hoạch chi tiêu về tài chính Việc mua hàng ngẫu hứng thường xuyên diễn ra trong cuộc sống hàng ngày của con người và không phân biệt tuổi tác, giới tính, trình độ, nghề nghiệp Nhưng trong đó có sự khác nhau giữa việc mua sắm ngẫu hứng giữa các giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp và trình độ

Đối với nam giới sở thích mua sắm của cá nhân và yêu cầu công việc có yếu tố quyết định lớn đến hành vi mua sắm Những người làm việc trong môi trường công

sở và có địa vị, thu nhập cao thì mức độ mua sắm ngẫu hứng sẽ xuất hiện với tần suất nhiều hơn do họ có nhiều thời gian và nhu cầu công việc nẩy sinh Quan hệ với các đối tác trong kinh doanh cũng có tác động không nhỏ đến việc mua hàng ngẫu hứng của nam giới

Việc mua hàng ngẫu hứng của nữ giới phụ thuộc rất lớn vào địa điểm mua sắm, trạng thái tâm lý, mẫu mã của sản phẩm, nhu cầu tiêu dùng, hình ảnh và thông tin quảng cáo của sản phẩm, điều kiện kinh tế của người mua, qua sự giới thiệu của bạn bè và người thân…Tất cả những yếu tố đó tác động rất lớn đền trạng thái, hành

vi mua sắm của nữ giới …

Thế hệ ngày nay những ai chưa từng trải qua thời kỳ khó khăn của chiến tranh

và cơ cấu kinh tế tập trung bao cấp như thế hệ cha anh họ, và cũng không quen với cuộc sống khó khăn gian khổ như trước đây Từ khi được sinh ra đã ở trong sự đầy

đủ, mọi nhu cầu đều được đáp ứng đến mức "thỏa mãn" Họ được hưởng thụ mà không biết phải lấy ở đâu ra và kiếm tiền như thế nào? Giới trẻ ngày nay có khuynh hướng học theo phong cách sống phương Tây Họ chịu ảnh hưởng nhiều bởi lối tư duy và hành vi coi trọng vật chất và quan tâm đến bản thân mình Đối với thế hệ

này cả nam và nữ luôn luôn thể hiện hành vi mua hàng ngẫu hứng mọi lúc, mọi nơi miễn là họ có cảm giác thích thú

Sản phẩm mua ngẫu hứng của các "đại gia" trẻ tuổi này là các hãng có thương hiệu và nhãn hiệu thời trang nổi tiếng như túi xách Louis Vuitton, Giovani, Valentino, Longchamp , quần áo Levis, Lacoste, CK, Valentino, Versace, Guess, Armani , giày dép Clack, Gucci, Columbia " (nguồn:báo điện tử VietNamNet) Thấy bạn có mình cũng phải có nhằm chứng tỏ sự sành điệu và đẳng cấp của người

sở hữu…Việc mua bán của giới trẻ thường là hành vi ngẫu hứng

Nhóm các khách hàng lớn tuổi (già hơn): Phân nhóm những người cao niên -trải qua những ngày tháng khó khăn khi phải chứng kiến đất nước có chiến tranh, nền kinh tế tập trung thiếu thốn Họ đã trải qua thời kỳ thiếu thốn đủ bề, giá trị tinh thần vẫn hiện hữu trong họ rất lớn lao Với tinh thần yêu nước, thương người, bao dung, độ lượng, cần, kiệm, chịu thương, chịu khó, phấn đấu cho độc lập, tự do, bảo

vệ chính nghĩa xây dựng cuộc sống phồn vinh là thước đo giá trị của những người thuộc phân nhóm này, giá trị đích thực được nhóm khách hàng cao niên theo đuổi chính là được cống hiến sức lực và tài năng của mình cho đất nước Đối với tầng lớp này, mọi hành động diễn ra đều có sự tính toán kỹ lưỡng, do đó hành động mua hàng ngẫu hứng rất ít xảy ra đối với cả nam và nữ ở nhóm này Sản phẩm vật chất đối với họ là ăn chắc mặc bền

+ Việc tiêu dùng hàng cao cấp, hàng xa xỉ có thể đã xuất hiện từ trước ở Việt Nam nhưng hiện tượng này đang trở lên phổ biến, ngày càng tăng lên ở các thành thị, đặc biệt là các thành phố lớn

So với các thành phố khác, người dân TP Hồ Chí Minh có xu hướng tiêu dùng nhiều hàng cao cấp hơn do có nhiều cơ hội làm ăn, kiếm tiền hơn và do tập quán tiêu dùng “hào phóng”, thói quen chi tiêu không cần đắn đo nhiều của người Nam

bộ Họ có thể tiêu hết hoặc tiêu nhiều hơn số tiền kiếm được và cũng có một số gia đình luôn có nguồn tài trợ từ Hải ngoại gửi về

Người tiêu dùng Hà Nội thường chú trọng nhiều hơn tới hình thức bên ngoài, xu hướng thể hiện mình thông qua việc sở hữu của cải và ngày càng chuộng những

Khi tham gia phỏng vấn những người bán hàng trong lĩnh vực hàng điện tử cao cấp, các ý kiến ch rằng “người Hà Nội hiện thích những tivi cỡ lớn và các hàng hóa

có vẻ ngoài hào nhoáng và cho rằng hàng hóa có nhãn hiệu luôn bền hơn” Người tiêu dùng ở Hà Nội từ lâu đã không còn những mơ ước đạm bạc”, “những người trẻ

và trung niên hiện có nhiều tiền hơn và họ đang tìm kiếm những kiểu dáng hiện đại”…

Những khảo sát mới đây đều cho rằng đã có những thay đổi trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng TP Hồ Chí Minh, nhất là nhóm khách hàng trẻ tuổi: trước đây họ thường có tính thực tế cao và ít chú ý đến hình thức bên ngoài, nay chuyển sang cách thức tiêu dùng tương tự như người Hà Nội

Nhóm khách hàng tiêu dùng sản phẩm/dịch vụ cao cấp là những người sống ở thành phố Là tầng lớp “trung lưu”, “thượng lưu” mới nổi (có thu nhập cao, họ là những người trẻ tuổi, có trình độ học vấn cao); là nhóm người tiêu dùng hàng xa xỉ trẻ tuổi, con em các gia đình Buôn bán lớn, các gia đình quan chức giàu có, chưa tự tạo ra thu nhập nhưng rất “máu lửa” trong việc tiêu thụ hàng cao cấp… Nhóm này thuộc khách hàng mua ngẫu hứng

Hiện nay nếu bạn có ý định mua một chiếc xe hơi, bạn có thể tìm kiếm được nhiều trên các kênh thông tin về nó như trên mạng Internet nhờ những cửa hiệu trưng bày và nhân viên bán hàng Trước đây người mua hàng thường hay chỉ quan tâm đến việc mua chiếc xe chỉ vì cần nó tiện nghi, dễ sử dụng và tốn ít nhiên liệu, phục vụ bạn trong mọi tình huống khi cần thiết Giá trị mua xe ô tô là giá trị thực Nhưng đối với khách hàng bây giờ, những yếu tố vô hình còn quan trọng hơn nhiều (tạo thương hiệu khẳng định đẳng cấp) Việc mua ô tô không còn chỉ đơn thuần là một phương tiện phục vụ giao thông mà đôi khi nó còn mang thêm khía cạnh khác đó là ai là người sở hữu một tài sản có giá trị cao như thế

Một số yếu tố sau đây thường tác động tới việc mua ngẫu hứng

- Thu nhập tăng đột suất: Khi tự nhiên bạn có một khoản thu nhập đặc biệt nào

đó lớn hơn nhiều thu nhập bình quân, bạn nghĩ ngay đến việc phải mua sắm gì đó

- Thời gian rãnh rỗi: Bạn không biết làm gì và đi tìm chỗ nào có thể mua sắm được

- Đi du lịch: Giành một thời gian cho một kỳ du lịch Ở đó sẽ có rất nhiều thời gian và các khoản tài chính đã chuẩn bị từ trước để bạn chi tiêu

- Tâm lý đám đông: Có thể bạn không có kế hoạch mua sắm nhưng thấy mọi người xung quanh mình mua sắm và bạn cũng làm theo

4 Hậu quả của mua ngẫu hứng (về tài chính, về cảm giác áy náy, thỏa mãn/không thỏa mãn với sản phẩm đã mua, sự phản đối của người khác, )

Đối với nam giới ít khi cảm thấy áy nảy và không chú ý nhiều đến vấn đề tài chính khi mua đồ so với nữ giới Nam giới thường cảm thấy rất thỏa mãn với sản phẩm đã mua

Việc mua sắm ngấu hững của nữ giới thường tạo nên sự thâm hụt về tài chính

do các khoản chi tiêu ngẫu hứng không có kế hoạch, dẫn đến ảnh hưởng không nhỏ đến các khoản chi tiêu khác đã được lên kế hoạch

Trước đây việc kiếm tiền trong gia đình thường do đàn ông làm ra, việc chi tiêu thường xuyên trong gia đình do phụ nữ đảm nhận Ngày nay xã hội phát triển, nhiều phụ nữ trở thành doanh nhân, là trụ cột của gia đình về kinh tế Xu thế mua hàng ngẫu hứng phát triển cân bằng giữa hai giới nam và nữ Nam giới mua ngẫu hứng ít hơn nhưng giá trị mua cao hơn, và ngược lại nữ giới mua ngẫu hứng nhiều hơn nhưng giá trị mỗi lần mua ít hơn nam

Mua bán hàng hóa nói chung là để phục vụ nhu cầu đời sống của mỗi con người trong xã hội Hành vi mua hàng là phục vụ nhu cầu của cá nhân Do đó khi người mua hàng, dù là ngẫu hứng hay không thì hàng hóa đó vẫn phục vụ được cho nhu cầu của người mua ( Mức độ thỏa mãn ) Giá trị sử dụng của hàng hóa mang lại phụ thuộc vào yêu cầu của khách hàng, giá trị thực của hàng hóa, chất lượng và

lượng rất thỏa mãn trong việc sử dụng, tuy nhiên giá cả của nó lại quá lớn, chi phí gần hết số tiền mà bạn có, khi đó trong tư tưởng của bạn có cảm giác không được vui vẻ lắm Nhưng nếu số tiền đó không lớn đối với bạn thì nó cũng sẽ không làm bạn phải bận tâm nhiều về tài chính, khi đó bạn lại vừa có sản phẩm ưng ý tiện nghi cao lại vừa không phải lo nghĩ về tài chính, sự thỏa mãn đạt đến sung sướng Cảm giác thỏa mãn thường xuất hiện khi phụ nữ mua được món đồ ưng ý Hành

vi mua ngẫu hứng ở nữ giới thường diễn ra khi người mua có sự yêu thích đặc biệt với món hàng hoặc để đáp ứng một nhu cầu bất ngờ phát sinh Cảm giác áy náy chỉ xuất hiện khi tài chính của người mua không dồi dào Việc mua sắm ngẫu hứng sẽ dẫn đến việc thắt chặt các khoản chi tiêu khác đã được lên kế hoạch sẵn của bản thân hoặc gia đình Cảm giác không thỏa mãn xuất hiện khi thấy món đồ mình mua không có sự quan sát và chọn lọc cẩn thận, chỉ là một phút cao hứng do đó không đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, giá cả…

Tuy nhiên hành vi mua hàng ngẫu hứng nói chung mang lại cho khách hàng nhiều điều không hài lòng hơn Sự không hài lòng đó là: Chi phí cao, chất lượng hoặc mỹ thuật chưa đảm bảo theo yêu cầu sử dụng, những người thân không hài lòng Khi chúng ta chưa có kế hoạch mua hàng, mức độ quan tâm của ta cho sản phẩm đó chưa nhiều, thông tin về sản phẩm chưa cập nhật, giá cả chưa biết Thì làm sao ta có được đầy đủ thông tin để mua sắm bằng khi ta đã có kế hoạch Ta chuẩn bị đày đủ các thông tin về sản phẩm( xuất xứ sản phẩm, kỹ mỹ thuật, chất lượng, tính năng, bảo hành) sau đó chuẩn bị kế hoạch tài chính kỹ lưỡng, rồi mới quyết định mua sản phẩm lựa chọn Điều đó sẽ làm cho ta thỏa mãn đến sung sướng

Trên cơ sở phân tích đó, nếu bạn là nhà sản xuất hay bạn là nhà bán hàng, bạn cũng nên đặt mình vào vị trí của người mua hàng khi lựa chọn sản phẩm để tư vấn cho khách hàng Bạn phải cập nhật các thông tin cần thiết, giới thiệu cho khách hàng, để khi khách hàng quyết định mua hàng họ luôn hài lòng với sản phẩm mua được Khách hàng sẽ luôn nhớ tới bạn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Marketing căn bản, Philip Kotler, Nhà xuất bản Thống Kê, Hà Nội 1997

2 Giáo trình Marketing, PGS-PTS Trần Minh Chiến(chủ biên), Đại học Kinh tế Quốc dân, Nhà xuất bản Thống kê 2/1999

3 Giáo trình Quản trị hoạt động thương mại của Doanh nghiệp công nghiệp, PGS-PTS Nguyễn Kế Tuấn(chủ biên), NXB Giáo dục 1996

4 Marketing dưới góc độ quản trị doanh nghiệp, Trương Đình Chiến, PGS-PTS Tăng Văn Bền, NXB Thống kê 1999

5 Một số trang báo mạng điện tử: VNexpress.net; Tieudung.vn