Nghiên cứu vè doanh nhân việt nam

Các doanh nhân xuất hiện trên các phương tiện truyền thông đều là những con người đã thành đạt trong sự nghiệp của mình, điều này tạo ra một hiệu ứng tâm lý rằng: cứ "được gọi" là doanh

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM VỀ DOANH NHÂN VIỆT NAM

"Doanh nhân" là một từ được các phương tiện truyền thông của Việt Nam sử dụng để xác định một thành phần kinh tế tư nhân mới xuất hiện từ sau những năm 90 Các doanh nhân xuất hiện trên các phương tiện truyền thông đều là những con người đã thành đạt trong sự nghiệp của mình, điều này tạo ra một hiệu ứng tâm lý rằng: cứ "được gọi" là doanh nhân có nghĩa

là người đó là người có nhiều tiền Thực tế, trong bất kỳ lĩnh vực nào cũng

có người thành kẻ bại Doanh nhân được hiểu là những người chủ chốt trong việc quản trị, điều hành một doanh nghiệp Đó có thể là những người đại diện cho các cổ đông, cho các chủ sở hữu (thành viên Hội đồng Thành viên, Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát) hoặc trực tiếp điều hành các doanh nghiệp (thành viên Ban Giám đốc)

Hiểu theo nghĩa rộng thì doanh nhân là những người có vị trí trong một doanh nghiệp và làm công việc quản trị trong doanh nghiệp

Doanh nhân còn là những người có được những: năng khiếu đặc biệt về kinh doanh, kỹ năng đặc biệt về kinh doanh và các kinh nghiệm phong phú để ứng dụng trong kinh doanh Doanh nhân phải là người có năng lực quản lý, quản trị hơn hẳn những người khác

Doanh nhân được xem là một nghề như nhiều nghề khác trong xã hội

Vai trò chính của doanh nhân là xây dựng các doanh nghiệp, vận hành, phát triển chúng để làm ra hàng hóa, dịch vụ cho xã hội, giải quyết công

ăn việc làm cho người dân Doanh nhân phải làm ra lợi nhuận và biết đóng góp cho xã hội

Các doanh nhân tập hợp trong một tầng lớp xã hội gọi là tầng lớp doanh nhân

Từ trước đến nay, doanh nhân Việt Nam chủ yếu cố gắng chiếm lĩnh thị trường nội địa Nay đã bắt đầu có những đầu tư ra nước ngoài

Các Doanh nhân Việt nam khoảng 66% xuất thân từ các gia đình cán

bộ nhà nước (kể cả gia đình cán bộ Đảng và các đoàn thể, quân đội, doanh nghiệp quốc doanh, cấp Trung ương và địa phương) và 16% xuất thân từ gia đình buôn bán, kinh doanh, số còn lại từ các tầng lớp giai cấp khác trong xã hội

Do đặc điểm chính trị và lịch sử, lớp doanh nhân mới ở nước ta có một

số đặc điểm riêng, khác với doanh nhân ở các nước khác, đồng thời cũng

có một số nét tương đồng với các đồng nghiệp nước ngoài

Theo quan điểm của một số tác giả đặc điểm cơ bản của lớp doanh nhân Việt Nam:

- Ra đời và phát triển gắn liền với công cuộc đổi mới và phát triển nền kinh tế thị trường của đất nước

- Đa số tuổi đời khá trẻ, được đào tạo và rèn luyện trong quá trình đổi mới,

có tinh thần yêu nước và tự tôn dân tộc Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số không ít doanh nhân có trình độ học vấn hạn chế, kỹ năng quản trị, kinh doanh thấp

- Có tinh thần doanh nghiệp ý chí lập nghiệp, làm giàu, dám chấp nhận rủi

ro, thách thức

- Làm việc rất cần cù, năng động chịu khó học và vươn tới cái mới, có tính tiên phong trong một số lĩnh vực

- Sống có nhân bản, có ý thức trách nhiệm cao với cộng đồng, có mong muốn được gắn bó trong hội đoàn

- Sống có văn hoá, giữ gìn những truyền thống, giá trị tốt đẹp của gia đình,

xã hội và dân tộc Tuy vậy tất nhiên vẫn còn những thiểu số doanh nhân thiếu trách nhiệm, thiếu đạo đức, văn hoá trong kinh doanh và trong cuộc sống, nên có những hành vi xấu làm phương hại đến lợi ích của Doanh nghiệp, của xã hội và của cộng đồng Doanh nghiệp

- Tuy nhiên Doanh nhân thường tập trung kinh doanh hơn là quy mô và vẻ hào nhoáng của doanh nghiệp Nhiều doanh nhân cố tạo ra bảng hiệu công

ty thật to lớn, cố tạo ra nhiều hình ảnh trên báo, có nhiều nhân sự mặc đồng phục, trước khi có hoạt động cụ thể

Mức độ dám chấp nhận rủi ro :

Theo các kết quả điều tra, khoảng 70% doanh nhân lãnh đạo các doanh nghiệp dân doanh ở độ tuổi dưới 45 (đối với doanh nghiệp nữ, tỷ lệ đó là 62%, với doanh nghiệp quốc doanh là 20 – 25%) Tuổi đời trẻ, ảnh hưởng nhiều tới tính năng động, ý chí dám chấp nhận rủi ro, thách thức, khả năng học hỏi và sức làm việc của doanh nhân

Hơn 90% doanh nghiệp hiện nay của Việt nam là nhỏ và vừa, trong đó phần lớn trong số đó lại là nhỏ và rất nhỏ Để cạnh tranh trên thị trường quốc tế, không thể không có Doanh nghiệp lớn Có một nghịch lý hiện nay

là chúng ta vừa thiếu vừa thừa Doanh nghiệp lớn: thiếu những Doanh nghiệp lớn có khả năng cạnh tranh quốc tế, trong khi lại thừa Doanh nghiệp lớn kém hiệu quả (Tập đoàn Kinh tế Nhà nước) Ra biển lớn cần một hệ thống bảo hiểm rủi ro tin cậy Ngay cả khi các Doanh nghiệp dám chấp nhận rủi ro thì họ cũng cần tìm những biện pháp để giảm bớt và phân tán rủi ro Ở đây, vai trò của Nhà nước là hết sức quan trọng Ra biển lớn cần hiểu biết và tôn trọng "luật hàng hải" quốc tế, luật biển quốc tế khác luật sông nội địa Đã một thời gian dài các Doanh nghiệp Việt quen với việc xé rào và lách luật hơn là tuân thủ luật Hiểu biết luật và các tập quán thương mại quốc tế không chỉ giúp các Doanh nghiệp thành công hơn, mà còn giúp họ giảm rủi ro và bớt tổn thất trong những tranh chấp thương mại khi chúng xảy ra

Tuy vậy, cũng có thể nói có một bộ phận không nhỏ doanh nhân Việt là không dám chấp nhận rủi ro Họ thiếu hẳn sự sáng tạo , đổi mới, dám nghĩ dám làm và tính tiên phong Điều này thể hiện rõ nhất ở “tâm lý bầy đàn” trong hoạt động doanh nghiệp thời gian qua Những bài học đau lòng về

“bầy đàn trong chứng khoán”, “bầy đàn trong bất động sản”, “bầy đàn trong mô hình tập đoàn đa ngành, đa nghề”,… đã đẩy không biết bao doanh nhân, doanh nghiệp đến bờ vực phá sản và đẩy kinh tế đất nước vào cơn khủng hoảng trầm trọng Những thành tự phát triển kinh tế- xã hội và

sự tiến bộ vượt bậc về xuất khẩu của nước nhà trong những năm gần đây

đã nói lên sự trưởng thành đáng kể của doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam Tuy nhiên đứng trước vận hội mới, điều cần có ở mỗi doanh nhân chính là tinh thần cầu thị, cầu tiến, tỉnh táo đi đôi với tự tin, không tự mãn, chủ quan, tự ti mà cần học hỏi Quan trọng hơn và không thể thiếu đối với doanh nhân là phải chấp nhận rủi ro, chấp nhận chìm nổi Còn nếu là daonh nhân chỉ dũng cảm, có sáng tạo nhưng không chấp nhận rủi ro thì khó tồn tại

Ở một góc nhìn khác, việc dám đối mặt với rủi ro trong quyết định của một bộ phận doanh nghiệp Việt nam vẫn mang nặng tính “liều” và quyết định mang tính thiếu nhận thức và hiểu biết Có thể nhận thức những “rủi

ro trong những quyết định dám chấp nhận rủi ro” của doanh nghiệp Viêt nam như sau:

- Thiếu những qui tắc khôn ngoan trong việc chấp nhận rủi ro

- Thiếu kỷ luật trong việc tuân thủ nguyên tắc này

- Đơn giản hóa những qui trình kinh doanh

- Chưa đo lường và lượng hóa được những rủi ro

Nói cách khác, bí quyết đầu tư là phải mạo hiểm với những rủi ro được tính toán trước Mỗi một cơ hội đầu tư luôn mang theo những rủi ro tiềm

ẩn Trong một số thương vụ đầu tư, một loại rủi ro nhất định có thể chiếm

ưu thế hơn, và những rủi ro khác chỉ là thứ yếu Hiểu đầy đủ về những loại

rủi ro chính yếu là cần thiết để mạo hiểm có tính toán và đưa ra những quyết định đầu tư nhanh nhạy

Trong một số tài liệu đã liệt kê được các loại rủi ro trong hoạt động doanh nghiệp: Rủi ro vỡ nợ; Rủi ro kinh doanh; Rủi ro thanh khoản; Rủi ro sức mua hay rủi ro lạm phát; Rủi ro lãi suất; Rủi ro công nghệ; -Rủi ro chính trị;- -Rủi ro thị trường

Có một câu nói rất hay là: “Không rủi ro có nghĩa là không lợi nhuận Nơi rủi ro cao thì cũng kỳ vọng lợi nhuận cao”, vấn đề chỉ là quản lý rủi ro

đó như thế nào Không phải tất cả 8 loại rủi ro này có thể đồng thời xảy ra tại một thời điểm và với cùng một vụ đầu tư Mặt khác, các loại rủi ro khác nhau có mối liên hệ với nhau Điều quan trọng là phải đánh giá một cách cẩn trọng sự tồn tại của mỗi loại rủi ro, và mức độ của nó trong mỗi cơ hội đầu tư

Tính đổi mới sáng tạo

Có một thực tế cần phải nhìn nhận thẳng thắn là tính đổi mới và sáng tạo trong một bộ phân không nhỏ doanh nhân Việt còn ở mức rất thấp Chúng ta hay tự nhận xét rằng người Việt thông minh, sáng tạo, nhưng nhiều khi các sáng tạo đó mang nặng tính chất manh mún, đối phó, thiếu tầm tư duy dài hạn, chủ động

Nếu so sánh với các nước khác trong khu vực Đông Nam Á như Singapore, Thái lan malaysia… nếu kinh tế của Việt Nam vẫn phát triển chậm hơn Chúng ta cần nhìn thực tế, nguyên nhân bắt đầu từ những chính sách, cơ chế phát huy tiềm năng, tiềm lực của nước ta

Nền giáo dục Việt Nam chưa thể đào tạo ra được những lớp người có

tư duy phát triển đủ đáp ứng yêu cầu của thời đại

Theo kết quả khảo sát của Ernst & Young, 82% doanh nhân nhìn nhận

tư duy sáng tạo và đổi mới là vô cùng quan trọng và là một ưu thế cạnh tranh lớn của doanh nghiệp (DN) Cuộc khảo sát được thực hiện trên 236 doanh nhân xuất sắc đã từng tham dự và đoạt Giải thưởng Ernst & Young Entrepreneur of The Year thế giới trong quý III/2010

So với thế giới, năng lực tư duy sáng tạo của doanh nhân Việt còn rất khiêm tốn

Kết quả thống kê cho thấy, nước ta hiện có trên 400.000 DN với khoảng 4 triệu doanh nhân tham gia quản lý, điều hành sản xuất, kinh doanh Mặc dù số lượng DN tăng nhanh qua từng năm và có những bước phát triển tích cực, có DN đạt doanh thu hàng tỷ USD/năm, nhưng thực tế phần lớn DN Việt Nam có quy mô nhỏ bé, sức cạnh tranh yếu

Tại sao chúng ta có rất nhiều điều kiện sản xuất thuận lợi như giá nhân công rẻ, nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng thị trường hàng hóa xuất khẩu của ta sang Mỹ và nhiều quốc gia khác không thể cạnh tranh nổi với hàng Trung Quốc? Nguyên nhân không gì khác ngoài vấn đề các chủ DN Việt Nam thiếu tính đột phá, tư duy sáng tạo trong sản xuất, thiết kế sản phẩm

và triển khai các kế hoạch kinh doanh

Về khả năng sáng tạo, doanh nhân Việt cần học hỏi nhiều ở doanh nhân Trung Quốc và Nhật Bản Đây là hai quốc gia châu Á với những doanh nhân được đánh giá rất cao về năng lực tư duy sáng tạo và khả năng quản

lý DN

Năng lực sáng tạo là yêu cầu thiết yếu của một nhà lãnh đạo DN Năng lực này không nhất thiết phải là “thiên bẩm” Bất cứ ai cũng có khả năng sáng tạo dù ít hay nhiều Nó có thể được rèn luyện hàng ngày Và đã là người lãnh đạo DN thì nhất thiết phải trau dồi, bổ sung tư duy sáng tạo hàng ngày, hàng giờ bởi kinh tế thị trường hiện đại rất khắc nghiệt, đó là nền kinh tế của sức mạnh tư duy và kẻ chiến thắng là những người có khả năng sáng tạo ra những phương thức và cách thức kinh doanh độc đáo, có

độ khác biệt cao Chính năng lực tư duy sáng tạo của nhà lãnh đạo quyết định thành công của DN

Trong điều kiện cạnh tranh khốc liệt của nền kinh tế hội nhập, việc phát huy sức mạnh tư duy của "thuyền trưởng" trên các con tàu DN nhằm tạo ra những thương hiệu lớn, đạt tầm vóc quốc tế đã trở nên bức thiết Hơn bao giờ hết, người lãnh đạo DN cần coi tư duy sáng tạo là một mục tiêu ưu tiên

trong chiến lược kinh doanh và điều này cần được hội đồng quản trị coi trọng

Các nhà lãnh đạo cũng cần biết rắng, những ý tưởng kinh doanh mang lại nhiều lợi nhuận xuất phát từ những khoảnh khắc “eureka” tự phát, tuy nhiên đó không phải cách tư duy sáng tạo bền vững phát huy giá trị Những DN chỉ chờ đợi sự sáng tạo xuất hiện ngẫu nhiên thường không thể phát triển hưng thịnh

Do đó, nhà lãnh đạo cần phải biết cách duy trì và phát huy tính sáng tạo trong DN Hơn ai hết, những nhà lãnh đạo thành công hiểu rõ nhất sức mạnh của sự sáng tạo và tinh thần đổi mới đối với sự phát triển của một DN trong một thế giới toàn cầu hóa và cạnh tranh mạnh mẽ Để khuyến khích sức mạnh tinh thần này trong DN, các nhà lãnh đạo phải là những người đi tiên phong

và là biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần đó

Ngày nay chúng ta thường nghe quá nhiều đến những lý thuyết trong quản trị doanh nghiệp: quản trị sản xuất, quản trị nhân sự, quản trị chiến lược, quản trị marketing,… Rồi rằng doanh nghiệp cần phải “nhắm vào thị trường, hướng tới khách hàng”, phải đưa ra thị trường những sản phẩm tốt nhất, giá cạnh tranh nhất, phải xây dựng một đội ngũ công nhân lành nghề, đầu tư trang thiết

bị hiện đại, công nghệ tiên tiến,vân vân và vân vân Và giờ đây hình như đó đang là đích trong tư duy chiến lược của các nhà doanh nhân Việt

Cần phải có cái nhìn toàn cục hơn, trong bối cảnh một “thế giới phẳng”, một chiến lược “đại dương xanh” và một nền “kinh tế tri thức” thì ta “giật mình” nhận thấy rằng: tập đoàn Nike, Reebook không có một nhà máy nào cả, Nokia đa phần sản phẩm Made in China, … Cả một tòa nhà khổng lồ của Nike ở giữa trung tâm New York chỉ quản lý 3 mảng chính: Hệ thống nghiên cứu và Phát triển (R&D); Hệ thống phân phối và Quản lý thương hiệu

Bộ phận Nghiên cứu và Phát triển (R&D): Đây là một khâu then chốt

trong việc tạo ra một sản phẩm mới Gần đây người ta nói nhiều tới chiến lược “Tập trung để khác biệt” và coi đó như là chìa khóa thành công của doanh nghiệp Rất tiếc rằng điều đó ở doanh nghiệp Việt nam chưa được coi

trọng Họ đa phần chỉ tập trung những sản phẩm mà thị trường đã làm và chỉ

lo để “copy” Theo thống kê không chính thức, có tới xấp xỉ 90% doanh nghiệp Việt không có bộ phận R&D

Những chiến lược “hớt váng sữa” của Nokia trong việc tung sản phẩm điện thoại di động hay Sony với sản phẩm thiết bị nghe nhìn,… cho doanh nghiệp Việt những bài học quí báu khi tung ra thị trường sản phảm mới và để làm điều đó thì cần đầu tư tối đa cho khâu R&D

Hệ thống phân phối

Không phải đơn giản để chuyển đổi từ một nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang kinh tế thị trường và cũng không dễ dàng chuyển từ khâu phân phối theo kiểu “xin cho” sang kênh phân phối cạnh tranh hiện đại

Thiết lập một hệ thống theo chuẩn mực, quản lý kênh phân phối và quản lý lực lượng bán hàng hiệu quả là mấu chốt để cạnh tranh và giành thị phần Đây

là mảnh đất mầu mỡ cho những ý tưởng sáng tạo trong việc: thiết lập kênh phân phối theo dạng trực tiếp hay gián tiếp, đơn kênh hay đa kênh, độ dài của kênh và các giải pháp khuyên khích bán hàng cũng như giảm thiểu các xung đột lợi ích trong kênh

Thương hiệu

Định vị được thương hiệu và xây dựng một thương hiệu mang tính nhất quán và chuyên nghiệp là vấn đề không phải doanh nghiệp Việt nào cũng

đã làm được Nhiều doanh nghiệp trong quá trình phát triển đã xa rời những giá trị cốt lõi mà mình định ra rồi phát triển dần theo hướng “đa ngành, đa nghề” để rồi đánh mất chính bản sắc của mình

Tính tiên phong:

Chỉ một số người đặc biệt mới đầu tư nghiên cứu kinh doanh trong lĩnh vực mới, và chỉ những ai táo bạo hơn thế mới dám khởi nghiệp hết lần này đến lần khác Lý do gì khiến các doanh nhân mạo hiểm làm như vậy? Khó có thể đo được lượng tâm sức các doanh nhân đã bỏ ra để đổi lấy

sự sống cho doanh nghiệp, nhưng đối với đa phần thì một lần nhượng lại doanh nghiệp là đủ Những doanh nhân tiên phong có vẻ ngại tham gia

việc dễ nhưng họ sẵn sàng sang tay cả công trình đã hoàn tất để bắt đầu lại

từ đầu Đây có phải là triệu chứng thích gây sự chú ý hay không? Hay họ chỉ thích làm việc lớn? Câu trả lời đơn giản là: Doanh nhân tiên phong yêu thích khởi nghiệp, và họ thật sự rất giỏi trong việc này

Khi nói về sứ mệnh doanh nghiệp, chúng ta thường nhấn mạnh đến vai trò đầu tàu trong tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, đáp ứng nhu cầu xã hội… Về mặt bề nổi thì đúng là như vậy nhưng nhìn nhận ở góc độ sâu hơn, thấm đẫm trong mỗi hoạt động của doanh nhân là tính tiên phong, mở đường cho những ý tưởng mới, nhận thức mới và ở mức độ nào đó, tác động tích cực đến tầm nhìn trong tổ chức đời sống xã hội

Doanh nghiệp có nhiều cách để tiên phong

- Tiên phong về sản phẩm mới, dịch vụ mới

- Tiên phong về công nghệ

- Tiên phong trong phương pháp quản trị doanh nghiệp

- Tiên phong về văn hóa và tri thức

Khi Việt Nam chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, chúng ta có cái nhìn logic hơn về mối quan hệ cung – cầu, giá – cầu; nhưng chỉ khi các siêu thị Metro, Vincom, BigC, Nguyễn Kim, Parkson,… tung những “đòn” siêu khuyến mãi, chúng ta mới nhận thức một cách trực quan, đầy đủ sự vận động của giá lên cầu, cũng như quyền năng, giới hạn của người tiêu dùng trong 3 trụ cột quyết định đến nhịp độ phát triển đất nước, bao gồm: xuất khẩu – tiêu dùng trong nước – đầu tư toàn xã hội

Hoạt động của doanh nhân còn mở rộng ra thị trường nhân lực, buộc các trường đại học, viện nghiên cứu phải đổi mới phương pháp giáo dục, nghiên cứu khoa học theo hướng coi trọng thực hành hơn Sỡ dĩ doanh nhân giữ vai trò tiên phong trong sáng tạo, đổi mới nhận thức, cách nhìn như vậy là do họ là đối tượng sử dụng tài nguyên (đất, mặt nước, rừng, dải tần số, nhân lực, thông tin,….) nhiều nhất; họ cũng là đối tượng sử dụng công nghệ nhiều nhất

Tính tiên phong cũng là nhân tố quan trọng bậc nhất trong chiến lược cạnh tranh vượt lên đối thủ Tại công ty của chúng tôi : Luôn tạo ra các mẫu sản phẩm khác nhau phù hợp như kim chỉ nam cho hoạt động R&D để phát triển sản phẩm mới Với chiến lược này Anh Đức luôn là công ty mang lại cho khách hàng sự hài lòng và mới lạ

Trên đây là bài viết của tôi, rất mong sự góp ý của thầy cô và các bạn Xin chân thành cảm ơn!