Câu 12: Quan điểm mác xít về bản chất của con người và ý nghĩa của vấn đề này trong việc phát huy nhân tố con người ở Việt Nam a Quan điểm macxit về bản chất của con người TH trước Mác c
Trang 1Câu 12: Quan điểm mác xít về bản chất của con người và ý nghĩa của vấn đề này trong việc phát huy nhân tố con người ở Việt Nam
a) Quan điểm macxit về bản chất của con người
TH trước Mác chưa có sự phản ánh, làm rõ bản chất của con người, nhưng là tiền
đề quan trọng trong sự hình thành tư tưởng về con người của TH Mác
- Trong CN Mac con người: Giữ vai trò trung tâm, là điểm xuất xuất phát và là
mục đích của CN mác: Mác xuất phát từ con người hiện thực: Từ nghiên cứu hoạt động lao động sản xuất vật chất của con người Mac là đã phát hiện ra quy luật QHSX phù hợp với LLSX, biểu hiện về mặt xã hội vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp dẫn đến xoá bỏ chế độ TBCN, hình thành nê XH CSCN (con người được tự do)
- Con người là thực thể thống nhất giữa mặt sinh vật với mặt xã hội:
+ Mặt sinh vật: Con người là bộ phận của giới tự nhiên, là sản phẩm phát triển
lâu dài của giới tự nhiên; con người là động vật cao cấp, chịu sự tác động quy luật sinh học, tự nhiên giống loài vật khác (quy luật biến dị, di truyền ); con người có nhu cầu tự nhiên giống loài vật (ăn, sinh tồn, sinh sản )
+ Mặt xã hội: Con người chỉ tồn tại với tính cách là con người khi được sống
trong môi trường xã hội và chịu sự tác động các của mối quan hệ XH; con người chịu sự tác động của các quy luật xã hội (LLSX - QHSX, Giai cấp và đấu tranh giai cấp ); bản chất xã hội con người được hình thành và thể hiện tập trung nhất ở hoạt động sản xuất;
+ Sự thống nhất giữa mặt tự nhiên và xã hội trong bản chất con người:
Mặt sinh vật là cơ sở, tiền đề cho mặt XH của con người: Xét về thời gian yếu tố
sinh vật có trước yếu tố xã hội; bộ não con người là cơ sở sinh học quan trọng để tạo nên mặt xã hội cho con người (năng lực xã hội); phẩm chất cá nhân của con người phụ thuộc vào mặt sinh học; biến đổi sinh vật tác động đến sự thay đổi của thay đổi mặt xã hội của con người; mặt sinh vật thể hiện thông qua nhu cầu tự nhiên và thoả mãn ngày càng tốt nhu cầu này là cơ sở, mục đích cho sự phát triển và hoàn thiện về mặt XH của con người
Vai trò của mặt xã hội đối với mặt sinh học: Là phương thức, điều kiện cho con
người thoả mãn nhu cầu sinh vật (con người muốn thoả mãn nhu cầu sinh vật phải dựa vào lao động sản xuất; yếu tố sản xuất góp phần làm tăng hoặc giảm yếu tố sinh vật);
Sự thống nhất giữa mặt XH với mặt sinh vật: Mặt XH là cái quyết định quy định
bản chất con người (mặt XH phân biệt con người - con vật; bản thân cái SV trong con người không thuần tuý SV nữa mà phụ thuộc vào mặt XH - yếu tố sinh học của con người cũng mang tính xã hội)
Ý nghĩa phương pháp luận: Chống khuynh hướng tiêu cực, cực đoan: Tuyệt đối
hoá mặt SV, coi nhẹ mặt XH và ngược lại
- Vấn đề bản chất con người: Bản chất con người không phải là cái trừu tượng
cỗ hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hội
+ Bản chất con người không phải là cái vốn có, mà nó có được và hình thành trong môi trường xã hội.
1
Trang 2+ Không phải là cái trừu tượng mà là cái hiện thực: Nền tảng sinh học vốn có; trong điều kiện lịch sử cụ thể nhất định.
- Mọi mối quan hệ Xã hội đều góp phần hình thành nên bản chất con người, trong đó QHSX giữ vai trò quyết định, vì là nền tảng quyết định các QH khác Đồng thời, các mối quan hệ xã hội bao gồm cả QHXH hiện tại và truyền thông
b) Ý nghĩa của vấn đề
- Nhân tố con người: Là hệ thống các yếu tố, đặc trưng quy định vai trò của chủ
thể tích cực, sáng tạo của con người, bao gồm một chỉnh thể thống nhất giữa mặt hoạt động với tổng hoà các đặc trưng vềphẩm chất, năng lực của con người trong một quá trình biến đổi và phát triển xã hội nhất định
- Ý nghĩa của vấn đề: Để xây dựng con người mới trong giai đoạn đẩy mạnh công nghệ hoá, hiện đại hoá cần thực hiện đồng bộ các vấn đề cơ bản sau:
+ Xây dựng QHXH, quan hệ giữa người và người tốt đẹp, bình đẳng, công bằng, văn minh, kế thừa những tinh hoa truyền thống và văn hoá nhân loại
+ Xây dựng QHSX phù hợp, tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, định hướng XHCN.
+ Thúc đẩy kinh tế phát triển tạo nền tảng vật chất cho sự phát triển con người; việc tham gia thể chế kinh tế thị trường góp phần phát triển, hoàn thiện con người.
+ Nâng cao hiệu quả giáo dục, phát triển nguồn nhân lực Do đó sự phát triển
nguồn lực con người và giáo dục được coi là yếu tố quan trọng to lớn đối với tiến bộ kinh tế và tiến bộ xã hội Sử dụng nhiều hình thức giáo dục, giáo dục toàn diện Phương châm: phát triển nhanh nguồn lực nhất là nguồn lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân, gắn chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển ứng dụng khoa học công nghệ
+ Ổn định chính trị và mở rộng phát huy dân chủ, tiềm năng sáng tạo của mỗi người: Ổn định chính trị (ổn định về hệ thống chính trị, cơ cấu hợp lý và thể chế chính
trị hoàn chỉnh) là tiền để phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội; phát huy dân chủ để phát huy tính sáng tạo của con người
+ Mở rộng giao lưu, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế;
+ Đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, làm trong sạch bộ máy đảng
và nhà nước: Kiên quyết làm nghiêm từ trong đảng, từ trên xuống và phải xử lý kịp
thời, nghiêm minh, đúng pháp luật các vụ việc, nhất là vụ việc nghiệm trọng; xoá bỏ cách tổ chức bộ máy khiến cho cán bộ, đảng viên trở thành tầng lớp đặc quyền, đặc lợi, tách rời quần chúng; đẩy mạnh giáo dục và tự giáo dục đạo đức cách mạng trong cán
bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý; phát huy sức mạnh tổng hợp của quần chúng và cơ quan thông tin trong giám sát và đấu tranh chống tham nhũng
2