TUẦN 8: CÔNG CỤ THU THẬP SỐ LIỆU - nghiên cứu khoa học ď Bai PPThuThapSL

Định nghĩa• Phương pháp thu thập số liệu nghiên cứu là các kỹ thuật được áp dụng để thu thập thông tin một cách có hệ thống, khách quan, chính xác về các đối tượng nghiên cứu • Phương ph

Trang 1

PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH

Khoa: Điều dưỡng – Kỹ thuật Y học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH

Khoa: Điều dưỡng – Kỹ thuật Y học

1

Trang 2

Mục tiêu

Sau khi học xong phần này học viên có khả năng:

A-Kiến thức

1. Trình bày được các kỹ thuật thu thập số liệu cơ bản trong nghiên cứu

2. Mô tả được các bước xây dựng một bộ câu hỏi nghiên cứu

3. Giải thích được ý nghĩa và tầm quan trọng của bộ CHNC cũng như việc tuân thủ quy

trình thu thập số liệu trong nghiên cứu

B-Kỹ năng

4. Thiết kế được bộ câu hỏi để thu thập số liệu phù hợp với mục tiêu nghiên cứu

C-Thái độ:

5. Hình thành thái độ tích cực và tinh thần trách nhiệm trong nghiên cứu

Sau khi học xong phần này học viên có khả năng:

A-Kiến thức

1. Trình bày được các kỹ thuật thu thập số liệu cơ bản trong nghiên cứu

2. Mô tả được các bước xây dựng một bộ câu hỏi nghiên cứu

3. Giải thích được ý nghĩa và tầm quan trọng của bộ CHNC cũng như việc tuân thủ quy

trình thu thập số liệu trong nghiên cứu

Trang 3

Nội dung

1 Các kỹ thuật thu thập số liệu

2 Thiết kế công cụ thu thập số liệu

1 Các kỹ thuật thu thập số liệu

2 Thiết kế công cụ thu thập số liệu

3

Trang 4

Định nghĩa

• Phương pháp thu thập số liệu nghiên cứu là các kỹ thuật được áp dụng để thu thập thông tin một cách có hệ thống, khách quan, chính xác về các đối tượng nghiên cứu

4

Trang 5

A- KỸ THUẬT THU THẬP

SỐ LIỆU

A- KỸ THUẬT THU THẬP

SỐ LIỆU

Trang 6

Các kỹ thuật thu thập số liệu

Trang 7

1 Quan sát

 Quan sát là sự thu thập số liệu bằng 5 giác quan

 Quan sát có 2 mặt: nhìn và làm sáng tỏ thông tin

 Kỹ thuật quan sát:

- Quan sát ngụy trang: Đối tượng được nghiên cứu không hề biết họ bị quan sát

VD Bí mật quan sát mức độ phục vụ và thái độ phục vụ của NVYT

- Quan sát công khai: Đối tượng NC biết họ đang bị quan sát

VD Quan sát tư vấn viên tư vấn cho người bệnh và thân nhân Người tư vấn biết mình đang bị quan sát

 Quan sát là sự thu thập số liệu bằng 5 giác quan

 Quan sát có 2 mặt: nhìn và làm sáng tỏ thông tin

 Kỹ thuật quan sát:

- Quan sát ngụy trang: Đối tượng được nghiên cứu không hề biết họ bị quan sát

VD Bí mật quan sát mức độ phục vụ và thái độ phục vụ của NVYT

- Quan sát công khai: Đối tượng NC biết họ đang bị quan sát

VD Quan sát tư vấn viên tư vấn cho người bệnh và thân nhân Người tư vấn biết mình đang bị quan sát

Trang 11

– Phỏng vấn qua điện thoại

– Phỏng vấn qua các phương tiện khác

Tuỳ thuộc vào mục đích, hình thức, nội dung thu thập thông tin, phỏng vấn được chia ra:

• Phỏng vấn trực tiếp

• Phỏng vấn gián tiếp

– Phỏng vấn bằng văn bản

– Phỏng vấn qua điện thoại

– Phỏng vấn qua các phương tiện khác

Trang 12

2.1 Phỏng vấn trực tiếp

• Nghiên cứu viên (NCV) và đối tượng được hỏi nói chuyện trực tiếp với nhau

• Nói chuyên có chủ định, nội dung chuẩn bị chu đáo, ý kiến ghi vào biên bản, tạo không khí tự nhiên; có thể ghi âm, ghi hình trực tiếp

• Thông tin thu thập nhanh, khách quan, trung thực

• Nghiên cứu viên (NCV) và đối tượng được hỏi nói chuyện trực tiếp với nhau

• Nói chuyên có chủ định, nội dung chuẩn bị chu đáo, ý kiến ghi vào biên bản, tạo không khí tự nhiên; có thể ghi âm, ghi hình trực tiếp

• Thông tin thu thập nhanh, khách quan, trung thực

Trang 14

2.1 Phỏng vấn trực tiếp (tt.)

người được PV có quyền không trả lời các thông tin mà họ không mong muốn, ghi âm

lắng nghe câu trả lời, không áp đặt, dùng ánh mắt thể hiện sự tôn trọng, chấp

nhận các giây phút im lặng để người được phỏng vấn suy nghĩ và sắp xếp ý tưởng.

người được PV có quyền không trả lời các thông tin mà họ không mong muốn, ghi âm

lắng nghe câu trả lời, không áp đặt, dùng ánh mắt thể hiện sự tôn trọng, chấp

nhận các giây phút im lặng để người được phỏng vấn suy nghĩ và sắp xếp ý tưởng.

Trang 15

2.1 Phỏng vấn trực tiếp (tt.)

1) đưa ám hiệu kết thúc PV “ Chị có điều gì muốn chia sẻ/nói nữa không? 2) Chấm dứt cuộc PV “ Dạ, đó là tất cả những thông tin chúng tôi muốn biết”, 3) Đánh giá cao cuộc PV “ xin cám ơn chị đã cung cấp thông tin”

Trang 16

2.1 Phỏng vấn trực tiếp (tt.)

Thực hành: Đóng cặp, hỏi và trả lời

• Chủ đề 1: Suy nghĩ của bạn về ngành Điều dưỡng hiện nay

• Chủ đề 2: Suy nghĩ của bạn về môn học nghiên cứu khoa học/ Những thuận lợi và khó khăn/

Làm sao để học tốt môn NCKH (theo ý kiến của bạn)…

Thực hành: Đóng cặp, hỏi và trả lời

• Chủ đề 1: Suy nghĩ của bạn về ngành Điều dưỡng hiện nay

• Chủ đề 2: Suy nghĩ của bạn về môn học nghiên cứu khoa học/ Những thuận lợi và khó khăn/

Làm sao để học tốt môn NCKH (theo ý kiến của bạn)…

Trang 17

– Bằng văn bản: Phỏng vấn bằng văn bản, người được phỏng vấn cũng trả lời bằng văn bản (thường dùng khi những thông tin trong cuộc phỏng vấn tương đối phức tạp, người trả lời

PV không thể trả lời chính xác ngay lập tức)

– Qua điện thoại: Khi một trong hai bên, hoặc cả hai bên không đủ thời gian cho một cuộc gặp trực tiếp

– Các phương tiện khác…

– Bằng văn bản: Phỏng vấn bằng văn bản, người được phỏng vấn cũng trả lời bằng văn bản (thường dùng khi những thông tin trong cuộc phỏng vấn tương đối phức tạp, người trả lời

PV không thể trả lời chính xác ngay lập tức)

– Qua điện thoại: Khi một trong hai bên, hoặc cả hai bên không đủ thời gian cho một cuộc gặp trực tiếp

– Các phương tiện khác…

2.2 Phỏng vấn gián tiếp

Trang 18

3 Bộ câu hỏi thiết kế sẵn

f) Câu hỏi có đáp án đúng sai

g) Câu hỏi nhiều lựa chọn, một đáp án đúng nhất

f) Câu hỏi có đáp án đúng sai

g) Câu hỏi nhiều lựa chọn, một đáp án đúng nhất

Trang 19

a) Câu hỏi đóng

• Dễ trả lời, dễ mã hoá, dễ nhập, dễ phân tích

• Thông tin thu thập hạn chế

• Hình thức: Liệt kê nội dung trả lời

• Người trả lời chọn một hay nhiều nội dung

• Dễ trả lời, dễ mã hoá, dễ nhập, dễ phân tích

• Thông tin thu thập hạn chế

• Hình thức: Liệt kê nội dung trả lời

• Người trả lời chọn một hay nhiều nội dung

Trang 20

b)Câu hỏi mở

• Không có sẵn câu trả lời

• Người được PV trả lời tự do theo ngôn ngữ, hiểu biết cuả mình

• Phù hợp NC tâm lý, thái độ, kiến thức về 1 vấn đề nào đó

• Phù hợp NC định tính

• Hình thức: thường bắt đầu bằng cái gì, như thế nào, vì sao

• VD:

- Hôm nay ông/bà cảm thấy như thế nào?

-Vì sao bạn quyết định chọn học ngành CĐHA?

- Bạn hạy liệt kê 4 biện pháp tránh thai mà bạn biết.

• Không có sẵn câu trả lời

• Người được PV trả lời tự do theo ngôn ngữ, hiểu biết cuả mình

• Phù hợp NC tâm lý, thái độ, kiến thức về 1 vấn đề nào đó

• Phù hợp NC định tính

• Hình thức: thường bắt đầu bằng cái gì, như thế nào, vì sao

• VD:

- Hôm nay ông/bà cảm thấy như thế nào?

-Vì sao bạn quyết định chọn học ngành CĐHA?

- Bạn hạy liệt kê 4 biện pháp tránh thai mà bạn biết.

Trang 21

c) Câu hỏi nửa đóng, nửa mở

• là loại câu hỏi mà phần đầu là một câu hỏi đóng với những nội dung trả lời có sẵn hoặc là “có/không”, đồng thời có thêm một câu hỏi mở ở cuối câu trả lời.

• Thường được áp dụng khi người NC không thể liệt kê hết được các khả năng trả lời có thể xảy ra, hoặc muốn tìm hiểu thêm lý do tại sao ĐT được NC lại chọn “có” hoặc “không”

• VD: Bạn có hài lòng với khóa học này không?

 Có

 Không Nếu không, vì sao?

• là loại câu hỏi mà phần đầu là một câu hỏi đóng với những nội dung trả lời có sẵn hoặc là “có/không”, đồng thời có thêm một câu hỏi mở ở cuối câu trả lời.

• Thường được áp dụng khi người NC không thể liệt kê hết được các khả năng trả lời có thể xảy ra, hoặc muốn tìm hiểu thêm lý do tại sao ĐT được NC lại chọn “có” hoặc “không”

• VD: Bạn có hài lòng với khóa học này không?

 Có

 Không Nếu không, vì sao?

Trang 22

• Thang đo số

– Sử dụng những con số gán trên thang đo được chia thành 4 - 5 bậc với cặp tính từ đối lập tại 2 đầu mút

– Đây là thang đo định khoảng Người trả lời gán 1 con số vào sau câu hỏi

– Thang đo này có tính tuyến tính, đơn giản, và tạo ra các khoảng bằng nhau nên rất phổ biến trong NC

• Thang đo số

– Sử dụng những con số gán trên thang đo được chia thành 4 - 5 bậc với cặp tính từ đối lập tại 2 đầu mút

– Đây là thang đo định khoảng Người trả lời gán 1 con số vào sau câu hỏi

– Thang đo này có tính tuyến tính, đơn giản, và tạo ra các khoảng bằng nhau nên rất phổ biến trong NC

VD: Bạn có hài lòng về kết quả học tập hiện tại cuả mình?

1 2 3 4 5

Rất không không do dự hài lòng rất

hài lòng hài lòng hài lòng

VD: Bạn có hài lòng về kết quả học tập hiện tại cuả mình?

1 2 3 4 5

Rất không không do dự hài lòng rất

hài lòng hài lòng hài lòng

d) Câu hỏi theo thang điểm

Trang 23

• Thang đo Likert

– Thang đo được thiết kế để kiểm tra mức độ đồng ý hoặc không đồng ý với lời phát biểu của đối tượng thường bao gồm 5 cấp độ

– Là thang đo thứ tự để đo thái độ con người

• Thang đo Likert

– Thang đo được thiết kế để kiểm tra mức độ đồng ý hoặc không đồng ý với lời phát biểu của đối tượng thường bao gồm 5 cấp độ

– Là thang đo thứ tự để đo thái độ con người

d) Câu hỏi theo thang điểm (tt)

VD: Ý kiến của bạn về câu phát biểu: “Uống rượu có lợi nhiều hơn là có hại”?

Trang 24

e) Câu hỏi có câu trả lời bằng số

Người hỏi phải biết chắc là ĐTNC có trải qua vấn đề mà mình muốn NC

Trang 25

f) Câu hỏi có câu trả lời đúng sai

• Đánh giá kiến thức, thái độ, kỹ năng

– Được sử dụng để gợi lên 1 câu trả lời có hoặc không, đúng hoặc sai

– Lưu ý đây là thang đo định danh

• Đánh giá kiến thức, thái độ, kỹ năng

– Được sử dụng để gợi lên 1 câu trả lời có hoặc không, đúng hoặc sai

– Lưu ý đây là thang đo định danh

Một trong những ưu điểm của quan sát trực tiếp là thu được kết quả nhanh chóng

Trong quan sát tham gia, yêu cầu người quan sát cần có kỹ năng làm việc nhóm

Phỏng vấn trực tiếp thường được áp dụng trong nghiên cứu định lượng

Ví dụ:

Trang 26

g) Câu hỏi có nhiều câu lựa chọn

– Đưa ra nhiều lựa chọn để suy ra chỉ một câu trả lời

– Đây là thang đo định danh

– Cấu trúc chặt chẽ

– Chỉ nên sử dụng 4-5 lựa chọn

– Đưa ra nhiều lựa chọn để suy ra chỉ một câu trả lời

– Đây là thang đo định danh

– Cấu trúc chặt chẽ

– Chỉ nên sử dụng 4-5 lựa chọn

Ví dụ:

Nên lấy máu tĩnh mạch xét nghiệm đường huyết:

A Vào buổi sáng, lúc bụng đói

B Sau ăn sáng 30 phút

C Sau ăn sáng 2 giờ

D Trước bữa ăn tối

Trang 29

6 Thảo luận nhóm

• Thu thập thông tin định tính thông qua một nhóm người

• Áp dụng trong trường hợp muốn thu thập thông tin của một nhóm đại diện về chủ đề nhất định

• Câu hỏi thảo luận là các câu hỏi mở như: Tại sao? Như thế nào?

• Thu thập thông tin định tính thông qua một nhóm người

• Áp dụng trong trường hợp muốn thu thập thông tin của một nhóm đại diện về chủ đề nhất định

• Câu hỏi thảo luận là các câu hỏi mở như: Tại sao? Như thế nào?

Trang 30

6 Thảo luận nhóm (tt.)

Các bước thảo luận nhóm

– Chuẩn bị nội dung

– Tiến hành thảo luận nhóm

– Tóm tắt kết luận

Các bước thảo luận nhóm

– Chuẩn bị nội dung

– Tiến hành thảo luận nhóm

– Tóm tắt kết luận

Trang 31

6 Thảo luận nhóm (tt)

Chuẩn bị nội dung:

– Chủ đề thảo luận và mục tiêu cần đạt được, dự kiến các câu hỏi cần thảo luận

– 5-7 người một nhóm

– Cần tổ chức ít nhất 2 cuộc thảo luận

– Địa điểm thuận lợi, đủ chỗ ngồi

– Vị trí điều phối viên

– Thời gian

– Môi trường

– Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, bút, giấy…

Chuẩn bị nội dung:

– Chủ đề thảo luận và mục tiêu cần đạt được, dự kiến các câu hỏi cần thảo luận

– 5-7 người một nhóm

– Cần tổ chức ít nhất 2 cuộc thảo luận

– Địa điểm thuận lợi, đủ chỗ ngồi

– Vị trí điều phối viên

– Thời gian

– Môi trường

– Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, bút, giấy…

Trang 32

Tiến hành thảo luận nhóm

– Giới thiệu làm quen

– Nêu quy tắc làm việc

– Câu hỏi đi từ tổng quát đến chi tiết

– Thời gian thảo luận không quá 120 phút

– Ghi chép, quan sát, điều phối

Tiến hành thảo luận nhóm

– Giới thiệu làm quen

– Nêu quy tắc làm việc

– Câu hỏi đi từ tổng quát đến chi tiết

– Thời gian thảo luận không quá 120 phút

– Ghi chép, quan sát, điều phối

Trang 33

– Hiểu lĩnh vực nghiên cứu…

Yêu cầu điều phối/hướng dẫn viên:

Trang 34

Tóm tắt kết luận

– Tóm tắt nội dung thảo luận, kể cả ý kiến chưa thống nhất

– Có thể cần làm sáng tỏ thêm vấn đề cần thiết chưa đạt mục tiêu khi thảo luận

Tóm tắt kết luận

– Tóm tắt nội dung thảo luận, kể cả ý kiến chưa thống nhất

– Có thể cần làm sáng tỏ thêm vấn đề cần thiết chưa đạt mục tiêu khi thảo luận

Trang 35

Số liệu thứ cấp

Tiêu chuẩn:

– Thông tin phù hợp

– Cập nhật

– Độ tin cậy cao

• Các điều tra cơ bản quốc gia

– Độ tin cậy cao

• Các điều tra cơ bản quốc gia

• Các nghiên cứu khác

• Công bố của chính phủ

• Ghi chép

Trang 36

Sử dụng kết hợp các phương pháp và kỹ thuật thu thập dữ

liệu

Sử dụng kết hợp các phương pháp và kỹ thuật thu thập dữ

liệu

• Mỗi kỹ thuật đều có ưu, nhược điểm

• Không một kỹ thuật đơn lẻ nào có thể đảm bảo đo lường đủ các biến số cần thiết

• Tầm quan trọng của việc sử dụng kết hợp các phương pháp và kỹ thuật thu thập

số liệu

– Tăng tối đa chất lượng thông tin thu thập

– Hạn chế sai lệch thông tin

– Đa dạng hình thức phỏng vấn

• Mỗi kỹ thuật đều có ưu, nhược điểm

• Không một kỹ thuật đơn lẻ nào có thể đảm bảo đo lường đủ các biến số cần thiết

• Tầm quan trọng của việc sử dụng kết hợp các phương pháp và kỹ thuật thu thập

số liệu

– Tăng tối đa chất lượng thông tin thu thập

– Hạn chế sai lệch thông tin

– Đa dạng hình thức phỏng vấn

Trang 37

B- THIẾT KẾ CÔNG CỤ THU THẬP SỐ LIỆU

Trang 38

Ý nghĩa của thiết kế bộ câu hỏi

• Bộ câu hỏi (BCH) là công cụ để đạt được mục tiêu NC

• BCH được coi là hình thức của toàn bộ cuộc điều tra

• BCH thể hiện nội dung nghiên cứu

• Chất lượng BCH thể hiện chất lượng của nghiên cứu

• Bộ câu hỏi (BCH) là công cụ để đạt được mục tiêu NC

• BCH được coi là hình thức của toàn bộ cuộc điều tra

• BCH thể hiện nội dung nghiên cứu

• Chất lượng BCH thể hiện chất lượng của nghiên cứu

Trang 39

• Xây dựng bảng hỏi là một nghệ thuật đòi hỏi phải có nhiều suy xét quyết định về nội dung, từ ngữ, hình thứ, thứ tự… Các suy xét này có ảnh hưởng quyết định đến toàn bộ nghiên cứu

Trang 40

Một bộ câu hỏi tốt:

• Có thể thu thập được thông tin chính xác

• Tạo thuận lợi cho công tác thu thập, xử lý số liệu và lập bảng

• Đảm bảo tính kinh tế trong thu thập số liệu, tránh thu thập thông tin không cần thiết

• Cho phép phân tích toàn diện và đầy đủ ý nghĩa

Một bộ câu hỏi tốt:

• Có thể thu thập được thông tin chính xác

• Tạo thuận lợi cho công tác thu thập, xử lý số liệu và lập bảng

• Đảm bảo tính kinh tế trong thu thập số liệu, tránh thu thập thông tin không cần thiết

• Cho phép phân tích toàn diện và đầy đủ ý nghĩa

Định dạng
Số trang	68
Dung lượng	1,66 MB