NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG đoàn cơ sở tại DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG hải DƯƠNG tt

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG --- Phạm Dũng NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TẠI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG LUẬN VĂ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

-

Phạm Dũng

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN

CƠ SỞ TẠI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH DOANH VÀ QUẢN LÝ

Hà Nội – Năm 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG -

Phạm Dũng – C00204

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN

CƠ SỞ TẠI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH DOANH VÀ QUẢN LÝ

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

MÃ SỐ: 60340102

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS Nguyễn Thị Đông

Hà Nội – Năm 2016

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân, của những người lao động Việt Nam Ra đời cách đây 86 năm (28/7/1929 - 28/7/2015), Công đoàn Việt Nam liên tục phát triển về mọi mặt theo sự phát triển của giai cấp công nhân nói riêng và cách mạng Việt Nam nói chung Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, Công đoàn Việt Nam luôn thể hiện rõ vai trò, chức năng của mình, đáp ứng yêu cầu của cách mạng dân tộc, dân chủ và cách mạng

xã hội chủ nghĩa Cùng với quá trình phát triển của đất nước, giai cấp công nhân Việt Nam đã có những bước trưởng thành cả về số lượng và chất lượng; giác ngộ chính trị, trình độ, học vấn chuyên môn, nghề nghiệp được nâng lên Công nhân, viên chức, lao động (CNVC - LĐ) nước ta đã năng động, sáng tạo, thích ứng nhanh với cơ chế thị trường, tiếp cận nhanh với công nghệ tiên tiến, hiện đại từng bước đảm đương

và làm chủ công việc có trình độ khoa học kỹ thuật công nghệ cao, bước đầu hình thành ngày càng đông đội ngũ công nhân tri thức, đã và đang có nhiều đóng góp quan trọng vào việc hoạch định và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tuy nhiên, CNVC - LĐ và tổ chức công đoàn nước ta cũng đang đứng trước không ít những khó khăn, thách thức: chất lượng đội ngũ CNVC - LĐ chưa đáp ứng được yêu cầu xây dựng, phát triển của đất nước Tình trạng người lao động bị mất việc làm hoặc việc làm không ổn định vẫn còn tồn tại ở các ngành nghề, các thành phần kinh tế Quan hệ lao động trong một số doanh nghiệp có xu hướng phức tạp Trình độ, năng lực của một bộ phận đội ngũ cán bộ công đoàn, nhất là cán bộ công đoàn cơ sở còn hạn chế, chưa thực sự tâm huyết, trách nhiệm với công tác công đoàn Tổ chức, hoạt động công đoàn vẫn còn hình thức mang tính hành chính, sự vụ Nguồn tài chính cho hoạt động công đoàn chưa đáp ứng được yêu cầu Các thế lực thù địch tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình” chống phá Việt Nam

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, xu thế chuyển dịch cơ cấu và sắp xếp, phân công lại lao động đang được diễn ra mạnh mẽ, phù hợp với tiến trình đổi mới kinh tế đất nước với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế và lực lượng lao động Cùng với chủ trương của Đảng và Nhà nước các doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi hình thức sở hữu phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, số lượng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh sẽ ngày càng lớn Quá trình này sẽ làm tăng tỷ trọng và số lượng người lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Từ đó đa dạng hóa các hình thức sở hữu nói riêng và quan hệ kinh tế nói chung Trong đó ngành Công thương Hải Dương không phải là ngoại lệ

Thực tiễn cho thấy, trong quá trình đổi mới, hoạt động công đoàn trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành Công thương Hải Dương tuy đã được đề cập trong Nghị quyết Đại hội Công đoàn ngành nhưng vì do nhiều lý do nên chưa được đầu tư thoả đáng Trong khi đó, nhiều loại hình doanh nghiệp ra đời, quan hệ lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh ngày càng trở lên phức tạp Vấn đề đặt ra là Công đoàn ngành phải làm sao vừa bảo vệ được quyền lợi ích của người lao động, góp phần cải thiện quan hệ lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, vừa giúp cho doanh nghiệp phát triển Là một cán bộ công đoàn của Liên đoàn lao động tỉnh Hải Dương được đi học bậc ao học tại Trường Đại học Thăng Long, với mong muốn vận dụng kiến thức và thực tiễn trong quá trình học tập và công

tác của mình, tôi chọn vấn đề: “Nâng cao hiệu quả hoạt động Công

đoàn cơ sở tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành Công thương Hải Dương” làm luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở lý luận và căn cứ hoạt động cụ thể của thực tiễn tìm

ra những mặt mạnh, cũng như những mặt còn hạn chế trong hoạt động

của Công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành

Công thương Hải Dương trong thời gian qua Từ đó đề ra một số giải

pháp chủ yếu, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Công

đoàn cơ sở tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành Công

thương Hải Dương trong thời gian tới, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn hiện nay

- Làm rõ quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về tổ chức Công đoàn và vai trò của tổ chức Công đoàn

- Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động của Công đoàn cơ sở

tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành Công thương Hải Dương

- Từ kết quả nghiên cứu, rút ra những ưu, khuyết điểm và bài học kinh nghiệm, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu

quả hoạt động của Công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh

thuộc ngành Công thương Hải Dương

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VỊ NGHIÊN CỨU

Luận văn nghiên cứu về hiệu quả hoạt động của Công đoàn cơ

sở tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành Công thương Hải Dương

Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2011 - 2015

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Luận văn sử dụng kết hợp một số phương pháp cụ thể:

- Phương pháp điều tra xã hội học

5 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về hiệu quả hoạt động Công

đoàn trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Chương 2: Thực trạng hiệu quả hoạt động công đoàn cơ sở

trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành Công thương Hải Dương

Chương 3: Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả

hoạt động Công đoàn cơ sở trong các doanh nhiệp ngoài quốc doanh

thuộc ngành Công thương Hải Dương

CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ

HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN TRONG CÁC

DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH

1.1 DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH VÀ VAI TRÒ, CHỨC NĂNG CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH

1.1.1 Doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Doanh nghiệp ngoài quốc doanh được hiểu là doanh nghiệp

tư nhân, doanh nghiệp liên doanh, liên kết (bao gồm cả doanh nghiệp được chuyển đổi từ doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần mà Nhà nước không nắm chi phối vốn điều lệ), công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp,

doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

1.1.2 Công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Công đoàn cơ sở ngoài quốc doanh là Tổ chức cơ sở của công đoàn được thành lập ở các doanh nghiệp không có vốn nhà nước đầu tư,

hoặc nhà nước đầu tư nhưng không nắm chi phối vốn điều lệ (trong công ty cổ phần) thuộc nhiều thành phần kinh tế, có 5 đoàn viên trở lên, được công đoàn cấp trên quyết định công nhận và chỉ đạo hoạt động

* Chức năng của Công đoàn:

Thực hiện chức năng đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của công nhân, viên chức, lao động trong Công đoàn cơ sở ngoài quốc doanh

Thực hiện chức năng tham gia quản lý của Công đoàn cơ sở doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Thực hiện chức năng công đoàn tuyên truyền, giáo dục công nhân lao động

* Vị trí của Công đoàn:

Công đoàn là tổ chức chính trị xã hội của công nhân và lao động trong doanh nghiệp, có vị trí là người đại diện hợp pháp duy nhất cho người lao động trong quan hệ lao động với giới chủ (người sử dụng lao động)

* Quyền của Công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp

- Quyền Công đoàn độc lập quyết định

- Quyền đại diện của Công đoàn

- Quyền kiến nghị, tham gia của Công đoàn

- Quyền kiểm tra, bảo vệ của Công đoàn

- Quyền pháp nhân của Công đoàn

- Quyền của Công đoàn được đảm bảo điều kiện cho hoạt động Công đoàn trong doanh nghiệp

- Quyền thỏa thuận nhất trí

- Quyền được tham khảo ý kiến

1.1.2.1 Quan điểm về tổ chức Công đoàn

* Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin:

Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và người lao động lập nên Công đoàn có vai trò là trường học đấu tranh giai cấp, trường học xã hội chủ nghĩa, cộng sản chủ nghĩa, trường học quản lý, trường học kinh tế, có vai trò dẫn dắt công nhân, những người lao động từ địa vị làm thuê sang địa vị chủ nhân của thế giới tương lai Công đoàn không phải là một tổ chức Nhà nước, nó

có vị trí như bộ truyền lực “Nối liền giữa Đảng và quần chúng công nhân lao động”, nghĩa là Công đoàn như sợi dây chuyền nối liền giữa Đảng cộng sản với giai cấp công nhân

* Tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong thời đại ngày nay, giai cấp công nhân là giai cấp độc quyền và có sứ mệnh lịch sử là lãnh đạo cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng

* Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam

Giai cấp công nhân Việt Nam là giai cấp lãnh đạo cách mạng,

đi đầu trong sự nghiệp đổi mới, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước

1.1.2.2 Vai trò của công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Khi đánh giá vai trò của Công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, phải dựa trên cơ sở vai trò của Công đoàn Việt Nam, được thể hiện trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội

Trên lĩnh vực kinh tế,

Trên lĩnh vực chính trị,

Trên lĩnh vực văn hoá - xã hội

1.2 HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN VÀ CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ

1.2.1 Khái niệm về hiệu quả hoạt động công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp

Hoạt động công đoàn hiệu quả là thực hiện tốt 3 chức năng: Đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế xã hội, tham gia thanh tra, kiểm tra giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; tuyên truyền giáo dục, vận động người lao động để hướng tới xây dựng mối quan hệ lao động, quan hệ tới lợi ích hài hòa, tiến bộ, ổn định, dân chủ Công đoàn cơ sở hoạt động hiệu quả cần làm tốt các vấn đề sau:

1.2.2 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động Công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh:

Chỉ tiêu 1 Đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động và tham gia quản lý

Chỉ tiêu 2 Xây dựng tổ chức công đoàn

Chỉ tiêu 3 Công tác tuyên truyền và các hoạt động khác

1.3 NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG DOANH NGHIỆP

Chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn: yếu tố con người là

yếu tố quan trọng trong tất cả các lĩnh vực đời sống, xã hội

Phương thức hoạt động: Phương thức hoạt động công đoàn

đóng vai trò là ''công cụ'' hữu hiệu trong việc tổ chức và hoạt động công đoàn

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Công đoàn cơ sở là một bộ phận quan trọng nằm trong hệ thống tổ chức của Công đoàn Việt Nam Thông qua hoạt động của Công đoàn cơ sở, mọi chủ trương, biện pháp của Công đoàn Việt Nam đi vào thực tiễn, gắn liền với đời sống của công nhân lao động

Công đoàn cơ sở hoạt động có hiệu quả cần bám sát từ vị trí, vai trò của Công đoàn để hình thành chức năng Đó là chức năng đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động; chức năng tham gia quản lý; chức năng tuyên truyền, giáo dục, trong đó chức năng đại diện bảo vệ quyền và lợi ích là trung tâm

- Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn, công đoàn cơ sở ngoài quốc doanh có những nội dung hoạt động chính sau đây:

Nội dung công đoàn thực hiện chức năng đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động

Nội dung thực hiện chức năng công đoàn tuyên truyền, giáo dục công nhân lao động

Việc nghiên cứu những vấn đề ở Chương 1 là cơ sở lý luận hết sức quan trọng, đặt nền tảng vững chắc để nghiên cứu Chương 2 và

Chương 3 của Luận văn “Nâng cao hiệu quả hoạt động Công đoàn cơ

sở tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành Công thương Hải Dương”

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH

CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG

2.1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP VÀ DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG

2.1.1 Quá trình hình thành phát triển

Công đoàn ngành Công thương Hải Dương được thành lập trên

cơ sở hợp nhất hai công đoàn ngành Công nghiệp và Thương mại theo quyết định số 146/QĐ-LĐLĐ ngày 9/6/2008 của Liên đoàn Lao động tỉnh Hải Dương

2.1.2 Thực trạng đội ngũ lao động doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Do không có điều kiện kinh tế để tiếp tục tham gia học tập, do quá trình đô thị hóa nông thôn nên đã có một bộ phận lớn học sinh và những lao động trẻ kỹ năng lao động thấp, trình độ học vấn còn hạn chế, chưa được qua đào tạo bài bản bổ sung vào lực lượng lao động các doanh nghiệp ngoài quốc doanh nên đã phần nào ảnh hưởng không tốt tới năng suất, chất lượng và kỷ luật lao động doanh nghiệp

2.2 TỔ CHỨC CÔNG ĐOÀN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG

2.2.1 Thực trạng công tác phát triển đoàn viên và thành lập Công đoàn cơ sở

Công tác phát triển đoàn viên và thành lập công đoàn cơ sở khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh gặp không ít khó khăn Trong thời gian qua, các cấp Công đoàn trong toàn ngành đã có nhiều cố gắng, nỗ lực trong vận động phát triển đoàn viên, thành lập Công đoàn cơ sở

2.2.2 Thực trạng công tác tổ chức, cán bộ công đoàn

Sự phát triển về số lượng, quy mô doanh nghiệp đa dạng, mạng lưới sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp hoạt động trong phạm

vị rộng, phân tán Đây là một trong những khó khăn mà Công đoàn ngành Công thương Hải Dương gặp phải khi xây dựng và chỉ đạo Công đoàn trong doanh nghiệp ngoài quốc doanh hoạt động

2.3 HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG

2.3.1 Công tác tuyên truyền, giáo dục

2.3.2 Công đoàn cơ sở với công tác tham gia quản lý, tổ chức phong trào thi đua

2.3.3 Công đoàn cơ sở với hoạt động đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động

2.3.4 Thực trạng phương pháp hoạt động Công đoàn 2.4 ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN

CƠ SỞ TRONG DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH THUỘC NGÀNH CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG

2.4.1 Kết quả đạt được

Nếu tính từ tháng 6/2008 khi mới hợp nhất có 96 công đoàn

cơ sở, 620 cán bộ công đoàn từ tổ trưởng trở lên, 13.820 đoàn viên Đến nay, toàn ngành có 136 công đoàn cơ sở, trong đó có 4 đơn vị quản lý nhà nước, 1 doanh nghiệp nhà nước, 118 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, 13 doanh nghiệp FDI, ngành nghề chủ yếu là may và sản xuất giầy xuất khẩu

Toàn ngành có 48.347 lao động, 39.780 đoàn viên công đoàn, 726 cán bộ công đoàn, Tăng 42% về số cơ sở, tăng 39,6% số lượng cán bộ, tăng 82,9% số lượng đoàn viên

* Chăm lo đời sống, đại diện ba ̉o vê ̣ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, công nhân, viên chức, lao động:

* Công tác tuyên truyền, giáo dục

* Các phong trào thi đua trong CNVCLĐ

2.4.2 Hạn chế và nguyên nhân