Ô nhiễm môi trường nước tại sông Cửa Tiền

Như chúng ta đã biết, nước là một nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng đối với đời sống xã hội loài người. Nó không chỉ là yếu tố đảm bảo cho sự sống của con người mà còn là yếu tố đóng vai trò quyết định sự phát triển bền vững của mọi quốc gia.Con người mỗi ngày cần 250 lít nước cho sinh hoạt,1500 lit nước cho hoạt động công nghiệp và 2000 lít cho hoạt động nông nghiệp.Nó là thành phần cấu tạo chủ yếu trong cơ thể sinh vật ,chiếm 50%97% trọng lượng của cơ thể. Ngoài chức năng tham gia vào chu trình sống trên,nước cũng là chất mang năng lượng, mang vật liệu và tác nhân điều hòa khí hậu,thực hiện các chu trình tuần hoàn vật chất trong tự nhiên.Có thể nói sự sống của con người và mọi sinh vật trên Trái Đất đều phụ thuộc vào môi trường nước.

Đề tài: Ô nhiễm môi trường nước tại sông Cửa Tiền

I, Đặt vấn đề

1,Lí do chọn đề tài

2, Nhiệm vụ nghiên cứu

3, Phạm vi nghiên cứu

4, Phương pháp nghiên cứu

II, Nội dungChương I: Cơ sở lí luận của vấn đề ô nhiễm nước

Chương II: Thực trạngChương III: Biện pháp

- Định hướng đưa ra giải pháp chung

1, Lí do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, nước là một nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng đối với đời sống xã hội loài người Nó không chỉ là yếu tố đảm bảo cho

sự sống của con người mà còn là yếu tố đóng vai trò quyết định sự phát triển bền vững của mọi quốc gia.Con người mỗi ngày cần 250 lít nước cho sinh hoạt,1500 lit nước cho hoạt động công nghiệp và 2000 lít cho hoạt động nông nghiệp.Nó là thành phần cấu tạo chủ yếu trong cơ thể sinh vật ,chiếm 50%-97% trọng lượng của cơ thể Ngoài chức năng tham gia vào chu trình sống trên,nước cũng là chất mang năng lượng, mang vật liệu và tác nhân điều hòa khí hậu,thực hiện các chu trình tuần hoàn vật chất trong tự nhiên.Có thể nói sự sống của con người và mọi sinh vật trên Trái Đất đều phụ thuộc vào môi trường nước

Trong những năm trở lại đây, ở thành phố Vinh do quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa diễn ra nhanh chóng,nên diện mạo thành phố cũng nhanh chóng thay đổi.Tuy nhiên đi đôi với sự phát triển mạnh mẽ về nhiều mặt kinh tế văn hoá xã hội thì hiện tượng ô nhiễm môi trường ngày càng diễn ra trầm trọng, đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước.Nguồn nước tại thành phố đang bị ô nhiễm bởi các hoạt động sinh hoạt và sản xuất của con người Dẫn tới việc suy giảm về cả chất lượng và số lượng làm ảnh hưởng tới môi trương sống và sức khỏe của con người

Do vậy vấn đề đảm bảo nguồn nước sạch cho dân cư thành phố Vinh đang là nhiệm vụ hàng đầu của các tổ chức môi trường thành phố Đặc biệt việc nghiên cứu thực trạng môi trường nước và đề ra các giải pháp để giải quyết các vấn đề cấp bách nêu trên rất cần thiết đối với thành phố Vinh

Vì vậy đòi hỏi cần phải nghiên cứu chặt chẽ và đưa ra những giải pháp thiết thực không chỉ góp phần nghiên cứu môn học “môi trường và phát triển bền vững” mà còn đáp ứng nhu cầu thực tiễn hiện nay của thành phố Vinh.

Xuất phát từ những vấn đề trên và giúp mọi người rõ hơn về ô nhiễm nguồn nước tại khu vực tp ,nhóm quyết định chọn đề tài “ Ô nhiễm môi trường nước tại sông Cửa Tiền – thành phố Vinh.”

2, Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến vấn đề ô nhiễm môi trương nước tại sông Cửa Tiền

- Khảo sát ,đánh giá thực trạng ô nhiễm nguồn nước tại sông Cửa Tiền và các yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng trên

- Đề xuất một số biện pháp nhằm cải thiện sự ô nhiễm nguồn nước

3, Phạm vi nghiên cứu

Sông Cửa tiền , thành phố vinh

4, Phương pháp nghiên cứu

-Phương pháp nghiên cứu lý luận

-Phương pháp nghiên cứu thực địa: quan sát, điều tra,phỏng vấn

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa tài liệu

Chương I: Cở sở lí luận của vấn đề ô nhiễm nước

1, Khái niệm cơ bản:

- Ô nhiễm môi trường nước là  là sự thay đổi theo chiều tiêu cực của các tính chất vật lý, hoá học , sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước

2, Nguồn gốc gây ô nhiễm môi trường nước:

- Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước các chất thải bẩn, các sinh vật có hại kể cả xác chết của chúng

- Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước

-Các ion vô cơ hòa tan

một lượng lớn các ion Cl-, SO42-, PO43, Na+, K+ Trong nước thải công nghiệp, ngoài các ion kể trên còn có thể có các chất vô cơ có độc tính rất cao như các hợp chất của Hg, Pb, Cd, As, Sb, Cr, F

+Các nguồn nước tự nhiên, đặc biệt nước biển và nước phèn, thường có nồng độ sulfat cao Sulfat trong nước có thể bị

vi sinh vật chuyển hóa tạo ra sulfit và axit sulfuric có thể gây ăn mòn đường ống và bê tông Ở nồng độ cao, sulfat có thể gây hại cho cây trồng

+Là một trong các ion quan trọng trong nước và nước thải Clorua kết hợp với các ion khác như natri, kali gây ra vị cho nước Nguồn nước có nồng độ clorua cao có khả năng ăn mòn kim loại, gây hại cho cây trồng, giảm tuổi thọ của các công trình bằng bê tông, Nhìn chung clorua không gây hại cho sức khỏe con người, nhưng clorua có thể gây ra vị mặn của nước do đó ít nhiều ảnh hưởng đến mục đích ăn uống và sinh hoạt

phẩm dầu mỡ khác còn chứa các chất độc như PAHs, PCBs,…Do đó, dầu mỡ thường có độc tính cao và tương đối bền trong môi trường nước Độc tính và tác động của dầu mỡ đến hệ sinh thái nước không giống nhau mà phụ thuộc vào loại dầu mỡ.

- Các chất hữu cơ dể bị phân hủy sinh học

+Cacbonhidrat, protein, chất béo… thường có mặt trong nước thải sinh hoạt, nước thải đô thị, nước thải công nghiệp chế biến thực phẩm là các chất hữu cơ dễ bị phân huỷ sinh học Trong nước thaỉ sinh hoạt, có khoảng 60-80% lượng chất hữu cơ thuộc loại dễ bị phân huỷ sinh học.Chất hữu cơ dễ bị phân huỷ sinh học thường ảnh hưởng có hại đến nguồn lợi thuỷ sản, vì khi bị phân huỷ các chất này sẽ làm giảm oxy hoà tan trong nước, dẫn đến chết tôm cá ii Các chất hữu cơ bền vững Các chất hữu cơ có độc tính cao thường là các chất bền vững, khó bị vi sinh vật phân huỷ trong môi trường Một số chất hữu cơ có khả năng tồn lưu lâu dài trong môi trường và tích luỹ sinh học trong cơ thể sinh vật Do có khả năng tích luỹ sinh học, nên chúng có thể thâm nhập vào chuỗi thức ăn và từ đó đi vào cơ thể con người

-Các kim loại nặng:

+Pb, Hg, Cr, Cd, As, Mn, thường có trong nước thải công nghiệp Hầu hết các kim loại nặng đều có độc tính cao đối với con người và các động vật khác

Chương II: Thực trạng

Sông Vinh xưa còn gọi Sông Cồn Mộc hay sông Cửa Tiền, có chiều dài 8km được nối từ sông Đước - huyện Hưng Nguyên, chảy qua một số phường xã như Cửa Nam, Vinh Tân, Hưng Thịnh, Trung Đô…thành phố Vinh Đây là đoạn sông cung cấp nguồn nước cho hệ thống kênh rào bảo vệ quanh thành phố Vinh, đồng thời nó còn mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hoá cùng với sự hình thành và phát triển của Đô thị Vinh Trong những năm gần đây cùng với sự phát triển của Thành phố Vinh, các nhà máy, khu công nghiệp mọc lên, chợ và dân cư cũng đông đúc hơn do vậy Sông Vinh đang ngày càng ô nhiễm vì lượng rác thải đổ xuống lòng sông

Theo phản ánh của người dân sống gần khu vực sông,

cứ buổi chiều  tối nhiều xe rác được đổ tràn lan 2 bên

mép sông rồi tràn xuống lòng sông, bên cạnh đó

những loại bèo tây, cây cỏ cũng mọc tràn lan và khiến

cho diện tích lòng sông bị thu hẹp Bên cạnh đó vấn

đề đáng lo ngại là việc một số hộ dân sinh sống ngay

trên dòng sông hay 2 bên máp sông, điều này không

những gây ách tắc dòng chảy, cùng với đó là các cửa

hàng buôn bán vật liệu xây dựng 2 bên bờ sông đã

ngâm các loại tre mét…xuống dòng sông gây ô nhiễm

nguồn nước

Từ những thực trạng trên đã khiến Sông Vinh từ chỗ có chiều rộng là 28 m, độ sâu 3m thì nay  chiều rộng vài chỗ chỉ còn 3m.

Ông Trần Xuân Trí – PCT UBND Phường Cửa Nam trao đổi: “Trong thời gian qua về vấn đề ở Sông Vinh chúng tôi cũng đã vào cuộc một cách quyết

liệt, như xử lí nghiêm cấm tình trạng đổ rác thải và tháo dỡ các căn nhà được dựng tạm trên 2 bên mép sông do vậy mà tình trạng này cũng đã giảm đang

kể, Trong thời gian tới chúng tôi sẽ xử lí nghiêm những tình trạng còn vi phạm….”

Bà Ngô Thị Hồng – Khối 12 Phường Cửa Nam “Nhà tôi khổ, vất vả lắm không có điều kiện mua đất, mua nhà nên phải ở như thế này, nhiều lần chính

quyền địa phương xuống để xử lí, tháo giỡ nhưng mà cũng không biết đi đâu cả… ”

Tình trạng lấn chiếm và ô nhiễm trên dòng sông Vinh đang ngày một nghiêm trọng và nếu không xử lí ngay thì hệ luỵ sẽ ngày một lớn và khó khắc phục được do vậy đây là một vấn đề bức thiết mà các cơ quan chức năng sớm có cách giải quyết phù hợp để dòng sông Vinh trở lại vẻ đẹp vốn dĩ.

Ô nhiễm sông Vinh không những ảnh hưởng đến sinh kế của những người làm nghề chài lưới trên sông mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước sinh hoạt và gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường ở khu dân cư

Hơn 50 tuổi nhưng ông Đoàn Văn Vinh ở khối 2, phường Trung Đô, Thành phố Vinh đã có hàng chục năm làm nghề chài lưới Địa bàn hoạt động chính của

bố con ông là khu vực sông Vinh, đoạn từ Ba ra Bến Thủy đến cầu Cửa Tiền Hàng ngày, với chiếc thuyền nhỏ, không kể mưa hay nắng, hai bố con ông đều chèo thuyền đi thả lưới, đánh cá trên sông, lượng cá đều đặn đã trở thành một trong những nguồn thu nhập chính của gia đình Nhưng mấy ngày nay, việc đánh cá buộc phải ngưng lại vì cá chết nổi trắng trên sông Sáng 3/3, sau một hồi thả lưới nhưng không có kết quả, hai bố con ông buồn bã chèo thuyền dọc sông, dùng chiếc vợt để gom cá chết, thu dọn mặt sông

Phía dưới chân cầu Đen thuộc phường Trung Đô,

một số người dân khác cũng mang câu đi thả

nhưng vì nước sông bốc mùi hôi thối, cá chết nổi

lờ đờ trên mặt nước và bắt đầu phân hủy nên đành

mang lưới về Vừa dùng tay bịt mũi vừa cuốn

dây câu, anh Nguyễn Đức Mạnh cho biết,

thường ngày, sông Vinh là địa chỉ đi câu khá thú vị,

nước chảy chậm, cá nhiều nhưng mấy hôm nay cá

chết hàng loạt, thả mồi xuống không ăn trong khi

mùi hôi thối bốc lên rất khó chịu

Ông Đoàn Văn Vinh gom cá chết đã phân hủy trên sông Vinh

Theo một số ngư dân chèo thuyền thả lưới trên sông Vinh, chúng tôi đi xuống Ba ra Bến Thủy Ngay ở chân cống, lẫn trong đống bèo tây là những túi bóng, rác rưởi cùng những con cá chết đã bắt đầu phân hủy Cạnh đó, đàn cá hàng trăm con khác cũng nổi lờ đờ trên mặt nước Ông Bùi Xuân Lân (khối 2, phường Trung Đô) người có nhiều năm trồng rau, nuôi gà sát mép sông Vinh khu vực Ba ra Bến Thủy cho biết, mấy hôm trước, cá chết trắng cả khúc sông nhưng sau

đó Ba ra Bến Thủy mở cửa để điều tiết nước, cá theo dòng chảy hết ra sông Lam “Từ lâu lắm rồi mới thấy cá chết nhiều như thế này Nguyên nhân cá chết là

do dòng sông bị ô nhiễm nghiêm trọng, nước đen ngòm, bốc mùi hôi, rác rưởi, xác súc vật tấp đầy sông Chúng tôi không thể sử dụng nguồn nước sông để giặt giũ, sinh hoạt như trước đây nữa”, ông Lân bức xúc

Ông Lê Đình Nam, Trạm trưởng Trạm Ba ra Bến Thủy, người có thâm niên 20 năm gắn bó với đoạn sông Vinh ở cuối nguồn cho biết, sông Vinh có vai trò quan trọng, vừa cung cấp nước thủy lợi, phục vụ nông nghiệp, vừa là nguồn cấp nước sinh hoạt cho người dân Thành phố Vinh Sông chảy từ Nam Đàn về, qua nhiều khu dân cư khác nhau, trong đó đoạn chảy từ cầu Cửa Tiền về đến hạ nguồn Ba ra Bến Thủy ô nhiễm trầm trọng nhất “Nếu khoảng 10 ngày mà Ba

ra không mở cống thì ngay lập tức có hiện tượng cá chết vì nguồn nước bị ô nhiễm từ phía thượng nguồn, tích tụ lại ở chân Ba ra Nếu mở cống liên tục thì sẽ xảy ra tình trạng thiếu nước, các trạm bơm thủy lợi trên sông sẽ không đủ nước để bơm phục vụ người dân”, anh Nam cho biết Theo phân tích của anh Nam, nguyên nhân dẫn đến việc sông Vinh đoạn chảy qua các phường Cửa Nam, Vinh Tân, Trung Đô và xã Hưng Lợi (Thành phố Vinh) bị ô nhiễm là do ý thức của người dân quá kém Các khu dân cư dọc sông thường xuyên xả rác, các loại xú uế và nước thải sinh hoạt xuống sông Đây là nguyên nhân đã khiến dòng sông

bị ô nhiễm nghiêm trọng

Ông Nguyễn Xuân Huân, Chủ tịch UBND phường Trung Đô cho biết, cách đây 2 năm, trên sông Vinh cũng đã xảy ra tình trạng cá chết hàng loạt như mấy ngày vừa qua Việc này không chỉ gây ảnh hưởng đến đời sống của người dân vì mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, mà còn gây tâm lý nghi ngại cho người dân, nhiều người đoán già đoán non không hiểu sông Vinh đang ô nhiễm mức nào “Chính quyền và người dân chúng tôi rất mong các cơ quan có thẩm quyền, các nhà khoa học điều tra, làm rõ nguyên nhân gây ô nhiễm, đánh giá mức độ ô nhiễm cũng như hậu quả của việc ô nhiễm trên dòng sông này”, ông Huân cho biết. 

Theo quan sát của chúng tôi, dọc sông Vinh từ đoạn chân Ba ra Bến Thủy ngược lên phía Cửa Tiền thuộc khu vực phường Vinh Tân có rất nhiều bãi tập kết rác tập trung Rác được chất ngay bên bờ sông, tràn xuống tận mép, các loại rác thải đủ thứ như xác cây, túi ni lông, bao tải, chai lo, xác động vật cùng những dòng nước đen ngòm, chỉ cần một trận mưa nhỏ là tất cả đều bị trôi thẳng xuống sông…

Rác thải bên bờ sông Cửa Tiền

Nguyên nhân chính của tình trạng này là ý thức

của người dân, cứ hễ có sông, mương, kênh rạch,

ao hồ là tuôn tất tần tật đủ mọi rác thải vào đó,

đặc biệt là các khu vực cửa sông, tất cả rác thải

của người dân sống 2 bên bờ đều đổ dồn lên

dòng lạch, thậm chí có cả chăn, chiếu, gường,

chõng của người chết, xác chết động vật Khi

mưa xuống là dồn ra cửa sông, cửa biển cả” Áp

lực từ rác thải người dân đổ xuống, cộng với nước

thải từ các công trường, nhà máy, xí nghiệp, các

đầm nuôi tôm, nước thải sinh hoạt , khiến cho

nước bề mặt bị ô nhiễm

Không chỉ nhìn bằng cảm quan về sự ô nhiễm nước bề mặt ở đây như ta thường thấy mà cần phải có cái nhìn sâu và xa hơn Bởi từ sự ô nhiễm nước bề mặt sẽ thẩm thấu vào đất xuống các tầng nước ngầm, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước Nước bề mặt ô nhiễm cũng dẫn tới chất lượng nước sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng khi các nhà máy nước đều sử dụng nguồn nước này để cung cấp” - ông Dương Bạch Hoài Phước, chuyên viên Phòng nước và biển đảo, Sở Tài nguyên - Môi trường cho biết.

Ngoài ra, các diện tích đất ngập nước là nơi điều hòa sinh thái và khí hậu, hạn chế lũ lụt, chắn sóng và gió bão, chống xói lở và ổn định bờ biển, duy trì tính đa dạng sinh học, tạo môi trường hoạt động cho nhiều ngành kinh tế như nông nghiệp, thủy sản, giao thông vận tải, du lịch, khai khoáng… và là nguồn sống của hàng triệu người dân, là nơi cư trú của nhiều loài động, thực vật quý hiếm Tuy nhiên, trong mấy năm gần đây, do các hoạt động chuyển đổi mục đích sử dụng đất ngập nước để phát triển đô thị, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; các loại chất thải ngày càng gia tăng; nuôi trồng, đánh bắt thủy, hải sản bằng các phương pháp có tính hủy diệt; nạn chặt phá rừng ngập mặn, phá hủy rạn san hô; sử dụng không hợp lý các hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón trong sản xuất nông nghiệp, nguồn tài nguyên quý giá này có nguy cơ bị suy thoái và cạn kiệt. 

Sau đây là một số hình ảnh mà nhóm chúng em đã chụp trong 1 buổi ngoại nghiệp tại 1 khúc của sông cửa tiền Mời cô và các bạn cùng theo dõi :

Các xác động vật chết được vứt xuống sông lam cho ô nhiễm, nước xanh đục , bốc mùi hôi thối

Nước thải sinh hoạt thải trực tiếp ra sông

Ô nhiễm làm cho hệ sinh thái bị hủy hoại, cá chết tràn lan …

hố tự hoại của người dân đổ trực tiếp ra sông

Chương III: Biện pháp

3.1 Định hướng đưa ra giải pháp

* Biện pháp phi công trình

- Tăng cường hoạt động tuyên truyền, giáo dục cộng đồng bằng các phương tiện thông tin đại chúng nhằm nâng cao nhận thức cho người dân trong việc bảo vệ môi trường

- Thường xuyên thanh tra, kiểm tra,phát hiện các nhà máy,cơ sở sản xuất gây ô nhiễm.Từ đó sẽ có biện pháp xử lý phù hợp tùy vào mức độ vi phạm

- Tăng cường công tác quản lý từ các cơ sở nghành,địa phương

- Ban hành hệ thống chính sách,luật xử phạt đối với những hành vi vi phạm gây ô nhiễm môi trường

- Cần xây dựng kế hoạch đánh giá tác động môi trường: thu thập, điều tra, phân tích, dự báo sự ô nhiễm ở các con sông

- Kiểm soát và ngăn chặn các nguồn nước thải chưa qua xử lý đổ thẳng ra sông

- Hợp tác trong khu vực và quốc tế