SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI

SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SKKN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐỂ DẠY BÀI

VẼ TRANH ĐỀ TÀI

A ĐẶT VẤN ĐỀ.

I Bối cảnh của đề tài :

Thế kỉ XXI là thế kỉ của hội nhập và phát triển, của nền kinh tế tri thức

Vì vậy, muốn đáp ứng được yêu cầu chung của xã hội thì giáo dục cần phải đổi mới đó là điều tất yếu Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột giáo dục thế kỉ

XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống đó là: Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống Trong Nghị quyết Hội

nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo nêu rõ:

“ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thưc, kĩ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học ”

Nhận thức được tầm quan trọng của việc tăng cường đổi mới dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn, trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo ( GDĐT) đã tập trung chỉ đạo đổi mới các hoạt động này nhằm tạo ra sự chuyển biến cơ bản về tổ chức hoạt động dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường trung học

Trước yêu cầu đổi mới toàn diện và đồng bộ của ngành giáo dục, môn Mĩ thuật ở

trường THCS với mục tiêu giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, tạo điều kiện cho các

em tiếp xúc, làm quen và thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên, của các tác phẩm mĩ thuật, biết cảm nhận và tập tạo ra cái đẹp, qua đó vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào cuộc sống sinh hoạt và học tập hàng ngày Cung cấp cho học sinh một

lượng kiến thức cơ bản và nhất định, giúp các em hiểu được cái đẹp của đường nét , mảng hình, đậm nhạt, màu sắc, bố cục, đồng thời hoàn thành được các bài tập lý thuyết và thực hành Phát triển khả năng quan sát, nhận xét, tư duy sáng tạo của học sinh Góp phần phát hiện học sinh có năng khiếu mĩ thuật, tạo điều kiện cho các em phát triển tài năng của mình

Môn mỹ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục THCS Qua môn học học sinh biết cách cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc phát huy óc sáng tạo, tính độc lập của mình Môn mỹ thuật đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ

Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh THCS rất ham thích học vẽ Nếu như chúng

ta xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không khí thoải mái “vui mà học - học mà vui” thì sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất

Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng em Vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng một biện pháp như nhau Có học sinh ta phải tác động từ từ, có học sinh phải vừa trực tiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía mới nắm bắt được Có học sinh chỉ cần tác động ít lâu đã nắm bắt ngay được nội dung bài học Nếu như không có sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không

có sự ham thích tìm tòi học tập

- Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêu câu đổi mới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” và để các em học sinh cảm nhận được một cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanh mình qua đó phát huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thị hiếu thẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài học mỹ thuật

Tuy nhiên môn mỹ thuật là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạo của các em bằng nét vẽ trên giấy là rất khó khăn Nhất là môn vẽ tranh đề tài Vì thế trong bài học và nhất là trong quá trình học sinh thực hành rất

2

dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì không biết thể hiện ý tưởng của mình như thế nào Để tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học vẽ tranh đề tài đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và có phương pháp tốt thì mới đạt được hiệu quả bài dạy

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng là học sinh lớp 7

Phạm vi nghiên cứu phân môn vẽ tranh đề tài

IV Mục đích nghiên cứu:

- Giúp các em có một phương pháp học tập tích cực, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo

- Giúp học sinh có khả năng ứng phó phù hợp và linh hoạt trong các tình huống của cuộc sống hàng ngày

- Giúp học sinh vận dụng tốt kiến thức đã học, làm tăng tính thực hành

V.Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:

- Nêu ra một số phương pháp dạy học giúp học sinh vừa hứng thú học tập vừa say

mê sáng tạo trong vẽ tranh

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I Cơ sở lý luận:

Dạy học tích hợp liên môn là hình thức liên kết những hình thức giao thoa giữa môn này với các môn học khác Chẳng hạn với môn Mĩ thuật thì sẽ tích hợp với các môn như Lịch sử, Địa lí, GDCD, Âm nhạc, Ngữ văn, Sinh học Rèn luyện kĩ năng sống, giáo dục bảo vệ di sản văn hóa địa phương, giáo dục đạo đức lối sống, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, Ý thức chấp hành luật ATGT để học sinh tiếp thu kiến thức biết vận dụng vào các tình huống thực tiễn vào cuộc sống và ngược lại từ thực tiễn cuộc sống để giải quyết các vấn đề liên quan đến môn học Sử dụng hình ảnh thựa tế để vẽ tranh

Việc tích hợp giáo dục giảng dạy sẽ làm tăng tính hiệu quả cho giờ dạy, thu hút và gây hứng thú cho học sinh hơn Tích hợp giáo dục giảng dạy liên môn Mĩ thuật nói chung và trong việc giảng dạy các bài vẽ tranh nói riêng là một phương pháp tối ưu

góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Mĩ thuật và đặc biệt góp phần quan trọng trong việc giáo dục toàn diện học sinh hiện nay

Muốn gây được hứng thú cho các em trong tiết học thầy cô giáo phải giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức điều khiển mọi hoạt động nói chung cũng như hoạt động nhận thức riêng của học sinh

Đối với tôi, mỗi khi đến trường, đến lớp tôi luôn tạo cho mình một tâm thế vững vàng, bình tĩnh tự tin Muốn vậy tôi phải tập cho mình một tư thế đĩnh đạc, tác phong nhanh nhẹn, giọng nói truyền cảm Bước lên bục giảng tôi phải là một người hoàn toàn mới, đầy nhiệt huyết với nhiệm vụ cao cả là đưa các em bước vào một thế giới nghệ thuật của trí tưởng tượng, tính sáng tạo, thế giới của cái đẹp và tìm hiểu nó thông qua các bài học vẽ tranh đề tài Như vậy trong suốt giờ dạy mỹ thuật

cả thầy và trò đều trở thành những nghệ sĩ trên bục giảng và ở trên lớp

II Thực trạng của vấn đề:

Cũng như các đồng nghiệp khác trước giờ lên lớp bao giờ tôi cũng chuẩn bị nghiên cứu kỹ giáo án, tìm ra những phương pháp phù hợp cho từng bài dạy và từng khối lớp khác nhau Liên hệ ra một số môn học khác để bài dạy được phong phú như môn: Hát nhạc, Ngữ văn

chỉ phụ thuộc vào SGK thì bài dạy sẽ không đạt được hiệu quả cao vì SGk là chuẩn kiến thức cũng là một tài liệu để tham khảo Bên cạnh việc chuẩn bị giáo án tốt tôi còn tự làm, sưu tầm tài liệu, vẽ tranh phục vụ cho bài dạy của mình

Từ đó tôi rút ra khinh nghiệm: Muốn có được một giờ dạy vẽ tranh đề tài tốt thì người thầy có một vai trò vô cùng quan trọng nhất là việc tạo ra sự thích thú, tạo ra được khí thế trong tiết học và có được một tiết học đạt hiệu quả cao nhất

Tôi luôn nghĩ rằng: Trong một tiết học muốn gây được hứng thú và sự thích thú cho học sinh thì việc chuẩn bị đồ dùng là rất quan trọng

Giáo viên phải đầu tư cho việc chuẩn bị đồ dùng, thích hợp đáp ứng yêu cầu bài dạy

Đồ dùng phải đáp ứng được tính thẩm mỹ không tùy tiện cẩu thả, đồ dùng phải phong phú và đa dạng

4

III.Các biện pháp:

- Tìm hiểu về các hình thức vẽ tranh đề tài

- Khảo sát thực trạng việc thực hành vẽ tranh

- Qua kết quả nghiên cứu, đánh giá những nguyên nhân ảnh hưởng tới quá trình tiếp thu bài học của học sinh

- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong giảng dạy môn Mĩ thuật nói chung và trong việc giảng dạy phân môn vẽ trang trí nói riêng

- Phương pháp điều tra ( học sinh trả lời câu hỏi)

- Phương pháp thống kê

- phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp phân tích, tổng hợp ( phân tích nguyên nhân, tổng hợp kết quả)

- Phương pháp so sánh (So sánh kết quả trước và sau khi thực hiện đề tài)

- Phương pháp thực hành để học sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét và ghi nhớ kiến thức có kĩ năng sáng tạo

VD: Khi dạy bài vẽ tranh đề tài phong cảnh mùa hè của lớp 8 tôi đã chuẩn bị các tranh khác nhau về phong cảnh của các mùa trong năm để so sánh với phong cảnh mùa hè

Để học sinh dễ phân tích và quan sát khơi dậy hứng thú cho các em

Ngoài đồ dùng giáo viên phải sưu tầm thêm tranh vẽ của học sinh Giúp các em học tập kinh nghiệm của các bạn và biến nó thành kinh nghiệm của bản thân Khi

vẽ tranh các em sẽ phát huy được những mặt tối đa và hạn chế những mặt chưa tốt trong cách sắp xếp bố cục và sử dụng màu sắc trong bài

Một số hình thức trực quan hết sức cần thiết khác chính là cuộc sống hàng ngày đang diễn ra xung quanh các em

VD: ở quê em mùa hè có những cảnh vật gì?

Sử dụng đồ dùng có hiệu quả, giới thiệu đúng lúc, đúng chỗ

Giáo dục bảo vệ môi trường

Ở phần Tìm và chọn nội dung đề tài: Giáo viên đưa tranh để học sinh nhận biết đâu

là cảnh mùa hè và cảnh không phải của mùa hè

- Giáo viên có thể vẽ thêm một số tranh phục vụ cho từng bài dạy và bằng những chất liệu khác nhau như bút sáp, màu nước, màu bột …

Tôi quan niêm: Dạy mỹ thuật cũng là dạy học và cũng phải tuân thủ theo phương pháp chung và có những phương pháp riêng biệt Tiết học có thành công hay không là do phần lớn ở người thầy cô và muốn làm được điều này tôi cần phải nắm vững và thực hiện thật tốt các bước, thao tác, kỹ năng của bộ môn

Chúng ta đã biết: Toàn ngành giáo dục đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động học tập Đó chính là con đường hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu dạy học Chức năng cơ bản của người thầy là chỉ đạo, tổ chức các hoạt động ấy để học sinh chủ động chiếm lĩnh nội dung học tập bằng những phương pháp thích hợp với từng bài học Giáo viên cần tạo tình huống cho từng nội dung bài học để gây sự chú ý cho học sinh

Đối với từng khối lớp khác nhau tôi chọn cách vào bài phù hợp có thể dùng

những bài hát, trò chơi, những hình ảnh liên quan đến bài học

VD: Khi dạy bài “Đề tài Bộ Đội” cho học sinh lớp 6, tôi cho các em quan sát các đoạn băng về những hình ảnh các chú bộ đội đang tập luyện trên thao trường

Khi các em quan sát xong tôi đặt câu hỏi

Hỏi: Các em có suy nghĩ gì khi nhìn thấy những hình ảnh này?

Hỏi: Chúng ta cần làm gì để thể hiện lòng biết ơn của mình đối với các chú

bộ đội?

Như vậy việc giới thiệu đối với một bài mới rất cần thiết và càng cần thiết hơn nếu người giáo viên tìm được cách giới thiệu gây được sự kích thích, hứng thú đối với học sinh Vậy để làm thế nào để có được cách vào bài như thế?

Theo tôi để làm được điều này người thầy trước hết phải tìm hiểu kỹ bài dạy, xem xét, tìm ra cách lạ hay gây ấn tượng và cụ thể hơn là cách chọn những hình ảnh phù hợp liên quan đến bài học

Tạo hứng thú bằng cách đặt những câu hỏi khơi gợi thông tin, kích thích tính tò

mò của học sinh

Mỗi giáo viên có một cách khai thác bài khác nhau, có thể cho các em khai thác trên tranh ảnh, hoặc đặt câu hỏi trả lời

Ở mỹ thuật, phương pháp vấn đáp được sử dụng nhiều Phương pháp vấn đáp kích thích được học sinh suy nghĩ, giúp học sinh hiểu, áp dụng vào bài vẽ của mình

VD: Bài “Vẽ tranh đề tài phong cảnh’’

Hỏi: Em hãy nêu thế nào là tranh phong cảnh?

(Tranh phong cảnh là tranh vẽ về cảnh vật xung quanh em Tranh phong cảnh vẽ cảnh là chính có thể điểm thêm người cho bức tranh thêm sinh động.)

Vì sao lại phải đặt câu hỏi như thế? Phải làm thế nào để có những câu hỏi vừa sát nội dung của bài lại vừa dễ hiểu với học sinh? Để làm được điều này tôi đã suy nghĩ và chắt lọc ra những câu hỏi không phải chỉ xoay quanh nội dung bài học

mà còn liên quan và thật gần gũi, quen thuộc với đời sống hàng ngày của các em Điều này sẽ thôi thúc học sinh phải tư duy, nghĩ lại những hoạt động đã và đang xảy ra xung quanh mình

Ví dụ khi dạy bài vẽ tranh “ Đề tài quê hương em”

Hỏi: Ở quê hương em thường có những hoạt động gì?

Hỏi: Em thích nhất là hoạt động gì?

8

Hỏi: Trong những hoạt động đó thường có những hình ảnh như thế nào Khi học sinh trả lời giáo viên phải tôn trọng câu trả lời của học sinh, chăm chú thực sự khi nghe học sinh trả lời và có thái độ với tất cả các câu trả lời dù đúng hay chưa đúng Không được chê bai hay phản đối câu trả lời của học sinh dù là câu trả lời sai Bởi khi học sinh trả lời các em đều nghĩ cả thầy cô và các bạn đang chờ đợi

ý kiến của mình mà khi trả lời xong cô lại chê thì em đó sẽ xấu hổ với lớp như vậy các em sẽ sợ phát biểu và gây ra kết quả không mong muốn trong giờ học

Sau khi học sinh trả lời giáo viên chốt những hoạt động thường diễn ra ở các làng quê liên hệ đến cảnh vật và con người

Sau khi học sinh trả lời giáo viên đưa một số hình ảnh về các hoạt động của các làng quê Việt Nam để học sinh dễ hình dung

Ví dụ: Công tác bảo vệ môi trường:

10

* Tạo hứng thú cho học sinh trong thời gian thực hành.

Trong khi làm bài giáo viên phải nắm vững tâm lý của học sinh để từ đó xây dựng kế hoạch và phương pháp tác động vào các em tạo ra được không khí cạnh tranh trong học tập (khen bạn vẽ đẹp), kích thích sự sáng tạo, xóa bỏ tư tưởng chán học không muốn trong học tập Từ một nhóm học sinh khá giáo viên có thể dùng làm hạt nhân kích thích gây ra một làn sóng lan truyền trong học tập

* Tạo hứng thú cho học sinh khi đánh giá kết quả học tập của các em

Khi đánh giá tranh vẽ của các em cần phải dựa trên đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi, từ các khối lớp khác nhau giữa học sinh lớp 6 và lớp học sinh lớp 8, 9

Không nên áp đạt lấy tiêu chuẩn đánh giá tranh vẽ của người lớn để đánh giá các em Dựa trên những yếu tố có thể phân loại và đánh giá đúng với khả năng để khích lệ học sinh học tập là chủ yếu

Khi đánh giá cần căn cứ vào yêu cầu của bài học, động viên khuyến khích các em có tính sáng tạo Những em học sinh yếu không nên chê bai quá nhiều với những em chưa đạt mà chỉ nên nhắc nhở, động viên các em bài sau cố gắng vẽ tốt

hơn Như vậy mới tạo ra cho các em sự tìm tòi, hứng thú say mê và thể hiện cái mới sáng tạo trong bài vẽ của mình

* Tạo hứng thú cho học sinh qua việc nhận xét bài của bạn

Khi kết thúc giờ học, giáo viên treo tranh của học sinh để học sinh tự nhận xét những bài vẽ tốt, qua đó kích thích các em cố gắng trong bài học của mình còn những bài chưa đẹp các em có thể rút ra kinh nghiệm cho bài học sau

Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh được thực hiện ở tất cả

các môn học Đối với việc giảng dạy môn mỹ thuật càng yêu cầu vận dụng phương pháp này một cách hợp lý để phát huy tính sáng tạo của các em

Môn mỹ thuật là một môn học nghệ thuật Vì vậy giáo viên phải tổ chức sao cho giờ học nhẹ nhàng thoải mái mang tính nghệ thuật và có thể tổ chức bằng nhiều hình thức như lồng ghép trò chơi Lồng ghép trò chơi không chỉ kích thích các em hoạt động mà còn giúp các em phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo thông qua việc tái tạo nội dung, hình tượng, tiếng kêu, tiếng động …để xây dựng hình ảnh của bài vẽ

Nhưng khi sử dụng trò chơi giáo viên có thể áp dụng vào từng bài học khác nhau, có bài thì giáo viên cần lồng ghép trò chơi có bài thì không cần

Giáo viên phải biết lồng ghép đúng tùy từng nội dung của các bài học có thể

ở phần mở bài, thực hành hay ở cuối bài học

Giáo viên có thể cho chơi trò chơi ngay ở phần đầu Cho cả lớp hát bài hát có nội dung liên quan đến bài học Sau đó giáo viên giới thiệu bài mới Hoặc có những bài giáo viên có thể cho phần trò chơi dưới cuối bài để củng cố bài

Hoặc cho học sinh nghe nhạc trong quá trình làm bài thực hành

VD: Bài vẽ tranh đề tài mẹ của em lớp 6

Sau khi nhận xét xong bài của học sinh, cô giáo có thể cho các em chơi trò chơi.Thi tìm hiểu những bài hát nói về mẹ các bạn nêu tên bài hát và hát một vài câu.Qua trò chơi giúp các em nhận biết và cảm thụ thêm và đây cũng là cách học

12