SKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCS

SKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCSSKKN Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các tiết dạy âm nhạc trường THCS

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài:

Âm nhạc hiện nay đã trở thành một trong những môn học chính thức của chương trình đào tạo ở phổ thông bắt đầu từ các lớp tiểu học

Âm nhạc còn là một nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ, các em tham gia ca hát là được hoạt động để nhận thức về thế giới xung quanh và bản thân mình Những hình tượng âm thanh của bài hát, bản nhạc đã tác động vào cảm xúc của các em, giúp cho việc phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng và giáo dục tình cảm, đạo đức, lối sống

Qua các bài học, các em được nghe hát, nghe nhạc, được tập hát, được biết thêm những kiến thức cơ bản về âm nhạc, Tất cả những điều đó tạo nên một trình độ văn hoá âm nhạc tối thiểu để góp phần cùng những môn học khác giáo dục nhân cách HS

Để làm được như vậy, người GV cần phải say mê âm nhạc, yêu mến trẻ,

có những kiến thức âm nhạc cần thiết và phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng HS mỗi lớp từ bậc tiểu học đến bậc THCS

Âm nhạc là vốn văn hóa lâu đời mang đậm đà bản sắc dân tộc, khi âm

nhạc tồn tại thì nhu cầu thưởng thức âm nhạc là động lực thúc đẩy khả năng sáng tạo của mỗi con người Yếu tố đó đã tạo điều kiện cho sự phát triển âm nhạc dân gian đa dạng và phong phú Âm nhạc còn là phương tiện giáo dục tích cực góp phần hình thành ở HS một tâm hồn trong sáng, tính thị hiếu âm nhạc lành mạnh, tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm, luôn tự tin và

có cái nhìn đẹp hơn, hoàn thiện hơn nhằm giúp các em giảm bớt căng thẳng cho những tiết học tiếp theo

Thông qua việc học âm nhạc ở trường THCS là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho HS, nhằm góp phần giáo dục toàn diện theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người mới Tuy nhiên, âm nhạc trong nhà trường THCS nhằm trang bị những kiến thức và kỹ năng thực hành sơ giản nhằm tạo điều kiện để

HS cảm thụ, hiểu và thể hiện về nghệ thuật âm nhạc; khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạo trong hoạt động âm nhạc; củng cố thêm về tình cảm đạo đức,

về niềm tin, thị hiếu nghệ thuật và nhu cầu âm nhạc

Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồi dưỡng khả năng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khác phát triển năng lực trí tuệ cho HS, bồi dưỡng những năng khiếu nghệ thuật, đẩy mạnh phong trào văn nghệ quần chúng làm cho không khí của nhà trường thêm vui tươi lành mạnh Từ mục tiêu giáo dục và những lí do chung của môn học âm nhạc nói trên, bản thân tôi nhận thấy đó là một hướng đi và là một phương pháp

giáo dục đúng đắn mang tính đặc thù của việc giáo dục cái hay cái đẹp; tình cảm, thẩm mĩ âm nhạc góp phần quan trọng vào việc hình thành nhân cách toàn diện của con người mới: Đức - Trí - Thể - Mĩ Trong nghệ thuật âm nhạc, sự sáng tạo của mỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng Sáng tạo có nhiều mức

độ, có thể phát triển từ những ý tưởng đã có, có thể là thay đổi hệ thống nguyên tắc

HS ở trường THCS đang trong thời kì phát triển nhanh về thể chất, tâm sinh lí, giai đoạn này các em có nhiều ước mơ, suy nghĩ về cuộc sống Trong quá trình học âm nhạc, đây là giai đoạn rất thích hợp để phát huy tính sáng tạo của HS

Vậy phải dạy như thế nào để phát huy được tính sáng tạo của HS?

Xuất phát từ những lý do đó, cá nhân đi vào nghiên cứu một đề tài hết sức

lý thú và không có nguyện vọng gì hơn ngoài việc trình bày những kinh nghiệm trong mấy năm qua đứng trên bục giảng, giảng dạy bộ môn âm nhạc Việc đi vào tìm hiểu, đánh giá hoạt động dạy và học môn âm nhạc là điều cần thiết góp phần nâng cao chất lượng dạy học Chính vì vậy mà tôi mạnh dạn đưa ra một số

kinh nghiệm trong giảng dạy là “Đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua

các tiết dạy âm nhạc trường THCS”

2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

Học sinh bậc THCS(từ lớp 6 đến lớp 9)

Phương pháp dạy môn Âm nhạc trong chương trình THCS

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:

Xuất phát từ mục tiêu chung của bộ môn âm nhạc ở trường THCS, là giáo viên trực tiếp giảng dạy cần phải xác định tốt những mục tiêu, nhiệm vụ sau đây:

Khi thực hiện chương trình về bộ môn Âm nhạc, GV cần nắm vững mục tiêu của môn học là giáo dục thẩm mĩ, để giúp HS hiểu biết cái đẹp, cảm nhận cái đẹp và sáng tạo cái đẹp nói chung, chứ không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức và kĩ năng về âm nhạc

Là sự phản ảnh kết quả mong muốn sau một quá trình giáo dục - dạy học Kết quả ấy cũng chính là mô hình hay kiểu nhân cách cần hình thành, kiểu tập thể cần xây dựng ở HS thông qua môn học âm nhạc

Xây dựng và phát triển năng lực âm nhạc của HS thông qua Học hát; Nhạc lí -Tập đọc nhạc và Âm nhạc thường thức Hướng dẫn HS hát đúng giai

điệu các bài hát; đọc đúng cao độ và trường độ và hát đúng lời ca bài TĐN nhạc; nắm được những kiến thức cơ bản về nhạc lí; một số thể loại bài hát; nhạc hát, nhạc đàn; một sốnhạc cụ dân tộc; nhạc cụ phương Tây; ca khúc mang âm hưởng dân ca; ca khúc thiếu nhi phổ thơ; một số nhạc sĩ nổi tiếng ở trong nước cũng

như trên thế giới,… Để giáo dục HS có tình cảm đạo đức trong sáng, lành mạnh, hướng tới những điều thiện và cái đẹp trong cuộc sống

Xây dựng khả năng tham gia hoạt động âm nhạc, giúp HS phát triển toàn diện và hài hoà

Phát hiện những HS có năng khiếu về âm nhạc, động viên và giúp các em phát triển hơn

HS có thể hát đúng; tập hát diễn cảm và bước đầu tập luyện một số kĩ năng đọc nhạc; có thêm hiểu biết về một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu và một vài hình thức sinh hoạt âm nhạc trong đời sống xã hội nhằm giúp cho các em

có thêm một số kiến thức mang tính văn hoá âm nhạc

4 Giải pháp nghiên cứu:

Với tư cách là người GV dạy môn âm nhạc ở trường THCS Bản thân luôn cố gắng vận dụng các phương pháp tối ưu nhất đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng; chú trọng đến chất lượng bài soạn là phải khoa học với

hệ thống câu hỏi ngắn gọn và rõ ràng phù hợp với đối tượng HS theo từng khối lớp và bán sát nội dung chương trình SGK Sử dụng công nghệ thông tin và các thiết bị dạy học khác thường xuyên trong các tiết dạy

Luôn giành tình cảm chân thành, sự gần gũi và những lời động viên, khích lệ của GV để cảm hóa các em qua mỗi tiết dạy hàng ngày

Tăng cường cho HS hoạt động nhóm; khuyến khích óc tưởng tượng và tư duy sáng tạo của HS như đặt lời mới cho bài hát; vẽ tranh minh họa,…

Nếu GV là người hiểu rõ mục tiêu môn học; biết cách tổ chức các tiết dạy

và có phương pháp phù hợp qua mỗi tiết học thì dễ thu hút sự chú ý của HS Ngược lại, nếu GVchưa nắm được mục tiêu, coi môn học hoàn toàn là môn năng khiếu thì sẽ dẫn đến tình trạng dạy như trong các trường chuyên nghiệp; yêu cầu quá cao về các kĩ năng thực hành, biến nội dung các bài học trở nên quá phức tạp và điều tất yếu là dẫn đến quá tải

5 Tính mới của đề tài:

Đơn giản hóa các tiết dạy, không gò bó HS bởi kiến thức lí thuyết âm nhạc mà từ vị vụ minh họa cho HS rút ra khái niệm

Khuyến khích, động viên HS hoạt động và sáng tạo qua việc đặt lời mới, làm động tác phụ họa cho mỗi bài hát

Xác định rõ đối tượng HS theo từng khối lớp Chú trọng việc sử dụng công nghệ thông tin(hình ảnh sinh động) và nhạc cụ

Tích hợp kiến thức liên môn qua phần trình chiếu Thường xuyên cho HS nghe giai điệu để phát huy kỹ năng cảm thụ âm nhạc

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luân:

Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn; nội dung chương trình SGK; chương trinh giảm tải của Bộ giáo dục và đào tạo

Với tư cách là một GV trực tiếp giảng dạy HS, tôi nhận thấy cần phải nghiên cứu kỹ cơ sở lý luận và nắm vững các kiến thức về bộ môn và phương pháp giảng dạy nhằm đạt được hiệu quả cao nhất

2 Cơ sở thực tiễn:

2.1.Thuận lợi:

Âm nhạc là một môn học độc lập trong chương trình THCS Dạy và học nghiêm túc, có kiểm tra, thi đánh giá cuối năm và kết quả là một trong những tiêu chuẩn để xét lên lớp hay tốt nghiệp bậc học

Ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn quan tâm chỉ đạo thường xuyên

Nhà trường có một số trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học như: Đài, băng đĩa,… Có kết nối mạng internet thuận lợi cho việc tìm kiếm thông tin liên quan các tiết dạy

GV tích cực sử dụng nhạc cụ, tranh ảnh minh họa và không ngừng học tập, nghiên cứu, tích cực tìm tòi ra những phương pháp mới để vận dụng trong quá trình giảng dạy

HS cảm nhận giai điệu các bài hát khá tốt Thực hiện các bài hát với đàn hoặc đĩa tương đối tốt

2.2 Khó khăn:

Nhà trường chưa có phòng học chức năng; trang thiết bị cần thiết Sách đọc thêm và các tài liệu tham khảo liên quan còn ít

Trong khi đó, yêu cầu của bộ môn lại cần phải có những trang thiết bị cần thiết như: Đài, đĩa nhạc, đàn, tranh bản nhạc, hình ảnh khác để phục vụ cho việc dạy và học

Nhìn chung các em HS tôi đã từng dạy và nghiên cứu hầu hết là con em nông thôn; kinh tế gia đình còn khó khăn; việc học thêm các môn văn hoá khác đôi khi còn chưa đủ điều kiện thì làm gì nói đến chuyện học thêm các môn khác như âm nhạc, mỹ thuật,… Vì thế, sự hhiểu biết về âm nhạc đang còn hạn chế, chưa sâu rộng nên không khích lệ việc học tập Một nguyên nhân khách quan khác cũng không kém phần quan trọng liên quan đến hiệu quả và chất lượng bộ môn đó là thời gian dành cho bộ môn quá ít(1tiết/ tuần)

Bên cạnh đó, đa số các bậc Phụ huynh HSchỉ quan tâm đến các môn học chính như Văn, Toán, Anh mà chưa quan tâm đến bộ môn âm nhạc bởi họ cứ nghĩ rằng đây chỉ là môn học phụ …

Từ thực tế giảng dạy âm nhạc trong nhiều năm qua, tôi nhận thấy : Việc tạo cho HS có hứng thú trong học tập là điều hết sức cần thiết Từ đó tôi mạnh

dạn trình bày biện pháp giảng dạy của mình để quý thầy, cô giáo cùng các bạn đồng nghiệp tham khảo

3 Các biện pháp đã tiến hành:

3.1 Đối với việc dạy bài hát:

3.1.1 Khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh.

Để HS không bị thụ động trong cách lựa chọn tiết tấu cho bài hát, GV

khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của HS bằng cách như sau: GV thay đổi tiết tấu, tốc độ(tempo) hay dịch giọng bản nhạc để HS nhận biết và thực hành

Ví dụ: Bài hát “Mùa thu ngày khai trường”(SGK âm nhạc 8) GV đệm đàn với tiết điệu Cha cha cha(đoạn a)chuyến sang Rhumba(đoạn b); bài

“Chúng em cần hòa bình”(SGK âm nhạc 7), chọn tiết điệu polka rồi lần lượt chuyển sang Cha cha cha hoặc Disco,… HS nghe và hát theo nhịp đàn.

Sau khi dạy thuần thục có thể đàn và cho các em nghe và hát theo từng câu nhạc mà các em đã được nghe GV đánh đàn các câu không theo thứ tự của bài để kiểm tra khả năng cảm nhận âm nhạc của các em bằng cách cho HS nghe

và trình bày lại câu hát đó hoặc đưa ra các câu hỏi kiểm tra sự cảm nhận của HS? Các em hãy cho biết sự thay đổi tiết tấu mà các em vừa trình bày có phù hợp với bài hát không? HS trả lời theo cảm nhận của bản thân

Ví dụ: Bài “Khát vọng mùa xuân”(SGK âm nhạc 8) GV chuyển từ điệu Waltz(tốc độ= 130)sang Slow Rock(tốc độ= 50); bài “Khúc hát chim sơn ca”(SGK Âm nhạc 7)chọn tốc độ từ 95 lên 105 hoặc thay đổi tiết tấu từ cha cha cha sang poika… Hỏi các em có nhận xét gì nếu cô thay đổi tốc độ cũng như tiết

tấu của bài hát vừa trình bày?

HS sẽ nhận ra được bài “Khúc hát chim sơn ca” nếu hát ở tốc độ chậm

cũng như tiết tấu nhẹ nhàng mềm mại sẽ phù hợp với sắc thái của bài hát vì bài hát có tính chất nhẹ nhàng mềm mại, nếu thay đổi tiết tấu nhanh và mạnh sẻ không phù hợp với tính chất bài hát còn bài “Khát vọng mùa xuân” thấy phù hợp với bài

GV giải thích: Một bài hát có thể sử dụng nhiều tiết tấu và tốc đôk khác nhau tuy nhiên dựa vào tính chất của bài để lựa chọn tiết tấu và tempo phù hợp như thế mới truyền tải được sắc thái cũng như ý tưởng của tác giả Với cách trình bày như vậy chắc chắn từng ngày HS sẽ có những cảm nhận mới trong mỗi lần hát và nghe hát

3.1.2 Học sinh phát biểu cảm nhận về bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau.

Trong học tập, so với bắt chước thì tìm tòi sáng tạo là hình thức cao nhất thể hiện tính tích cực học tập của HS, hãy bắt đầu khuyến khích các em mạnh dạn nói lên những cảm nhận của mình về môn học, về bài hát HS có thể không

ủng hộ ý kiến của GV, của bạn bè, có thể trình bày những ý kiến, tư tưởng của mình Đó là cơ sở để có kĩ năng sáng tạo lớn hơn Giáo viên cần tạo điều kiện để

HS tự nhận xét, tự đánh giá, tự cảm nhận để có thể điều chỉnh cách học theo hướng tích cực

Ví dụ: Sau khi nghe hát mẫu, tập xong bài, HS được nghe thêm một lần

nữa qua phần cũng cố bài hát “Ngôi nhà của chúng ta”(SGK Âm nhạc 8) GV

đặt câu hỏi: Nội dung bài hát nói lên điều gì? Giai điệu bài hát như thế nào? Qua bài hát này bản thân em học tập được gì? Em sẽ phải làm gì để xứng với những điều mà nội dung bài hát mà tác giả muốn gửi tới,…?

Có thể HS trả lời chưa được trôi chảy hoặc ý tứ chưa được sâu sắc song qua nhận xét và khắc hoạ của giáo viên thì HS từ chỗ hiểu nội dung bài hát còn

mơ hồ sẽ hiểu sâu sắc hơn và đặc biệt là sẽ có trách nhiệm hơn trong việc học tập cũng như rèn luyện

Hoặc học xong bài hát, GV chia lớp thành 2,3 nhóm Lần lượt từng nhóm viết lời giới thiệu cho bài hát sau đó GV nhận xét, chấm điểm

Lời giới thiệu nhóm 1:

Trái đất là một màu xanh bao la là màu xanh của tình hòa bình hữu nghi đoàn kết tình yêu thương giữa con người với con người Hành tinh của chúng

em sẽ tràn ngập màu xanh của hoà bình và hạnh phúc

Hôm nay, chúng em xin được gửi đến thầy giáo và các bạn ca khúc “Ngôi

nhà của chúng ta” (Nhạc và lời: Hình Phước Liên) đó là tất cả những gì mà

tuổi thơ trên toàn thế giới của chúng em hằng mong ước!

Lời giới thiệu nhóm 2:

Là những mầm non tương lai chúng ta phải hành đọng như thế nào để trái đất luôn luôn là sự hiện diện của tình thương yêu và niềm vui trang ngập hạnh phúc đối với muôn loài Các bạn ơi chúng ta hãy hát vang bài hát “Ngôi nhà của

chúng ta”(nhạc và lời: Hình Phước Liên) cầu mong cho mọi người trên thế giới

được sống trong hoà bình hữu nghị và đầy tình nhân ái!

3.1.3 Hướng dẫn học sinh biểu diễn bài hát

Thông thường mỗi bài hát GV đều hướng dẫn HShát kết hợp vận động giúp cho các em tự nhiên khi hát Tuy nhiên, ở một số bài GV có thể dạy HS một vài động tác tay hoặc múa đơn giản, phù hợp để các em có thêm những lựa chọn khi biểu diễn bài hát

Ví vụ: Bài hát “Lý dĩa bánh bò (SGK âm nhạc 8), GV hướng dẫn một

số động tác hát dí dõm mềm mại dân ca Nam Bộ hoặc bài hát “Vui bước trên đường xa”( SGK âm nhạc 6) GV hướng dẫn một vài động tác nhẹ nhàng, uyển

chuyển,… Như vậy, những điều đó sẽ không chỉ giúp cho cách trình bày bài hát

thêm sinh động mà các em còn được tìm hiểu về những điệu múa mang tính chất đặc trưng vùng miền hay các động tác vui nhộn của âm nhạc lôi cuốn và đặc sắc

Thông qua những tiết học như vậy HS sẽ có những áp dụng sáng tạo trong những lần hội diễn văn nghệ trong nhà trường, các hoạt động ngoại khoá, biết cách dàn dựng và sử dụng những động tác múa phù hợp với thể loại bài hát…

Tiết học hát, GV đưa ra yêu cầu HS tự chọn nhóm 4- 5 HS và biểu diễn bài hát có động tác phụ hoạ GV không nên áp đặt các em vào từng nhóm, để các

em tự chọn sẽ làm HS phấn khởi, yêu thích khi được làm việc trong nhóm phù hợp với nhau về sở thích, âm vực, chất giọng,…

Các em có thể trình bày bài một hoặc hai lần, có mở đầu có kết thúc, mỗi câu hát sẽ do em nào đảm nhiệm hay cả nhóm cùng hát Bài hát gồm mấy đoạn, tính chất như thế nào?(GV có thể gợi ý trước) Ngoài ra, HS có thể chọn để sử dụng các cách hát như lĩnh xướng, hoà giọng, đối đáp…làm thế nào để phù hợp với nội dung cũng như cấu trúc bài hát Như thế, hình thức trình bày bài hát của mỗi nhóm sẽ rất đa dạng, phong phú, giàu tính sáng tạo

Tuy nhiên, để sự sáng tạo đạt hiệu quả cao GV cần tạo điều kiện về thời gian cho HS chuẩn bị Thông thường GV thông báo trước một tuần để HS chọn nhóm và tập cách trình bày, biểu diễn bài hát(tránh trong một tiết dạy yêu cầu

HS thực hiện cùng một lúc các hình thức trên)

3.1.4 Chơi trò chơi

Sau khi HS hát đúng giai điệu của bài hát, GV hướng dẫn HS chơi trò chơi: Tùy vào mỗi bài mà GV tổ chức trò chơi phù hợp với bài đó về lời ca cũng như tiết tấu,…

Trò chơi "Ai nhanh hơn”: Khi học xong bài hát GV cho 1 HS hát lời

ca, 1 HS khác lên vẽ bức tranh minh họa cho bài Khi bạn hát hát xong bài thì bạn vẽ phải dừng tay không vẽ nữa Cách này giúp HS có thể nâng cao kiến thức

mĩ thuật qua học hát(tích hợp kiến thức liên môn)

Hoặc trò chơi “Ai nhanh tai hơn”: GV đàn giai điệu một tiết nhạc bất kì;

HS nghe, nhận biết và hát lời ca câu đó Trò chơi này giúp HS mau thuộc lời ca, phát triển tai nghe

Việc kết hợp tổ chức một trò chơi trong giờ học hát vừa giúp HS nắm kiến thức chắc hơn, sâu hơn, nhanh hơn, vừa tạo ra không khí sôi nổi và hứng thú cho HS học môn Âm nhạc

3.1.5 Hướng dẫn học sinh đặt lời mới

Ví dụ: Bài hát “Lí dĩa bánh bò”(dân ca Nam Bộ- âm nhạc 8), “Ca-chiu-sa”(nhạc Nga- âm nhạc 7) hay các bài dân ca như bài “Lý kéo chài”(dân ca

Nam Bộ- âm nhạc 9), GV cho các em trình bày phần đặt lời mới của các em sau đó giáo GV nhận xét khích lệ tinh thần học tập của HS

3.2 Đối với phương pháp dạy nhạc lí:

GVcần tránh tiết học nặng nề về lí thuyết làm các em chán nản GV nên thực hiện theo yêu cầu sau:

Thứ nhất: “ Từ thực tiễn rút ra khái niệm hoặc định nghĩa về lí thuyết”

Ví dụ: Muốn định nghĩa về nhịp 2/4 , GV cần lấy ví dụ trong một số bài

hát hay TĐN viết về nhịp 2/4 mà các em đã được học và gợi ý để HS rút ra khái niệm nhip 2/4 Hoặc từ khái niệm số chỉ nhịp bằng cách lý giải của mình GV có thể giúp HS nắm được tất cả khái niệm về nhịp 2/4, 3/4, 4/4, 6/8,…

Thứ hai: “ Lấy cái HS đã biết để đi đến cái HS chưa biết”

Ví dụ: Dạy bài “Gam thứ, giọng thứ” GV cho dãy số La mã lên bảng

theo thứ tự, sắp xếp cung và nữa cung vào Hỏi: Trên bảng có mấy bậc âm? Được sắp xếp liền bậc hay cách bậc? GV cho HS tự rút ra khái niệm Sau đó , hướng dẫn HS viết gam La thứ lên bảng(La-Si-Đô-Rê-Mi-Pha-Son-La), yêu cầu

HS cho biết chổ nào ½ cung và 1 cung(HS dễ dàng nhận ra(Mi-Pha và Si-Đô ½ cung) Hãy đối chiếu với công thức chung của gam thứ?(giống nhau) GV giải thích: Do đó, gam La thứ được sử dụng để luyện khi học bài giọng thứ GV đàn cho HS đọc gam la thứ Các bậc âm vừa đọc được sử dụng xây dựng giai điệu bài hát(bản nhạc) gọi là giọng thứ kèm theo tên âm chủ(bậc I)

Hoặc khi dạy về trường độ của âm thanh, GV cho HS nghe trích đoạn một bài hát hay bài TĐN nào quen thuộc và gõ phách để HS nhận ra trường độ của

âm thanh có độ dài, ngắn khác nhau Từ đó, đưa ra khái niệm về trường độ của

âm thanh Cho HS nghe trường độ trích TĐN số 7- Quê hương(SGK âm nhạc 7)

3.3 Phương pháp dạy Tập đọc nhạc(TĐN ):

3.3.1.Tìm hiểu bài: Để HS tập đọc nhạc có hiệu quả Trước tiên, GVcần

cho HS quan sát bài trên bảng phụ hoặc máy chiếu GV đặt câu hỏi về cấu trúc, đặc điểm,… từng bài cụ thể và chú ý từng khối, lớp Ví dụ: Bài viết theo nhịp mấy? Trường độ trong bài có những loại hình nốt nào ? Cao độ trong bài có những tên nốt gì ? Những kí hiệu âm nhạc nào? Viết ở giọng gì?

3.3.2 Khởi động giọng: Xác định bài TĐN viết ở thang 5 âm hay thang

7 âm, ở điệu thức trưởng hay điệu thức thứ Từ đó, cho HS khởi động giọng theo gam Đô trưởng(nếu bài giọng trưởng); gam La thứ(nếu bài viết giọng thứ) để đọc dễ dàng và đúng cao độ theo mẫu sau:

Thang 5 âm La Thứ : La- Đô- Rê - Mi- Son- (Lá )

GV đàn giai điệu bài TĐN khoảng 1-2 lần Sau đó, GV chỉ lên bảng phụ cho HS đọc tên nốt nhạc không theo thứ tự câu, chỉ bất kì nhằm giúp HS có hứng thú đồng thời có thể nhớ được vị trí nốt nhạc tránh thói học vẹt Phân chia bài TĐN thành những ý nhạc, mô típ, câu nhạc Tùy thuộc vào từng bài cụ thể

mà GV lựa chọn cách chia phù hợp không chia theo câu như câu văn

3.3.3 Thực hành gõ tiết tấu: GV viết âm hình tiết tấu chủ đạo của bài

trên bảng phụ hoặc thông qua trình chiếu, sau đó hướng dẫn HS thực hành

Ví dụ: Bài TĐN số 3- Thật là hay(SGK âm nhạc 6)

Ví dụ: Bài TĐN số 8- Lá thuyền ước mơ(SGK âm nhạc 6)

Ví dụ: Bài TĐN số 5- Làng tôi(SGK âm nhạc 8)

Ví dụ: Bài TĐN số 8- Chú chim nhỏ dễ thương(âm nhạc 7)

Ví dụ: Bài TĐN số 4- Mùa xuân về(SGK âm nhạc 7)

3.3.4 Tập đọc nhạc từng câu: GV đàn giai điệu mỗi ý hoặc câu khoảng

2- 3lần Sau đó, GV bắt nhịp(2-1; 2-3 hoặc 1-2) cho HS đọc Nếu bài sử dụng nhịp lấy đà : Viết theo nhịp 2/4(thiêu phách 1 thì bắt nhịp 2-1); Viết theo nhịp3/4 hoặc 4/4(thiếu 2 phách đầu, bắt nhịp 1-2); nhịp 4/4 (thiếu 3 phách đầu, bắt nhịp 2-3);… Mục đích là giúp HS vào nhịp chính xác

HS nghe, cảm nhận và đọc nhạc Hướng dẫn tập các ý, câu nối lại theo lối móc xích cho đếnhết bài Sau mỗi câu, GV kiểm tra HS đọc theo nhóm hoặc cá nhân để sửa sai kịp thời GV đùng đàn đàn giai điệu kết hợp chỉ lên bảng phục hướng dẫn để HS sửa sai được tốt hơn

2 4

3.3.5 Đọc nhạc kết hợp gõ đệm: Khi HS đọc xong giai điệu cả bài, GV

tổ chức cho HS đọc nhạc kết hợp với gõ phách hoặc tiết tấu

3.3.6 Hát lời ca: GV mở tiết tấu kết hợp đánh nhịp, HS tự hát lời ca theo

phịp đàn GV lắng nghe rồi bổ sung(dùng đàn đàn giai điệu hoặc hát mẫu những chổ sử dụng dấu luyến ) GV không được hát mẫu lời ca trước

3.3.7 Kiểm tra, đánh giá: GV tổ chức cho HS thi đua giữa các tổ, nhóm

hoặc cá nhân(quá trình kiểm tra cho HS đổi vị trí thực hiện với nhau).Từ đó giáo viên nhận xét và giúp học sinh sửa chữa những chỗ chưa thể hiện được(nếu có )

3.3.8 Tổ chức trò chơi : GV đàn giai điệu ý, câu nhạc bất kì trong bài

không theo thư tự HS nghe, nhận biết và đọc lại câu nhạc đó Hoặc GV có thể

gõ tiết tấu, HS nhận ra tiết tấu đó giống tiết tấu câu nhạc nào trong bài TĐN các

em vừa học,…

Cũng có thể Tổ chức trò chơi bằng cách: GV chuẩn bị bảng phụ rồi chia lớp thành các tổ, yêu cầu HS lên bảng dán câu nhạc theo yêu cầu GV cho đó là, nhóm này đọc nhạc còn nhóm kia dán câu nhạc vào bảng phụ Nếu đội nào thực hiện nhanh thì đội đó sẻ giành chiến thắng

3.4 Phương pháp dạy âm nhạc thường thức(ÂNTT ):

Với phân môn này, muốn thu hút được sự chú ý của HS và không khí

của tiết học Trước hết, GV cần xác định có những nội dung sau:

Nhạc sĩ được giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học- Nghệ thuật; nhạc sĩ viết cho thiếu nhi; danh nhân âm nhạc thế giới Ngoài ra, còn có nội dung khác như: Sơ lược về dân ca Việt Nam; sơ lược về một số nhạc cụ dân tộc phổ biến;

sơ lược về nhạc hát và nhạc đàn; một số thể loại bài hát; sơ lược về một vài nhạc

cụ phương Tây; một số ca khúc mang âm hưởng dân ca; một số nhạc cụ dân tộc phổ biên; một số thể loại nhạc hát và nhạc đàn Mỗi nội dung cần chuẩn bị những hình ảnh nào, bài hát nào? Cần tìm hiểu những thông tin liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của các nhạc sĩ? Hệ thống câu hỏi như thế nào để tránh nhàm chán? Những nội dung này GV phải chuẩn bị tranh ảnh; ca khúc phù hợp để; tích hợp kiến thức của môn học nào và nên đưa vào như thế nào để vừa sinh động vừa rút ngắn được thời gian GV nên soạn và dạy bàng PowerPoint

GV có thể gắn kết loa trực tiếplên bài hát hoặc hình ảnh minh họa Như vậy, HS vừa quan sát vừa được nghe nhạc và biết thêm về kiến thức môn học khác như: Lịch sử, Địa lí,…

Ví dụ: Dạy bài Nhạc sĩ Hoàng Vân với bài hát “Hò Kéo Pháo”(tiết 6,

SGK âm nhạc lớp 8)

Đầu tiên, GV trình chiếu 1 vài hình ảnh về chiến tranh; đặt câu hỏi cho

HS nhận biết rồi GV giới thiệu: Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

và đế quốc Mĩ có những nhạc sĩ đã tham gia hoạt động trên chiến trường, điều