SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8

SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8SKKN Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8

I - ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài:

Nước ta đang phấn đấu đến năm 2020 trở thành một nước công nghiệp –

mà con người là nhân tố quyết định Cho nên chúng ta phải bồi dưỡng nguồn lực ngay từ bây giờ Để có nguồn lực con người đáp ứng tốt cho yêu cầu trên thì đòi hỏi ngành giáo dục phải đổi mới chương trình cũng như phương pháp dạy học, đồng thời tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện dạy học Từ trước tới nay

đã có nhiều ý kiến học sinh cho rằng bộ môn địa lí là một môn phụ, vì vậy các em không cần đầu tư vào học tập, chỉ học đại khái cho đạt điểm trung bình mà thôi

Trong thời đại ngày nay khi mà khoa học ngày càng phát triển, đặc biệt thời

kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, rất nhiều những thành tựu được ứng dụng vào thực tế của cuộc sống và sản xuất

Với bộ môn địa lí ở trường THCS, sẽ cung cấp cho các em những kiến thức phổ thông cơ bản cần thiết về Trái Đất, về môi trường sống của con người, tình hình phát triển kinh tế xã hội trên thế giới, cũng như về điều kiện tự nhiên và sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam Bước đầu hình thành cho các em về thế giới quan khoa học, có tư tưởng, tình cảm đúng đắn và làm quen với việc vận dụng kiến thức địa lí đã học vào thực tiễn cuộc sống sao cho phù hợp với môi trường xung quanh và thực tế đất nước đòi hỏi người giáo viên phải biết lựa chọn

và sử dụng các phương tiện dạy học một cách hợp lí

Để đáp ứng được mục đích trên, người giáo viên cần phải có một số phương pháp sử dụng phương tiện dạy học Địa lí, biết vận dụng sáng tạo, hợp lí các phương pháp sử dụng phương tiện dạy học khác nhau, đúng lúc, đúng thời điểm, nhằm đạt kết quả cao nhất, đáp ứng được mục tiêu giáo dục hiện nay

Với kinh nghiệm giảng dạy của bản thân trên 10 năm công tác, tôi mạnh

dạn xin đưa ra đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số phương pháp sử dụng phương tiện dạy học Địa lí lớp 8” để đông nghiệp tham khảo và rất mong nhận

được sự đóng góp của các đồng nghiệp để bài viết được hoàn thiện hơn

Trong bối cảnh hiện nay toàn ngành giáo dục đang nỗ lực thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Nghị quyết TW2 khoá VIII tiếp tục khẳng định “Phải đổi mới phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học ”

Định hướng đó đã được pháp chế trong Luật Giáo dục “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp dạy học,rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm,

đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh”, cần chuyển từ “Dạy học lấy giáo viên làm trung tâm” sang “Dạy học lấy học sinh làm trung tâm”, phải tích hóa các hoạt động của học sinh, khơi dậy cho các em tính khát khao, tìm tòi, nghiên cứu, cố gắng phát huy trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình nắm vững kiến thức Để thực hiện điều này, đòi hỏi mỗi nhà trường, mỗi giáo viên phải có những bước chuyển biến rõ nét trong việc cải tiến phương pháp dạy học, cần thực hiện giảng dạy trên lớp với nhiều phương pháp phù hợp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

Năm học 2016-2017 là năm học tiếp tục triển khai thực hiện “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, đồng thời học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh nhằm làm cho các hoạt động của nhà trường trở nên nhẹ nhàng hơn, vui tươi, nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giáo dục, phù hợp với nhu cầu và cuộc sống tại địa phương, tạo tâm lý cho người học được thoải mái, gắn liền với việc gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống, bảo đảm cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, các nguồn lực cần thiết phù hợp với học sinh

Qua thực tế giảng dạy môn Địa lý ở trường Trung học cơ sở, tôi nhận thấy rằng nhiều em còn quan niệm rằng Địa lý là một môn học thuộc lòng Thực tế không phải là như vậy Chính vì thế trong những năm qua khi tiến hành cải cách giáo dục chúng ta đã có những cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm tăng cường tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, bằng cách phải chú ý rèn luyện cho học sinh kỹ năng sử dụng kênh hình như: Bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh, bảng thống kê Bởi vì tất cả các kiến thức Địa lý không được trình bày, phân tích mô tả một cách đầy đủ, mà còn tiềm ẩn trong các kênh hình có trong bài học, trong khi tư duy của các em ở tuổi này đa phần còn thiên về tính cụ thể Vì thế trong quá trình dạy Địa lý, giáo viên cần rèn luyện cho học sinh kỹ năng sử dụng kênh hình để giảm tính trừu tượng cho học sinh

Năm học trước, tôi được nhà trường phân công giảng dạy bộ môn Địa lí khối 7 và 2 lớp 8 với tổng số học sinh là 254 em Ở bậc tiểu học các em cũng đã được làm quen với môn địa lí song chưa được đào tạo, khám phá sâu Xuất phát

từ những nhu cầu trên, cùng đồng hành trên bước đường giáo dục kiến thức cũng như phẩm chất đạo đức của các em, tôi đã chọn học sinh lớp 8B, 8C tiến hành thể

nghiệm đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số phương pháp rèn kĩ năg sử dụng bản đồ cho học sinh trong dạy học Địa lí 8” mà bản thân tôi đã làm được trong

thời gian qua, rất mong được sự đóng gop ý kiến của các đồng nghiệp để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

- Tìm hiểu về các phương pháp sử dụng phương tiện dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tìm tòi kiến thức của học sinh qua các dạng bản đồ,

hình ảnh, mô hình, tranh ảnh, mẫu vật cụ thể… để các em tự xác định dưới sự hướng dẫn, định hướng của giáo viên nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và học tập môn địa lí THCS

- Thông qua học tập môn địa lí để tạo ra con người mới, năng động, có khả năng thích ứng với xã hội, hòa nhập với xu thế phát triển của xã hội

- Giúp học sinh học tốt môn Địa lí lớp 8

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp sử dụng phương tiện dạy học Địa lí

- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 8 trường Trung học cơ sở

4 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài:

- Thiết kế bài giảng sử dụng phương tiện dạy học

-Tìm hiểu về cơ sở lí luận của nhiều phương pháp dạy học trong môn Địa

lí Đưa ra những phương tiện giảng dạy hiệu quả nhất

- Cách áp dụng phương tiện dạy học đúng lúc, đúng thời với các đối tượng học sinh, đúng tình hình của lớp, của trường

- Cách vận dụng phương pháp lô gic, khoa học có hiệu quả

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận

- Kinh nghiệm thực tế của việc giảng dạy địa lí cấp THCS qua nhiều năm, đặc biệt là trong những năm gần đây nội dung, chương trình, phương pháp, phương tiện dạy-học mới, hiện đại

- Phương pháp thử nghiệm-thực tiễn

- Các phương pháp có liên quan đến lí luận dạy học đổi mới

- Phương pháp kháo sát, thống kê

-Thăm dò, tìm hiểu, nghiên cứu từng đối tượng, từng lứa tuổi, tâm sinh lí học sinh

- Lắng nghe ý kiến các em từ những môn học, kịp thời sửa chữa những thiếu sót trong chuyên môn khi có sự góp ý

- Luôn học hỏi từ những đồng nghiệp đi trước của trường hay của trường bạn

- Luôn học hỏi ở các phương tiện thông tin đại chúng kịp thời cùng thời đại

6 Giả thuyết khoa học:

Đề tài này áp dụng cho đối tượng giáo viên môn Địa lí THCS, tất cả các đối tượng học sinh ( yếu- kém- trung bình- khá- giỏi)

Áp dụng được cho những môn xã hội, tự nhiên, có thể sử dụng bồi dưỡng học sinh giỏi

Trong đơn vị trường còn khó khăn về cơ sở vật chất, phương tiện giảng dạy, đội ngũ giáo viên còn quá non trẻ chưa ổn định, trình độ dân trí địa phương còn thấp Nếu giáo viên biết đổi mới một số phương pháp sử dụng các phương tiện dạy học hiệu quả đồng thời sử dụng một số thiết bị dạy hỗ trợ một cách hợp lí thì sẽ tạo không khí học tập tích cực, hứng thú hơn để kết quả học tập được tốt hơn

II - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1 Cơ sở lí luận

Trong quá trình hội nhập nền kinh tế ngày nay, giáo dục được coi là một lĩnh vực rất quan trọng và luôn đi trước một bước trong sự nghiệp phát triển kinh

tế của mỗi quốc gia Vì vậy vấn đề chất lượng dạy và học nói chung và học địa lí nói riêng ngày càng trở thành mỗi quan tâm chung của các nhà sư phạm cũng như các nhà quản lí giáo dục và xã hội Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển” điều đó được thể hiện trong các Nghị quyết của Trung ương

Nghị quyết TW4 khóa VII đã chỉ rõ phải “Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học Kết hợp học với hành, học tập với lao động sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứu khoa học, gắn nhà trường với xã hội, áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề

Nghị quyết TW2 khóa VIII tiếp tục khẳng định “Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Đổi mới và sử dụng nhiều phương pháp tiên tiến và hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh”, trong đó phương pháp sử dụng phương tiện dạy học nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh là quan trọng

Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn đó của xã hội môn Địa lí trong nhà trường nói chung và môn Địa lí cấp THCS nói riêng không ngừng cải tiến chương trình, cải tiến phương pháp dạy học, nhằm đạt được hiệu quả cao nhất Trong đó:

“Một số phương pháp sử dụng phương tiện dạy học Địa lí 8" có nhiệm vụ quan trọng, giúp học sinh hứng thú hơn trong học tập bộ môn Địa lí Từ đó làm cho học sinh nhận thức tri thức địa lí một cách khách quan đồng thời có cách nhìn nhận đánh giá các sự vật hiện tượng một cách đúng đắn chính xác hơn cũng như những thuận lợi và khó khăn về các vấn đề Địa lí ở nước ta

Để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo học sinh thành những con người năng động, độc lập, sáng tạo, tiếp thu được những tri thức khoa học, kỹ

thuật hiện đại, biết vận dụng tìm ra các giải pháp hợp lí cho những vấn đề trong cuộc sống của bản thân và xã hội, thì việc giảng dạy học sinh vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế là điều thầy cô mong muốn nhất

Với những nội dung học tập của môn Địa lí 8 chứa đựng cả một kho tàng kiến thức sinh động và phong phú, hấp dẫn, dễ kích thích tính tò mò ham hiểu biết của học sinh, tạo điều kiện cho việc hình thành động cơ, nhu cầu nhận thức cũng như hứng thú học tập của học sinh Địa lí là môn khoa học của các môn khoa học, tri thức địa lí chủ yếu được hình thành bằng các phương pháp quan sát, mô tả thực nghiệm, thực hành, tưởng tượng, liên hệ địa phương, Muốn thực hiện các bài học trên lớp, giáo viên phải là người hướng dẫn các em chủ động trong giờ học Qua thực tế hiện nay để đạt được một giờ dạy tốt là cả một vấn đề mà mỗi thầy cô chúng ta cần quan tâm: có những giờ dạy rất thành công, nhưng cũng có những giờ dạy chưa đạt được mong muốn của bản thân mỗi giáo viên đứng lớp Vì những cơ sở trên đây tôi muốn trao đổi với các bạn tìm ra những phương pháp tối

ưu nhất để các giờ dạy địa lí đạt kết quả cao nhất

2 Cơ sở thực tiễn:

Trong các môn học ở trường THCS đều vận dụng rất nhiều phương pháp dạy học Mỗi một phương pháp có một thế mạnh riêng, trong đó có phương pháp rèn kĩ năng sử dụng bản đồ trong dạy học Vì vậy bản thân mỗi giáo viên phải biết vận dụng các phương pháp dạy sao cho hiệu quả nhất như chuẩn bị phương tiện dạy học đảm bảo theo yêu cầu của bài học: Dụng cụ dạy học,( lược đồ, bản đồ,quả địa cầu, mô hình …), Bảng phụ có chuẩn bị trước nội dung, phiếu học tập

có hệ thống câu hỏi thảo luận nhóm…

Từ cơ sở thực tiễn đó, với mục đích góp phần nâng cao chất lượng các tiết học có sử dụng thiết bị, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong môn Địa lí lớp 8 theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tôi nhận thấy để làm được điều này thì trước tiên giáo viên phải nắm được và thực hiện một số nguyên tắc sau:

- Phải căn cứ vào mục đích, nhiệm vụ, nội dung, hình thức các loại bài học, phương pháp dạy học chủ đạo để lựa chọn thiết bị dạy học tương ứng

- Phải xác định rõ mục đích sử dụng

- Trước khi hướng dẫn học sinh học tập trên lớp giáo viên phải xem xét, làm thử ở nhà cho thành thạo các thao tác, tránh để xảy ra sự lúng túng, mất thời gian ở trên lớp

- Đảm bảo cho tất cả các học sinh đều được quan sát, làm việc với các phương tiện học tập

- Không nên quá lạm dụng các thiết bị dạy học để tranh dễ tạo nên sự quá tải và làm giảm tính đặc trưng của phương pháp dạy học bộ môn

Sở dĩ cần phải đảm bảo các nguyên tắc về sử dung thiết bị dạy học là do:

- Mỗi thiết bị dạy học có chức năng học tập riêng, trong học tập Địa lí chúng ta phải xác định vị trí, vai trò của chúng nhằm giải quyết các nhiệm vụ sư phạm cụ thể như thế nào? Sử dụng chúng vào lúc nào? Đặt các thiết bị dạy học đó

ở đâu? Mức độ sử dụng ra sao?

- Trong dạy học Địa lí, để phát huy tính tích cực, chủ động học tập của học sinh, giáo viên nên khuyến khích, động viên, hướng dẫn học sinh tự làm việc với các thiết bị dạy học để tìm hiểu, khai thác kiên thức, rèn luyện khả năng phát triển

tư duy Tuy nhiên, với mỗi bài địa lí cần phải xác định mục tiêu và những hoạt động cụ thể của thầy và trò để lựa chọn thiết bị dạy học sử dụng chúng cho đúng mục đích, có hiệu quả đối với việc học tập của học sinh

- Việc sử dụng thiết bị dạy học đòi hỏi phải sử dụng đúng lúc, sử dụng vào lúc học sinh cần nhất, mong muốn được quan sát và sử dụng đúng vào lúc nội dung, phương pháp dạy học cần đến

- Khi sử dụng thiết bị dạy học cần chú ý đặt chúng ở chổ hợp lí nhất sao cho tất cả học sinh đều dễ dàng quan sát, nhận xét,

Chúng ta biết rằng, các đối tượng, sự vật địa lí tồn tại trong những mối quan hệ chặt chẽ Trong dạy học Địa lí, để giúp học sinh hiểu được đặc trưng của các đối tượng, sự vật địa lí và hiểu được bản chất của những mối quan hệ đó thì giáo viên phải hướng dẫn học sinh sử dụng kết hợpcác thiết bị dạy học để đối chiếu, so sánh, phân tích, tổng hợp và rút ra kết luận Việc sử dụng các thiết bị dạy học khác nhau sẻ kích thích hứng thú học tập của học sinh, giúp học sinh chủ động, sáng tạo trong hoạt động nhận thức Tuy nhiên cần tránh sử dụng quá lâu, quá nhiều lần một loại hình trong một tiết họcđể khỏi gây nặng nề, căng thẳng cho học sinh

Trong chương trình sách giáo khoa Địa lí 8 có hai nội dung chính đó là Phần tự nhiên- kinh tế châu Á và Tự nhiên Việt Nam Dù là dạy địa lí các châu hay địa lí Việt Nam chúng ta cũng cần hình thành cho các em học sinh những nội dung cơ bản sau:

- Về kiến thức: Học sinh cần nắm được những kiến thức cơ bản nào?

- Về kỹ năng: Cần rèn luyện kỹ năng gì?

- Về thái độ: Giáo dục học sinh về thái độ như thế nào để tìm ra biện pháp thực hiện

Trong các giờ lên lớp những bài dạy nào có bản đồ, tranh ảnh, mẫu vật thật

là tốt nhất vì học sinh không thể đi đến tận nơi, thấy tận mắt tất cả những nơi trên

bề mặt của Trái Đất, hay ở Việt Nam để quan sát thực tế địa phương

Ví dụ: Dạy bài “Đặc điểm tài nguyên khoáng sản Việt Nam”

Giáo viên sử dụng bản đồ tự nhiên Việt Nam, bản đồ khoáng sản Việt Nam, mẫu vật khoáng sản Việt Nam, bản đồ trống Việt Nam

Học sinh quan sát

Tài nguyên khoáng sản: gồm có

- Việt Nam có khoảng 5000 điểm tụ và quặng khoáng sản với 60 loại khác nhau

- Các khoáng sản có trữ lượng lớn như: Than, dầu mỏ, apatít, đá vôi, sắt, crôm, đồng thiếc, bô xít,

Với những bài dạy không có bản đồ, mẫu vật để quan sát Có thể đưa ra yêu cầu trước hoặc cho học sinh quan sát xong mới đưa ra yêu cầu

Ví dụ: Dạy bài “Đặc điểm tài nguyên khoáng sản Việt Nam”

Yêu cầu cho học sinh quan sát lược đồ khoáng sản Việt Nam treo tường và sách giáo khoa để nhận xét nguồn tài nguyên khoáng sản, sự phân bố, trữ lượng các loại khoáng sản của nước ta

3 Giải pháp thực hiện:

Sau khi đã xác định được mục tiêu của bài ta thấy cần áp dụng những phương pháp nào cho phù hợp Tùy theo mỗi bài dạy có những phương pháp khác nhau áp dụng ở mỗi lớp khác nhau

Tuy vậy nhưng ở chương trình lớp 8 những phương pháp tôi cho là phù hợp

có thể áp dụng được để giảng dạy đạt hiệu quả, đó là:

- Quan sát lược đồ, mẫu vật, mô hình, băng hình tranh ảnh

- Phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

- Phương pháp hoạt động nhóm: Phát huy tính chủ động tìm tòi, tìm ra những kiến thức mới của học sinh

- Phương pháp kiểm tra đánh giá

3.1 Hướng dẫn học sinh quan sát: Bản đồ, sơ đồ, biểu đồ, mẫu vật, tranh ảnh,

Bản đồ vừa là phương tiện trực quan, vừa là nguồn tri thức quan trọng, là cuốn sách giáo khoa thứ hai của bộ môn địa lí Từ bản đồ, tranh ảnh, mẫu vật có thể bồi dưỡng cho học sinh thể giới duy vật biện chứng, bồi dưỡng năng lực tư duy tự học, tự nghiên cứu Do đặc điểm của các dối tượng sự vật địa lí được trãi rộng trong không gian, giáo viên không thể dẫn học sinh đến tận nơi được Vì vậy dạy học không thể thiếu bản đồ, tranh ảnh, mẫu vật Trong giảng dạy địa lí mở đầu bằng bản đồ kết thúc bằng bản đồ Đây là đặc trưng của bộ môn khoa học địa

lí mà không một môn khoa học nào có thể so sánh được Cho nên khi lên lớp giáo viên phải căn cứ vào nội dung yêu cầu của bài học để đưa ra một hệ thống câu

hỏi, bài tập hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức trên bản đồ một cách có hiệu quả

? Quan sát lược đồ khoáng sản Việt Nam cho biết nước ta có những loại khoáng sản nào?

- Học sinh quan sát và trả lời: Than, dầu mỏ, apatít, đá vôi, sắt, crôm, đồng thiếc,

bô xít, dựa vào các kí hiệu của bản đồ mà không cần sử dụng sách giáo khoa

Lược đồ khoáng sản Việt Nam

? Các em có thấy các loại khoáng sản này chưa?

Sau khi học sinh trả lời giáo viên cho học sinh quan sát các mẫu vật khoáng sản Việt Nam, để các em nhận biết các loại khoáng sản một cách hiệu quả nhất

3.2 Phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tìm tòi kiến thức của học sinh.

Sau khi học sinh đã quan sát cụ thể một mẫu vật, sơ đồ, bảng số liệu thống

kê, hình ảnh nào đó hoặc các kiến thức đã qua thực tế - Giáo viên cần phát huy tối đa hoạt động tư duy tích cực của học sinh bằng các tình huống để các em dự đoán nên giả thuyết tranh luận giữa những ý kiến trái ngược

Ví dụ: Quan sát tranh khai thác than, dầu khí em có nhận xét gì?

- Em dự đoán xem, hậu quả của việc khai thác quá mức nguồn tài nguyên, tại sao con người lại khai thác quá mức nguồn tài nguyên, có ảnh hưởng gì đến tườn lai?

- Em thử đoán xem khai thác hợp lí nguồn tài nguyên là biện pháp tích cực hay tiêu cực?

- Để bảo vệ nguồn tài nguyên chúng ta cần phải làm gì?

3.3 Phương pháp hoạt động nhóm:

Với những câu hỏi khó, những tình huống chưa giải quyết, cá nhân các em

có thể đưa ra ý kiến thảo luận trong nhóm để thống nhất ý kiến

Thảo luận nhóm là phương pháp thể hiện rõ nhất sự đổi mới trong phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm

Hoạt động nhóm là hoạt động đòi hỏi tính tự giác của học sinh rất cao, em nào cũng được đưa ra ý kiến của mình Nhưng hoạt động này đôi khi không hiệu quả vì giáo viên chưa đi sâu đi sát đến từng nhóm và hướng dẫn các nhóm hoạt động chưa cụ thể Đây là một hoạt động mà người giáo viên thực hiện chưa tốt

Có giáo viên để các nhóm hoạt động, ít để ý đến các em, có nhóm các em gây ồn

ào mất trật tự, có nhóm chỉ có một vài em làm việc còn lại một số các em khác không chú ý

Thảo luận là trao đổi ý kiến về một vấn đề có phân tích lí lẽ, giữa giáo viên

và học sinh, giữa học sinh và học sinh Giúp cho học sinh mở rộng kiến thức, phát triển được tư duy khoa học Giúp học sinh phát triển kĩ năng nói, giao tiếp tranh luận, Thảo luận có nhiều hình thức: Thảo luận cá nhân (hay cả lớp ), thảo luận theo cặp, nhóm, theo tổ

Để hoạt động nhóm đạt hiệu quả trước hết giáo viên phải đưa ra những yêu cầu rõ ràng cần thảo luận những câu hỏi nào? (Chú ý những câu hỏi khó mới cần đưa ra thảo luận) Thời gian quy định là bao lâu? Mỗi nhóm báo cáo xong cần có nhận xét đánh giá (khen, nhắc nhở) Một điều giáo viên cần chú ý đó là theo dõi

sự hoạt động của các nhóm, mỗi nhóm sẽ cử một nhóm trưởng chỉ đạo các bạn trong nhóm hoạt động và thư kí ghi ý kiến của các bạn trong nhóm

3.4 Phương pháp kiểm tra đánh giá:

Đây là một hoạt động nhằm đánh giá kết quả hoạt động của nhóm, của cá nhân thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm (đúng, sai – lựa chọn câu đúng) Bài tập điền từ phù hợp vào chỗ trống bằng các phiếu học tập, trò chơi, nhận biết mô

hình, tư duy kiến thức từ bản đồ

4 Quá trình thực nghiệm:

* Các bước khai thác kiến thức từ bản đồ:

- Đọc tên bản đồ để biết nội dung bản đồ

- Đọc bảng chú giải để biết cách thể hiện nội dung bản đồ

- Căn cứ vào bảng chú giải để tìm đối tượng địa lí trên bản đồ

- Liên kết kí hiệu, xác lập mối quan hệ địa lí để nêu đặc điểm của đối tượng, giải thích đặc điểm của sự phân bố (nếu có)

Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức trên bản đồ sông ngòi Việt Nam:

Lược đồ sông ngòi Việt Nam