SKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thông

SKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thôngSKKN Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập môn Nghề Điện dân dụng phổ thông

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT LÊ XOAY

-o0o -

BÁO CÁO KẾT QUẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ TỪ VIẾT TẮT TRONG BÁO CÁO KẾT QUẢ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

THPT : Trung học phổ thông

GV : Giáo viên NPT : Nghề phổ thông ĐDD : Điện dân dụng

PPDH : Phương pháp dạy học HTHT : Hứng thú học tập

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 LỜI GIỚI THIỆU

Hiện nay việc thực hiện mục tiêu chưa thực sự hiệu quả trong dạy nghề điện dân dụng ở trường THPT Do nhiều nguyên nhân khác nhau cả chủ quan và khách quan như: giáo viên vẫn giảng dạy theo phương pháp mang tính chất thông báo, tái hiện nặng về lí thuyết mà chưa có liên hệ với thực tiễn, ít tạo điều kiện cho học sinh chủ động tiếp thu kiến thức, hình thành và rèn luyện kỹ năng Đồ dùng dạy học, trang thiết bị giảng dạy còn thiếu thốn rất nhiều.Việc dạy và học nghề hiện nay mới chỉ đảm bảo đa số học sinh nắm được kiến thức lý thuyết ở mức độ nhớ, còn việc hình thành

kỹ năng cũng như việc vận dụng vào thực tiễn giải quyết một số tình huống thông thường hàng ngày còn nhiều hạn chế Với những nguyên nhân như trên thì cũng có một số đề tài đã nghiên cứu để nâng cao hiệu quả của việc dạy và học nghề điện dân dụng ở trường phổ thông

Dưới đây là một số đề tài đã nghiên cứu về nghề điện dân dụng phổ thông

1 Tên sáng kiến: Kinh nghiệm dạy thực hành điện dân dụng nghề 11, nguồn: http://www.elib.vn

2 Tên sáng kiến: Một số kinh nghiệm giảng dạy bài thực hành nghề điện dân dung lớp 11 môn hoạt động giáo dục nghề phổ thông, nguồn: http://123doc.org/

3 Tên sáng kiến: Lựa chọn phương pháp dạy học nghề điện dân dụng theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, nguồn: http://cunghocvatly.violet.vn/

4 Tên sáng kiến: Quy trình phát triển kỹ năng cơ bản của nghề điện dân dụng cho học sinh THPT, nguồn SKKN 2015 của Phan Duy Kiên – Trường THPT Lê Xoay

Với tinh thần đổi mới, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của người học, hình thành năng lực kỹ năng cho người học đòi hỏi giáo viên dạy nghề điện dân dụng phải không ngừng phải trau dồi kiến thức, tìm ra những phương pháp phù hợp nhằm đạt được mục tiêu và nhiệm vụ được giao.Với mong muốn đóng góp một phần nhỏ

bé của mình vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy học môn học nghề điện dân

sinh trong môn Nghề điện dân dụng” nhằm đóng góp giải pháp cho việc dạy và học nghề Điện dân dụng ở trường phổ thông ngày càng hiệu quả hơn

2 TÊN SÁNG KIẾN:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC

SINH TRONG MÔN NGHỀ ĐIỆN DÂN DỤNG

3 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN:

- Họ và tên: Phan Duy Kiên

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Lê Xoay

- Số điện thoại: 0979778789

- Email: phanduykien.c3lexoay@vinhphuc.edu.vn

4 CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN

Giáo viên : Phan Duy Kiên

5 LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN:

Dạy và học nghề Điện dân dụng ở các trường THPT

6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU HOẶC ÁP DỤNG THỬ:

- Tháng 11/2016

7 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN:

Tên đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC NGHỀ ĐIỆN DÂN DỤNG

1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

1.1 Cơ sở lý luận

Nghề điện dân dụng là một khái niệm dùng để chỉ môn học thuộc lĩnh vực nghề phổ thông, có nhiệm vụ dạy cho học sinh các kiến thức, kỹ năng chung và cơ bản của nghề điện dân dụng theo nguyên tắc giáo dục kỹ thuật tổng hợp; góp phần giáo dục học sinh phát triển toàn diện, giúp các em có cơ sở lựa chọn nghề nghiệp để học tiếp hoặc tham gia lao động sản xuất có kỹ thuật tại địa phương sau khi tốt nghiệp phổ thông

1.2 Cơ sở thực tiễn

Việc dạy học Nghề điện dân dụng chưa đạt được kết quả như mong muốn Ở một số trường phổ thông, việc dạy học Nghề điện dân dụng còn mang tính hình thức, chưa hiệu quả Điều kiện cho quá trình dạy học nghề điện dân dụng còn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất còn thiếu thốn Kinh phí hạn hẹp, đội ngũ giáo viên thiếu đồng

bộ

Tôi đã tiến hành điều tra khảo ở một số lớp học nghề Điện dân dụng năm học

2015 -2016 tại trường, được bảng số liêu sau:

2 Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập cho HS trong dạy học Nghề điện dân dụng

2.1 Mục tiêu và nội dung chương trình môn Điện dân dụng

- Hiểu được những kiến thức cơ bản về công dụng, cấu tạo, nguyên lý làm việc, bảo dưỡng và sửa chữa đơn giản một số đồ dùng điện trong gia đình

- Hiểu được những kiến thức cơ bản về tính toán, thiết kế mạng điện trong nhà đơn giản

- Biết tính toán, thiết kế máy biến áp một pha công suất nhỏ

- Biết những kiến thức cần thiết về đặc điểm, yêu cầu, triển vọng phát triển của nghề điện dân dụng

* Kỹ năng

- Sử dụng được dụng cụ lao động một cách hợp lý và đúng quy trình kỹ thuật

- Thiết kế và chế tạo được máy biến áp một pha công suất nhỏ

- Thiết kế lắp đặt được mạng điện trong nhà đơn giản

- Tuân thủ những quy định an toàn lao động của nghề trong quá trình học tập

- Tìm hiểu những thông tin cần thiết về nghề điện dân dụng

b/ Nội dung chương trình giáo dục nghề điện dân dụng

1 Mở đầu

Giới thiệu vị trí, vai trò và triển vọng của nghề

Mục tiêu, nội dung chương trình và phương pháp học tập nghề

2 An toàn lao

động trong nghề

Điện dân dụng

Nguyên nhân gây tai nạn lao động trong nghề Điện dân dụng Những biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong nghề điện dân dụng

3.Đo lường điện

Đồng hồ đo điện: phân loại; công dụng; cấu tạo; sử dụng một

số đồng hồ đo điện thông dụng trong nghề điện dân dụng Một số dụng cụ kiểm tra điện trong nghề điện dân dụng: chức năng, cấu tạo, sử dụng

Sử dụng một số đồng hồ đo điện và dụng cụ kiểm tra điện thông dụng

4.Máy biến áp

Phương pháp thiết kế máy biến áp công suất nhỏ Thiết kế và quấn máy biến áp công suất nhỏ

5.Động cơ điện

Một số kiến thức cơ bản về động cơ điện

Động cơ điện xoay chiều một pha

Một số mạch điều khiển động cơ điện xoay chiều một pha đơn giản

Bảo dưỡng, sửa chữa một số hư hỏng đơn giản đồ dùng

điện-cơ trong gia đình

6.Mạng điện

trong nhà

Một số kiến thức cơ bản về chiếu sáng trong nhà

Phương pháp tính toán, thiết kế mạng điện trong nhà

Thiết kế, lắp đặt mạng điện đơn giản cho một phòng ở

7.Tìm hiểu nghề

điện dân dụng

Đặc điểm, yêu cầu của nghề

Thông tin về thị trường lao động của nghề

Vấn đề đào tạo nghề

2.2 Một số biện pháp phát triển hứng thú học tập cho học sinh

a Lựa chon nội dung dạy học phù hợp

Theo nguyên tắc:

- Nội dung dạy học phải có ý nghĩa đối với cuộc sống học sinh

- Đảm bảo tính vừa sức, không quá khó cũng không quá dễ

- Đảm bảo yêu cầu gắn lý thuyết với thực hành, không dạy lại những kiến thức học sinh đã học ở các môn khác (Vật lý, Công nghệ,…)

- Phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất hiện có của nhà trường để HS có thể thực hành được

Những nội dung được lựa chọn là cần thiết, có ích cho học sinh và có điều kiện triển khai thuận lợi, tránh lãng phí thời gian của GV và HS, đồng thời cuốn hút được

HS tham gia học động học tập và tạo hứng thú học tập cho HS

Ví dụ: Khi dạy học về Máy biến áp: theo chương trình hiện nay, HS sẽ được học về

cấu tạo, nguyên lý hoạt động của Máy biến áp

Tuy nhiên, cấu tạo và hoạt động của Máy biến áp một pha HS đã được học trong môn Công nghệ 8 và môn Vật lý phổ thông, do đó nếu dạy lại toàn bộ phần lý thuyết này sẽ gây ra sự nhàm chán cho HS Các nội dung như tính toán, thiết kế Máy biến áp, thực hành thiết kế Máy biến áp một pha là đối tượng khó chưa thật sự cần thiết đối với học sinh vì các em vấn chưa có khả năng vận dụng vào cuộc sống, đồng thời việc thực hành quấn Máy biến áp một pha khó thực hành vì điều kiện cơ sở vật chất không cho phép (vật liệu tiêu hao như dây cuốn, lõi thép đều không đáp ứng được) vì vậy ít tính khả thi

Trong khi đó, nội dung về an toàn điện khi sử dụng Máy biến áp, phương pháp

sử dụng Máy biến áp và những lưu ý khi sử dụng, bảo quản Máy biến áp tuy HS đã được học những do thời lượng còn ít nên chưa được học kỹ, phần thực hành còn hạn chế, những nội dung này rất cần cho HS trong cuộc sống hàng ngày

Do đó để có thể thiết kế một bài học tích hợp: Ôn tập các kiến thức về Máy biến áp, cách sử dụng bảo quản Máy biến áp, kết hợp với thực hành minh hoạ

b Lựa chọn phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học phù hợp

Đảm bảo cho HS chủ động, tích cực trong quá trình dạy học, từ đó kích thích hứng thú học tập của HS

Cụ thể:

- Dựa vào nội dung và mục tiêu dạy học để hướng tới gây hứng thú học tập

- Đảm bảo cho HS được chủ động, hoạt động trong điều kiện thuận lợi nhất, trên cơ sở đó kích thích hứng thú học tập thông qua các hoạt động hấp dẫn

- Khuyến khích sự tham gia tối đa của HS vào các hoạt động chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng mới

- Phải khai thác tối đa nội dung gây hứng thú học tập, tạo điều kiện cho HS học tập có hiệu quả

- Tạo không khí hoạt động vui vẻ, thân thiện, môi trường giao tiếp cởi mở

GV-HS, HS-HS

Mục tiêu cơ bản của việc sử dụng các PPDH tích cực là đa dạng hoá hoạt động của HS trong quá trình học tập Mục tiêu này chỉ đạt được khi GV sử dụng linh hoạt các PPDH như: đàm thoại, thảo luận, giải quyết vấn đề, hoặc phối kết hợp các PPDH trong một bài học

Việc lựa chọn PPDH nào là phụ thuộc vào nội dung bài học

Ví dụ:

Trong quá trình dạy học Nghề điện dân dụng, có những nội dung HS đã được học ở môn Công nghệ hoặc môn Vật lý nhưng chưa được thực hành vì thiếu cơ sở vật chất, GV nên vận dụng một cách linh hoạt để tổ chức các bài học tích hợp trong đó

ôn tập kiến thức lý thuyết kết hợp với thực thành minh hoạ bằng các phương tiện trực quan như: hình ảnh, tranh vẽ, mô hình, video Việc sử dụng PPDH phù hợp sẽ tạo ra hứng thú học tập cho HS là cơ sở để nâng cao hiệu quả bài học

Với bài học Máy biến áp ở trên, GV cần chuẩn bị một Máy biếp áp gia đình, một vài mẫu dây điện từ, mẫu lõi thép của Máy biếp áp để triển khai bài học Khi ôn

tập các kiến thức cơ bản về Máy biếp áp, GV sử dụng phương pháp đàm thoại kết hợp với biểu diễn trực quan

Với nội dung bảo quản và sử dụng Máy biếp áp, GV sử dụng phương pháp thực hành minh hoạ, giảng giải về vấn đề an toàn điện và phương pháp sử dụng Máy biếp áp; đồng thời thao tác mẫu về cách đảm bảo an toàn điện và thao tác sử dụng Máy biến áp, sau đó có thể gọi một vài HS lên thao tác lại để minh hoạ

Để ôn tập và củng cố các kiến thức cơ bản đã dạy cho HS, GV có thể sử dụng PPDH giải quyết vấn đề để khắc sâu kiến thức bằng cách đưa ra các tình huống khác nhau để các em tập xử lý Bài học triển khai như vậy sẽ có kết quả tốt hơn, tránh được

sự nhàm chán khi GV dạy lại các kiến thức lý thuyết đơn thuần

Có nhiều hình thức tổ chức dạy học cho HS như:

- Thuyết trình: là phương pháp mang tính chất thông báo, tái hiện, giải thích

minh họa

- Seminar:là một dạng hội thảo, nghiên cứu chuyên đề, có thể hiểu đơn giản là một hình thức học tập, mà trong đó người học chủ động hoàn toàn từ khâu chuẩn bị tài liệu, trình bày nội dung đưa dẫn chứng, trao đổi, thảo luận với các thành viên khác

và cuối cùng tự rút ra nội dung bài học hay vấn đề khoa học cũng như đề xuất các ý kiến để mở rộng nội dung

- Thảo luận nhóm: Phát huy tính tích cực, chủ động, tự lực của học sinh: trong

thảo luân nhóm, học sinh phải tự giải quyết nhiệm vụ học tập, đòi hỏi sự tham gia tích cực của các thành viên; đồng thời, các thành viên cũng có trách nhiệm về kết quả làm việc của mình

Phát triển năng lực cộng tác làm việc của học sinh: học sinh được luyện tập kỹ năng cộng tác, làm việc với tinh thần đồng đội, các thành viên có sự quan tâm và khoan dung trong cách sống, cách ứng xử…

Giúp cho học sinh có điều kiện trao đổi, rèn luyện khả năng ngôn ngữ thông qua cộng tác làm việc trong nhóm, phát triển năng lực giao tiếp, biết lắng nghe, chấp nhận

và phê phán ý kiến người khác Đồng thời, các em biết đưa ra những ý kiến và bảo vệ những ý kiến của mình

Giúp cho học sinh có sự tự tin trong học tập, vì học sinh học tập theo hình thức hợp tác và qua giao tiếp xã hội - lớp học, cho nên các em sẽ mạnh dạn và không sợ mắc phải những sai lầm

Hình thành phương pháp nghiên khoa học cho học sinh: thông qua thảo luận nhóm, nhất là quá trình tự lực giải quyết các vấn đề bài học, giúp các em hình thành dần phương pháp nghiên cứu khoa học, rèn luyện và phát triển năng lực khoa học trong mọi vấn đề cuộc sống

Tăng cường tri thức, hiệu quả trong học tập: qua học nhóm, học sinh có thể nắm bài ngay trên lớp, hình thành những tri thức sáng tạo thông qua sự tự tư duy của mỗi thành viên Áp dụng phương pháp này sẽ khích thích học sinh tìm kiếm những nguồn tri thức có liên quan đến vấn đề thảo luận Trên cơ sở đó, các em sẽ thu lượm những kiến thức cho bản thân thông qua quá trình tìm kiếm tri thức

- Ngoại khoá: là các hoạt động nằm ngoài chương trình học chính khóa Hoạt

động ngoại khóa liên quan đến tất cả các hoạt động văn hóa - thể thao - giải trí - xã hội ngoài giờ học trên lớp Đây là một trong những sân chơi để học sinh, tự nguyện tham gia theo nhu cầu, khả năng của bản thân

Đối với học sinh, hoạt động ngoại khóa đóng vai trò rất lớn không chỉ trong quá trình học tập Trước hết, tham gia các hoạt động ngoại khóa giúp học sinh giải tỏa căng thẳng trong việc học với khối lượng kiến thức lớn ở trường học

Hoạt động ngoại khóa còn mang lại lợi ích rất lớn trong việc giúp học sinh phát triển kĩ năng Việc tham gia các phong trào thể thao, văn hóa, tham gia các hoạt động của các câu lạc bộ trong trường học như: Câu lạc bộ người dẫn chương trình, câu lạc

bộ kỹ thuật… là một trong những cách để khám phá bản thân, phát triển những kĩ năng mới và củng cố những gì bạn có

Học sinh còn tập làm quen với việc lập kế hoạch và thực hiện các chương trình giúp triển khai các mục tiêu, dự định cũng như có thêm nhiều kinh nghiệm quản lý, đào tạo và làm việc theo nhóm Đây là những kỹ năng mà bạn có thể học và phát triển khi tham các hoạt động ngoại khóa

Việc lựa chọn nội dung dạy học, PPDH kết hợp với hình thức tổ chức dạy học phù hợp sẽ đem lại kết quả tốt nhất cho bài học Tuỳ theo nội dung từng bài học, từng phần trong chương trình mà GV lựa chọn hình thức tổ chức dạy học phù hợp

Tuy nhiên với nội dung, chương trình nghề điện dân dụng hiện tại theo tác giả,

sử dụng hình thức dạy học theo nhóm có nhiều ưu điểm và phù hợp với cả giờ dạy lý thuyết và thực hành, vì hình thức dạy học này tạo không khí thoả mãi cho HS trao đổi

ý tưởng, giao lưu cùng nhau, chia sẻ với nhau về kiến thức của bài học

Để triển khai hoạt động nhóm được thuận lợi, GV cần chú ý việc sắp xếp chỗ ngồi cho HS Có nhiều cách sắp xếp, song phương án tốt nhất là ngồi theo hình chữ

U hoặc ngồi theo nhóm nhỏ Việc bố trí chỗ ngồi hợp lý sẽ giúp HS hứng thú hơn, tập trung học, thuận lợi hơn trong quá trình trao đổi

c Xây dựng môi trường học tập thân thiện

Môi trường học tập thân thiện sẽ tạo ra không khí thoải mái, kích thích hứng thú học tập của HS Do đó cần trang bị các phương tiện dạy học cần thiết, đặc biệt là

ở các phòng thực hành để HS có thể nghiên cứu, tìm hiểu các vấn đề kỹ thuật, công nghệ mà các em ưa thích

Ví dụ:

Các em có thể đọc, nghe một câu chuyện vui về một phát minh kỹ thuật – công nghệ; tìm hiểu lịch sử quá trình ra đời của một máy móc, thiết bị nào đó, họ có thể

xem những mô hình mô phỏng

Với nghề Điện dân dụng, trong phòng thực hành cần trang bị:

- Sách và tài liệu về nhiều loại lĩnh vực Vật lý, kỹ thuật, các sách lịch sử, vật

lý, kỹ thuật, an toàn điện, sách giới thiệu về nghề điện, sổ tay nghề thợ điện,…

- Các phương tiện nghe nhìn như đầu video,… tuỳ theo khả năng có thể trang

bị nhiều hay ít

- Một số máy tính để bàn, máy nối mạng internet

- Các vật tư như dây điện, băng dính cách điện, bảng gỗ để lắp mạch điện, cầu chì, điện trở, bóng đèn, các loại ốc vít

- Các dụng cụ như vạn năng kế, dao, kìm điện, búa, tovit

- Các loại đĩa CD, băng hình,…

Những phương tiện dạy học này sẽ giúp học sinh tự học, tự nghiên cứu những nội dung mà HS yêu thích thông qua sự hướng dẫn, giúp đỡ của GV, giúp HS củng

cố và mở rộng kiến thức đã học ở phổ thông nói chung và trong học Nghề điện dân dụng nói riêng

3 Quy trình dạy học theo hướng phát triển HTHT cho HS

Qua quá trình nghiên cứu và tìm hiểu, tác giả thấy cần có quy trình cụ thể để thực hiện mục tiêu bài học Quy trình gồm 5 bước như sơ đồ sau:

Cụ thể hoá mục tiêu bài học

(Cụ thể nhưng khả thi)

Lựa chọn nội dung

(Chú ý các nội dung gây HTHT)

Lựa chon hình thức tổ chức dạy học

(Tạo điều kiện để HS hoạt động thuận lợi hướng vào việc học)

Lựa chọn PPDH

(Khai thác tối đa các yếu tố gây

HTHT từ nội dung)

Thiết kế kịch bản của bài học

(Hoạt động học là chính, hoạt động dạy là hỗ trợ, điều khiển)

Thực hiện kịch bản

(Tiến trình dạy học linh hoạt)