rèn luyện kỹ năng tính vai trò và những tồn tại trong trường phổ thông

tài liệu tham khảo rèn luyện kỹ năng tính vai trò và những tồn tại trong trường phổ thông

RÈN LUY N K N NG TÍNH

1 T i sao l i có bài vi t này?

M c dù đang h t s c b n r n v i công tác nghiên c u c ng nh nh ng công vi c cá nhân,

nh ng trong su t th i gian qua, k t khi 2 bài gi i chi ti t c a tôi cho đ thi H kh i A môn Hóa n m 2007 và 2008 đ c đ a lên m ng, tôi đã th ng xuyên “đ c làm phi n” b i r t nhi u

b n h c sinh c ng nh giáo viên trên c n c

Trong s r t nhi u đi n tho i, tin nh n, email g i đ n cho tôi, có m t ý ki n mà đa s các

b n đ u đ t ra là “m c th i gian làm bài mà tôi đ t ra trong đáp án d a trên c n c nào”, “không

th tính nh m nhanh trong m t th i gian ng n nh th ”, th m chí, đã có b n h c sinh không

ti c l i l ng m tôi qua đi n tho i, vì cho r ng tôi đã “phô di n” quá m c, r ng ch có “th n thánh” m i có th làm bài nhanh nh th , r ng tôi “b c phét”, m t b n giáo viên khác thì cho

r ng đáp án mà tôi đ a ra đã gây ra s c ch tâm lý r t l n đ i v i các b n đã không thi t t đ t thi v a qua và t o ra c s c ép cho các h c sinh chu n b tham gia đ t thi s p t i

V ý ki n c a b n giáo viên n , tôi hoàn toàn có th chia s , m c dù m c đích c a tôi là

đ t ra m c tiêu cho các em ph n đ u, c ng nh m t s đ ng viên đ i v i các em r ng đ thi không h khó, c ng không h dài, đ các em có thêm t tin b c vào k thi

Có th xem l i phân tích mà tôi đã dùng c trong 2 đáp án:

“ gi i nhanh đ c m t bài toán mà r ng h n là m t đ thi Hóa h c, đòi h i s k t h p nhu n nhuy n và hi u

qu 4 y u t : ki n th c, k n ng, kinh nghi m và ph ng pháp (chú ý là tôi x p ph ng pháp hàng th y u, cu i cùng), mà m i m t y u t đ u đòi h i m t quá trình rèn luy n tích c c và đúng h ng (nên c n ph i đ c h ng

d n) Nh ng m c th i gian làm bài tôi đ t ra trong đáp án là trong đi u ki n lý t ng, v i m t h c sinh đã h i t đ c 4

y u t trên và trong đi u ki n nh v y thì m t đ thi H (dù t ng đ c đánh giá là khó) c ng có th gi i quy t đ c trong vòng 15-20 phút T t nhiên, tâm lý th c t trong phòng thi s khác và không có nhi u h c sinh h i t đ c 4

y u t trên, song, ph i nói nh v y đ các em th y và t tin r ng “vi c gi i tr n v n đ thi H trong vòng 30 phút không ph i là đi u không th và trong 60-90 phút thì là đi u hoàn toàn có th ”

Khi m t thông tin đ a ra, có th có nhi u cách ti p nh n khác nhau, đ i v i ng i này là

m t l i đ ng viên, đ i ng i khác, đó l i là m t áp l c i u đó hoàn toàn có th hi u, có th thông c m đ c và tôi m t l n n a kh ng đ nh v i các em r ng: “hãy t tin vào nh ng gì mình

đã có, 90 phút đ v t qua m t đ thi tr c nghi m nh v y không ph i là đi u không th ”.

Còn đ i v i nh ng ai cho r ng tôi đang “phô di n”, tôi đang “th hi n” Xin h i, các b n

đã đ c đ c bao nhiêu bài gi ng c a tôi trên m ng, d đ c bao nhiêu bu i h c Online mà tôi

đ ng l p Th t thà mà nói, n u đ “khoe khoang, th hi n”, tôi còn không ít th có th phô di n

ch không ph i v i 2 cái đáp án đã có H n n a, tôi c ng không r nh r i đ khoe khoang nh ng

th vô ngh a đ i v i tôi, tôi còn nhi u công vi c ý ngh a v i b n thân mình h n đ làm N u

vi c c m c i gi i đ thi, vi t bài gi ng đ n t n sáng s m đ các em có thêm h c li u là khoe khoang, th hi n thì có l tôi nên đóng c a Blog và delete các bài vi t trên các 4rum là h n

Dù sao thì c ng ph i tr l i v n đ c a ngày hôm nay, đó là s y u kém trong K n ng

c a các h c sinh c a chúng ta M c dù s y u kém này không hoàn toàn thu c v l i c a các em

mà là c a c h th ng giáo d c

Bài vi t phân tích v k n ng và vai trò c a vi c rèn luy n k n ng tôi đã t ng post lên Blog cách đây n a tháng, nh ng vì trong đó không trình bày ph ng pháp rèn luy n k n ng nên tôi không ph bi n trên các 4rum Ph n m đ u c a bài gi ng nh sau:

RÈN LUY N K N NG TÍNH NHANH

GI I NHANH BÀI THI TR C NGHI M HÓA H C

Các em không th đòi h i vi c gi i nhanh m t bài toán Hóa h c n u nh chính các em không th tính nhanh đ c

t nh ng phép tính đ n gi n nh t!

I t v n đ :

1 K n ng là gì?

Hi u theo ngh a đ n gi n, k n ng là bi t cách làm

Khái ni m K n ng r t r ng và bao hàm nhi u khía c nh, trong th c t chúng ta v n th ng nghe đ n

“k n ng h c”, “k n ng s ng”, “k n ng m m”, “k n ng làm vi c theo nhóm”, …

Có r t nhi u đ nh ngh a v k n ng, tuy nhiên chúng ta có th t ng h p đ c đ nh ngh a đ n gi n v

k n ng nh sau: K n ng (Skill) là kh n ng hoàn thành m t công vi c m t cách thành th o, d dàng,

khéo léo – kh n ng này có th h c đ c, ho c phát tri n đ c thông qua đào t o ho c t tr i nghi m

2 T i sao ph i h c và rèn luy n k n ng?

Ng i bình th ng ai c ng bi t nói, nh ng nh ng ng i nói gi i không nhi u; ai c ng bi t đ c nh ng không ph i ai c ng đ c nhanh, n m h t nh ng đi u quan tr ng S qua vài ví d nh v y ta có th th y làm

m t công vi c và làm đ c m t công vi c là hai chuy n hoàn toàn khác nhau

Não ta làm vi c d a trên 98% là thói quen (Routine) Rèn luy n k n ng làm vi c t c là rèn luy n cho não thói quen làm vi c t t Khi ta h c cách làm m t công vi c – dù nh hay l n – c ng đ u là ta đang d y cho não chúng ta bi t cách t duy, x lý v n đ Quan tr ng h n, đó là d y cho não thói quen làm vi c gì

c ng yêu c u hi u qu Thay vì c m đ u vào làm vi c thì ta t p làm nó m t cách nhanh nh t, thu đ c k t

qu cao nh t M t ng i khi luôn tìm cách làm vi c hi u qu nh t s luôn thu đ c k t qu t t nh t, đó chính

là thói quen/k n ng làm vi c chuyên nghi p

3 Phân lo i k n ng

Có 3 nhóm k n ng chính:

− Bi t cách t duy

− Bi t cách di n đ t

− Bi t cách thao tác

C 3 nhóm k n ng này đ u c n ph i đ c quan tâm rèn luy n đúng m c trong quá trình h c Trong khóa h c này, v i m c tiêu h ng t i là k thi tr c nghi m nên các k n ng v t duy và tính toán (thu c nhóm k n ng thao tác) s đ c tôi t p trung phát tri n cho các em (n u thi t lu n s ph i phát tri n c k

n ng di n đ t) Và trong khuôn kh bài h c đ u tiên, tôi s trình bày m t s k n ng tính nhanh, c ng là

nh ng yêu c u đ u tiên dành cho các em đ có th tham gia khóa h c m t cách có hi u qu

II Nh ng đi m y u trong k n ng tính c a h c sinh

K n ng tính, trong đó có k n ng tính nhanh là m t n i dung quan tr ng đ c quan tâm đào t o trong

b t c ch ng trình giáo d c nào c p ti u h c, các em đã đ c h c các quy t c tính đó, t “b ng c u

ch ng”, cho đ n “các d u hi u chia h t”, “cách nhân nh m m t s v i 9, v i 11 ho c v i 5”, …

Tuy nhiên, qua th c t gi ng d y nhi u môn h c, trên nhi u đ i t ng h c sinh v i các m t b ng trình đ khác nhau, tôi đ u nh n th y có m t đi m chung, đó là k n ng tính c a các em còn khá y u, mà nguyên nhân ch y u là do s th đ ng, l i nhác trong suy ngh , d n đ n ph thu c quá nhi u vào các công

c h tr h c t p M t h c sinh s không th h c và nh t m i t t n u m i l n g p t m i l i m t đi n ra xem, m t h c sinh không th gi i ph ng trình l ng giác t t n u các giá tr đ c bi t c a sin30 o , cos120 o

v n th ng xuyên ph i tính b ng máy tính, … t t c nh ng bi u hi n đó ph n ánh m t s y u kém v m t k

n ng (ch không ph i y u v ki n th c).

Trong môn Hóa c ng v y, tôi đã g p r t nhi u h c sinh ph i tính s mol c a 2,24 lít khí ( đktc), hay tính s mol c a 3,6 gam H 2 O b ng máy tính, … N u đ tìm kh i l ng c a NaNO 3 b ng cách b m

thì mãi mãi các em s không th nh , và không th bi t làm th nào đ tính cho nhanh giá tr đó (đ y là ch a k r t nhi u em còn ch a thu c n i các giá tr v v trí, kh i l ng mol nguyên t , … trong b ng tu n hoàn)

23 14 16 3 85+ + × =

III M t s kinh nghi m và ph ng pháp rèn luy n k n ng tính

K n ng tính nhanh nh đã nói trên, thu c nhóm “k n ng thao tác” do đó nó đòi h i m t s th c hành, rèn luy n th ng xuyên đ đ t đ n hi u qu cao nh t Trong các k thi tr c nghi m v i các môn có đòi

h i tính toán nh môn Hóa thì vi c nâng cao k n ng tính đ n m c tr thành m t ph n x có th giúp gi m

b t đ n 1/3 th i gian làm bài

Trong Hóa h c có r t nhi u k n ng tính c n ph i rèn luy n, nh ng có 2 nhóm giá tr d rèn luy n

nh t, th ng xuyên g p nh t và d đ t đ c hi u qu cao nh t là: tính kh i l ng mol (nguyên t , phân t , ion, nhóm ch c, ), và tính s mol

Có nhi u ph ng pháp rèn luy n k n ng tính nhanh, nh ng v i kinh nghi m gi ng d y c a cá nhân mình, tôi xin chia s m t s ph ng pháp rèn luy n k n ng tính nh sau

<bí m t>

4, i v i vi c tính s mol khí d a vào th tích trong các tr ng h p không ph i đi u ki n tiêu chu n,

ta d a vào công th c: , tuy nhiên, vi c áp d ng công th c này ph i vô cùng linh ho t thì m i đ t

hi u qu cao nh t, m t trong nh ng sai l m c a các em là ch bi t thay s vào công th c m t cách máy móc

PV

Công th c trên ch ra cho ta th y s mol khí t l thu n v i áp su t và t l ngh ch v i nhi t đ (vì đ bài th ng cho th tích và yêu c u tính s mol khí), vì kh i l ng ho c % kh i l ng th ng là s l , nh ng

s mol thì h u h t là s ch n, nên đa s các bài t p không cho đi u ki n tiêu chu n đ u r i vào nh ng tr ng

h p có th tính nh m đ c (xem thêm ph n bài t p v nhà)

Ví d : Tính s mol c a 8,96l khí (0,4 mol khí trong đktc, cái này có th nh m ra ngay nh luy n t p

b c 3) trong các đi u ki n:

- 0oC; 2,5 atm: n=0,4×2,5=1mol

- 273oC; 3atm: n=0,4×3:2=0,6mol

- 136,5oC; 1,2atm: n=0,4×1,2:1,5=0,36mol

- 27,3oC; 2,2atm: n=0,4×2,2:1,1=0,8mol

- 54,6oC; 2,4 atm: n=0,4×2,4:1,2=0,8mol

(273o C =2×273K,136,5o C =1,5×273K,27,3o C =1,1×273K,54,6o C =1,2×273K)

^^ n u mà thay vào công th c nRT = PV thì ch c là phát m, ví d : 8,96l khí 54,6oC; 2,4 atm s có

s mol là:

RT

PV

6 , 54 273 273

4 , 22

96 , 8 4 ,

+

×

=

=

Tôi xin nh c l i:

Không th gi i nhanh bài toán Hóa h c n u nh t ng s li u, t ng phép tính nh trong bài toán không đ c x lý và tính toán nhanh chóng!

i lo i là nh v y

2 Nguyên nhân nào d n đ n nh ng y u kém v K n ng c a h c sinh

Tr c h t, ph i k đ n nh ng thi u sót, sai l m trong ph ng pháp Giáo d c c a chúng ta

T b y lâu nay, chúng ta đã nh i nhét cho h c sinh m t kh i l ng ki n th c kh ng l mà b quên đi m t công vi c r t quan tr ng là rèn luy n K n ng cho h c sinh, đ ng th i c ng gi t

ch t luôn kh n ng sáng t o c a h c sinh. Chính nh ng y u kém này đã đ y n n giáo d c c a chúng ta đ n ch không có hi u qu , ki n th c thì không n m đ c, không v n d ng đ c, Sinh viên đào t o xong không có k n ng làm vi c ,

Tôi đã khá ng c nhiên khi có m t h c sinh chia s :

“em ch bi t quy t c nhân nhanh v i 11 thôi , còn quy t c nhân 9 và nhân 5 thì ch a bao h đc h c

Em nh ko nh m thi ch đc h c d u hi u chia h t cho 2,3,5,9 thôi H n n a ko ph i là t t c nh ng gì đã

đc h c b n em có th nh đc t t t n t t, ch a nói gì đ n cái ch a đc h c Là 1 th y giáo em ngh th y hi u

r ng h c sinh VN chúng ta đã và đang h c quá t i quá nhi u ”

Nh v y là chính các em còn không phân bi t đ c, cái nào là ki n th c, cái nào k n ng, cái nào c n h c, cái nào không c n h c, cái nào đã đ c h c, cái nào ch a đ c h c, cái nào không đ c h c i v i các em, có v nh t t c nh ng gì có đ c tr ng ph thông ch là

“ki n th c” và “ki n th c”, là s quá t i Thi t ngh , câu chuy n này đáng đ nh ng ng i có trách nhi m c a B GD l ng nghe và ti p thu

Th hai, s y u kém v m t k n ng c ng có m t ph n l i quan tr ng là chính các em

Nh đã nói trên, s l i nhác trong thói quen suy ngh và làm vi c, cùng v i s ph thu c quá nhi u vào vi c s d ng không đúng cách các công c h tr h c t p

Thói quen tra b ng tu n hoàn khi n các em không nh đ c các giá tr M, p, v trí, đ âm

đi n, dãy đi n hóa, tính tan, ; thói quen tra t đi n khi n các em không th thu c đ c t

m i, và thói quen dùng máy tính làm các em m t đi k n ng tính

Theo giai tho i l ch s : trong m t đêm m t ng h i m i 7 tu i, Leonhard Euler đã tính nh m trong óc

l y th a b c 6 c a 100 s đ u tiên (^^ ai có óc t ng t ng th tính 47 6 ch ng h n) mà các k t qu c a nó còn đ c ông khai thác, s d ng đ n h t đ i C ng theo giai tho i, “vua toán h c” Carl Friedrich Gauss đã

t ng đo t m t gi i th ng v thiên v n nh tính toán đ c r t chính xác qu đ o c a thiên th Ceres sau

g n 3 tháng tính toán, mà trung bình m i ngày ông ph i làm vi c v i 50.000 con s - không sai m t phép tính nào Ho c m t câu chuy n khác c a Paul Dirac, khi còn nh , ông đã tham gia m t k thi HSG Toán c a

n c Anh đã tìm ra k t qu “m t ng i câu đ c -2 con cá”, dù là k t qu sai, nh ng chính nó đã t o c m

h ng giúp ông tìm ra position – ph n h t c a electron T t nhiên, so sánh nào c ng có s kh p khi ng,

nh ng có l m t trong nh ng nguyên nhân khi n cho thiên tài toán h c v i kh n ng tính nh m siêu vi t c a các v ý có đ c là nh th i đó ch a có nh ng chi c máy tính hi n đ i nh bây gi

Có m t nhà khoa h c đã t ng tiên đoán: “S thông minh c a máy móc s gi t ch t s c sáng t o c a con ng i”, th t đáng bu n, trong tr ng h p này, đi u đó có v đúng Th t ngu

ng c n u chúng ta có máy móc mà không dùng ho c không bi t dùng, nh ng s còn nguy hi m

và ngu ng c h n n u chúng ta hoàn toàn b t l c v i công vi c khi không có nh ng máy móc đó

S thông minh c a máy móc ph i ph thu c s c sáng t o c a con ng i ch không ph i ng c

l i

Các em r t sai l m khi ngh r ng máy tính lúc nào c ng đúng và tính b ng máy tính an toàn h n so v i tính nh m Nên nh r ng, máy tính ch đúng, khi ng i s d ng nó thao tác đúng, mà đi u đó không ph i bao gi c ng làm đ c (^^ m c dù nó đúng trong đa s tr ng

h p đ y, hihi) Khi thao tác v i máy tính, càng thao tác v i nhi u con s , th c hi n càng nhi u phép tính liên h p, r m rà thì k t qu càng có kh n ng sai l ch. Ch ng h n v i phép tính đã nêu trên:

RT

PV

6 , 54 273 273

4 , 22

96 , 8 4 ,

+

×

=

=

n u không c n th n trong thao tác, thì nh m l n c ng là chuy n bình th ng C ng d nhiên, Hóa khác v i Lý ch là k t qu th ng r t tròn tr nh, do đó mà ta d phát hi n ra l i sai

do thao tác h n và c ng vì th mà h c Hóa, ta d th c hành k n ng tính h n h c Lý

Khi trao đ i v v n đ này, nhi u giáo viên tâm s “thú th t là tôi c ng r t ít khi tính

nh m, ch là mình đi d y nhi u thì “quen m t, nh s ” thôi” Tôi m i có 22 tu i đ i, thâm niên

d y h c c a tôi không đ đ “quen m t, nh s ” và tôi ch c là các em h c sinh c ng v y, nên tôi ch n gi i pháp tính nh m. Không th so sánh v i nh ng thiên tài trên v vi c tính, nh ng

tôi tin là v i nh ng gì mà các em đã đ c h c tr ng ph thông thì ch c n ch u khó luy n

t p đúng ph ng pháp, nh ng phép tính đ n gi n ch ng có gì là khó cho các em nh m c :

- 17,92 lít là 0,8 mol khí đktc, có gì là khó nh m ??? (17,92 : 22,4 là phép tính quá đ n

gi n đ nh m: 17:2 = 8 có d , 4*8 = 32 có đuôi là 2; càng d h n n u ai đó đã nh 8,96 lít là 0,4 mol)

- 12,6 gam H2O là 0,7 mol, có gì là khó nh m ??? (12,6 = 9 + 3,6 v i 9 là 0,5 mol và 3,6

là 0,2 mol)

- 17,6g CO2 là 0,4 mol, có gì là khó nh m ??? ( 17:4 = 4, 4*4 = 16 có đuôi là 6)

- CO2 có M = 44, ch c ai c ng bi t, v y t i sao l i không nh đ c –COOH là 45 đ tính cho nhanh C2H5COOH là 29 + 45 = 74??? (ho c tính là 60 + 14 = 74 v i 60 là M c a

CH3COOH – quá quen thu c và 14 là M c a –CH2- tính cho các đ ng đ ng liên ti p)

- CaCO3 có M = 100, ch c ai c ng bi t, v y t i sao không nh đ c CO32- là 60 đ có ngay BaCO3 là 197, Na2CO3 là 23*2 + 60 = 106 ???

-

- đ i lo i là nh v y

Các phép tính nh m trên là b c x lý ban đ u, cho ta nh ng s li u mà n u t đó ta nh p vào máy tính s đ nh m l n và ít ph c t p h n r t nhi u n u c d n c c 1 phép tính dài d ng

d c

Ví d , đ tính %m c a h n h p g m 0,2 mol Fe2(SO4)3 và 0,25 mol CuSO4:

)

% 100 2 , 0 12 16 3 32 2 56

%

3

×

×

× +

× +

×

=

SO Fe

m

thì s d tính sai h n r t nhi u n u là:

(56 2 96 3) 0,2 (64 96) 0,25

% 100 2 , 0 3 96 2 56

%

3

×

×

× +

×

=

SO Fe

m

ho c đ n gi n h n n a là:

( )

25 , 0 160 2 , 0 400

% 100 2 , 0 400

%

3

×

×

=

SO Fe

25 , 0 160 80

% 100 80

%

3 4

×

=

SO Fe

m

mà có các giá tr SO42- là 96 hay CuSO4 là 160, c ng ch ng có gì là khó đ nh m,

Fe2(SO4)3 có M = 400, c ng nh CaCO3 có M = 100 là nh ng con s ch ng khó đ nh , đ n

t ng

3 Tôi đã tính nh m trong đáp án đ thi H nh th nào?

ây là m t trong nh ng câu h i mà khá nhi u b n h i v cách tính nh m Xin nh c l i là tôi đã ghi r t rõ ràng:

nOH- = 0,25 mol (nh m: (1+2*2)/2 = 2,5 0,25), cách nh m là gì: NaOH 0,1M – xem là

1, Ba(OH)

→

2 0,2M – xem là 2, vì (OH)2 nên ta *2, th tích là 500ml nên ta /2 (1+2*2)/2 = 2,5 sau đó chia cho 10 vì 0,1M và 0,2M đã b xem là 1 và 2

→

Xin h i: có khó nh m không ??? Khi làm câu này, tôi ch vi c v a đ c đ bài, v a nh p phép tính nh m trong đ u, đ n khi đ c d t đ bài là các s li u v s mol đã có s n

y c ng có th xem là m t “k n ng c đ bài khi thi tr c nghi m” mà tôi hy v ng s còn có d p đ vi t và chia s v v n đ này

0,05 mol CO32- và 0,15 mol HCO3- (nh m – b o toàn C + b o toàn đi n tích âm), tôi c ng ghi r t rõ ràng, cách nh m là gì: b o toàn C → s mol CO32- và HCO3- ph i có t ng b ng 0,2 mol, CO32- mang 2 đi n tích âm trong khi HCO3- mang 1 đi n tích âm, mà t ng đi n tích âm là 0,25 mol, th thì CO32- s có s mol là 0,25 – 0,2 = 0,05 mol và còn l i 0,15 mol là c a HCO3- (công vi c này thay cho gi i h ph ng trình)

Xin h i, có khó nh m không ??? Tuy di n đ t ra ngôn ng vi t thì dài nh v y, nh ng khi làm bài, n u đã quen và có k n ng tính t t, thì tôi tin là t t c ch di n ra trong 3s

Xin h i, trong s các con s đây: 0,1 hay 0,6 hay 0,55 có con s nào là khó nh m ??? Ngay c phép tính: m = 0,55*108 c ng ch ng có gì là khó nh m n u bi t k t h p 2 quy t c nhân nh m v i 5 và v i 11: 108*0,5 = 108:2 = 54, 108*0,55 = 54 + 5,4 = 59,4

Ch 5-8s là có t t c nh ng con s này

Nói th t, tôi ghi 15-20s là r t chân th c, đã bao g m c th i gian đ c đ và phân tích

3,6 : 0,5 = 36*2 = 72

Có gì là khó nh m ???

Tôi ngh r ng, v i nh ng bài t p th này, h u h t các em s vi t ph ng trình ph n ng thì

m i có t l Na:Al = 1:1 Nh ng n u đ c toàn b đáp án, các em s th y tôi h u nh không h

vi t ph ng trình ph n ng mà tìm cách khai thác tri t đ thông tin t nó – không th a, không thi u (đ y c ng là m t “k n ng”) Ta ch c n hình dung v ph n ng, đ bi t r ng Na và Al ch

đi vào h p ch t NaAlO2 thì CTPT c a NaAlO2 c ng đã t cho ta bi t cái t l 1:1 đó r i

Khi đã có Na – 0,1mol và Al – 0,1 mol và t ng s e mà 2 kim lo i này cho là 0,8 mol Tôi tin r ng các em s l i vi t thêm ph ng trình ph n ng c a Na v i H2O r i gi i h , trong khi

ch ng khó kh n gì đ tính nh m Na cho 1 e – là 1 ph n, Al cho 3 e – là 3 ph n, v i t ng là 0,8 mol m i ph n là 0,2 mol Xin h i có gì là khó nh m ??? (n u c n thi t, m i các b n và các

em gi l i SGK toán l p 4, ph n “Bài toán bi t t ng và t s ”)

→

đây, tôi ch xin trích l i m t s câu trong đáp án n m 2008 nh v y, n u có b n hay em nào th c m c v các câu h i khác trong đáp án này, ho c đáp án n m 2007, tôi s n sàng gi i đáp

4 C n rút đ c bài h c gì sau bài vi t này?

a, i v i các b n giáo viên

Tôi hy v ng bài vi t này s là m t g i m , v a đ chúng ta ph i xem xét và đánh giá l i vai trò c a vi c rèn luy n k n ng cho h c sinh trong tr ng ph thông (chú ý r ng khái ni m

k n ng là r t r ng ch không ch bao g m k n ng tính) c ng đ ng th i là m t g i ý nho nh

v m t ph ng pháp rèn luy n k n ng tính Chúng ta đào t o nên nh ng con ng i có k n ng

và bi t làm vi c, ch không ph i là nh ng quy n sách vô tri, nh ng con v t hay nh ng cái máy

ch bi t làm l p l i công vi c c a ng i khác.

trên tôi đã nói: trong 4 y u t (ki n th c, k n ng, kinh nghi m và ph ng pháp), tôi

x p ph ng pháp hàng th y u nh t Chính tôi c ng có m t l p h c “K n ng, kinh nghi m

và ph ng pháp gi i nhanh bài thi tr c nghi m Hóa h c”, mà trong đó K n ng tính đ c đ t ngay vào bài đ u tiên

Là m t th y giáo, tôi s r t bu n n u có em nào đó nói r ng “ch có th y m i làm đ c

nh th ”, vì m t ng i th y chân chính, bao gi c ng mong m i “r i các em c ng s làm đ c

nh th , th m chí là t t h n th ”, c ng vì th mà tôi m i b công s c ra truy n đ t cho các em

nh ng gì mình có thông qua các bài gi ng free trên m ng

Bài vi t này, tuy có đ a vào nh ng ví d v Hóa h c, nh ng tôi tin là nó có ích cho c các giáo viên c a các môn h c khác, vì nh ng k n ng tính đ a ra trong bài, là nh ng k n ng t i thi u và c n thi t cho t t c các môn h c (ít nh t là kh i các môn h c t nhiên)

Chúng ta không nên có m t quan ni m sai l m r ng, nh ng k n ng tính mà tôi trình bày trong bài vi t này thu c v Toán h c, r ng tôi còn d y c Toán n a nên m i bi t đ c nh ng k

n ng nh th úng, tôi đã t ng d y c Toán, Lý, Hóa, Sinh t th i sinh viên, trong đó Toán và Hóa là hai môn tôi d y t t nh t, nh ng đ ng vì th mà k t lu n r ng nh ng gì tôi đã vi t trên

là “toán”, tôi tin r ng nh ng em đã và đang h c c p 3 c ng nh thi H đ u bi t r ng nh ng k

n ng tính trên, không có ai, không có th y cô luy n thi nào đ a vào l p h c c , đ y không

ph i là v n đ tr ng tâm c a Toán c p 3

Nh ng k n ng tính trên ch là m t ph n trong h th ng các k n ng ph i rèn luy n cho

h c sinh mà môn h c nào c ng c n, ngh nghi p nào c ng c n và công vi c nào c ng c n Nó

t o thành m t ph n x t duy nh y bén giúp các em sáng t o và thành công trong t t c các l nh

v c

b, i v i các em h c sinh

Vi c rèn luy n k n ng tr ng ph thông hi n nay còn r t nhi u h n ch và kìm hãm s sáng t o, trong đó có m t ph n l i c a các th y các cô, nh ng không th vì th mà các em đ l i

và tr n tránh Chính các em, ch không ph i ai khác, ph i ch đ ng tìm tòi, ch đ ng rèn luy n, mài gi a đ làm m nh h n nh ng k n ng c n thi t vì nó mang l i hi u qu cho chính các em Hãy tích c c suy ngh và t tìm ra cho mình m t ph ng pháp rèn luy n phù h p nh t S

ch m ch v n mang nhi u ý ngh a, t b máy tính và t p tính nh m trong đ u c ng là m t s

ch m ch c n thi t, vì đó là nh ng bài t p th d c r t t t cho trí tu và s sáng t o c a các em

M t ngày nào đó, khi các em ra tr ng, các em đi làm vi c, có th nh ng ki n th c v đ o hàm, tích phân, gi i ph ng trình, hidrocacbon, quang hình, đi n t , s không còn c n thi t

cho công vi c c th c a các em n a Nh ng nh ng nguyên t c t duy c a nh ng môn h c đó

và nh ng k n ng mà các em thu nh n đ c t tr ng ph thông s còn theo các em đ n su t

cu c đ i M t bà bán hàng rong v n có th s ng t t trong xã h i, không ph i nh ki n th c, mà

là nh nh ng k n ng tính toán mà có l không ít em h c sinh c p 3 c ng còn ph i chào thua

Tôi không l y gì làm t hào khi gi i đ c đ thi H Hóa trong vòng 15 phút, v i tôi

đi u đó ch ng có gì to tát c , nh ng tôi s th c s x u h n u không làm đ c ho c làm

đ c mà ph i gi u gi m Và tôi th c s th y bu n, khi nhi u b n th y đó là m t đi u đáng

ng c nhiên

Tôi có m t k ni m đáng nh v i chi c máy tính và vi c tính nhanh, đó là vào k thi HSG Hóa h c vòng 1 l p 12

n m 2003, khi đó tôi c ng b c vào phòng thi v i m t chi c máy tính h t pin, và k t qu là tôi v n hoàn thành bài thi

v i 17,75/20 đi m và giành gi i Nhì, sau đó ti p t c v t qua vòng 2 đ đ c tham d k thi HSG Qu c gia M c dù, sau đó, trong m i k thi quan tr ng tôi đ u luôn mang theo mình 2 chi c máy tính (^^) nh ng đó c ng có th xem là thành qu t vi c rèn luy n các k n ng và ph ng pháp gi i nhanh mà tôi đã khám phá và mài gi a t l p 11 Tôi tin

r ng, v i m t đ thi H nh n m nay, tôi có th gi i không c n đ n máy tính mà c ng không v t quá 30 phút là bao Nên nh r ng trong đáp án chi ti t dành cho các b n, tôi m i ch dùng đ n ki n th c, k n ng và ph ng pháp mà ch a tri n khai nh ng kinh nghi m mà “Chi n thu t ch n ng u nhiên” ch là m t ph n nh trong s đó!

Chúc các b n và các em ngày càng d y t t và h c t t !!!

**********************

Các bài gi ng c a Sao b ng l nh giá – V Kh c Ng c có th đ c s d ng, sao chép,

in n, ph c v cho m c đích h c t p và gi ng d y, nh ng c n ph i đ c chú thích rõ ràng v tác gi

Tôn tr ng s sáng t o c a ng i khác c ng là m t cách đ phát tri n, nâng cao kh

n ng sáng t o c a b n thân mình ^^

Liên h tác gi :

V Kh c Ng c – Phòng Hóa sinh Protein – Vi n Công ngh Sinh h c

Vi n Khoa h c và Công ngh Vi t Nam

i n tho i: 098.50.52.510

a ch l p h c: p107, K4, T p th Bách Khoa, Hà N i (ph trách l p h c: 0942.792.710 – ch H nh)