Trong xu thế hội nhập toàn cầu hiện nay, những người có tư duy nhạy bén, linh hoạt ứng biến và biết cách thuyết phục người khác bằng lập luận của mình luôn là những viên ngọc sáng được xã hội trọng dụng. Vì thế, năng lực sử dụng tư duy phản biện là một năng lực quan trọng mà ai cũng cần phải có. Khả năng PB cần được nuôi dưỡng từ tuổi ấu thơ đến khi đi học, từ gia đình – xã hội đến nhà trường và từ cách sống đến cách học. Bởi khả năng trí tuệ có ngay từ khi sinh ra nhưng nó phát triển mạnh mẽ nhất trong giai đoạn 615 tuổi. Vì thế mà TDPB nên là một môn học cần có trong các trường phổ thông. Tại các nước có nền giáo dục tiên tiến như Anh, Mĩ, Úc,…đang rất chú trọng việc tạo điều kiện cho học sinh phát huy TDPB. Còn ở các trường học tại Việt Nam hiện nay, tuy đã có những quan tâm nhưng chưa thực sự chú trọng đến giảng dạy TDPB cho trẻ. Học sinh ngày nay luôn có nhu cầu tự bộc lộ bản thân, nhất là trong những tình huống được động viên, khích lệ, có hứng thú. Các em thích tìm lí lẽ của riêng mình, có cách nghĩ của bản thân. Tuy nhiên, người lớn không phải ai cũng kiên nhẫn lắng nghe, nhìn nhận thật kỹ cách nghĩ của các em để suy xét là đúng hay sai mà vội vàng phủ nhận nếu đó là cách cảm, cách nghĩ táo bạo, vượt khỏi khuôn khổ. Chính điều đó đã cản trở cho việc kích thích sự phát triển năng lực tư duy phản biện cần có của học sinh hiện nay. Trong chương trình phổ thông nói chung và tiểu học nói riêng, tất cả các môn học đều cần học sinh vận dụng TDPB để hiểu bài một cách triệt để và vận dụng để giải quyết bài tập hay vấn đề một cách tốt nhất. Trong môn Tiếng Việt, bằng các phân môn Tập đọc, Kể chuyện, Luyện từ và câu, Chính tả, giáo viên giúp trẻ dần hình thành và phát triển khả năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời cũng rèn luyện các thao tác tư duy cho các em. Tuy nhiên, việc truyền thụ của giáo viên vẫn còn theo 1 chiều. Việc hiểu bài của các em thường là theo sự hiểu của giáo viên. Điều này không chỉ làm giảm đi sự thú vị của môn Tiếng Việt mà còn làm mai một tư duy phản biện ở các em. Vì vậy mà giáo viên cần phải dần thay đổi cách truyền thụ của mình theo hướng phát huy khả năng của các em hơn, giáo viên chỉ đóng vai trò là người hỗ trợ, hướng dẫn chứ không còn dẫn dắt nữa. Nhất là đối với các giờ Tập đọc, giáo viên không nên gò bó các em theo những câu hỏi cơ bản của sách giáo khoa, mà phải khéo léo lồng ghép thêm những câu hỏi nhằm phát huy tư duy phản biện cho học sinh một cách tốt nhất để các em có thể mạnh dạn trình bày những nhận định của mình về các vấn đề trong bài học. Mục tiêu giáo dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người toàn diện, năng động, sáng tạo trong công việc. Vậy nên việc rèn luyện và phát huy khả năng tư duy phản biện cho các em ngay từ khi còn ở cấp Tiểu học là điều thiết thực và cần thiết hơn bao giờ hết. Vì những lí do trên nên tôi lựa chọn đề tài “Thiết kế hệ thống câu hỏi tìm hiểu bài cho các bài tập đọc nhằm phát triển tư duy phản biện cho trẻ”.
Trang 1Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
Khoa Giáo dục Tiểu học
Lí luận dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học (học phần 1)
TIỂU LUẬN
THIẾT KẾ HỆ THỐNG CÂU HỎI TÌM HIỂU BÀI CHO CÁC BÀI TẬP ĐỌC THEO CHỦ ĐỀ NHẰM PHÁT TRIỂN TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO TRẺ
Giảng viên phụ trách: Th.s Nguyễn Thị Phú
Sinh viên: Trần Ngọc Như Mai
Mã số sinh viên: 41.01.901.095
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 6 năm 2017
Trang 2BẢNG DANH MỤC VIẾT TẮT
TDPB: tư duy phản biện
THPT: trung học phổ thông
Trang 3MỤC LỤC
Trang
BẢNG DANH MỤC VIẾT TẮT
Chương 1: Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2. Mục tiêu muốn hướng đến
1.3. Phạm vi nghiên cứu
Chương 2: Những nội dung nghiên cứu
2.1. Cơ sở khoa học
2.2. Phân tích thực tế
2.3. Phân tích hiệu quả
Chương 3: Đánh giá và kết luận
3.1. Đánh giá
3.2. Đề xuất
3.3. Kết luận
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 4Chương 1: Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Trong xu thế hội nhập toàn cầu hiện nay, những người có tư duy nhạy bén, linh hoạt ứng biến và biết cách thuyết phục người khác bằng lập luận của mình luôn là những viên ngọc sáng được xã hội trọng dụng Vì thế, năng lực sử dụng tư duy phản biện là một năng lực quan trọng mà ai cũng cần phải có Khả năng PB cần được nuôi dưỡng từ tuổi ấu thơ đến khi đi học, từ gia đình – xã hội đến nhà trường và từ cách sống đến cách học Bởi khả năng trí tuệ có ngay từ khi sinh ra nhưng nó phát triển mạnh mẽ nhất trong giai đoạn 6-15 tuổi Vì thế mà TDPB nên là một môn học cần có trong các trường phổ thông Tại các nước có nền giáo dục tiên tiến như Anh, Mĩ, Úc,…đang rất chú trọng việc tạo điều kiện cho học sinh phát huy TDPB Còn ở các trường học tại Việt Nam hiện nay, tuy đã có những quan tâm nhưng chưa thực sự chú trọng đến giảng dạy TDPB cho trẻ
Học sinh ngày nay luôn có nhu cầu tự bộc lộ bản thân, nhất là trong những tình huống được động viên, khích lệ, có hứng thú Các em thích tìm lí lẽ của riêng mình, có cách nghĩ của bản thân Tuy nhiên, người lớn không phải ai cũng kiên nhẫn lắng nghe, nhìn nhận thật kỹ cách nghĩ của các em để suy xét là đúng hay sai mà vội vàng phủ nhận nếu
đó là cách cảm, cách nghĩ táo bạo, vượt khỏi khuôn khổ Chính điều đó đã cản trở cho việc kích thích sự phát triển năng lực tư duy phản biện cần có của học sinh hiện nay Trong chương trình phổ thông nói chung và tiểu học nói riêng, tất cả các môn học đều cần học sinh vận dụng TDPB để hiểu bài một cách triệt để và vận dụng để giải quyết bài tập hay vấn đề một cách tốt nhất Trong môn Tiếng Việt, bằng các phân môn Tập đọc, Kể chuyện, Luyện từ và câu, Chính tả, giáo viên giúp trẻ dần hình thành và phát triển khả năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời cũng rèn luyện các thao tác tư duy cho các em Tuy nhiên, việc truyền thụ của giáo viên vẫn còn theo 1 chiều Việc hiểu bài của các em thường là theo sự hiểu của giáo viên Điều này không chỉ làm giảm đi sự thú vị của môn Tiếng Việt mà còn làm mai một tư duy phản biện ở các em Vì vậy mà giáo viên cần phải dần thay đổi cách truyền thụ của mình theo hướng phát huy khả năng của các em hơn, giáo viên chỉ đóng vai trò là người hỗ trợ, hướng dẫn chứ không còn dẫn dắt nữa Nhất là đối với các giờ Tập đọc, giáo viên không nên gò bó các em theo những câu hỏi cơ bản của sách giáo khoa, mà phải khéo léo lồng ghép thêm những câu hỏi nhằm phát huy tư duy phản biện cho học sinh một cách tốt nhất để các em có thể mạnh dạn trình bày những nhận định của mình về các vấn đề trong bài học
Mục tiêu giáo dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người toàn diện, năng động, sáng tạo trong công việc Vậy nên việc rèn luyện và phát huy khả năng tư duy phản
Trang 5biện cho các em ngay từ khi còn ở cấp Tiểu học là điều thiết thực và cần thiết hơn bao giờ hết
Vì những lí do trên nên tôi lựa chọn đề tài “Thiết kế hệ thống câu hỏi tìm hiểu bài cho
các bài tập đọc nhằm phát triển tư duy phản biện cho trẻ”
1.2 Mục tiêu hướng đến
Đề tài hướng đến việc phát huy tối đa năng lực tư duy phản biện cho cả người dạy và người học thông qua việc tạo lập và giải quyết các câu hỏi trong các bài Tập đọc môn Tiếng Việt ở tiểu học Đồng thời tạo được các tiết học tích cực, năng động, dân chủ, góp phần làm nên sức hấp dẫn cho việc chiếm lĩnh tri thức tiếng Việt ở cấp Tiểu học
1.3 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài bàn đến việc rèn luyện kỹ TDPB cho học sinh Tiểu học Đây là một kỹ năng cần được rèn luyện thường xuyên ở tất cả các môn học trong nhà trường, vì đó là năng lực chứ không phải thiên bẩm Tuy nhiên, do khả năng hạn chế của người viết, tôi chỉ giúp cho người đọc hiểu rõ hơn về tư duy phản biện, biết cách tạo lập hệ thống câu hỏi nhằm phát huy khả năng PB cho học sinh trong một số bài ở phân môn Tập đọc, một phân môn giúp học sinh rèn luyện TDPB tốt nhất của bộ môn Tiếng Việt ở cấp Tiểu học
Chương 2: Những nội dung nghiên cứu
2.1 Cơ sở khoa học
Tư duy phản biện là gì ?
TDPB là nghệ thuật phân tích và đánh giá, tìm hiểu thông tin và sau đó lập luận, chứng minh lập luận của mình bằng những thông tin đo đạc được, kiểm chứng được để đưa một kết luận cuối cùng mang tính thuyết phục phù hợp với quy luật logic Hay nói một cách đơn giản hơn, TDPB là cách phân tích và đánh giá tư duy theo hướng cải thiện nó, đưa ra những lý do hợp lý để bảo vệ niềm tin
Tầm quan trọng của việc rèn luyện TDPB ?
Việc rèn luyện thói quen dùng TDPB mỗi khi gặp vấn đề sẽ giúp chúng ta đưa ra một kết luận hợp lý hơn, giải pháp tốt hơn, học tập sâu sắc hơn, tranh luận hiệu quả hơn Người
có TDPB sẽ mạnh về các mặt: khả năng quan sát; tính tò mò, ham khám phá; tư duy logic; kỹ năng ra quyết định; bản lĩnh, tự tin HS có TDPB sẽ học tập một cách chủ động
và tích cực hơn Thay cho việc thụ động nghe và chép đơn giản, các em sẽ luôn thích khám phá, học hỏi những kiến thức mới và bổ ích Từ đó quá trình tích lũy kiến thức cũng sẽ hứng thú và hấp dẫn hơn với các em
Làm sao để giúp trẻ phát huy TDPB tốt nhất ?
Trang 6- Giúp trẻ có khả năng đặt câu hỏi và có thói quen đặt câu hỏi Thường xuyên hỏi trẻ những câu hỏi xoay quanh vấn đề, nên hỏi những câu hỏi mở chứ không phải là những câu hỏi theo kiểu khẳng định Ví dụ: Không hỏi “Đây là cuốn sách con thích nhất phải không ?” mà nên hỏi “Con có chắc đây là quyển sách con thích nhất rồi đúng không ?” Mỗi khi trẻ hỏi người lớn, cố gắng không trả lời ngay mà cần đặt nhiều câu hỏi ngược lại
để giúp trẻ đi đến câu trả lời Câu hỏi có mức độ từ dễ đến khó, phù hợp với lứa tuổi của trẻ, không nên đặt những câu hỏi ngoài tầm hiểu biết của trẻ quá nhiều
- Giúp trẻ biết phân tích sâu và rộng Phân tích sâu là phân tích từng bộ phân nhỏ của vấn
đề, còn phân tích những điều có liên quan đến vấn đề đó là phân tích rộng Hướng dẫn trẻ biết cách lập luận từng bước một, luôn quan sát, đánh giá, phân tích và tìm thông tin khi gặp vấn đề
- Hướng dẫn, hỗ trợ trẻ thu thập thông tin sau khi phân tích Cần cho trẻ biết phải tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau để sáng suốt hơn trong việc đưa ra ý kiến cá nhân, kết luận cuối cùng Tuy nhiên cần khuyên trẻ phải biết kiểm chứng những thông tin tìm hiểu được từ những nguồn nào, có đáng tin cậy không Sau đó người lớn cần lắng nghe thật kỹ và nhận xét những lập luận của trẻ
- Khuyến khích trẻ nhìn nhận vấn đề từ nhiều chiều Luôn có tâm thế cởi mở, thoải mái với những quan điểm của người khác, không được nghĩ lúc nào mình cũng đúng Sau khi nghe được những ý kiến phản biện về lập luận của trẻ, người lớn cần hỗ trợ trẻ trong việc bảo vệ ý kiến của trẻ hoặc tiếp thu, sửa chữa nếu ý kiến phản biện của người khác là đúng
- Luôn khuyến khích trẻ đọc thật nhiều sách, vì sách là kho tàng kiến thức vô giá Thường xuyên đọc sách sẽ giúp trẻ ngày càng mở mang tri thức, hiểu biết giúp cho việc rèn luyện TDPB của trẻ ngày một tốt hơn
Cách tạo ra hệ thống câu hỏi phát huy TDPB cho học sinh Tiểu học ?
Tư duy phản biện có tính chủ động, do đó khi một người có TDPB họ sẽ tự nảy ra câu hỏi, tự đi tìm các thông tin liên quan, quan sát, nhìn nhận, đánh giá vấn đề hơn là học hỏi
thụ động từ người khác Vì thế cách đặt câu hỏi để kích hoạt tư duy phản biện rất quan
trọng, đặc biệt là đối với trẻ em Ngoài gia đình, môi trường tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với các câu hỏi để rèn luyện TDPB từ những ngày đầu chập chững suy nghĩ, nhà trường
là nơi quan trọng không kém giúp trẻ dần hình thành và phát triển tốt TDPB Việc khéo léo đặt các câu hỏi chính là giáo viên đang kích họat, mở rộng tư duy cho học sinh, từ đó các em có thể vận dụng các kiến thức vào việc giải thích, phân tích, đánh giá, tổng hợp tri thức trong các bài học và áp dụng hiệu quả vào cuộc sống
Trang 7Theo Prince George's Country (một trang web của chính phủ Hoa Kỳ về giáo dục), đã
đưa ra gợi ý hệ thống các câu hỏi nhằm hỗ trợ kích hoạt và phát triển TDPB cho trẻ + Câu hỏi mang tính ứng dụng: dựa vào kiến thức được học để áp dụng, sử dụng vào những hoàn cảnh mới, tình huống mới Thường có các từ khóa: áp dụng, ứng dụng, mô hình, minh họa, giải quyết,…
VD: Em sẽ ứng dụng bài học được rút ra của câu chuyện này vào thực tiễn như thế nào ? + Câu hỏi mang tính phân tích: quan sát cẩn thận thông tin và phân tích từng khía cạnh của vấn đề Thường có các từ khóa như: so sánh, kiểm tra, phân loại, mối quan hệ,… VD: Nguyên nhân của mâu thuẫn có trong truyện là gì?
+ Câu hỏi mang tính tổng hợp: có cái nhìn tóm tắt tổng quan các ý chính quan trọng để suy luận, tạo ra tình huống mới Thường có các từ khóa như: đề xuất, dự đoán,…
VD: Em hãy đề xuất một cái kết khác của câu chuyện mà em cho là hợp lý ?
+ Câu hỏi mang tính diễn giải: dựa vào kiến thức trong bài học, xây dựng thành các luận điểm của bản thân, chọn lọc các dẫn chứng để trình bày
VD: Theo em, đâu là điểm nhấn của câu chuyện ? Tại sao ?
+ Câu hỏi mang tính đánh giá: xây dựng các lập luận để bảo vệ quan điểm của mình trước mọi người Thường có các từ khóa: quyết định, nhận thấy, cho điểm,…
VD: Em đánh giá về hành động của nhân vật A trong tình huống trên như thế nào ?
Điều kiện để TDPB của HS được phát huy trong các giờ học Tập đọc
Muốn phát huy được khả năng PB của HS trong giờ học Tiếng Việt, trước hết cả người dạy và người học đều phải có tư duy PB Người học phải luôn suy nghĩ về những điều
GV trình bày, biết đặt ra và trả lời được các câu hỏi như “Tại sao lại như vậy?”, “Như thế thì đã thực sự đúng đắn chưa?”…; không tiếp thu kiến thức một cách thụ động, một chiều
mà phải chủ động, chọn lọc, luôn luôn hướng tới chân lí của vấn đề Nhìn nhận, đánh giá vấn đề một cách biện chứng Người học phải biết “bất thường” (cách nói của đạo diễn Lê Hoàng), nhìn nhận, đánh giá mọi vấn đề theo những cách mới mẻ, thậm chí, khi cần thiết
có thể phủ nhận lại cách đánh giá của GV Muốn PB được, HS cần có hiểu biết sâu rộng
về vấn đề HS cũng phải có kĩ năng lập luận (bao gồm các kĩ năng phân tích, tổng hợp, so sánh…) mới có thể PB tốt vấn đề Trong phản biện, cần thuyết phục được người khác hướng tới những kết luận chính xác hơn PB phải mang tính khách quan, khoa học, tránh lấy “phản đối” làm “PB” Phản biện cần có tâm sáng, tầm cao, cách đúng
Trang 8GV cần coi tư duy PB là tư duy của con người hiện đại, việc PB của HS là việc bình thường trong dạy và học; không nên tự cho mình luôn đúng; cũng không nên thấy xấu hổ, ngại ngùng khi một HS đưa ra cách giải quyết vấn đề thuyết phục hơn thầy Trong trường hợp này, quan hệ thầy – trò phải thực sự thân thiện, chân lí của vấn đề phải được đưa lên hàng đầu GV tạo môi trường thuận lợi cho những PB của HS, bằng các biện pháp động viên, khích lệ làm cho HS thấy tự tin, hào hứng PB của HS có thể chưa đạt đến chân lí thì GV cũng nên kết thúc bằng những lời động viên, tránh chỉ trích gây căng thẳng
2 Phân tích thực tế
Nhằm minh họa cụ thể cho những cơ sở khoa học đã nêu ở trên, tôi chọn 1 cụm bài Tập đọc thuộc chủ đề “Nam và nữ” trong SGK Tiếng Việt lớp 5, tập 2 để thiết kế hệ thống các câu hỏi nhằm phát triển TDPB cho trẻ theo từng bài
Bài “Một vụ đắm tàu”
Hệ thống câu hỏi:
1/ Có ý kiến cho rằng: “Hành động cứu người của Ma–ri–ô là không cần thiết Tuy cậu vừa mất bố, nhưng cậu vẫn còn họ hàng bên cạnh Ma–ri–ô vẫn còn cả tương lai ở phía trước, nếu được tiếp tục sống, cậu có thể trở thành một người có ích cho xã hội.” Em đánh giá về ý kiến trên như thế nào ?
2/ Em có nhận xét gì về tính cách của 2 nhân vật trong truyện ?
3/ Nếu là tác giả, em hãy đề xuất một cái kết khác có hậu hơn cho câu chuyện trên ?
Phân tích hiệu quả:
1/ Đây là câu hỏi mang tính đánh giá, các em sẽ biết cách nhận định đúng – sai về ý kiến được đưa ra và cùng thảo luận nhóm với các bạn đồng quan điểm để tìm ra những lý luận hợp lý cho quan điểm của mình Đồng thời các em sẽ được rèn luyện cách trình bày, bảo
vệ quan điểm, phản biện lại các ý kiến của những người không cùng quan điểm GV sẽ chia lớp thành 2 nhóm: nhóm đồng tình và không đồng tình GV cho các nhóm thời gian cùng thảo luận, phân tích và tìm các luận cứ phù hợp để trình bày quan điểm của nhóm Đến lúc trình bày, mỗi nhóm sẽ cử đại diện thể hiện quan điểm của nhóm Các thành viên còn lại sẽ bổ sung, đồng thời hỗ trợ bảo vệ quan điểm trước những câu hỏi phản biện của các nhóm khác Nhóm đồng tình, các em có thể đưa ra những lập luận như là: sự sống đối với mỗi người đều quan trọng Vì thế khi có cơ hội để giữ lấy mạng sống, phải biết nắm bắt cho bản thân Ma-ri-ô còn cả 1 tương lai ở phía trước, em nên nhảy xuống thuyền để được sống tiếp Nhóm phản đối, các em có thể đưa ra những lập luận như là: Giu-li-ét-ta còn bố mẹ, là những người thương yêu và cần em nhất Cô gái nên được sống tiếp để
Trang 9những người thân của em được sống vui vẻ và hạnh phúc bên em Đặc biệt, Giu-li-ét-ta là một cô gái tốt (khi thấy bạn bị thương, cô đã vội vàng lau máu giúp bạn và không ngần ngại gỡ chiếc khăn của mình băng vết thương cho bạn) Còn Ma-ri-ô đã không may mắn mất bố, em chỉ còn họ hàng Thế nên em nên nhường sự sống lại cho Giu-li-ét ta Hành động cao thượng của em có thể sẽ đem đến may mắn cho em ở kiếp sau, em sẽ có cuộc sống tốt hơn
2/ Đây là câu hỏi mang tính phân tích và đánh giá Các em phải biết chọn lọc những thông tin có trong bài học, sau đó phân tích, tư duy để đưa ra những đánh giá đúng đắn Việc trả lời cho câu hỏi này, sẽ giúp các em dần hoàn thiện kỹ năng đánh giá một người, một vấn đề trong cuộc sống tốt hơn Tuy nhiên, để HS đưa ra được những nhận định hợp
lý nhất, GV nên gọi ý điều chỉnh suy nghĩ của các em khi HS trình bày Ở câu hỏi này,
GV có thể mời một số em HS đứng lên phát biểu về việc đánh giá tính cách của 2 nhân vật, sau đó mời các em khác bổ sung GV chỉ là người hỗ trợ, sau cùng chốt lại các ý trọng tâm để HS khắc sâu kiến thức Bằng những quan sát tỉ mỉ và phán đoán nhạy bén, các em HS có thể đưa ra những kết luận về tính cách của 2 nhận vật qua những hành động: Giu-li-ét-ta khi thấy bạn bị thương thì hoảng hốt chạy lại và nhanh chóng băng vết thương cho bạn khẳng định rằng em có tấm lòng thương người, biết quan tâm bạn bè; khi nghe người ta bảo xuồng cứu nạn chỉ còn 1 chỗ cho đứa nhỏ hơn, em sững sờ và tuyệt vọng vì nghĩ người ta sẽ chọn Ma-ri-ô chứng tỏ cô gái này biết nhìn nhận sự thật, không gian dối (bởi trong truyện tác giả có miêu tả rằng em cao hơn Ma-ri-ô, khi nghe người lớn bảo thế em có thể la lên em nhỏ hơn vì em là con gái nhưng em lại thẫn thờ vì em biết
em có thân hình to cao hơn Ma-ri-ô), khóc nức nở và chào vĩnh biệt Ma-ri-ô cho thấy em rất quý trọng tình bạn đẹp này; Ma-ri-ô không kể về hoàn cảnh của mình cho Giu-li-ét-ta nghe chứng tỏ cậu là chàng trai mạnh mẽ, biết giấu nỗi buồn của mình vào bên trong; hành động nhường bạn xuống xuồng cứu nạn cho thấy em là cậu bé có tấm lòng cao thượng, sẵn sàng hy sinh bản thân mình, nhường sự sống cho bạn
3/ Đây là câu hỏi mang tính tổng hợp, các em HS sau khi đọc xong câu chuyện, tóm tắt được những ý quan trọng, đánh giá về tính cách của 2 nhân vật chính, nhận thấy rằng cả 2 đều là người tốt, vì thế các em HS sẽ mong muốn có 1 cái kết tốt đẹp dành cho cả 2 Việc đưa ra những cái kết khác còn giúp các em HS phát huy tính sáng tạo, trí tưởng tượng phong phú GV có thể gọi một số HS xung phong, một số HS nhận xét Sau cùng, GV có thể chốt lại “Cô rất vui mừng vì các em đều mong muốn cái kết có hậu cho cả 2 nhân vật Tuy nhiên, trong cuộc sống luôn có những điều không mong muốn sẽ xảy ra Thế nên các
em cần phải trân trọng từng giây phút, phải sống sao cho thật xứng đáng: luôn học tập thật tốt, lễ phép với người lớn, trở thành con ngoan – trò giỏi.” Những cái kết có hậu mà
Trang 10HS có thể nghĩ ra như là: sau khi Giu-li-ét-ta được đưa xuống, người ta nhận thấy vẫn còn đủ chỗ cho Ma-ri-ô; chiếc xuồng đó chưa phải là chiếc xuồng cuối cùng, may mắn sau đó còn có 1 chiếc xuồng khác còn chỗ cho Ma-ri-ô, …
Ngoài các câu hỏi kích thích TDPB, cần có những câu hỏi tìm hiểu bài để học sinh tiếp thu bài học được tốt hơn, cụ thể trình tự các câu hỏi sẽ được sắp xếp như sau: Nêu hoàn cảnh và mục đích chuyến đi của Ma-ri-ô và Giu-li-ét-ta
Khi thấy Ma-ri-ô bị thương, Giu-li-ét-ta đã chăm sóc cho bạn như thế nào ?
Có ý kiến cho rằng: “Hành động cứu người của Ma–ri–ô là không cần thiết Tuy cậu vừa mất bố, nhưng cậu vẫn còn họ hàng bên cạnh Ma–ri–ô vẫn còn cả tương lai ở phía trước, nếu được tiếp tục sống, cậu có thể trở thành một người có ích cho xã hội.” Em đánh giá
về ý kiến trên như thế nào ?
Em có nhận xét gì về tính cách của 2 nhân vật trong truyện ?
Nếu như là tác giả, em hãy đề xuất một cái kết khác nhân đạo hơn cho câu chuyện trên ?
Bài “Con gái”
Hệ thống câu hỏi:
1/ Em có suy nghĩ gì về quan niệm “trọng nam khinh nữ” ? Em đồng tình hay không đồng tình ?
2/ Theo em, Mơ có cần phải cố gắng làm nhiều việc như thế để chứng tỏ mình không thua kém con trai hay không ?
3/ Theo em, qua câu chuyện trên, em rút ra được bài học gì cho bản thân ?
Phân tích hiệu quả:
1/ Đây là câu hỏi mang tính phân tích và đánh giá Dựa vào những kiến thức có trong cuộc sống về vấn đề giới tính, qua việc quan sát thái độ, những ứng xử của mọi người,
HS sẽ phân tích và đưa ra nhìn nhận của bản thân về quan niệm này Mỗi HS sẽ có những suy nghĩ, những ý kiến riêng Những suy nghĩ có thể được HS đưa ra như: trong gia đình, nhất thiết phải có con trai để nối dõi, để gánh vác gia đình; những việc lớn trong gia đình hay ngoài xã hội, đều phải do con trai đảm nhiệm, con gái chỉ nên làm những việc nhỏ, vừa sức; con trai phải được tôn trọng hơn con gái;…Sẽ có những HS đồng tình với quan niệm trên, vì các em nhận thấy trong gia đình, người cha luôn là trụ cột gánh vác, còn người mẹ chỉ lo các việc bên trong Thế nên người cha luôn có tiếng nói hơn người mẹ; hay các chức vị quan trọng của bộ máy quản lý nhà trường, nhà nước đều do đàn ông đảm nhiệm Bên cạnh đó, vẫn sẽ có những HS không đồng tình với quan niệm trên, vì