Dấu ấn thiên chúa giáo trong ông già và biển cả

1.1. Tác giả Ernest Hemingway 1.1.1. Bối cảnh lịch sử Hemingway trải qua hai cuộc chiến tranh khủng khiếp nhất lịch sử nhân loại, cuộc chiến tranh thế giới thứ I (1914 1918) và cuộc chiến tranh thế giới thứ II (1937 1945). Có thể nói, đây là giai đoạn biến động kéo dài và có tác động sâu sắc nhất đến con người cũng như sự nghiệp văn chương của Hemingway. Mặc dù đang là một nhà báo đầy triển vọng nhưng ông không chịu an phận ngồi salon để cho ra những trang viết, mà thay vào đó chàng trai trẻ đầy nhiệt huyết lúc bấy giờ đã dấn thân vào thực tiễn, khi ông tình nguyện tham gia vào Quân đội Mỹ để chứng kiến những hoạt động trong Chiến tranh thế giới I. Sau đó, Hemingway rời nước Mỹ đến châu Âu rồi tham gia chống quân Đức xâm lược trong hàng ngũ quân đội Ý với vai trò là một chiến sỹ quân y. Năm 1918 ông bị thương khá nặng khi liều mình cứu một chiến binh người Ý trên chiến trường. Nhưng thật may mắn, Hemingway thoát chết. Trên cơ thể ông chằng chịt các vết thương lớn nhỏ. Nhà vua Ý đã tặng thưởng ông Kỷ niệm chương “Chữ thập quân sự” và Huy chương “Vì lòng dũng cảm”. Ông kết thúc quãng đời chiến sĩ tình nguyện này với gần 250 mảnh đạn đại bác mang trên mình và lưu lại Pháp cho đến năm 1925. Năm 1936, cuộc nội chiến Tây Ban Nha diễn ra, Hemingway làm phóng viên về nội chiến Tây Ban Nha cho tờ North American Newspaper Alliance (Liên minh Báo chí Bắc Mỹ). Giai đoạn này, ông hoạt động báo chí rất tích cực. Bước ngoặc ở chiến tranh thế giới II khi Hoa Kỳ tham gia vào ngày 8 tháng 12, 1941, và lần đầu tiên trong cuộc đời mình, Hemingway tham gia chiến đấu với vai trò chiễn sĩ thực thụ trong hàng ngũ một lính hải quân. Hình ảnh Hemingway được phát họa cụ thể qua các cây viết bình luận phương Tây là một nhà văn kì dị, ưa mạo hiểm và sẵn sàng dấn thân cho lý tưởng nhân văn của nhân loại, “con người với nước da rám nắng và bộ râu trắng bạc, từng đi khắp năm châu mang bên mình một khẩu sung Carabin nhiều hơn là một cây bút máy hoặc một cái máy đánh chữ”. Sống trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động với chiến tranh xảy ra liên tục, Hemingway đã chứng kiến biết bao số phận đau khổ, những số phận bi đát những cuộc đời bị chiến tranh tàn phá đến kiệt quệ, thậm chí cướp mất tính mạng trắng trợn. Ông tìm được sự đồng cảm với những số phận con người nhỏ bé, yếu thế và chọn họ làm hình mẫu sáng tác của mình. Đi nhiều, viết nhiều nên những sáng tác của Hemingway thường ngắn gọn, súc tích, ông viết về những con người khắc kỉ và ông ca ngợi sự mạnh mẽ, khát khao cháy bỏng không hề yếu đuối trước số phận nghiệt ngã của họ. Tóm lại, những gì Hemingway đi qua, nhìn thấy và nếm trải… đã tạo nên những chất liệu vô cùng quý giá cho sự nghiệp sáng tác đồ sộ của ông. Bởi vậy, sự thành công của văn chương chính là hiện thực xã hội được phản ánh chân thật nhất trên các trang viết, và Hemingway đã làm điều đó quá xuất chúng. Ông không chỉ là nhà văn lớn mà còn là cái tên không thể nào quên của những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới. 1.1.2. Xuất thân và hoàn cảnh gia đình Hemingway là người con trai đầu tiên và là người con thứ hai trong số 6 người con của bác sĩ làng Clarence Edmonds Hemingway và bà Grace Hall Hemingway đã sinh ra. Cha của Hemingway rất mong chờ sự ra đời của Ernest, cho nên đã thổi tù và mở tiệc linh đình ngay tại hành lang trước nhà để thông báo cho những người hàng xóm rằng vợ ông vừa sinh ra một cậu con trai. Gia đình Hemingway sống trong một ngôi nhà sáu phòng ngủ theo lối Victoria được xây dựng bởi người ông ngoại góa vợ của Ernest, Ernest Miller Hall, một người Anh nhập cư, từng là quân nhân trong cuộc Nội chiến Mỹ (American Civil War) và đã chung sống với gia đình khi còn sống. Hemingway có tên trùng với người ông ngoại này của mình. Mẹ của Hemingway trước kia mong muốn được trở thành nghệ sĩ opera và đã kiếm tiền để đi học thanh nhạc. Bà là người độc đoán và rất sùng đạo, phản ánh cho quan niệm đạo đức mang tính nghiêm ngặt của người theo đạo Tin lành tại Oak Park, mà Hemingway sau này đã nhận định rằng có những bãi cỏ rộng và những tư tưởng hẹp hòi. Hemingway sau đó đi đến kết luận rằng mẹ ông đã chi phối bố ông tồi tệ đến mức bà đã hủy hoại ông. Những người khác cho rằng bà bị rối loạn thần kinh chức năng. Nhà thơ nổi tiếng Wallace Stevens đã đề cập đến trong một bức thư rằng Hemingway là người duy nhất mà ông từng gặp thực sự ghét mẹ của mình. Dựa theo Trung tâm Tài Nguyên Hemingway, trong khi mẹ ông hi vọng rằng con trai của bà sẽ bộc lộ sự hứng thú đối với âm nhạc thì Hemingway lại thừa hưởng từ cha mình những sở thích như đi săn, câu cá và cắm trại trong những khu rừng và hồ vùng Bắc Michigan. Gia đình ông sở hữu một ngôi nhà có tên Windemere trên Walloon Lake, gần Petoskey, Michigan và thường nghỉ hè tại đó. Những trải nghiệm đầu đời khi sống gần gũi với thiên nhiên này đã truyền cho Hemingway một niềm đam mê suốt đời đối với những cuộc phiêu lưu ngoài trời và với cuộc sống trong những khu vực xa xôi, hẻo lánh. Hemingway trải qua 4 đời vợ. Năm 1921, ở tuổi 22 tràn đầy sức lực và ham muốn tìm tòi những cái mới của cuộc đời, ông cưới người vợ đầu tiên của mình, đó chính là Hadley Richardson. Năm 1927 ông li dị với người vợ đầu tiên để cưới Polina Pleifer một cô gái người Mỹ xinh đẹp và giàu có. Năm 1940 ông li dị Polina và cưới nữ nhà báo Martha Gelihorn. Và theo ông thì, ở Martha, ông đã tìm thấy được cái mà Polina không thể có được. Cả hai đều là nhà báo và nhà văn. Martha cũng đã có cuốn tiểu thuyết “Điều đau khổ tôi đã nhìn thấy” được đánh giá cao. Nhưng tình cảm say đắm và mãnh liệt đó của ông với nữ nhà báo Martha cũng tan biến khi ông bất chợt bắt gặp một nữ phóng viên khác là Mary Welsh. Trái tim ông đã bị chinh phục từ cái nhìn đầu tiên của nàng. Và nàng cũng thích ông. Sau một tuần ông ngỏ lời cầu hôn Mary Welsh. Và ông chăm sóc cho Mary rất chu đáo. Ông viết thư và làm thơ tặng nàng. Đây cũng chính là người vợ đã sống với ông cho đến những ngày ông đi vào thế giới vĩnh hằng. 1.1.3. Bản thân tác giả Ngày 21 tháng 7 năm 1899, thị trấn nhỏ bé Oak Pak Illinois, một vùng ngoại ô của Chicago đón chào tiếng khóc đầu đời của một cậu bé mà sau này sẽ làm rạng danh cho nền văn học Mỹ. Cậu bé đó là Ernest Hemingway. Sinh ra trong một gia đình trung lưu, Hemingway chịu ảnh hưởng của cả cha lẫn mẹ. Nhưng về sau thì ông càng thoát xa ảnh hưởng của cha mẹ ông. Nếu những giai điệu tiết tấu từ những bản nhạc của người mẹ đã tạo ảnh hưởng đến tiết điệu ngôn từ của nhà văn Hemingway sau này, thì người cha lại khơi dậy trong chú bé Hemingway lòng yêu thiên nhiên, thú vui săn bắn nhưng không đam mê giết chóc và một lòng quả cảm tuyệt vời. Hemingway còn chịu nhiều ảnh hưởng từ người cha cách giải thích sự vật, hiện tượng một cách cực kỳ đơn giản và hấp dẫn. Điều này tạo nên dấu ấn riêng trong phong cách tự sự Hemingway. Ngay từ khi còn học ở trường trung học, ông đã bắt đầu viết văn và tham gia vào các hoạt động báo chí của trường. Năm 1917, ông rời trường trung học và thay vì đi học đại học ông tới thành phố Kansas làm phóng viên cho tờ báo Star. Nhưng nghề phóng viên không hấp dẫn ông được lâu, do ưa thích mạo hiểm Hemingway đã tình nguyện đăng ký vào Hội đồng thập tự Hoa Kỳ và qua miền bắc nước Ý là tài xế xe cứu thương. Đến năm 1919, Hemingway trở về Hoa Kỳ, ông được đón tiếp như một vị anh hùng song ông cảm thấy không thể nào hoà nhập vào không khí nơi đây. Vào năm 1920, ông đến Chicago và cộng tác với tờ báo nổi tiếng “Diễn đàn Chicago”. Tháng 12 – 1921, ông sang Pháp và có dịp tiếp xúc với nhiều văn nghệ sĩ Paris như Anderson, Getrrudestein…và chịu nhiều ảnh hưởng của họ khá rõ nét khi mới bắt đầu sáng tác. Từ 1922, chủ nghĩa phát xít Mussolini thắng thế ở Ý, Hemingway là một trong những nhà văn sớm nhận ra tai họa của chủ nghĩa phát xít. Lúc bấy giờ có nhiều phóng viên Âu Mỹ xem Mussolini là chính khách lớn. Nhưng ngược lại, Hemingway miêu tả Mussolini là tên mị dân, gian xảo đến mức độc ác khi đã che dấu những âm mưu xấu xa bằng chủ nghĩa yêu nước giả dối và thực sự là ngốc cho những ai đem so sánh “hắn ta” với Napoleon. Mặt khác, ông cũng không đồng ý với những ai đánh giá thấp “hắn ta”. Năm 1936, Hemingway tới Tây Ban Nha làm phóng viên về nội chiến Tây Ban Nha cho tờ North American Newspaper Alliance (Liên Minh Báo chí Bắc Mỹ). Đại chiến thế giới lần thứ II bùng nổ, ông sang Pháp xung phong vào một đội du kích và được vinh dự là một trong những chiến sĩ đầu tiên trở về thành phố Paris giải phóng. Sau chiến tranh ông sang sống một thời gian dài ở Cuba. Ông đón chào cách mạng Cuba với nhiệt tình của một nhà văn yêu chuộng chính nghĩa và một người bạn thân thiết của người dân Cuba. Đây cũng chính là mãnh đất để Hemingway sáng tạo ra tác phẩm Ông già và biển cả này. Ngày 2 tháng 7 năm 1961, cả thế giới bàng hoàng, tiếc nuối trước tin Hemingway “một con người có thể bị huỷ diệt nhưng không thể bị khuất phục” đã tự sát bằng khẩu súng săn của mình. Trong suốt 62 năm tồn tại, nhà văn, nhà báo đồng thời cũng là người chiến sĩ Hemingway đã gióng lên hồi chuông ngợi ca lòng dũng cảm phê phán cái xấu trong cuộc đời. Giữa những làn khói đạn ngất trời của 2 cuộc chiến tranh khốc liệt, Hemingway đã làm đẹp con người và không bao giờ quên đi việc tôn vinh giá trị con người. Có thể nói, Hemingway như ngôi sao chổi vụt sáng rực rỡ qua thế kỷ XX, qua đó in đậm vào lịch sử văn học như một huyền thoại giữa cuộc đời thường. 1.1.4. Sự nghiệp và các tác phẩm tiêu biểu Hơn 40 năm sáng tác, Hemingway đã để lại một số lượng lớn các tác phẩm có giá trị mang tính thời đại. Có thể kể đến tập truyện ngắn Trong thời đại của chúng ta của ông được xuất bản năm 1925, Mặt trời vẫn mọc (1926), Giã từ vũ khí (1929), Kẻ thắng chẳng được gì (1933), Có và không có (1937) … Mặt trời vẫn mọc (1927) là quyển tiểu thuyết quan trọng đầu tiên của Hemingway. Nó được xuất bản vào năm 1926, nội dung tập trung vào một nhóm kiều bào người Mĩ và người Anh sống tha hương tại lục địa Âu Châu trong thập niên 1920. Câu chuyện đi theo nhóm này từ Paris đến lễ hội đấu bò tại Pamploma. Chuông nguyện hồn ai được xuất bản vào năm 1940, kể về câu chuyện của Robert Jordan, một thanh niên Hoa Kỳ trẻ trong đội quân của những người tình nguyện chống lại chủ nghĩa Phát xít và sự gắn bó của anh với một toán quân du kích Cộng hòa trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha. Là một chuyên gia thuốc nổ, anh được giao nhiệm vụ làm nổ một cây cầu trong một cuộc tấn công thành phố Segovia. Đây được xem là cuốn tiểu thuyết xuất sắc nhất của Hemingway. Năm 1954 ông được viện Hàn lâm Thụy Điển trao tặng giải thưởng Nobel văn học vì thể văn mạnh mẽ dùng trong nghệ thuật kể chuyện mới lạ, và thể hiện gần đây nhất qua tác phẩm Ông già và biển cả với văn phong kinh điển Nguyên lý tảng băng trôi.

Dấu Ấn Thiên Chúa Giáo qua Ông Già Và Biển Cả

MỤC LỤC

DẪN NHẬP 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 2

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Kết cấu tiểu luận 4

NỘI DUNG 5

1 Giới thiệu chung 5

1.1 Tác giả Ernest Hemingway 5

1.1.1 Bối cảnh lịch sử 5

1.1.2 Xuất thân và hoàn cảnh gia đình 6

1.1.3 Bản thân tác giả 7

1.1.4 Sự nghiệp và các tác phẩm tiêu biểu 9

1.2 Khái quát tác phẩm Ông già và biển cả 10

1.2.1 Ý nghĩa nhan đề 10

1.2.2 Tóm tắt tác phẩm 10

1.2.3 Nội dung và hình thức tác phẩm 13

2 Dấu ấn Thiên Chúa giáo trong Ông già và biển cả 14

2.1.Nguồn gốc mối liên hệ giữa Thiên Chúa giáo và tác phẩm 14

2.1.1.Nguồn gốc khách quan 14

2.1.2 Nguồn gốc chủ quan 15

2.2 Những chi tiết biểu hiện dấu ấn Thiên Chúa trong tác phẩm 16

2.2.1 Chi tiết bề mặt (phần nổi) 16

2.2.2 Chi tiết ẩn dấu 18

2.3 Liên hệ tương quan giữa kinh thánh và tác phẩm 19

2.3.1 Các dụ ngôn, câu truyện trong kinh thánh 19

2.3.2 Niềm tin của nhân vật Xantiagô vào Thiên Chúa 23

3 Ý nghĩa Tôn giáo thể hiện qua tác phẩm và sự vận dụng vào thực tiễn nước ta 24

3.1 Những ý nghĩa đạo Thiên Chúa qua tác phẩm 24

3.2 Sự vận dụng ở xã hội Việt Nam 26

3.2.1 Phạm vi người theo Thiên Chúa giáo 26

3.2.2 Phạm vi toàn xã hội 27

KẾT LUẬN 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

DẪN NHẬP

1 Lý do chọn đề tài

Lời đầu tiên, tôi với tư cách một sinh viên Đại học có thể khẳng định rằng, Ông già và

biển cả của Ernest Hemingway được xem là tác phẩm văn học quá đỗi quen thuộc Bởi vì

ngay ở chương trình phổ thông, thiên tiểu thuyết ngắn này đã được lựa chọn và đưa vàogiảng dạy tương đối phổ biến Tác phẩm luôn là nguồn cảm hứng để các thầy cô đưa vàocác đề thi, nhất là những cuộc thi tuyển chọn ở bộ môn ngữ văn

Nhìn lại lịch sử, màu sắc văn học cũng như chế độ chính trị thì một tác phẩm của mộttác giả phương Tây và còn xuất xứ từ nước Mỹ lại được thịnh hành ở Việt Nam là điều vôcùng đặc biệt Nguyên nhân khá dễ hiểu, tác phẩm Ông già và biển cả nói riêng và nhữngtrang viết của Ernest Hemingway nói chung luôn tập trung vào những người lao độngnghèo khổ, thấp cổ bé họng Dù gặp muôn vàn khó khăn nhưng con người mà tác giảkhắc họa không bao giờ bỏ cuộc và có niềm hy vọng về cuộc sống tốt đẹp Điều đó đãđánh đúng, đánh trúng vào tâm lý xã hội Việt Nam là đề cao lý tưởng tiến bộ, vì nhân loại

và hạnh phúc của mọi người

Mặc dù Việt Nam mang chế độ cộng sản (vô thần) nhưng trong quá trình mở cửa, hộinhập với thế giới vấn đề tự do tôn giáo trở nên khá cởi mở Đối với đạo Thiên Chúa(Công giáo), xuất phát từ các nước phương Tây vào nước ta có cơ hội được phát triểntrên nhiều phương diện Ở phạm vi giáo dục, đặc biệt trong chương trình giảng dạy Đạihọc, Cao đẳng giảng viên và học sinh sẽ có nhiểu điều kiện để bàn luận, nghiên cứu vàkhai thác ở nhiều góc cạnh về đề tài đạo Thiên Chúa Cho nên một tác phẩm xuất sắc nhưÔng già và biển cả thì màu sắc Thiên Chúa giáo không thể bỏ qua

Với một sinh viên có thiện cảm với đạo Công giáo, tôi luôn mong muốn tìm hiểu về

nét đẹp và sự văn minh nơi tôn giáo này Điều quan trọng, việc đi đến lựa chọn “ Dấu ấn

Thiên Chúa giáo trong Ông già và biển cả của Hemingway” làm đề tài nghiên cứu

cho tiểu luận là để có thể làm sáng tỏ về mối liên hệ giữa màu sắc văn chương và đạoThiên Chúa giáo trong nền văn học phương Tây hiện đại

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Như đã trình bày ở phần trên, tác phẩm Ông già và biển cả đã được đưa vào chương

trình dạy học từ rất sớm ở hệ phổ thông cũng như Đại học, Cao đẳng Tuy nhiên, cho đếnbây giờ những vấn đề liên quan đến đạo Thiên Chúa thể hiện trong thiên tiểu thuyết cònhạn chế, chưa nói là rất hiếm được quan tâm đề cập đến Họa may, nếu có nói đến cũngchỉ lướt qua và trình bày một cách sơ lược Thậm chí, nhiều khi việc trình bày vấn đề lạikhông đúng với bản chất của tác phẩm cũng như dụng ý mà tác giả Hemingway muốn nóiđến về niềm tin vào Thiên Chúa

Những cái tên đáng chú ý như Lê Huy Bắc, Đặng Anh Đào, Huy Phương, Lê Đình Cúc,Bùi Thị Kim Hạnh, Phong Lê, Huy Liên…đã có nhiều công trình nghiên cứu về tiểu

thuyết Ông già và biển cả như sau:

- Lê Huy Bắc, E Hemingway – Núi băng và hiệp sĩ, NXB Giáo dục, HN,1999

- Lê Huy Bắc (Tuyển chọn), E Hemingway – Những phương trời nghệ thuật, NXB Giáodục, HN,2001

- Lê Đình Cúc, Tiểu thuyết của Hemingway, NXB Khoa học Xã hội, HN, 1999

- Đặng Anh Đào, Đổi mới nghệ thuật tiểu thuyết phương Tây hiện đại, NXB Giáo dục,

HN, 1999

- Lê Huy Bắc, Văn học Âu – Mỹ thế kỷ XX, NXB Đại học sư phạm, HN, 2011…

Dẫu việc đề cập đến dấu ấn Thiên Chúa giáo trong Ông già và biển cả quá hạn chế

của những công trình nghiên cứu trên, tuy nhiên đó cũng là một lợi thế để cho người viết

tạo ra sự mới mẻ, đánh dấu bước đột phá khi nghiên cứu đề tài “Dấu ấn Thiên Chúa

giáo trong Ông già và biển cả của Hemingway” ở tiểu luận này.

3 Mục đích nghiên cứu

Có thể nói cả cuộc đời Hemingway cống hiến cho hòa bình thế giới, sẵn sàng lao vàohiện thực cuộc sống chiến tranh khốc liệt để cho ra những trang viết sống động và chânthật nhất Ông không chỉ là biểu tượng lớn của nền văn học Mỹ nói riêng mà của cả vănhọc nhân loại nói chung Các sáng tác của ông không lột tả một cách trần trụi, lời văn tuynhẹ nhàng, bịnh dị nhưng lại có sức thẩm thấu rất lớn

Tác phẩm Ông già và biển cả là đỉnh cao trong sự nghiệp của Hemingway Mọi tinhtúy văn chương, con người nhà văn được thể hiện hết trong tác phẩm Nó không chỉ là tácphẩm văn học thuần túy phản ánh hiện thực cuộc sống, về những con người nhỏ béđương đầu với thiên nhiên bao la rộng lớn nhưng họ không bao giờ bỏ cuộc và luôn cómột khát vọng và niềm tin vào tương lai tươi sáng Không dừng lại ở đó, theo nguyên lýtảng băng trôi, ẩn trong đó còn nhiều lớp ý nghĩa về nhân sinh về văn hóa, niềm tin tôngiáo mà tác giả muốn gửi gắm.

Bởi vậy, tìm hiểu đề tài để làm rõ tảng băng niềm tin vào Thiên Chúa ẩn dấu trong tác

phẩm Ông già và biển cả Qua đó cũng giúp ta thêm hiểu biết về con người, cuộc sống và

niềm tin tâm linh của Hemingway Bên cạch đó, một mục đích khác nữa khi người thựchiện đề tài này muốn hoàn thiện hơn vốn kiến thức văn học cũng như về lịch sử, màu sắcvăn hóa - tôn giáo phương Tây để phục vụ cho việc học ở thực tại và tương lai sau này

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Trong khuôn khổ nghiên cứu của đề tài này, chúng tôi tập trung vào những chi tiết có

liên quan đến niềm tin vào Thiên Chúa trong tác phẩm Ông già và biển cả Từ đó đề tài

sẽ mở rộng tìm hiểu mối liên hệ giữa màu sắc văn học và tôn giáo ở phương Tây cũngnhư sự vận dụng ở nước ta trước và nay

Ngoài tiểu thuyết Ông già và biển cả, còn sử dụng nội dung các cuốn sách của đạoThiên Chúa giáo như 2 bộ sách kinh điển Tân Ước và Cựu Ước, tập Thánh ca, thư gửicủa các thời Giáo hoàng - các Thánh…

5 Phương pháp nghiên cứu

Với đề tài này tôi áp dụng nhiều phương pháp trong việc nghiên cứu như: Phân

tích, liệt kê, khảo sát, tổng hợp, chứng minh, bình giảng, so sánh, đối chiếu…, nhằm làm

rõ luận điểm bằng những lý lẽ đi kèm dẫn chứng cụ thể để giải quyết những yêu cầu của

đề tài đặt ra

6 Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mục lục, lời mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo thì tiểu luận có nộidung chính 3 chương

- Chương 1: Giới thiệu chung

- Chương 2: Dấu ấn Thiên Chúa giáo trong Ông già và biển cả

- Chương 3: Ý nghĩa Tôn giáo thể hiện qua tác phẩm và sự vận dụng vào thực

tiễn nước ta

NỘI DUNG

1 Giới thiệu chung

1.1 Tác giả Ernest Hemingway

Mặc dù đang là một nhà báo đầy triển vọng nhưng ông không chịu an phận ngồi salon

để cho ra những trang viết, mà thay vào đó chàng trai trẻ đầy nhiệt huyết lúc bấy giờ đãdấn thân vào thực tiễn, khi ông tình nguyện tham gia vào Quân đội Mỹ để chứng kiếnnhững hoạt động trong Chiến tranh thế giới I Sau đó, Hemingway rời nước Mỹ đến châu

Âu rồi tham gia chống quân Đức xâm lược trong hàng ngũ quân đội Ý với vai trò là mộtchiến sỹ quân y Năm 1918 ông bị thương khá nặng khi liều mình cứu một chiến binhngười Ý trên chiến trường Nhưng thật may mắn, Hemingway thoát chết Trên cơ thể ôngchằng chịt các vết thương lớn nhỏ Nhà vua Ý đã tặng thưởng ông Kỷ niệm chương “Chữthập quân sự” và Huy chương “Vì lòng dũng cảm” Ông kết thúc quãng đời chiến sĩ tìnhnguyện này với gần 250 mảnh đạn đại bác mang trên mình và lưu lại Pháp cho đến năm

1925

Năm 1936, cuộc nội chiến Tây Ban Nha diễn ra, Hemingway làm phóng viên về nộichiến Tây Ban Nha cho tờ North American Newspaper Alliance (Liên minh Báo chí BắcMỹ) Giai đoạn này, ông hoạt động báo chí rất tích cực

Bước ngoặc ở chiến tranh thế giới II khi Hoa Kỳ tham gia vào ngày 8 tháng 12, 1941,

và lần đầu tiên trong cuộc đời mình, Hemingway tham gia chiến đấu với vai trò chiễn sĩthực thụ trong hàng ngũ một lính hải quân

Hình ảnh Hemingway được phát họa cụ thể qua các cây viết bình luận phương Tây làmột nhà văn kì dị, ưa mạo hiểm và sẵn sàng dấn thân cho lý tưởng nhân văn của nhân

loại, “con người với nước da rám nắng và bộ râu trắng bạc, từng đi khắp năm châu

mang bên mình một khẩu sung Carabin nhiều hơn là một cây bút máy hoặc một cái máy đánh chữ” Sống trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động với chiến tranh xảy ra liên

tục, Hemingway đã chứng kiến biết bao số phận đau khổ, những số phận bi đát nhữngcuộc đời bị chiến tranh tàn phá đến kiệt quệ, thậm chí cướp mất tính mạng trắng trợn.Ông tìm được sự đồng cảm với những số phận con người nhỏ bé, yếu thế và chọn họ làmhình mẫu sáng tác của mình Đi nhiều, viết nhiều nên những sáng tác của Hemingwaythường ngắn gọn, súc tích, ông viết về những con người khắc kỉ và ông ca ngợi sự mạnh

mẽ, khát khao cháy bỏng không hề yếu đuối trước số phận nghiệt ngã của họ

Tóm lại, những gì Hemingway đi qua, nhìn thấy và nếm trải… đã tạo nên những chấtliệu vô cùng quý giá cho sự nghiệp sáng tác đồ sộ của ông Bởi vậy, sự thành công củavăn chương chính là hiện thực xã hội được phản ánh chân thật nhất trên các trang viết, vàHemingway đã làm điều đó quá xuất chúng Ông không chỉ là nhà văn lớn mà còn là cáitên không thể nào quên của những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới

1.1.2 Xuất thân và hoàn cảnh gia đình

Hemingway là người con trai đầu tiên và là người con thứ hai trong số 6 người concủa bác sĩ làng Clarence Edmonds Hemingway và bà Grace Hall Hemingway đã sinh ra.Cha của Hemingway rất mong chờ sự ra đời của Ernest, cho nên đã thổi tù và mở tiệclinh đình ngay tại hành lang trước nhà để thông báo cho những người hàng xóm rằng vợông vừa sinh ra một cậu con trai

Gia đình Hemingway sống trong một ngôi nhà sáu phòng ngủ theo lối Victoria đượcxây dựng bởi người ông ngoại góa vợ của Ernest, Ernest Miller Hall, một người Anhnhập cư, từng là quân nhân trong cuộc Nội chiến Mỹ (American Civil War) và đã chungsống với gia đình khi còn sống Hemingway có tên trùng với người ông ngoại này củamình

Mẹ của Hemingway trước kia mong muốn được trở thành nghệ sĩ opera và đã kiếmtiền để đi học thanh nhạc Bà là người độc đoán và rất sùng đạo, phản ánh cho quan niệmđạo đức mang tính nghiêm ngặt của người theo đạo Tin lành tại Oak Park, mà

Hemingway sau này đã nhận định rằng có "những bãi cỏ rộng và những tư tưởng hẹp

hòi" Hemingway sau đó đi đến kết luận rằng mẹ ông đã chi phối bố ông tồi tệ đến mức

bà đã hủy hoại ông Những người khác cho rằng bà bị rối loạn thần kinh chức năng Nhà

thơ nổi tiếng Wallace Stevens đã đề cập đến trong một bức thư rằng Hemingway là người

duy nhất mà ông từng gặp "thực sự ghét mẹ của mình".

Dựa theo Trung tâm Tài Nguyên Hemingway, trong khi mẹ ông hi vọng rằng con traicủa bà sẽ bộc lộ sự hứng thú đối với âm nhạc thì Hemingway lại thừa hưởng từ cha mìnhnhững sở thích như đi săn, câu cá và cắm trại trong những khu rừng và hồ vùng BắcMichigan Gia đình ông sở hữu một ngôi nhà có tên Windemere trên Walloon Lake, gầnPetoskey, Michigan và thường nghỉ hè tại đó Những trải nghiệm đầu đời khi sống gầngũi với thiên nhiên này đã truyền cho Hemingway một niềm đam mê suốt đời đối vớinhững cuộc phiêu lưu ngoài trời và với cuộc sống trong những khu vực xa xôi, hẻo lánh Hemingway trải qua 4 đời vợ Năm 1921, ở tuổi 22 tràn đầy sức lực và ham muốn tìmtòi những cái mới của cuộc đời, ông cưới người vợ đầu tiên của mình, đó chính là HadleyRichardson Năm 1927 ông li dị với người vợ đầu tiên để cưới Polina Pleifer - một cô gáingười Mỹ xinh đẹp và giàu có Năm 1940 ông li dị Polina và cưới nữ nhà báo MarthaGelihorn Và theo ông thì, ở Martha, ông đã tìm thấy được cái mà Polina không thể có

được Cả hai đều là nhà báo và nhà văn Martha cũng đã có cuốn tiểu thuyết “Điều đau

khổ tôi đã nhìn thấy” được đánh giá cao Nhưng tình cảm say đắm và mãnh liệt đó của

ông với nữ nhà báo Martha cũng tan biến khi ông bất chợt bắt gặp một nữ phóng viênkhác là Mary Welsh Trái tim ông đã bị chinh phục từ cái nhìn đầu tiên của nàng Và nàngcũng thích ông Sau một tuần ông ngỏ lời cầu hôn Mary Welsh Và ông chăm sóc choMary rất chu đáo Ông viết thư và làm thơ tặng nàng Đây cũng chính là người vợ đãsống với ông cho đến những ngày ông đi vào thế giới vĩnh hằng

1.1.3 Bản thân tác giả

Ngày 21 tháng 7 năm 1899, thị trấn nhỏ bé Oak Pak Illinois, một vùng ngoại ô củaChicago đón chào tiếng khóc đầu đời của một cậu bé mà sau này sẽ làm rạng danh chonền văn học Mỹ Cậu bé đó là Ernest Hemingway Sinh ra trong một gia đình trung lưu,

Hemingway chịu ảnh hưởng của cả cha lẫn mẹ Nhưng về sau thì ông càng thoát xa ảnhhưởng của cha mẹ ông Nếu những giai điệu tiết tấu từ những bản nhạc của người mẹ đãtạo ảnh hưởng đến tiết điệu ngôn từ của nhà văn Hemingway sau này, thì người cha lạikhơi dậy trong chú bé Hemingway lòng yêu thiên nhiên, thú vui săn bắn nhưng khôngđam mê giết chóc và một lòng quả cảm tuyệt vời Hemingway còn chịu nhiều ảnh hưởng

từ người cha cách giải thích sự vật, hiện tượng một cách cực kỳ đơn giản và hấp dẫn.Điều này tạo nên dấu ấn riêng trong phong cách tự sự Hemingway

Ngay từ khi còn học ở trường trung học, ông đã bắt đầu viết văn và tham gia vào cáchoạt động báo chí của trường Năm 1917, ông rời trường trung học và thay vì đi học đạihọc ông tới thành phố Kansas làm phóng viên cho tờ báo Star Nhưng nghề phóng viênkhông hấp dẫn ông được lâu, do ưa thích mạo hiểm Hemingway đã tình nguyện đăng kývào Hội đồng thập tự Hoa Kỳ và qua miền bắc nước Ý là tài xế xe cứu thương Đến năm

1919, Hemingway trở về Hoa Kỳ, ông được đón tiếp như một vị anh hùng song ông cảmthấy không thể nào hoà nhập vào không khí nơi đây Vào năm 1920, ông đến Chicago vàcộng tác với tờ báo nổi tiếng “Diễn đàn Chicago” Tháng 12 – 1921, ông sang Pháp và códịp tiếp xúc với nhiều văn nghệ sĩ Paris như Anderson, Getrrudestein…và chịu nhiều ảnhhưởng của họ khá rõ nét khi mới bắt đầu sáng tác

Từ 1922, chủ nghĩa phát xít Mussolini thắng thế ở Ý, Hemingway là một trong nhữngnhà văn sớm nhận ra tai họa của chủ nghĩa phát xít Lúc bấy giờ có nhiều phóng viên Âu

- Mỹ xem Mussolini là chính khách lớn Nhưng ngược lại, Hemingway miêu tả Mussolini

là tên mị dân, gian xảo đến mức độc ác khi đã che dấu những âm mưu xấu xa bằng chủnghĩa yêu nước giả dối và thực sự là ngốc cho những ai đem so sánh “hắn ta” vớiNapoleon Mặt khác, ông cũng không đồng ý với những ai đánh giá thấp “hắn ta” Năm

1936, Hemingway tới Tây Ban Nha làm phóng viên về nội chiến Tây Ban Nha cho tờNorth American Newspaper Alliance (Liên Minh Báo chí Bắc Mỹ) Đại chiến thế giới lầnthứ II bùng nổ, ông sang Pháp xung phong vào một đội du kích và được vinh dự là mộttrong những chiến sĩ đầu tiên trở về thành phố Paris giải phóng Sau chiến tranh ông sangsống một thời gian dài ở Cuba Ông đón chào cách mạng Cuba với nhiệt tình của một nhà

văn yêu chuộng chính nghĩa và một người bạn thân thiết của người dân Cuba Đây cũng

chính là mãnh đất để Hemingway sáng tạo ra tác phẩm Ông già và biển cả này.

Ngày 2 tháng 7 năm 1961, cả thế giới bàng hoàng, tiếc nuối trước tin Hemingway

-“một con người có thể bị huỷ diệt nhưng không thể bị khuất phục” đã tự sát bằng khẩu

súng săn của mình Trong suốt 62 năm tồn tại, nhà văn, nhà báo đồng thời cũng là ngườichiến sĩ Hemingway đã gióng lên hồi chuông ngợi ca lòng dũng cảm phê phán cái xấutrong cuộc đời Giữa những làn khói đạn ngất trời của 2 cuộc chiến tranh khốc liệt,Hemingway đã làm đẹp con người và không bao giờ quên đi việc tôn vinh giá trị conngười Có thể nói, Hemingway như ngôi sao chổi vụt sáng rực rỡ qua thế kỷ XX, qua đó

in đậm vào lịch sử văn học như một huyền thoại giữa cuộc đời thường

1.1.4 Sự nghiệp và các tác phẩm tiêu biểu

Hơn 40 năm sáng tác, Hemingway đã để lại một số lượng lớn các tác phẩm có giá trị

mang tính thời đại Có thể kể đến tập truyện ngắn Trong thời đại của chúng ta của ông được xuất bản năm 1925, Mặt trời vẫn mọc (1926), Giã từ vũ khí (1929), Kẻ thắng

chẳng được gì (1933), Có và không có (1937) …

Mặt trời vẫn mọc (1927) là quyển tiểu thuyết quan trọng đầu tiên của Hemingway.

Nó được xuất bản vào năm 1926, nội dung tập trung vào một nhóm kiều bào người Mĩ vàngười Anh sống tha hương tại lục địa Âu Châu trong thập niên 1920 Câu chuyện đi theonhóm này từ Paris đến lễ hội đấu bò tại Pamploma

Chuông nguyện hồn ai được xuất bản vào năm 1940, kể về câu chuyện của Robert

Jordan, một thanh niên Hoa Kỳ trẻ trong đội quân của những người tình nguyện chống lạichủ nghĩa Phát xít và sự gắn bó của anh với một toán quân du kích Cộng hòa trong cuộcnội chiến Tây Ban Nha Là một chuyên gia thuốc nổ, anh được giao nhiệm vụ làm nổ mộtcây cầu trong một cuộc tấn công thành phố Segovia Đây được xem là cuốn tiểu thuyếtxuất sắc nhất của Hemingway

Năm 1954 ông được viện Hàn lâm Thụy Điển trao tặng giải thưởng Nobel văn học vìthể văn mạnh mẽ dùng trong nghệ thuật kể chuyện mới lạ, và thể hiện gần đây nhất qua

tác phẩm Ông già và biển cả với văn phong kinh điển Nguyên lý tảng băng trôi.

1.2 Khái quát tác phẩm Ông già và biển cả

1.2.1 Ý nghĩa nhan đề

Xuất phát điểm là một nhà báo, văn phong của Hemingway luôn ngắn gọn và súc tích

Nhan đề hay còn gọi là tít trong ngôn ngữ báo chí thì Ông già và biển cả đã bao quát hết

toàn bộ nội dung tác phẩm Đây là một nhan đề có sức khơi gợi sâu xa Nó không chỉbiểu thị về hành trình đi biển chinh phục con cá Kiếm của một ông lão mà còn muốn nóiđến ước mơ, khát vọng của con người trong cuộc đời rộng lớn Trước biển đời, con người

ta như một lữ khách cô đơn, già nua, phải vắt kiệt sức để chống chọi với bão tố cuộc đời,

để tự đứng lên, khẳng định vị thế của mình trong xã hội

Bên cạnh đó, tự nhan đề tác phẩm đã nói lên sự đối lập khá lớn: Một ông lão già yếu,

cô độc còn biển cả thì mêng mông, hung dữ, rộng lớn vô bờ Con người đối lập với biểnkhơi bởi một bên quá ư bé nhỏ còn một bên lại rộng lớn khôn cùng Tuy nhiên tác giả đặt

tít Ông già và biển cả, tức là muốn đem con người đặt cân bằng, ngang hàng với thiên

nhiên bao la ấy Mặc dù trước thiên nhiên và trước cuộc đời đầy khó khăn, phức tạp, biếnhóa khôn lường nhưng con người luôn khẳng định thế chủ động của bản thân Để có đượcđiều đó họ luôn mang trong mình một khát vọng và một niềm tin không bao giờ bỏ cuộc

1.2.2 Tóm tắt tác phẩm

Tác phẩm Ông già và biển cả là một tiểu thuyết ngắn được nhà văn Hemingway sáng

tác ở Cuba năm 1951 và xuất bản năm 1952 Thiên tiểu thuyết là tác phẩm quan trọngcuối cùng trong loạt truyện ngắn viễn tưởng – hư cấu được sáng tác bởi Hemingwaythuộc thể loại bi kịch Đây được đánh giá là tác phẩm nổi tiếng và là một trong nhữngđỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của nhà văn Thiên tiểu thuyết này đoạt giải Pulitzercho tác phẩm hư cấu năm 1953 Tác phẩm còn góp phần quan trọng để nhà văn nhận GiảiNobel văn học năm 1954

Trong tác phẩm này tác giả đã sử dụng nguyên lý mà ông gọi là "tảng băng trôi", hiểuđơn giản là mô tả ba phần nổi còn lại bảy phần chìm, khi thể hiện sức mạnh của con cáKình khổng lồ, sự chênh lệch về lực lượng, về cuộc chiến đấu không cân sức giữa con cá

hung dữ với ông già Tác phẩm phác họa rất sâu sắc và cảm động về sức mạnh và lòngquyết tâm không bỏ cuộc của con người bé nhỏ khi đương đầu với thiên nhiên bao larộng lớn Đặc biệt, qua tác phẩm người đọc dễ dàng cảm nhận được một niềm tin tôn giáo

vô cùng mãnh liệt mà tác giả gửi gắm vào nhân vật trung tâm

Ông già và biển cả tập trung kể về ông lão người Cu-ba tên là Xantiagô, 74 tuổi, làm

nghề chài lưới (đánh cá) trên biển Ở tuổi “xế chiều” ông luôn mơ ước đánh được một mẻ

cá lớn hay câu một con cá khổng lồ làm phần thưởng xứng đáng cho sự nghiệp bao nămcủa ông trước khi giải nghệ Để thực hiện mong ước đó, ông hằng ngày một mình mộtcon thuyền miệt mài ra khơi quyết lập một chiến công rạng rỡ cuối cùng Thế nhưng, đã

đi biển nhiều ngày mà ông chẳng kiếm được con cá lớn nào - nói chính xác là trong suốt

84 ngày liên tục ông chưa thể thực hiện được mơ ước của riêng mình

Những ngày đầu của cuộc hành trình Xantiagô còn có cậu bé láng giềng Manôlin đồnghành cùng nhưng vì thấy ông lão thường kém may mắn nên bố mẹ Manôlin buộc cậu đitheo thuyền khác Chỉ còn một mình nhưng Xantiagô vẫn không chịu bỏ cuộc mà càngquyết tâm ra khơi hơn nữa, giữa biển cả, ông thả dây câu chờ đợi rất lâu, có lúc tưởngchừng hoàn toàn thất vọng Đêm ngủ, lão mơ về thời trai trẻ với tiếng sóng gào, hương vịbiển, những con tàu và đàn sư tử

Đến ngày thứ 85 “nếm mật nằm gai”, cuối cùng một con cá Kiếm khổng lồ chưa từngthấy trong sự nghiệp đánh bắt của ông cũng đã mắc câu, và lôi thuyền ra rất xa Có đượcthành quả nhưng lại là khởi đầu của bao sóng gió và khó khăn bao vây với Xantiagô Cụthể, đã qua một ngày mà con cá chưa nổi lên, ông phải cắt bớt dây câu nối vào một con cákhác mắc mồi để giữ con “quái thú” biển Giếng Lớn Nhiều lần ông ước có cậu béManôlin giúp một tay thu phục sức mạnh ghê gớm của “quái thú” này Có lần nó quẫymạnh kéo giật ông lão ngã dập xuống sàn thuyền làm toạc da phía đuôi mắt và lấy đi củaXantiagô không biết bao nhiêu máu, mồ hôi và sức lực của một ông già Hai bàn tay ứamáu vì sợi dây cứa mạnh, mồ hôi tuôn ra liên tục trên trán ông lão như mưa phả vào mặt,thậm chí mồ hôi quyện vào nước biển chảy xuống mắt khiến mắt ông đỏ hoe và vô cùngkhó chịu

Chiều hôm sau con cá bỗng ngoi lên mặt nước rồi lặn xuống liên tục kéo ông lão vềhướng đông Chưa bao giờ Xantiagô thấy một con cá Kiếm to như vậy, một con cá hùngdũng mà ông hằng mơ ước và nó chính là liều doping tiếp thêm sức mạnh cho ông trongcuộc chinh phục đầy nguy hiểm Tuy vậy, đứng trước thiên nhiên hùng vĩ thì sức lực củacon người là quá nhỏ bé, bởi thế ông lão cần đến niềm tin tôn giáo, niềm tin vào ĐứcChúa để khơi dậy tinh thần, giữ vững ý chí không từ bỏ dù đã quá mệt.

Để khuất phục “quái thú” khổng lồ, đến khi gần như kiệt lực, tưởng bắt được rồi lạivùng ra, Xantiagô cầu nguyện với Chúa và Đức Mẹ Maria bằng cách đọc một trăm kinhLạy Cha và một trăm kinh kính Mừng – kinh mừng Đức Mẹ (hình thức lần hạt vòngchuỗi mân côi) để nhờ các Ngài đồng hành và giúp sức Dù không đọc trọn vẹn nhưngvới một lòng tín thác đã giúp ông vượt qua khó khăn đó

Với tâm niệm “Đức tin không có việc làm là đức tin chết” của người Thiên Chúa giáo,Xantiagô hứa đọc kinh nhưng ông không “ngồi há miệng chờ sung” mà thay vào đó ôngthể hiện niềm tin bằng việc bắt tay vào hành động cụ thể

Sang đến ngày thứ ba, con cá bắt đầu lượn vòng Bằng tất cả kinh nghiệm và sự khéoléo lão thận trọng thu dây câu nhưng lão biết vòng tròn còn khá lớn, con cá hãy còn xatầm tay của lão Từng tí một lão cố gắng thu hẹp vòng lượn của con cá và phát hiện rằngcon cá đã thấm mệt nên liên tục ngoi lên trong lúc bơi Sau cú quật đột ngột và cú nảymạnh ở sợi dây, lão sợ con cá nhảy lên có thể làm văng mất lưỡi câu Nhưng con cákhông nhảy lên mà bắt đầu lượn vòng chầm chậm Lão cho đó là cơ hội lí tưởng để mìnhnghỉ ngơi dưỡng sức Đến vòng lượn thứ ba, lần đầu tiên lão thấy con cá như một cáibóng đen lướt qua dưới con thuyền, rồi trông thấy rõ hơn khi nó mấp mé mặt nước Đếnvòng lượn tiếp theo, lão trông thấy lưng cá nhưng nó vẫn còn ở xa thuyền Lão chuẩn bịlao, và thu dần dây câu.Đến mấy vòng lượn sau con cá tiến gần mạn thuyền Dù đã kiệtsức, lão vẫn giẫm chân giữ dây câu, rồi dốc toàn lực phóng lao đâm vào chỗ hiểm giếtchết được con cá Máu cá loang ra nhuộm sẫm cả vùng nước chung quanh Con cá chếtthẳng đơ, trắng bạc và bồng bềnh theo sóng Không thể đưa con cá lên thuyền vì nó quálớn, lão cẩn thận buộc nó dọc theo mạn thuyền, giương buồm về bến Lão thật sự hài lòng

và tự hào với thành quả lao động của mình

Mặc dù khuất phục được con “quái thú” nhưng khó khăn vẫn rình rập phía trước vớilão già Xantiagô Trên đường về, đánh mùi được mùi máu của con cá Kình khổng lồ hếtđàn cá mập này đến bầy cá mập hung dữ khác đuổi theo rỉa thịt chiến lợi phẩm của ônglão Dù phải đơn độc chiến đấu đến kiệt sức với lũ cá mập, ông lão vẫn nghĩ “không một

ai cô đơn nơi biển cả” Khi ông già mệt mỏi rã rời vào đến bờ, thì con cá Kiếm “dài hơnchiếc thuyền có tới sáu bảy tấc kia” chỉ còn trơ bộ xương… Đêm hôm thứ ba, lão vác cộtbuồm trên vai trở về lều, nằm vật xuống giường, chìm vào giấc ngủ rồi mơ về những con

sư tử Bên chiếc thuyền xương sống của con cá Kiếm kẻ thành một đường thẳng trơtrụi…

1.2.3 Nội dung và hình thức tác phẩm

Nội dụng

Tác phẩm sáng tác theo nguyên lý “tảng băng trôi” trong nghệ thuật viết tiểu thuyết

của Hemingway Ông già và biển cả như một tảng băng trôi, tuy phần nổi của ngôn từ

hạn chế nhưng phần chìm của nó rất lớn, gợi lên nhiều tầng ý nghĩa mà người đọc sẽ rút

ra được tùy theo thể nghiệm và cảm hứng trước hình tượng

Ông già và biển cả vẽ lên hình ảnh ông lão đánh cá Xantiagô dù đơn độc nhưng dũng

cảm chinh phục bằng được con cá lớn nhất đời mình Điều đó được chứng minh qua cuộcgiao tranh 3 ngày 2 đêm của ông lão để thu phục được con cá Kiếm khổng lồ Để bảo vệchiến lợi phẩm ông lão còn đấu tranh ác liệt với lũ cá mập hung hãn, cuối cùng thành quảchỉ còn bộ xương cá Kiếm Tất cả đã tạo nên một biểu tượng về vẻ đẹp của ước mơ vàhành trình gian khổ của con người để biến ước mơ thành hiện thực