Mục tiêu * Kiến thức : Làm cho học sinh : + Biết được các khái niệm về mặt nĩn, mặt trụ, mặt cầu + Biết được cơng thức tính diện tích xung quanh của hình nĩn, hình trụ, thể tích khối n
Trang 1Tiết : 13 – 14 KHÁI NIỆM VỀ MẶT TRỊN XOAY
Ngày soạn:
I Mục tiêu
* Kiến thức : Làm cho học sinh :
+ Biết được các khái niệm về mặt nĩn, mặt trụ, mặt cầu
+ Biết được cơng thức tính diện tích xung quanh của hình nĩn, hình trụ, thể tích khối nĩn, khối trụ
+ Vận dụng được kiến thức để giải tốn
*Kỹ năng :
+ Tính được diện tích xung quanh của hình nĩn, hình trụ, thể tích khối nĩn, khối trụ + Vẽ hình, tính tốn cẩn thận, chính xác
+ Cẩn thận chính xác khi vẽ hình, làm tốn
+ Vận dụng kiến thức đã biết, đã học đế áp dụng giải một số bài tốn liên quan
II Phương tiện dạy học
+ Học sinh chuẩn bị bài từ SGK, một số dụng cụ học tập cần thiết như compa, thước kẻ, một số mơ hình chuẩn bị trước…Vận dụng kiến thức đđã học và hiều được, để áp dụng làm một
số ví dụ từ SGK, bài tập
+ GV chuẩn bị một số nội dung , kiến thức, một số mơ hình về khối đa diện để minh học và
áp dụng trực quan để học sinh biết cách vận dụng một số khối đa diện đã chia trước để minh họa cho hs, hệ thống các câu hỏi cho mỗi đối tượng học sinh Thơng qua đĩ khắc sâu kiến thức, rèn
kỹ năng giải tốn cho học sinh
III) Phương pháp dạy học
+ Gợi mở, vấn đáp, thuyết trình , thơng qua từng hoạt động cụ thể, nhằm khắc sâu kiến thức cho học sinh , tăng cường hoạt động giữa thầy – trị, đan xen hoạt động nhĩm
IV).Tổ chức lớp học
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
3 Bài mới
Hoạt động 1 : Sự tạo thành mặt trịn xoay.
+ Nêu khái niệm mặt cầu ?
+ Mc cĩ phải là một trường hợp đơn giản của
mặt trịn xoay khơng?
+ Cách xác định trục của đường trịn tâm (O;
R) ?
+ Đường trịn (CM) xác định như thế nào ? Giới
thịêu một số hình là mặt trịn xoay
+ Nghe hiểu và thực hiện nhiệm vụ + Trả lời các câu hỏi
+ Biết được một số ứng dụng mặt tròn xoay trong cuộc sống
+ Nêu được một số đồ vật mà mặt ngồi là các mặt trịn xoay
Hoạt động 2 : Mặt nĩm trịn xoay
Hoạt động 2.1 Định nghĩa
Trang 2+ Giới thiệu hình vẽ, mô hình về mặt nón.
từ đó hs phát biểu định nghĩa mặt nón
+ Cho biết trục, đường sinh, đỉnh của hình
nón ?
+ Quan sát mô hình, hình vẽ từ đso phát biểu định nghĩa mặt nón
+ Ghi nhận định nghĩa từ SGK + Từ hình vẽ xác định được: đường sinh, đỉnh , trục của mặt nón
+ Hiểu được thế nào là mặt nón Hoạt động 2.2 : Hình nón và khối nón
+ Minh họa mô hình,
+ Nếu dùng 2 mp cắt mặt nón ta xác định
được hình nào ?
+ Nếu khái niệm khối nón ?
+ Vẽ hình minh họa
+ Khái niệm khối nón ?
+ So sánh sự khác nhau giữa hình nón và
khối nón
+ Quan sát hình vẽ
+ Trả lời câu hỏi
+ Phát biểu đn về hình nón, khối nón
+ So sánh được sự khác nhau giữa hình nón và khối nón
+ Hiểu được khái niệm hình nón và khối nón
Hoạt động 2.3 : Diện tích hình nón và thể tích khối nón
+ Minh họa mô hình về một hình chóp
nội tiếp một hình nón
+ Hình chóp như thế nào là nội tiếp hình
nón ?
+ Diện tích xung quanh của hình nón có
liên quan đến diện tích xung quanh hình
chóp không ?
+ Nếu khái niệm diện tích xung quanh
của hình nón ?
+ Khái niệm thể tích khối nón
+ Từ khái niệm đó kết hợp với kiến thức
về hình chóp Hình vẽ hãy xác định diện
tích xq của hình nón, thể tích khối nón ?
Lấy ví dụ minh họa để tính diện tích thể
tích…?
Ví dụ minh họa ( vd - SGK)
Dữ kiện đã có - chỉ định một hs lên bảng
vẽ hình và thực hiện lời giải
+ Quan sát hình vẽ
+ Trả lời câu hỏi
+ Phát biểu khái niệm về diện tích xq, thể tích khối nón
+ Hỉêu và thông qua kiến thức về hình chóp xác định đwjc công thức tính diện tích xung quanh, thể tích khối nón
Sxq = Rl ( R bán kính đường tròn đáy, l đường sinh
V = 1 R h2
3 (h : độ dài đường cao khối nón) + Ghi nhớ và khắc sâu kiến thức, công thức tính diện tích, thể tích
+ Áp dụng được vào bài tập
Làm ví dụ :
Vẽ hình : + Vận dụng công thức tính :
2 a.2a 2 a
* Stp = 2 a 2
* V = … = a2 3
3
Trang 3* Nhận xét lời giải, đáp số; Ghi nhận kiến thức + Ghi nhớ công thức Pp giải toán – áp dụng
Hoạt động 3 Mặt trụ tròn xoay
HĐ3.1 : Định nghĩa mặt trụ tròn xoay
+ Mô hình minh họa mặt trụ
+ Qua quan sát - hiểu và trả lời câu hỏi
+ Giải thích các dữ kiện từ mô hình ?
+ Khái niệm mặt trụ?
+ Quan sát hình vẽ, mô hình và trả lời các câu hỏi
+ ĐN mặt trụ: ( ghi nhận SGK) + Khắc sâu, ghi nhớ kiến thức
Hđ 3.2 : Hình trụ tròn xoay và khối trụ tròn xoay
+ Minh họa mô hình hình trụ, khối trụ
+ Từ đó nêu khái niệm hình trụ - khối
trụ
+ Vận dụng kiến thức đã biết để phân biệt được hình trụ, khối trụ
+ Ghi nhới kiến thức
Hđ 3.3 : Diện tích xung quanh hình trụ và thể tích khối trụ tròn xoay
+ Chỉ định một hs phát biểu diện tích
xung quanh hình trụ, thể tích khối trụ ?
+ Viết lại công thức tính thể tích khối
lăng trụ?
+ Hãy xây dựng công thức tính diện tích
xung quanh hình trụ và thể tích khối
trụ?
+ Đn diện tích xung quanh của hình trụ và thể tích khối trụ
+ Thông quan ví dụ hiểu và xây dựng được công thức:
1 Công thức tính diện tích xung quanh:
Sxq = 2Rl
2 Stp = Sxq + S2 đáy
Thể tích khối cầu : V = R2h
Hoạt động 4: Ví dụ áp dụng
Bài toán: Một hình trụ có bán kính đáy dài 5cm và có khoảng cách giữa 2 đáy bằng 7cm.
a Tính diện tích xung quanh của hình trụ, thể tích khối trụ
b Cắt khối trụ bới mp song song với trục và cách trục 3m Hãy hãy tính diện tích của thiết diện tạo nên.
+ Chỉ định một hs vẽ hình?
+ Áp dụng công thức tính câu a ?
+ Chỉ định một hs xác định thiết
diện
+ Vận dụng kiến thức đã biết tính
diện tính thiết diện
+ Sau khi giải xong để thời gian
cho cả lớp trao đổi hoàn thiện lời
giải
+ Gv nhận xét, đánh giá chung
-ghi điểm
+ Kỹ nẵng vẽ hình:
a Áp dụng công thức:
h = 7, R = 5, Vậy Sxq = 2.7.5 = 70(cm2)
b Thiết diệnABB’A’ là hình chữ nhật Gọi H là trung điểm
AB ta có : OH AB (1) AA’ (OAB) Suy ra : AA’ OH (2) Suy ra: OH(ABB’A’) OH = 3cm Tam giác vuông OHA có :
AH2 = AO2 – OH2 = 52 - 32 = 16
AH = 4 AB = 8
Trang 4+ Khắc sâu kiến thức và pp giải
tóan cho hs
Do đó: SABB’A’ = AB.AA’ = … = 56cm2
+ Nhận xét hòan thiện lời giải + Ghi nhận bài giải
+ Ghi nhớ kiến thức + Biết vận dụng công thức và kiến thức trong giải toán
Củng cố :
+ Ghi nhớ được định nghĩa mặt tròn xoay mặt nĩn trịn xoay, khối nĩn trịn xoay Mặt trụ, khối trụ trịn xoay
+ Ghi nhớ cơng thức tính diện tích xung quanh của hình nĩn, hình trụ Cơng thức tính thể tích khối nĩn, khối trụ
+ Rèn kỹ năng tính diện tích xung quanh, thể tích…
+ Vẽ hình chính xác, áp dụng được kiến thức trong giải toán
+ HDVN : - Làm bài tập trang 39 – 40 : 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(Dạng bài tập như ví dụ áp dụng )
R= 5
h = 7
O' A'
A
C
C' O B'
B
Trang 5Trường THPT Lê Hồng Phong Giáo viên : Nguyễn Ngọc Phát
Ngày soạn:
I Mục tiêu
* Kiến thức : Làm cho học sinh :
+ Củng cố kiến thức về mặt nón, hình nón, khối nón hình trụ, khối trụ
+ Khắc sâu được công thức tính diện tích xung quanh của hình trụ, thể tích khối trụ, diện tích hình nón, thể tích khối nón
*Kỹ năng :
+ Rèn kỹ năng tính diện tích xung quanh , thể tích
+ Tính toán, vẽ hình cẩn thận, chính xác
+ Cẩn thận chính xác khi vẽ hình, làm toán
+ Vận dụng kiến thức đã biết, đã học đế áp dụng giải một số bài toán liên quan
II Phương tiện dạy học
+ Học sinh chuẩn bị bài từ SGK, một số dụng cụ học tập cần thiết như compa, thước kẻ, một số mô hình chuẩn bị trước…Vận dụng kiến thức đđã học và hiều được, để
áp dụng làm một số ví dụ từ SGK, bài tập
+ GV chuẩn bị một số nội dung , kiến thức, một số mô hình về khối đa diện để minh học và áp dụng trực quan để học sinh biết cách vận dụng một số khối đa diện đã chia trước để minh họa cho hs, hệ thống các câu hỏi cho mỗi đối tượng học sinh Thông qua đó khắc sâu kiến thức, rèn kỹ năng giải toán cho học sinh
III) Phương pháp dạy học
+ Gợi mở, vấn đáp, thuyết trình , thông qua từng hoạt động cụ thể, nhằm khắc sâu kiến thức cho học sinh , tăng cường hoạt động giữa thầy – trò, đan xen hoạt động nhóm
IV).Tổ chức lớp học
2 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
3 Bài mới
Hoạt động 1 : Bài toán (Bài 3 trang 39 – SGK)
+ Chỉ định một một hs lên bảng
áp dụng công thức và tính câu
a, b
+ Vẽ hình : + Câu a
Từ giả thiết suy ra : hình rón có bán l
h
I S
O B
H
Trang 6Câu c Nêu cách xác định thiết
diện?
+ Sau mỗi câu để thời gian cho
các bạn nhận xét - hoàn thiện
lời giải
+ Gv đánh giá chung – ghi
điểm
+ Tổng quát pp giải toán
kính đáy :
r = 25 và đường cao h = 20cm Suy ra : Sxq = Rl =R h2r2 R 202252 b V khói nón = 1
3 R
2h = …
c Thiết diện là tam giác SAB qua S cắt đwofng tròn đáy tại A,
B Gọi I là trung điểm của dây cung AB Từ tâm O của đáy vẽ
OH vuông góc với SI thì OH vuông góc với mp (SAB) Suy ra
OH = 12 Tam giác SIO vuông ta có :
OH OI OS OI OH OS 12 20 225 Suy ra IO = 15cm
Xét tam giác OAI có AI2 = OA2 –OI2 = = 202
Có SI = SO.OI 15.20 25
Vậy diện tích thiết diện : SSAB = 1SI.AB 25.20 200
* Nhận xét hòan thiện lời giải, kiểm tra kết quả
* Hs ghi nhận kiến thức
* Ghi nhớ công thức tính diện tích, thể tích
* Biết được công thức, pp giải toán để áp dụng cho các dạng toán tương tự
Hoạt động 2 : Bài toán 7 ( Bài 7 SGK trang 39)
+ Một hs vẽ hình làm câu a
+ Một hs khác làm câu b, câu c
+ Mỗi hs cần phải nói pp và viết công
thức tính
+ Nhận xét đánh giá kết quả bài làm
+ Ghi điểm
+ Tổng quát pp giải tóan khắc sâu
kiến thức để hs áp dụng cho các dạng
bài toán tương tự
+ Vận dụng kiến thức đã biết để giải bài toán : + Vẽ hình :
a Sxq = 2Rl = 2R.R 3 =
b Vkhối trụ = R2.2R 2 R3
c Tưg hidnh vẽ hs thực hiện lời giải
để hoàn thiện lời giải
+ Ghi nhận lời giải
+ Biết được pp giải toán
+ Ghi nhớ kiến thức
Hoạt động 3 : Bài toán 3 ( Bài 8 SGK trang 40)
+ Làm theo nhóm + Vận dụng kiến thức đã biết để giải bài toán :
O'
O
A' A
H
Trang 7+ Chỉ định mỗi nhóm một hs lên
làm câu a, câu b
+ Tổ chức cho các nhóm thảo luận
để hoàn thiện lời giải
+ Nhận xét, đánh giá chung – ghi
điểm
+ Tổng quát pp giải tóan khắc sâu
kiến thức để hs áp dụng cho các
dạng bài toán tương tự
+ Vẽ hình :
a Sxq hình trụ : S1= 2Rl = 2 3
R2
Gọi O’M là một đường sinh của hình nón ta có :
O 'M O 'O OM 3R R 2R+ Diện tích xung quanh của hình nón là :
S2 =Rl = …=2R2
* Vậy
2 1
2 2
3
+ Nhận xét , tranh luận lời giải để hoàn thiện lời giải + Ghi nhận lời giải ; Ghi nhớ kiến thức
+ Biết được pp giải toán
Củng cố :
+ Ghi nhớ được kiến thức về hình trụ, khối trụ
+ Cơng thức tính diện tích hình trụ, thể tích khối trụ
+ Rèn kỹ năng giải toán, vẽ hình
* HDVN : Chuẩn bị bài mới “ Mặt cầu, khối cầu”
+ Định nghĩa mặt cầu, khối cầu? lấy ví dụ + Cơng thức tính diện tích mặt cầu, , thể tích khối cầu?
+ Ví dụ minh họa.
O O'
M