Trang bị cho học viên những nhận thức cơ bản về dịch vụ công và vai trò của nhà nước trong bảo đảm cung ứng dịch vụ công xác định các thách thức đang đặt ra và đề xuất các giải pháp giải quyết

Nhljn th,rc v2 dich V!l cling Dich V\l cong hi nhUng ho~t dQng ph\lc V\l cac nhu- cAu co bim, thi~t y~u cua ngmJi dan vi lqi ich chung ctia chung cua xli hQi, do Nha nuac chiu trach nhi

Chuyen aS8

QuAN LY NHA NUOC vE DICH \TV

I DICH VU CONG vA VAl TRO CVA NHA N110C TRONGCUNG UNG DICH VU CONG

1 Khai quat vS dich vI} cong

1.1 Nhljn th,rc v2 dich V!l cling

Dich V\l cong hi nhUng ho~t dQng ph\lc V\l cac nhu- cAu co bim, thi~t y~u cua ngmJi dan vi lqi ich chung ctia chung cua xli hQi, do Nha nuac chiu trach nhi~m treac xli hQi (trg.c ti~p dam nh~ hay tiy quySn va t~o diSu ki~n cho khu V\Tc tu thgc hi~n) nhb bao dam hi~u qua, 8n djnh va cong bfutg xli hQi

Quan ni~m vS dich V\l cong khong phai la dli co S\l' th8ng nh~t hoim toan, tuy nhien co thB chi ra mQt s8 net co bim ctia dich V\l cong la:

- Do la vi~c lam clla Chinh phu, chinh quySn, ho~c cua tu nhan duQ'c Chinh phu uy nhi~m ph\lc V\l cQng dBng, nhan dan;

- Vi lqi fch chung thi~t y~u;

- Khong vi m\lC tieu lqi nhu~n

Ph~ vi Clla djch V\l cong cling duQ'c xac diM r~t khac nhau, tuy thuQc vao cach nhin nh~Clla m5i qu8c gia

Theo nghfa r9ng, dich V\l cong la nhUng hltng hoa, djch V\l rna Nha nuac can thi~p vao vi~c cung cdp nhb m\lC tieu hi~u qua va cong bfutg Theo do, dich V\l cong la cit di nhUng ho~t dQng nh~m thgc hi~n cac chilc nang v8n co cua Chinh phti, bao gAm ill cac ho~t dQng ban hanh chinh sach, phap lu~t, an ninh, qu8c phong, cho d~n nhUng ho~t dQng y t~, giao d\lc, giao thong cong cQng

Theo nghfa hf?p, dich V\l cong duQ'c hiBu Ia nhUng hang hoa, dich V\l ph\lc V\l tf\lc ti~p nhu cAu cua cac t8 chilc va cong dan rna Chinh phti can thi~p vao vi~c cung cdp nhb m\lc tieu hi~u qua va cong bfutg

Vi~c sir d\lng khai ni~m djch V\l cong thea nghia rQng hay h~p phai nhb huang tai cac m\lC tieu phil hQ'P Trong diSu ki~n hi~n nay i:J Vi~t Nam, khai ni~m dich V\l cong duQ'c hiBu thea nghia h~p vm cac Iy do sau day:

163

Thu nhat, do yeu cAu tach bi~t giiIa chuc nang quan ly nhil nuac va chuc nang ph\lC V\l cua Nha nuac d8 til do co th8 d8 ra cac bi~n phap cai tien thich hQ'P d6i vOi tUng lo~i ho~t dQng noi tren

Thu hai, do cang ngay nguai ta cang chu trQng hon d~n chuc nang ph\lc V\l cua Nha nuac Truac day chUng ta thuang nh§n m~ chuc nang cai tIi hay chuc nang quan ly nha nuac, chuc nang phl).c Vl) chi dugc tach rieng ra va giiI mQt vi tri tuong Ung vOi chuc nang quan ly nha nuac khi di8u ki~n kinh t~ - xii hQi tren th~ giai va amBi qu6c gia co S\l' bi~n d6i Ian lao, xu th~ dan chu hoa va dbi hoi cua nhan dan d6i vOi Nha nuac trong vi~c cung Ung djch Vl) cong ngily cang cao hon Nha nuac khong con lil mQt quy8n l\l'c dUng tren nhan dan va cai tri nhan dan niIa, rna co trach nhi~m ph\lC Vl) nhan dan, tb8 hi~n bAng cac ho~t dQng cung Ung dich V\l cong ph\lC Vl) trvc ti~p nhucAu cua cac t6 chuc va cong dan

1.2 lJijc ililm cua vi?c cung ung dick Vfl cong

- La nhfrng ho~t dQng ph\lc Vl)lgi fch co ban cua ngum dan, dap Ung nhu cAu cua xii hQi, gAm cac 19i feh cAn thi~t, cac quy8n, nghia V\l co ban cua con ngum d~ bao dam cho cUQc s6ng cua dan dugc binh thuang vil an toan;

- Ho~t dQng cung Ung dich V\l cong mang tinh ch~t ph\lC Vl) Dich Vl) cong chiu S\l' chi ph6i cua co ch~ thi truang, nhung v8 co ban khong tuan thea quy lu~t cua thi truang, khong vi m\lc tieu 19i nhu~

Di8u do co nghia lil cac t6 chuc, ca nhan cung Ung dich Vl) cong dugc quy8n thu cac khoan 19i nhU~ thea chi! quan, dich Vl) cong khong phai thuAn tiiy thea quan h~ thi truang mil chiu S\l' quan ly, di8u ti~t cua nha nuac va phai l~y m\lC tieu ph\lC Vl)la chinh

- Do Nha nubc chiu trach nhi~m truac xii hQi (tf\l'C ti~p cung u.ng ho~c uy nhi~m vi~c cung Ung) Ngay ca khi Nha nuac chuy~n giao dich Vl) nay cho tu nhan cung Ung thi Nhil nuac vfu1 co vai tro di~u ti~t d~c bi~t nhfun bao dam S\l' cong brmg trong phan ph6i cac djch Vl) nay va kh~c ph\lC cac khi~m khuy~t cua thi truang

- Khong phan bi~t d6i tugng dugc cung u.ng, th\l huang djch Vl) congo Nha nuac khi nhan danh xii hQi th\l'C hi~n cung u.ng dich Vl) cong, khong lo~i trir b~t

cu chu th8 nao ra khoi d6i tugng cua S\l' ph\lc Vl) MQi ngum dan co quy8n binh dfutg trong vi~c ti~p nh~ va sir d\lng cac dich Vl) cong vOi tu cach la d6i tugng ph\lc V\l cua chinh quy~n

1.3 Cae IO{li dich V!l cong

Dich V\l cong bao ham mQt dai cac dich V\l vOi nhiing muc dQ khac nhau

vS tinh ch~t cong cQng, keo thea S\l tuong Ung vS trach nhi~m cua Nha nuac d6i

vm cac dich V\l nay Vi v~y, cfin xac dinh cac lo~i dich V\l cong va lam ra d~c thu cua timg lo~i dich V\l d~ bao dam t6 chuc va quan ly vi~c cung Ung dich V\l cong phil hgp

Co th~ neu len 3 tieu chi lam din cu d~ phan bi~t cac lo~i dich V\l cong vm nhau, do la: (I) muc dQ khac nhau vS tinh ch~t cong cQng; (2) vai tro, trach nhi~m cua Nha nuac va (3) lo~i chu th~ th\lc hi~n cung c~p cac lo~i dich V\l congo Can cu vao cac tieu chi noi tren co th~ xac dinh 3 l<?~i dich V\l cong C\l th~ nhu sau:··

- Dtch v¥ himh chinh: la cac ho~t dQng cua co quan hanh chinh nha nuac d~ giafquySt cac cong vi~c cua cac t6 chuc va cong dan thea thfim quySn Ph~

vi dich V\l hanh chinh trong khu V\fC hanh chinh nha nuac bao gam cac ho~t dQng bao dam cac quySn va nghia V\l co tinh phap ly cua cac t6 chuc va cong dannhu:

+ C~p cac lo~i gi~y phep (gi~y dang kY kinh doanh, gi~y phep xay d\fllg);

+ C~p cac lo~i gi~y xac nh~, chUng th\lC (chUng minh thu, hQ khfiu, xac nh~n hQ tich, xac nh~ ban sao cac van bililg, chUng chi );

+ Thu cac khoan dong gop vao ngan sach nha nuac

- Dtch V¥ S1:f nghi¢p: la cac dich V\l dap Ung cac nhu cfiu co ban vS phat tri~n ca nhan cua con ngum Dich V\l S\l nghi~p chu ySu la cac hang hoa phi hi~n v~t, do cac t6 chuc chuyen nganh co chuyen mon sau cung c~p MQt bQ ph~ dich V\l S\l nghi~p co thu tiSn nguCri su d\lng thea muc thu do Nha nuac diSu tiSt Dich V\l S\l nghi~p bao gam cac dich V\l giao d\lc, y tS, khoa hQc va cong ngh~, van hoa, th~ thao, lao dQng vi~c lam, an sinh xa hQi

- Dtch v¥ c6ng ich: la cac ho~t dQng cung c~p cac hang hoa, dich V\l co tinh ch~t kinh tS dap Ung nhu cfiu v~t ch~t thiSt ySu cho dCri s6ng cua nguCri dan, t~o ra cac co sa h~ tfing co ban cho san xu~t va sinh ho~t cua cac t6 chuc va dan

cu

Dich V\l cong ich bao gam: v~ sinh moi truOng, cung c~p nuac s~ch, thoat nuac, v~ tai cong cQng, c~p di~n, buu chinh,

165

2 Vai fro clla Nha nlrac dBi voo vi~c bao dam cung Ung djch V\I cong cho xii hQi

MQi nha nuac, khong ph\l thuQc vao chS dQ chinh tri -xa hQi dSu co tnich

nhi~m bao dam cung ilng dich Vl} cong cho nhan dan Tnich nhi~m Clla Nha

nuac trong vi~c cung ilng dich Vl} cong xu~t phat tir nhfrng nguyen nhan sau:

- Thi truOng bi th~t b~i trong vi~c cung ilng cac dich Vl} cong cho xa hQi, thS hi~n.duai 4 d~g co ban la cac hang hoa cong cQng thufin my, cac dich Vl} co tic dQng ngo~i Ung, tillh tr~g dQc quySn thi truOng trong cling Ung hang hoa, dich Vl} va tinh tr~ng thong tin khong d6i xUng trong cung Ung dich Vl} D6i vai cac hang hoa, dich Vl} noi tren, thi truOng tu nhan se hanh dQng vi m\lc tieu 19i nhu~ nen khong mu6n hay khong thS cung Ung (hang hoa cong cQng); cung Ung khong dAy dll ho~c xam ph~ 19i ich Clla ngum sir d\lng dich Vl} (dQc quySn thi truemg, thong tin khong d6i xUng), ding nhu 19i ich cua nguai chiu tac dQng ngo~i Ung tieu qrc (nhu tinh tr~ng 0 nhiem moi truOng) nhfun thu duqc 19i

nhu~ cho minh

- Tinh tr~g b~t cong b~g trong th\l huemg cac hang hoa, dich V\l co ban d6i vm dai s6ng xa hQi Co nhfrng lo~i dich Vl} rna tu nhan co thS cung c~p, nhung vi~c tu nhan cung c~p se dful dSn chB nhfrng ngum co thu nh~p th~p (nh~t

la ngum ngheo) se co it ho~c khong co co hQi sir d\lng cac dich Vl} nay, ch~ng h~nhu dich Vl} y tS, giao d\lc, cung c~p di~n, nuac sinh ho~t

Nhfrng nguyen nhan noi tren doi hoi Nha nuac - d~i di~n cho quySn h,rc cong do nhan dan bo phiSu bAu ra - phai co trach nhi~m kh~c ph\lc cac th~t b~i Clla thi truOng b~g cach tn,rc tiSp cung Ung ho~c diSu tiSt, kiSm soat thi truOng

tu nhan nhfun bao dam cho vi~c cung Ung dich Vl} doduqc binh thuOng, cong b~g, ph\lc Vl} cac nhu cAu co ban Clla con ngum

Trach nhi~m C\l thS cua Nha nuac vS dich Vl} cong bao gam:

2.1 Trvc tiJp ta chuc thvc hiin m9t sa dich V(l cong

D6i vm mQt s6 hang hoa, dich Vl}, Nha nuac th~y cfin thiSt phai duy tri vi tri sa hiiu, la ngum tn.rc tiSp cung Ung dS bao dam vi~c cung c~p dAy du cac dich Vl} nay Nha nuac tn.rc tiSp thgc hi~n cung Ung mQt s6 dich Vl} cong thong qua cac co quan, t6 chuc Clla minh l~p ra DiSu quan trQng la Nha nuac cfin phai nghien cUu xac dinh ra cac dich Vl} nao th\l'C S\l' cfin thiSt rna Nha nuac phai tn.rc tiSp lam, ph~m vi d~n dau, dS tranh om dam qua vm kha nang cho phep

V~ nguyen t~c, Nha nuac chi trgc ti~p cung (mg cac dich V\l cong thi~t y~u cho da sB trong cac truOng hgp rna thi truOng thftt b(;li va khong bao dam cong bAng trong cung (mg cac dich V\l nay dBi vro nguoi ngheo Song ngay ca khi do, Nha nuac cling chi nen cring (mg cac dich V\l cong sau day:

- Dich v¥ kh6ng thi xac ainh aU(Jc cac agc tinh adu ra: mot sB djch V\l

kho co thB xac dinh duQ'c cac d~c tinh ddu ra (chAng h(;lll nhu vftn d~ gift gin an ninh tr~t 1\1' tren mot dia ban), ho~c rftt kho co thB giam sat vi~c cung (mg cac dich V\l'nay, ill do co thB dfuI d~n cac h~u qua xftu (chAng h(;lll nhu vi~c san xuftt

vii khi).· Trong cac truOng hgp do Nha 'nuac nen tfl)'C ti~p cung (mg dB co thB di~u phBi va giam sat tBt hon viec san xuftt va cung (mg cac dich V\l nay, tranh cac anh ~OOgtieu Cl}'C cho xii hoi

- Dich v¥ kho cc;mh tranh: cac dich V\l cong rna tu nhan khong rnuBn tham gia, kheng dli kha nang'dB tham gia

- Dlch v¥ co Sf!' nhc;zy cam v€ chinh trl: mot sB 10(;li djch V\l co tinh chinh trj, Nha nuac phai trl}'c ti~p d(mg ra cung (mg dB tranh nhting h~u qua xftu v~ rn~t chinh tn, chAng h(;lll nhu 1(;10 ra Sl}' bftt An v~ chinh trj, tu tuOOg, an ninh, quBc phong Duong nhien, tuy thea bBi canh chinh tn cua rn6i nuac rna Nha nuac quy~t dinh ph(;lffi vi cac dich V\l c§.n duQ'c cung (mg trgc ti~p

2.2 Thvc hi~n quiin Ij nhll nUdc v2 cung ,mg djch vEl cong

Ngoai cac dich V\l cong rna Nha nuac trgc tiSp cung (mg, khu Vl}'C tu cling tharn gia ngay cang nhi~u vao vi~c cung (mg cac dich V\l congo Nhi~u nuac thl}'c hi~n nguyen tic: nhting dich V\l cong nao rna khu Vl}'C tu co kha nang va rnuBn tham gia thi Nha nuac khuy~n khich hQ tham gia cung (mg cho xii hoi Tuy nhien, cit ca nhting hO(;lt dong cung (mg djch VI) cong noi tren, dii duQ'c ti~n hanh duai hinh thuc nao thi Nha nuac cfing la ngum chiu trach nhi~rn truac xii hOi v~ vi~c cung (mg chung Vi v~y, khac vro cac djch V\l tu do tu nhan trgc tiSp cung

(mg va thu 1m, cac dich V1) cong chiu tac dong quan trQng Clla Nha nuac trong vi~c thl}'c thi, phan phBi, gia ca, chftt 1uqng Net d~c thii nay quy dinh vai tro quan Iy nha nuac d5i vai vi~c cung (mg cac djch V\l congo C\l thB, vai tro quan 1y nha nuac v~ cung (mg dich V1) cong bao g6rn cac noi dung sau:

- Xay dtplg chiin lU(JC va cac chinh sach, cO' chi v€ cung img dich v¥

c6ng: Nha nuac xay dl}'ng chiSn 1uQ'c cung irng dich V1} cong nh~rn d~ ra dinh huang va cac giai phap bim dam v~ sB lugng va chftt luqng dich Vl} cong cho xii hoi g~ vro t§.m nhin dai h(;lll Tren co sa do, Nha nuac ti~n hanh hO(;lch dinh chinh sach va co chS cung (mg cac 10(;li dich V\l cong co ban H~ thBng co chS

167

chinh sach nay la can cir phap Iy d~ t6 chirc, chi d~o th6ng nh~t ho~t dQng cung irng dich V\l congo

- Phan c6.p qulm If trong cung Ung dich v¥ cong: Th\lC hi~n phan c~p r:tgay cang nhi~u cho cac bQ nganh va d~c bi~t Ia cac c~p chinh quy~n dia phuang v~ quan Iy va cung irng cac dich V\l congo v~ nguyen tic, cac dan vi a

c~p co sa g~ trv'c tiSp vo; nguai huang 19i se la ngum cung irng dich V\l cong thich hgp va co hi~u qua nh~t, vi hQ hiSu ro nh~t nhu c~u cua ngum dan va co thS ~o fa S\l thu~ 19i nh~t cho ngum dan trong vi~c tiSp nh~ va su d\lng cac dich V\l congo

- Thv:c hi?n chi ilgo, iliJu hanh va kiim tra, giam sat hor;zt il9ng cung Ung dich v¥ cong nhiim hilD ilam cac m¥c tieu cua Nha nuac: 8\l chi d~o, di~u hanh

va kiSm tra, giam sat cua Nha nuac nhfun bao dam duy tri vi~c cung irng cac dich V\l cong thiSt ySu cho xa hQi mQt cach lien tl)C, 6n dinh; thiSt I~p duqc moi truang chung, th6ng nh~t cho cac chu th~ tham gia cung c~p dich V\l cong d~ hQ

t\l nguy~n cimg tham gia giai quySt cac v~n d~ cua cQng d6ng; thuc dAy S\l c~ tranh Ianh m~ gifra cac t& chirc cung irng dich V\l; ~o di~u ki~n va bao dam quy~n Iqi cua ngum tieu dimg

- Tgo IrJp moi truimg iii tang czrimg tiing noi cua ngzriri dan ildi WYi cac chinh sach cua Nha nzrac: Nha nuac c~ quan tri~t quan diSm cung irng dich V\l

cong dinh huang khach hang Vi~c Nha nuac I~g nghe tiSng noi cua ngum dan

se giup Nha nuac cai tiSn cac chinh sach d~ ra phil hgp vai th\lC ts, va dap irng

nguy~n vQng cua nhan dan

- Ban hanh cac ca chi khuyin khich cac nha cung Ung cdi thi?n dich v¥ cong: Chinh phudang timg buac d&i mo; co chS ho~t dQng thfch irng d6i vo; timg lo~i dan vi cung irng dich V\l cong d~ khuySn khich cac dan vi t\l chu, t\l chiu trach nhi~m v~ ho~t dQng cua minh, da d~ghoa cac dich V\l, rna rQng cung irng dich V\l ca v~ s6 Iuqng dich V\l, dia ban, sf, co sa cung irng va nang cao ch~t Iuqng dich V\l dap irng nhu c~u ngay cang Ian cua cac t6 chuc va cong dan

- Khuyin khich va thv:c hi?n xii h9i hoa cac dich v¥ c6ng: Xa hQi h6a la

mQt chu truang dUng d~ cua Dang va Nha nuac ta nhfun huy dQng, t& chirc S\l

tham gia rQng rai, chu dQng cua nhan dan va cac t& chirc vao ho~t dQ!lg cung irng dich V\l cong tren co sa phat huy tinh sang t~o va kha nang dong gop cua mBi ngum dS cm thi~n hi~u qua cung irng dich V\l congo

- HJ tr(Y tr':!C dip cho ngzriri ngheo iii tai-zg kha nang dip crJn cua h9 ilin cac dich v¥ cong: S\l phat tri~n cua n~n kinh tS thi truang di liSn vai S\l gia tang

bAt binh d~g, sg phan hoa gifm ngheo trong xa hQi va sg chenh l~ch trong huang th\l cac dich V\l congo DS tranh tinh tr~g gia ca cila dich V\l co thS tra

thanh hang rao ngan can nguai ngheo su d\lllg dich V\l cong va nhfun thgc hi~n cong bfutg xa hQi, Nha nuac co trach nhi~m h6trg ngum ngheo trong vi~c tiSp c~n dSn cae dich V\l congo

3 Cae m8i quaD h~ traeh Dhi~m troDg eUDg UDg dieh VI} eODg

Tren thgc tS, co ba nhom chil thS tham gia vao qua trinh cung img dich V\l cong:

Nhom thu nhAt: Nguai su d\lllg dich V\l cong (b~nh nhan, hQc sinh, hanh khach xe buYt )

Nhom thu hai: Nha cung cAp dich V\l cong (truang hQc, b~nh vi~n, cong ty

xe buyt;;: )

Nhom thu ba: Nha ho~ch dinh chinh sach

MBi quan h~ gifra ba nhom chil thS noi tren trong qua trinh cung lIng dich V\l huang vao thgc hi~n m\lC tieu cila Chfnh phil ve cung img dich V\l cong la bao dam tinh cong bfutg va hi~u qua

MBi quan h~ gifra ba nhom chil thS noi tren thS hi~n trong Hinh 1

HiDh 1 M8i quaD h~ gifra 3 Dhom ehii th~ troDg eUDg tfog djeh VI} eODg

Ngum sir d\lllg dich V\lla cac cong dan va cac t6 chuc trong xa hQi HQ co nhu cdu ve dich V\l va hQ co thS tiSp c~ dSn cac dich V\l dugc cung cAp til cac

nha cung img Cac nha cung img chiu sg chi phBi bfutg cac chlnh sach do Chinh phil (nha ho~ch dinh chinh sach) ban hanh, dang thm l~i la chil thS cung cap djch V\l cho nguai sir d\lllg Nha ho~ch dinh chinh sach (d~i di~n cho chinh phil) ban hanh cac chfnh sach ve cung img dich V\l cong, co thS bao g6m ca cac quy dinh C\l thS ve gia ca dich V\l, dieu ki~n cung lIng va chAt lugng dich V\l

169

Trong truOng hqp Chinh phil cAp tiSn cho cac nha cung Ung d~ hQ cung cAp dich VIJ cho xa hQi, cac nha cung Ung se khong cfut quan tam dSn khach hang, rna chi quan tam dSn Chinh phil (nha ho~ch dinh chinh sach) - nguoi cAp tiSn cho hQ ho~t dQng

TruOng hqp khach hang tra tiSn (toan bQ ho~c rnQt phfut) cho dich VIJ., luc

do nha cung Ung se chju S\I chi ph3i cila khach hang va quan tam han dSn vi~c dap Ung cac nhu c§u cila khach hang

Vi v~y, vi~c Nha nuac diSu tiS~ cac rn3i quan h~ gifra ba: nhorn chil th~ noi tren co tac d\lng quan trQng dSn rn\lc tieu cung Ung djch VIJ cong rna Nha nuac

Lgi fch ill S\I c~tranh nay la giam chi phi, tang n6 h,rc, chAt luqng dich VIJ cao han va cac thong tin dugc cong khai rQng rai han -th~ chi ca khi cac nha cung Ung nha nuac vfut chiSm uu thS tren thi truOng

Tuy nhien, diSu nay cling khong noi len rfuIg khu V1JC tu co th~ cung cAp dich VIJ co hi~u qua hon khu V1JC cong va chinh phil cfut cho phep khu V1JC tu

tham gia cung Ung cit ca cac lo~i dich VIJ congo Ph~ vi dich VIJ cong rna khu V1JC tu co th~ cung Ung bi giOi h~ trong cac hang hoa tu nhan Thi truong tu nhan vOi cach thuc ho~t dQng cila rnlnh nhin chung khong th~ cung cAp cac dich

V\l cong ph\lc V\l cho lqi fch cua cit ca mQi nguai trong xa hQi Thi truang tu nhan huOOg dSn ph\lC V\l nhiing khach hang co kha nang chi tra cho djch V\l do Chinh phu co th~ hqp d6ng vai nha cung cAp tu nhan d~ cung cAp cac djch V\l cho nguai ngheo hay cung cAp cac hang hoa cong-cQng, tuy nhien khong bao gia

co th~ trong cha vao vi~c hQ tv cung cAp cac djch V\l nay b§.ng ngu6n l\Tc cua rieng minh Chinh phu can bao dam r§.ng nhu c~u cua cit ca mQi ngum d~u duqc quan tam, d~c bi~t 1a ngum ngheo Day 1a mQt trong nhiing 19 do co ban kh§ng dinh r~rrg vi sao khu V\I'C cong can dam nh~ vai tro bao dam cung (rng cac dich V\l cong co ban cho xa hQi

Vi v~y, cac thAt b~i cua thi truang, yeu c~u cong b~ng xa hQi va 8n dinh

kinh t~ vi" mo chi la di~u ki~n can cho S\T can thi~p cua chinh phu S\T can thi~p cua chinh'phu thuang rAt t6n kern S\T can thi~p khong dung cua chinh phu co th~ gay ra nhi~u vAn d~ han 1a giai quy~t vAn d~ thAt b~i cua thi truang Noi cach khac, thAt b~i cua chinh phu co th~ nghiem trQng khong khac gi thAt b~i cua thi

truang "Khi thAt b~i cua chinh phu 100 han nhUng thAt b~i cua thj truang thi vi~c b6 qua thAt b~i cua chinh phu co th~ dfu1 dSn nhUng chi tieu cong kh8ng 16 rna chi dem I~i Iqi ich cho nhiing ngum khong ngheo, ho~c dfu1 d~n nhiffig dich V\l y~u kern d~n n6i chi phi co hQi cho chUng vuqt qua nhUng 1qi fch rna chUng dem l~i cho h~u h~t ngum ngheo"I Chinh vi v~y rna can danh gia duqc lqi ich

va cac chi phi cua S\T can thi~p

Th\TC tS cho thAy, khong phili cu udau thi truang thAt b~i thl S\T can thi~p cua nha nuac se dfu1 d~n thanh congo Vi v~y, thach thuc d~t ra 1a v~y nha nuac nen cung (rng cac dich V\l cong nao va nen chuy~n giao vi~c cung (rng dich VI)

cong cho khu V\TC tu dSn dau?

2 VS vi~c thn tiSn tir nglfoo sil dl}ng dich vI} cong

Dich V\l cong co th~ duqc Nha nuac cung (rng miSu phi cho mQi ngum dan, ho~c co th~ thu phi, l~ phi tir ngum su d\lng djch V\l Nha nuac cO th~ tra ti~n toan bo cho dich V\l cong (dich V\l quAc phong, gift gin an ninh, h~ thAng den cong cOng ) ho~c tra mot phAn cho djch V\l cong (giao thong cong cong, y t~, giao d\lc ) Kinh phi d~ nha nuac tra cho cac djch V\l nay la ill ti~n dong thuS cua nguai dan Vi~c nha nuac tra ti~ nhb ~o ra S\T huang th\l cong b§.ng cua nguai dan v~ cac dich V\l congo Tuy nhien, vi~c nha nuac thu ti~n ciing co nhiing rui ro nhu hi~n tuqng dich V\l b§.ng yang, khach hang khong co quy~n Iva

I Ngful hang th8 gi6i: Bao cao phat triin thi gi6'i 2004: CAi thi~n cae dieh V\l de ph\le V\l nguOi ngheo, NXB Chinh tri Quoe gia, 2003, tr 243

171

chQn; h3.nh vi tham nhung, lang phi, thai dQ cua quy@n, sach nhiSu, phi@n ha, t~

an h6i lQ Xu hUOng chung la chinh phu rna rQng vi~c thu ti@n til nguai su d\ll1g dBi v61 nhUng dich V\l nao co th~ thu dugc Ti@n thu v@ mQt lo~i dich Vl} nao do thuang dugc gQi la phi su d\lng dich Vl} (hQc phi, vi~n phi ) Phi su d\lng la lo~i phi phlli trll cho vi~c su d\lng mQt thu hang hoa, dich Vl} nao do Phi

su d\lng bao dam r~g dich Vl} dugc tra tiSn ttvc ti~p tir nhUng ngum su d\lng dich V\l do Nha nu&c su d\ll1g kinh phi thu dugc tir phi d~ btl d~p l~i chi phi cho dich Vl} congo

Vi~c thu phi sir d\lng co mc d\lng lam gillm tham h\lt ngan sach nha nu&c, khuy~n khich S\I c~ tranh trong cung Ung dich Vl}, ~o ra S\I l\Ia chQn t6t han cho khach hang, khuy~n khich nhUng nguai co khll nang chi tm dong gop kinh phi, tang cuang khll nang giam sat cua khach hang dBi v61 ngum cung Ung

Trong di@u ki~n C\l th~ cua Vi~t Nam hi~n nay, khi ngan sach nha nu&c con eo h~p, trong khi nhu cAu cua xii hQi vS cac lo~i djch Vl} cong ngay cang lOn, vi~c Nha nu&c ti~p tl}c bao c~p trong cung Ung cac dich Vl} cong se dan t&i ch3 ngu6n kinh phi khong du d~ dap Ung dugc yeu cAu cua xii hQi dBi v61 djch Vl} cong cll vS sB lugng va ch~t lugng Han th~ niia, S\I phat triSn cua xii hQi cfing t~o ra diSu ki~n dS co thS tinh toan va huy dQng kinh phi dong gop tir ngum su d\lng, Cl) thS la:

- Khoa hQc - cong ngh~ phat triSn cho phep tinh toan nhanh chong muc sir d\lng cua m3i ca nhan, do la can cu dS thu ti@n til ngum su d\lng dich Vl}

- Thu nh~p cua ngum dan dii tang len nhi@u (thu nh~p binh quan dAu ngum nam 2011 gftp 5 IAn so v61 nam 2000) cho phep mQi ngum co thS tl,I chi tra mQt phAn cac dich V\l congo

- Muc tieu dung cac dich V\l cong cua m3i ngum ngay cang co S\I khac bi~t, do do vi~c thu ti@n cua ngum su d\ll1g se gop phAn bao dam S\I cong b~g

vS muc dQ su d\lng dich Vl}, C\l thS la: ai su d\ll1g nhiSu dich V\l hoij.c dich Vl} v61 chftt lugng cao thi se phai tl,I chi tra amuc cao han

Cac nghien CUll da chi ra ~g, nen thu phi su d\ll1g khi: (i) dich V\l dugc xac djnh ra va co thS g~ tf\IC ti~p v&i ngum su d\ll1g rieng bi~t (m do co thSxac djnh ra ai su d\ll1g dich Vl} va muc dQ su d\lng C\l thS cua nguai do dS tinh ti@n cua ngum sir d\lng); (ii) dich Vl} dugc cung cftp cho thiSu sB (cac dich Vl} nay khong ph\lc Vl} cho da sA, vi v~y thiSu sA sir d\ll1g dich Vl} cAn dong ti@n cho vi~c sir d\ll1g cua minh); (iii) muc tieu dUng cua cac ca nhan la khac nhau (vi~c thu