Bệnh cầu trùng gà bệnh tích và điều trị

Bệnh cầu trùng gàNguyễn Văn ThạchBệnh cầu trùng gà là một loại bệnh do ký sinh trùng gây ra. Tuy là bệnh ký sinh trùng, nhưng lại lây lan rất nhanh. Bệnh gây nhiều thiệt cho chăn nuôi gà đặc biệt nuôi gà theo phương thức nuôi công nghiệp trên nền. Bệnh làm tăng số gà còi, giảm tốc độ lớn cho toàn đàn, gây chết cao ở gà con từ 30100% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, làm giảm sản lượng trứng từ 2040% ở gà đẻ. Cầu trùng sau khi xâm nhiễm vào cơ thể gà tới ký sinh ở tế bào biểu mô ruột gây xuất huyết ruột. Gà bị mất máu và có thể chết. Bệnh phát triển mạnh ở những nơi chăm sóc quản lý kém, chuồng trại thiếu vệ sinh, thức ăn thiếu dinh dưỡng... Bệnh phát triển nhiều và mạnh nhất vào mùa mưa. Gà thường có tỷ lệ mắc bệnh cao, cấp tính trong giai đoạn từ 3 đến 6 tuần tuổi, trong trường hợp vệ sinh không tốt, chuồng trại ẩm, các giai gà lớn hơn cũng có thể mắc ở thể cấp tính gây chết nhiều.Cầu trùng gà thuộc giống Eimeria có nhiều loài gây bệnh khác nhau, tác động vào các đoạn khác nhau của ruột. Trong chăn nuôi gà công nghiệp cần chú ý tới một số loài cầu trùng sau:E. tenella là loài cầu trùng ký sinh ở manh tràng. Đây là cầu trùng nguy hiểm bậc

Bệnh cầu trùng gà

Nguyễn Văn Thạch

Bệnh cầu trùng gà là một loại bệnh do ký sinh trùng gây ra Tuy là bệnh ký sinh trùng, nhưng lại lây lan rất nhanh Bệnh gây nhiều thiệt cho chăn nuôi gà đặc biệt nuôi gà theo phương thức nuôi công nghiệp trên nền Bệnh làm tăng số gà còi, giảm tốc độ lớn cho toàn đàn, gây chết cao ở gà con từ 30-100% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, làm giảm sản lượng trứng từ 20-40% ở gà đẻ Cầu trùng sau khi xâm nhiễm vào cơ thể gà tới ký sinh ở tế bào biểu mô ruột gây xuất huyết ruột Gà bị mất máu và có thể chết Bệnh phát triển mạnh ở những nơi chăm sóc quản lý kém, chuồng trại thiếu vệ sinh, thức ăn thiếu dinh dưỡng Bệnh phát triển nhiều và mạnh nhất vào mùa mưa Gà thường

có tỷ lệ mắc bệnh cao, cấp tính trong giai đoạn từ 3 đến 6 tuần tuổi, trong trường hợp vệ sinh không tốt, chuồng trại ẩm, các giai gà lớn hơn cũng có thể mắc ở thể cấp tính gây chết nhiều

Cầu trùng gà thuộc giống Eimeria có nhiều loài gây bệnh khác nhau, tác động vào các đoạn khác nhau của ruột Trong chăn nuôi gà công nghiệp cần chú ý tới một số loài cầu trùng sau:

E tenella là loài cầu trùng ký sinh ở manh tràng Đây là cầu trùng nguy hiểm bậc

nhất ở gà, gây tỷ lệ chết cao do mất máu (hình 1 và 2)

Hình 1,2: Xuất huyết manh tràng do E tenella

E acevulina là cầu trùng ký sinh ở tá tràng và đoạn đầu của ruột non Khác với

những loài cầu trùng gà khác, E acevulina chỉ ký sinh trên lớp nhung mao ruột (không phải trong tế bào biểu mô) nên không gây xuất huyết ở ruột, không gây chết gà Tuy

nhiên, E acevulina làm giảm mạnh khả năng hấp thu chất dinh dưỡng của ruột khiến cho

gà chậm lớn E chỉ phất hiện được khi mổ khám trên gà mới chết (hình 3)

Hình 3: Cầu trùng ruột non E acervulina

E Maxima và E necatrix là những cầu trùng ký sinh ở đoạn giữa ruột non gây

chết nhiều trong chăn nuôi gà công nghiệp E necatrix thường gây bệnh cấp tình còn E maxima thường gây bệnh ở thể mạn tính Tuy nhiên, khi gây bệnh thường hai loại cầu trùng này kết hợp với nhau nên khó xác định bệnh do loài cầu trùng nào gây ra khi mổ khám (hình 4)

Hình 4,5: Ruột sưng to xuất huyết và hình ảnh tiểu phối tử và đại phối tử dưới

Noãn nang có sức đề kháng cao với ngoại cảnh Ở trong đất, noãn nang có thể sống được 4 đến 9 tháng, ở nơi dâm mát sống được 18 tháng Noãn nang chết nhanh trong điều kiện khô hạn

Gà mắc bệnh khi ăn phải noãn nang cầu trùng có sức gây bệnh Sau khi vào trong đường tiêu hoá của gà, lớp vỏ của noãn nang bị phá huỷ giải phóng ra bào tử (Sporocyst) Bào tử náy chui vào trong tế bào biểu mô ruột, dinh dưỡng tăng kích thước và sinh sản liệt phân tăng số lượng cầu trùng làm hàng loạt tế bào biểu mô bị phá hoại gây viêm ruột, rối loạn chức năng tiêu hoá Gà bị mất máu trở nên gày còm nhợt nhạt, kém linh hoạt Mặt khác, tế bào biểu mô vỡ sản sinh ra độc tố làm cho con vật có thể bị trúng độc, các vi khuẩn cũng có thể từ đẫyâm nhập vào cơ thể gây những bệnh tích khác cản trở trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh

Hình 6: Vòng đời của cầu trùng gà

Triệu chứng:

Ở thể cấp tính, gà ủ rũ, giảm ăn, thiếu máu làm cho mào tích nhợt nhạt, tiêu chảy phân loãng có máu vào thời điểm khoảng 4 đến 5 ngày sau khi nhiễm, tỷ lệ chết cao

Hình 7: Gà tiêu chảy phân loãng có máu

Ở thể mạn tính (xảy ra ở gà lớn), gà đầy bụng, tiêu chảy, thiếu máu, giảm sản lượng trứng, gà thường ít bị chết

Bệnh tích:

Xác chết gầy, mào nhợt nhat, phân dính quanh hậu môn có lẫn máu Cơ nhạt màu

do mất máu (hình), lách nhạt màu, nếu có nhiễm khuẩn kế phát có thể thấy thêm một số bệnh tích khác

tràng E necatrix và E maxima làm trương to đoạn ruột giữa, niêm mạc ruột dày lên, có máu hay dịch nhầy trong ruột và có thể thấy các điểm xuất huyết trên niêm mạc ruột Với cầu trùng E acevulina bệnh tích đặc trưng là các chấm trắng nhỏ nằm rải rác ở phần đầu của ruột non

Chẩn đoán:

Dựa vào triệu chứng bệnh tích ở trên

Xét nghiệm phân theo phương pháp phù nổi fulleborn, darling phát hiện noãn nang

Phết tiêu bản mô phát hiện Merozoite, Microgamet, Macrogamet hoặc Oocyst của Eimeria

Điều trị:

Sử dụng Amprolium liều 36 mg/kgP trộn cám hoặc pha nước cho gà trong 3 ngày liên tục

Phòng bệnh:

Cách ly gà bệnh với gà khoẻ, thực hiện cùng vào cùng ra không nuôi gà nhiều lứa tuổi khác nhau trong cùng một khu vực

Luôn đảm bảo chất độn chuồng phải khô ráo, chất độn chuồng ẩm ướt là môi trường thuận lợi cho cầu trùng phát triển

Nuôi gà trên chuồng sàn có tác dụng tốt tránh cho gà tiếp xúc với mầm bệnh

Sử dụng vaccin sống Coccivac cho gà uống trong giai đoạn 10 ngày tuổi

Với các trại đã có tiền sử bệnh cầu trùng nên sử dụng thuốc trị cầu trùng cho uống với liều điều trị vào thời điểm trước khi bệnh phát ra ở các mùa trước