bài 48 Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đời sống sinh vật

Tác động của ánh sáng lên đời sống động vật thể hiện ở chỗ xuất hiện màu sắc trên thân và mức độ phát triển của cơ quan xúc giác, thị giác tuỳ loài... Theo thân nhiệt, sinh vật được chia

CÂU HỎI THẢO LUẬN:

1 Cường độ và thành phần của phổ ánh sáng như thế nào từ xích đạo đến các cực và từ mặt nước đến đáy sâu?

2 Ánh sáng biến đổi theo những chu

kì nào?

Ánh sáng phân bố không đều theo

không gian và thời gian.

3600 A 0 7600 A 0

Tia tử ngoại Ánh sáng nhìn thấy Tia hồng ngoại

λ

ung thư da.

- Tham gia vào

ung thư da.

- Tham gia vào

- Cung cấp

NL cho QH

- Qđ đến thành phần cấu trúc hệ sắc tố, sự phân bố của TV,…

ung thư da.

- Tham gia vào

- Cung cấp

NL cho QH

- Qđ đến thành phần cấu trúc hệ sắc tố, sự phân bố của TV,…

Tạo nhiệt

Tếch lim

Cây riềng

cà phê

Phong lan

Thông Caribê

Dầu rái

Phi lao

Vạn niên thanh lá đốm Xà cừ Lúa nước

Hãy sắp xếp các cây trên vào 3 nhóm thích nghi với các điều kiện chiếu sáng

khác nhau?

Nhóm cây chịu bóng:

Dầu rái

Quan sát hình 48.2 SGK.

Do nhu cầu ánh sáng khác nhau, TV phân bố theo những tầng khác nhau

trong rừng hay khối nước Ở vùng ôn đới hình thành cây ngày dài và cây ngày

ngắn.

B ẢNG 1.1 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI CỦA CÂY ƯA SÁNG

VÀ CÂY ƯA BÓNG VỚI ĐIỀU KIỆN CHIẾU SÁNG KHÁC NHAU

Cây mọc dưới tán của cây khác hoặc trong hang, nơi bị các công trình nhà cửa… che bớt ánh sáng.

THÂN

CÂY

- Cây mọc nơi trống trải có cành phát đều

ra các hướng Cây thuộc tầng trên của tán rừng có thân cao, cành cây tập trung ở phần ngọn.

- Thân cây có vỏ dày, màu nhạt.

- Thân cây thấp, phụ thuộc vào chiều cao của tầng cây và các vật che chắn bên trên.

- Thân cây có vỏ mỏng, màu thẫm.

LÁ

CÂY

- Phiến lá nhỏ, dày, cứng, có nhiều lớp tế bào mô giậu.

- Lá cây có màu xanh nhạt

- Phiến lá lớn, mỏng, gân ít Mô giậu kém phát triển.

- Lá cây có màu xanh sẫm.

CÁCH

XẾP LÁ

Lá thường xếp nghiêng, nhờ đó tránh bớt những tia sáng chiếu thẳng vào bề mặt lá. Lá nằm ngang Thường có cách sắp xếp xen kẽ nhau.

Động vật chia làm hai nhóm:

+ Nhóm động vật ưa sáng: gồm những động vật hoạt động ban ngày.

Màu sắc trên thân động vật có ý nghĩa

sinh học gì?

Sử dụng Mặt trời để định hướng khi di cư.

+ Nhóm động vật ưa tối: gồm những động vật hoạt động ban đêm, sống trong hang, trong đất hay ở đáy biển sâu.

Nhóm động vật ưa tối thường có đặc

điểm gì?

Tác động của ánh sáng lên đời sống động vật thể hiện ở chỗ xuất hiện màu sắc trên thân và mức độ phát triển của

cơ quan xúc giác, thị giác tuỳ loài.

Quan sát hình 48.4 và cho biết:

Người ta làm thế nào để thay đổi được mùa đẻ trứng của cá hồi?

B ẢNG 1.2 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI CỦA THỰC VẬT

VỚI NHIỆT ĐỘ MÔI TRƯỜNG CÁC ĐẶC ĐIỂM Ý NGHĨA THÍCH NGHI

cứng và dày Hạt của nhiều loại cây có thể tồn tại trong điều kiện nhiệt độ quá nóng hoặc quá

lạnh, gặp khi thuận lợi sẽ nảy mầm

Tăng cường độ thoát hơi

nước khi nhiệt độ tăng

cao, độ ẩm thấp

Thoát hơi nước mạnh sẽ làm giảm nhiệt

độ lá cây

Cây sống nơi khô hạn tích

luỹ nước Để giữ được lượng nước khi cần thiết duy trì hoạt động của tế bào

Theo thân nhiệt, sinh vật được chia làm hai nhóm:

- Sinh vật biến nhiệt: là những sinh vật có nhiệt độ cơ thể phụ

thuộc vào nhiệt độ của môi trường

Theo thân nhiệt, sinh vật được chia làm hai nhóm:

- Sinh vật biến nhiệt: là những sinh vật có nhiệt độ cơ thể phụ

thuộc vào nhiệt độ của môi trường

- Sinh vật đồng nhiệt: là những sinh vật có nhiệt độ cơ thể không

phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường

ĐV biến nhiệt: Nhiệt được tích luỹ trong một gđ

phát triển hay cả đời sống gần như một hằng số

và tuân theo biểu thức: T = (x – k)n

T : tổng nhiệt hữu hiệu ngày.

x : nhiệt độ môi trường.

k : nhiệt độ ngưỡng của sự phát triển (ngưỡng

nhiệt phát triển).

n : số ngày cần để hoàn thành một giai đoạn phát triển hay cả đời sống của sinh vật.

Bài tập áp dụng:

Thời gian phát triển từng giai đoạn sống của sâu sòi Hà Nội: Giai đoạn trứng 8,6 ngày với tổng nhiệt hữu hiệu là 117,7 độ ngày; giai đoạn sâu là

39 ngày; giai đoạn nhộng là 20 ngày; giai đoạn bướm là 2 ngày Nhiệt độ trung bình của môi

trường ở Hà nội là 23,60C

1 Tính ngưỡng nhiệt phát triển của sâu sòi.

2 Tính tổng nhiệt hữu hiệu cho các giai đoạn

sống của sâu sòi.

1 Ngưỡng nhiệt phát triển:

ADCT: T = (x – k).n → k = x – T/n

Thay số có: k = 23,60C – ( 117,7/8,6) ≈ 100C

2 Tổng nhiệt hữu hiệu cho các giai đoạn:

- Giai đoạn sâu: T = (23,6 – 10) 39 ≈ 530 độ ngày

- Giai đoạn nhộng: T = (23,6 – 10) 20 = 272 độ ngày

- Giai đoạn bướm: T = (23,6 – 10) 2 ≈ 27 độ ngày

Thời gian phát triển từng giai đoạn sống của sâu sòi Hà Nội: Giai đoạn trứng 8,6 ngày với tổng nhiệt hữu hiệu là 117,7 độ ngày; giai đoạn sâu là 39 ngày; giai đoạn nhộng là 20 ngày; giai đoạn

bướm là 2 ngày Nhiệt độ trung bình của môi trường ở Hà nội là 23,60C

1 Tính ngưỡng nhiệt phát triển của sâu sòi

2 Tính tổng nhiệt hữu hiệu cho các giai đoạn sống của sâu

sòi

Tại sao để thanh long có quả trái vụ người nông dân lại thắp đèn suốt đêm

trong vườn của mình?

Bài tập về nhà:

Ở ruồi giấm có thời gian của chu kì sống (từ

trứng đến ruồi trưởng thành) ở 250C là 10 ngày đêm, còn ở 180C là 17 ngày đêm Xác định nhiệt

độ ngưỡng của sự phát triển và tổng nhiệt hữu hiệu ngày của ruồi giấm?