Dự án đổi mới mô hình quản lý cá nhân và nhóm làm việc cho ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương chi nhánh quảng ninh

Tuy nhiên, để hoạt động kinh doanh có hiệu quả và luôn đứng vững trên thị trường cạnh tranh đầy khốc liệt thì ngành Ngân hàng nói chung và Ngân hàng Sài Gòn Công thươn

DỰ ÁN ĐỔI MỚI MÔ HÌNH QUẢN LÝ CÁ NHÂN VÀ NHÓM LÀM VIỆC CHO NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI

GÒN CÔNG THƯƠNG CHI NHÁNH QUẢNG NINH

I Giới thiệu thông tin về doanh nghiệp:

Hiện nay, ngành Ngân hàng được xem là một trong những ngành kinh tế chủ chốt, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội Trong từng thời kỳ, đổi mới hoạt động Ngân hàng được coi là đột phá khẩu và có những đóng góp tích cực cho quá trình đổi mới và phát triển kinh tế Việt Nam Chi nhánh Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương tại Quảng Ninh (Saigonbank Quảng Ninh) là đơn vị trực thuộc Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương - Ngân hàng TMCP của Nhà nước và Nhân dân, được thành lập ngày 01/8/2005, hoạt động theo chế độ hạch toán phụ thuộc, có con dấu riêng và bảng cân đối kế toán theo quy định của Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương

Ngành nghề kinh doanh: Huy động vốn, tiếp nhận vốn đầu tư và phát triển,

vay vốn các tổ chức tín dụng khác, cho vay ngắn hạn, trung, dài hạn, chiết khấu thương phiếu, trái phiếu, giấy tờ có giá, làm dịch vụ thanh toán giữa các Ngân hàng Kinh doanh ngoại tệ, thanh toán quốc tế Mua bán, gia công chế tác vàng bạc Dịch vụ cầm đồ

Cơ cấu bộ máy tổ chức của Ngân hàng chúng tôi như sau:

- Ban lãnh đạo: 01 Giám đốc, 02 Phó giám đốc

- 05 phòng chức năng: Tổ chức - Hành chính, Kinh doanh, Kế toán nội bộ, Thanh toán dịch vụ, Ngân quỹ Đứng đầu là các trưởng phòng

- 05 Phòng giao dịch phân bố tại các Thành phố, huyện thị trong tỉnh Đứng đầu là các trưởng phòng

- Tổng số Cán bộ - nhân viên: 70 người

Tuy nhiên, để hoạt động kinh doanh có hiệu quả và luôn đứng vững trên thị trường cạnh tranh đầy khốc liệt thì ngành Ngân hàng nói chung và Ngân hàng Sài Gòn Công thương nói riêng phải không ngừng đổi mới trên các lĩnh vực Nhiều công

ty, cá nhân nổi lên nhờ tự đổi mới, những chỉ một thời gian ngắn lại rơi vào tụt hậu vì họ rung đùi tự mãn Họ đã nhanh chóng quên rằng mình được nổi lên là nhờ tự đổi mới Nhất là trong thời đại ngày nay, khi công nghệ thông tin trong lòng tay mỗi người, thì tốc độ đổi mới của ta ngày càng phải gia tăng Phải biến tự đổi mới thành văn hóa! Vậy, trong bối cảnh hiện nay, đâu sẽ là thời điểm của mỗi cá nhân, của từng doanh nghiệp “tự đổi mới”? Với kinh nghiệm công tác trong ngành Tài chính - Ngân hàng 17 năm, trong đó tại Ngân hàng Sài Gòn Công thương 06 năm và sau khi được học tập môn Quản trị Hành vi tổ chức tại MBA của đại học Griggs, tôi nhận thấy

Phong cách lãnh đạo là lĩnh vực cần thay đổi cấp thiết tại nơi tôi đang công tác hiện

nay

Ban lãnh đạo Ngân hàng Sài Gòn Công thương chi nhánh Quảng Ninh có nhiệm

vụ như sau:

- Chịu trách nhiệm tổ chức chỉ đạo điều hành toàn bộ các mặt hoạt động kinh doanh tiền tệ, tín dụng, thanh toán trong, ngoài nước và dịch vụ ngân hàng trong phạm vi ủy nhiệm của Tổng Giám đốc

- Tham gia với Tổng Giám đốc việc xây dựng triển khai chương trình, kế hoạch kinh doanh

Từ những nhiệm vụ nêu trên có thể thấy tại Ngân hàng Sài Gòn Công thương, nhà lãnh đạo được xác định từ vị trí, nhiệm vụ và hoạt động của họ đối với doanh nghiệp Nhà lãnh đạo xuất hiện ở mọi cấp trong cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Lãnh đạo toàn bộ Ngân hàng có Tổng giám đốc, giám đốc, lãnh đạo phòng có trưởng phòng, lãnh đạo bộ phận có Trưởng bộ phận Càng ở vị trí cao, nhà lãnh đạo càng có quyền lực chức vị và trách nhiệm công việc càng lớn

II Phân tích sự khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý Thực trạng phong cách lãnh đạo tại doanh nghiệp:

Lãnh đạo là một khái niệm phức tạp được định nghĩa là khả năng tác động, thúc đẩy và tạo khả năng để người khác đóng góp cho hiệu quả và thành công của các tổ chức mà họ là thành viên

K.Lewin người Đức, sau sống và làm việc tại Mỹ, trên cơ sở quan sát mối quan hệ của người cán bộ quản lý với người dưới quyền trong việc phân công và quản lý sản xuất đã đi đến phân loại các phong cách lãnh đạo trong sản xuất kinh doanh Ông đưa

ra ba loại phong cách lãnh đạo: Độc đoán, dân chủ, tự do Người lãnh đạo độc đoán,

chuyên quyền là người ra lệnh và chờ đợi sự phục tùng, là người quyết đoán và tích cực, là người lãnh đạo bằng khả năng và khước từ hoặc đồng ý về phần thưởng hay hình phạt Người lãnh đạo dân chủ hay lãnh đạo có sự tham gia, thường tham khảo ý kiến cấp dưới về các hành động và quyết định được đề xuất và khuyến khích sự tham gia của người dưới quyền Loại người lãnh đạo này không hành động nếu không có sự đồng ý của cấp dưới, họ tham khảo ý kiến của cấp dưới trước khi hành động Kiểu người lãnh đạo thứ ba sử dụng rất ít nếu có, quyền lực của họ, dành cho cấp dưới

mức độ độc lập cao, hay “thả cương” trong các hoạt động điều hành Những người lãnh đạo như vậy thường phụ thuộc vào cấp dưới để đề ra mục tiêu, họ thường xem

vai trò của mình là người giúp đỡ.(Phong cách lãnh đạo trong tổ chức sản xuất kinh doanh -tamlyhoc.net)

Mỗi phong cách lãnh đạo có mặt ưu, nhược điểm khác nhau, trong mỗi giai đoạn phát triển của doanh nghiệp cần thể hiện phong cách lãnh đạo tương ứng, phù hợp Ở Việt Nam hiện nay, trong khi các doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài thường có khuynh hướng phát triển phong cách lãnh đạo dân chủ, tự do thì các doanh nghiệp nhà nước thường thiên về phong cách lãnh đạo độc đoán.Trong giai đoạn đầu thành lập doanh nghiệp cần một người lãnh đạo quyết đoán, dám chịu trách nhiệm, thì phong cách lãnh đạo độc đoán là phù hợp Khi doanh nghiệp bước sang giai đoạn ổn định, cần một không khí tự do, dân chủ hơn, phong cách lãnh đạo dân chủ sẽ phát huy được tính tích cực hoạt động của mỗi nhân viên Khi doanh nghiệp đạt đến sự ổn định cao, mọi người đã nắm rõ vai trò, trách nhiệm của mình thì phong cách lãnh đạo tự do, dân chủ sẽ phát huy được hết tính sáng tạo của người lao động Nhìn chung, trong thực tiễn hoạt động kinh doanh cần phối hợp các phong cách lãnh đạo khác nhau Sự tài giỏi của người cán bộ quản lý là sự vận dụng khéo léo các nguyên tắc, thái độ, cách ứng xử của mình sao cho phù hợp với từng đối tượng trong những hoàn cảnh khác nhau, không cứng nhắc

Hiện tại, có rất nhiều người nhầm lẫn giữa công tác lãnh đạo và quản lý Trong một số công ty, đôi lúc công tác lãnh đạo và quản lý được hoán đổi cho nhau nhưng giữa hai định nghĩa này luôn luôn tồn tại sự khác biệt Nhiều nhà phân tích nhấn mạnh sự khác biệt giữa quản lý và lãnh đạo

“Có một sự khác biệt rất rõ nét giữa quản lý và lãnh đạo, và cả hai đều quan trọng Quản lý nghĩa là dẫn dắt, hoàn thành công việc, chịu trách nhiệm và tiến

hành Lãnh đạo là tạo ảnh hưởng, là dẫn dắt định hướng về cách thức, tiến trình, hành động và quan điểm Sự khác biệt này rất quan trọng” Theo Warren Bennis

Tôi rất thích quan điểm của Warren Bennis Trong cuốn sách “Chân dung nhà lãnh đạo” (On becoming a Leader) Ông mô tả cách nhìn nhận của mình về sự khác biệt giữa quản lý và lãnh đạo như sau:

- Quản lý điều hành; lãnh đạo đổi mới

- Quản lý là bản sao; lãnh đạo là bản gốc

- Quản lý duy trì; lãnh đạo phát triển

- Quản lý tập trung vào hệ thống và cấu trúc; lãnh đạo tập trung vào con người

- Quản lý dựa vào sự kiểm soát; lãnh đạo khơi gợi sự tin tưởng

- Quản lý chấp nhận thực tế; lãnh đạo điều tra thực tế

- Quản lý có tầm nhìn hẹp; lãnh đạo có tầm nhìn rộng

- Quản lý hỏi như thế nào và khi nào; lãnh đạo hỏi cái gì và tại sao

- Quản lý tập trung kết quả cuối cùng; lãnh đạo quan tâm tới phạm vi rộng lớn bên ngoài

- Quản lý làm theo; lãnh đạo khởi nguồn

- Quản lý chấp nhận hiện trạng; lãnh đạo thách thức nó

- Quản lý là một chiến sĩ giỏi; lãnh đạo là người của chính họ

- Quản lý làm đúng việc; lãnh đạo làm việc đúng

Một số nhà nghiên cứu (ví dụ: Bennis & Nanus, 1985; Zaleznik, 1977) đồng ý rằng lãnh đạo và quản lý khác nhau về bản chất và có tính loại trừ nhau Người quản lý đề cao tính ổn định, trật tự và hiệu quả trong khi đó người lãnh đạo đề cao tính linh

hoạt, sáng tạo và thích nghi Người quản lý thường quan tâm làm thế nào để hoàn thành công việc và cố gắng huy động mọi người làm việc tốt hơn Người lãnh đạo lại quan tâm là điều gì có ý nghĩa với mọi người và cố gắng thuyết phục mọi người đồng ý về những việc quan trọng sẽ làm Bennis & Nanus(1985, trang 21) cho rằng “người quản lý là người làm mọi việc đúng theo cách và người lãnh đạo là người làm đúng việc cần làm” Các nhà nghiên cứu khác (ví dụ: Bass, 1990; Hickman, 1990; Kotter, 1988; Mintzberg, 1973; Rost, 1991) coi lãnh đạo và quản lý là hai quá trình hoàn toàn khác biệt tuy nhiên họ không cho rằng người lãnh đạo và người quản lý là hai loại người khác nhau Tôi thích nhận xét của Kotter (1990) khi ông phân biệt sự khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý trên phương diện các quá trình cốt lõi và kết quả dự kiến

“Quản lý nhằm tạo ra tính ổn định và trật tự bằng cách:

- Đề ra các mục tiêu hoạt động, thiết lập kế hoạch hành động có thời gian biểu hiện cụ thể và phân bổ các nguồn lực

- Tổ chức và bố trí nhân sự (xây dựng cơ cấu, giao việc cho mọi người)

- Theo dõi kết quả và giải quyết vấn đề

Lãnh đạo lại có xu hướng tạo ra sự thay đổi trong tổ chức bằng cách:

- Xây dựng tầm nhìn tương lai và các chiến lược để thực hiện những thay đổi cần thiết

- Phổ biến và giải thích tầm nhìn

- Thúc đẩy và tạo động lực cho mọi người thực hiện được tầm nhìn đề ra”

Rost (1991) định nghĩa quản lý là một mối quan hệ quyền lực tồn tại giữa người quản lý và các nhân viên cấp dưới để sản xuất ra và bán hàng hóa và dịch vụ Ông

định nghĩa lãnh đạo một mối quan hệ ảnh hưởng đa chiều giữa người lãnh đạo và cấp dưới với mục đích chung là thực hiện hay thay đổi thực sự

Jack Hayhow được biết đến như một nhà sáng lập, trợ lý tổng giám đốc của công

ty Opus, một công ty đào tạo doanh nghiệp có uy tín cho rằng có sự khác biệt rất lớn giữa Lãnh đạo và quản lý Theo ông, quản lý giúp tổ chức phát triển từng cá nhân, chú trọng đến cá nhân, lưu ý đến cá nhân trong hiện tại Lãnh đạo chú trọng vào tập thể hướng đến tương lai Lãnh đạo tập trung tinh thần tập thể của tổ chức hướng tới tương lai, sử dụng tài năng bản thân truyền cảm hứng tới nhân viên để họ thực hiện tốt mục tiêu bằng chính sự say mê của mình

Tại Ngân hàng Sài Gòn Công thương nơi tôi công tác, có sự phân phân quyền rất rõ trong Ban lãnh đạo Ngân hàng Người ra các quyết định định hướng, mục tiêu hoạt động kinh doanh là Ban Tổng Giám đốc, Giám đốc Trưởng các phòng, bộ phận nghiệp vụ chính là người chịu trách nhiệm giám sát, đôn đốc nhân viên tại phòng, bộ phận mình trực tiếp quản lý thực hiện tốt các mục tiêu cụ thể Các phòng, ban trong công ty luôn có sự gắn kết, tác nghiệp cụ thể trong từng khâu vận hành qua các số liệu kế toán để đem lại các dịch vụ tốt nhất cho khách hàng Trong công tác điều hành đôi khi cũng có sự hoán đổi giữa lãnh đạo và quản lý Các Phòng giao dịch của Ngân hàng như một chi nhánh thu nhỏ Tại đó, lãnh đạo phòng là người đưa ra một số chiến lược kinh doanh cho phòng, đồng thời lập kế hoạch thực hiện các mục tiêu, chiến lược đã đề ra Trưởng các phòng nghiệp vụ thường có tốc độ làm việc nhanh, liên tục Họ thường phải làm việc trong nhiều giờ Nhiều công việc của họ mang tính thụ động Họ sử dụng phần lớn thời gian vào công việc phân tích các vấn đề kinh doanh và xây dựng kế hoạch tỉ mỉ để giải quyết các vấn đề đó

Sau một quá trình công tác khá dài trong ngành ngân hàng, tôi nhận thấy: Để một ngân hàng đi đến thành công, các yếu tố như Thương hiệu, Quảng cáo, tiếp thị, Sản

phẩm, kỹ năng cán bộ - nhân viên thôi chưa đủ, các CEO chính là linh hồn quyết định cho sự thành công đó Là ngân hàng thương mại cổ phần hoạt động trên lĩnh vực kinh doanh tiền tệ, tín dụng nên công việc kinh doanh hết sức nhạy cảm và ảnh hưởng rất nhiều từ những yếu tố khách quan Hoạt động chính của Ngân hàng thương mại Sài Gòn Công thương là huy động vốn nhàn rỗi của tổ chức, cá nhân để cho vay, đầu tư Chỉ cần có một sự biến động về giá của một số sản phẩm trên thị trường như dầu lửa, vàng, đô la Mỹ, bất động sản hay thay đổi cơ chế chính sách của nhà nước cũng khiến cho Ngân hàng thành công hay thất bại Mặt khác, trong tình hình hiện nay, hoạt động kinh doanh cuả ngân hàng gặp rất nhiều khó khăn cả về phía khách quan và chủ quan Nhiều ngân hàng được thành lập mới, ngày càng có sự cạnh tranh gay gắt Huy động lãi suất cao, nợ xấu ngày càng tăng lên do các doanh nghiệp, cá nhân vay vốn sử dụng vốn không hiệu quả Công việc cần thiết và cấp bách hơn bao giờ hết là phải xây dựng được một chiến lược kinh doanh phù hợp với tình hình thực tế

Chính vì vậy, nhà lãnh đạo ngân hàng phải xây dựng được tầm nhìn tương lai và các chiến lược để thực hiện những thay đổi cần thiết “Phần tinh tuý thực sự của nhà lãnh đạo là có tầm nhìn”, Rev Theodore M Hesburgh - Hiệu trưởng Trường đại học Notre Dame (Pháp), cho biết

Tại Ngân hàng Sài Gòn Công thương chi nhánh Quảng Ninh, phong cách lãnh đạo chưa thực sự nổi bật, chưa thực sự đem đến thành công cho hoạt động kinh doanh

ngân hàng Phong cách lãnh đạo tự do là phong cách mà lãnh đạo ngân hàng tôi

đang áp dụng Phong cách lãnh đạo này chưa thực sự phù hợp khi mà doanh nghiệp chưa đạt đến độ ổn định cao, mọi người chưa nắm hết rõ vai trò, trách nhiệm của mình Lãnh đạo dành cho cấp dưới mức độ độc lập quá cao, cấp dưới được quyền quyết định công việc trong hoạt động điều hành

Nhà lãnh đạo mới chỉ thực hiện vai trò chỉ đạo, hỗ trợ, tham gia chứ chưa thực sự hướng đến thành quả - khuyến khích nhân viên đạt đến mức độ hoàn thành công việc cao nhất Nhà lãnh đạo chưa cho nhân viên thấy được sự đam mê, lòng quyết tâm, niềm khát khao chiến thắng Họ chưa cho nhân viên thấy được ngọn lửa nhiệt huyết dành cho những chiến lược, tầm nhìn đã xây dựng trước đó Họ chưa sử dụng hết tài năng bản thân truyền cảm hứng tới nhân viên để họ thực hiện tốt mục tiêu bằng chính sự say mê của mình

Tôi rất thích câu nói: Nhà lãnh đạo là người thúc đẩy, truyền cảm hứng

“Điều khác biệt giữa ông chủ và người lãnh đạo là ông chủ thì nói “hãy tới đó đi” còn người lãnh đạo thì nói “Nào chúng ta cùng đến đó”, E M Kelly, tác giả cuốn Growing Disciple nói Người lãnh đạo thúc đẩy và truyền cảm hứng cho những người trong tổ chức của mình, giúp đỡ họ đạt được mục tiêu đã đề ra Để làm được điều này, bạn cần phải chung lưng đấu cật với đội ngũ của mình Bạn cần trở thành một huấn luyện viên thực sự, một nhà quân sự,một chuyên gia tâm lý, một người

Cựu Tổng tư lệnh quân đội Mỹ - Eisenhower đã rất đúng khi nói rằng: “Thúc đẩy chủ yếu là hướng mọi người làm điều mà họ muốn làm” Phần sau của câu nói này rất quan trọng “điều mà họ muốn làm” Một người lãnh đạo thực sự phải biết khuyến khích để nhân viên đạt được mục tiêu của tổ chức bằng chính sự say mê của mình

Ở Ngân hàng Sài Gòn Công thương, để trở thành người lãnh đạo hiệu quả là công việc đầy thử thách và khó khăn Bên cạnh các mức độ khác nhau về kỹ năng và năng khiếu để trở thành người lãnh đạo hiệu quả thì còn xuất hiện một số khó khăn trở ngại mà nhà lãnh đạo ngân hàng gặp phải: Do tính chất công việc và đặc thù kinh doanh lĩnh vực tiền tệ, tín dụng nên ít tạo ra môi trường sáng tạo cho nhân viên, mô hình làm việc nhóm chưa phát triển và phát huy chưa hiệu quả Nhân viên tại các

phòng, bộ phận còn thiếu kỹ năng và kinh nghiệm làm việc theo nhóm Các hoạt động kinh doanh mang tính cục bộ theo từng phòng, bộ phận, ai làm việc của người

ấy theo nhiệm vụ đã được phân công Giữa các nhân viên với nhau, chưa có sự trao đổi thông tin công việc và các thông tin liên quan đến khách hàng mang tính chuyên nghiệp hoặc theo quy trình chuẩn mà sự trao đổi thông tin (nếu có) thường mang tính tự phát Nhân viên chủ yếu thực hiện, tuân thủ theo các quy trình, quy chế, chế độ quy định của ngành, pháp luật nhà nước theo từng chức năng, nhiệm vụ cụ thể của các phòng ban trong chi nhánh trong khi lãnh đạo các phòng ban trực tiếp kiểm soát quá trình thực hiện, tuân thủ đó Mặt khác, ngân hàng thường phải đối mặt với những thay đổi tạo ra áp lực cho các giải pháp nhanh chóng, các công việc thường được thực hiện nhanh và trong ngắn hạn nên việc giải quyết công việc thường mang tính áp đặt, thui chột những cố gắng và sáng tạo của nhân viên Ban lãnh đạo chưa có chính sách đãi ngộ người lao động kịp thời, thỏa đáng, chế độ khen thưởng chưa rõ ràng, đôi khi còn cào bằng, thiếu minh bạch Chi phí quản lý được tiết kiệm tối đa nên các buổi tọa đàm, hội nghị, sinh hoạt tập thể trong doanh nghiệp không được duy trì thường xuyên hoặc rất ít khi được tổ chức vì thiếu kinh phí Nhân viên toàn chi nhánh ít có cơ hội tiếp xúc trực tiếp, giao lưu học hỏi các kỹ năng làm việc, trao đổi chuyên môn nghiệp vụ và không có điều kiện phát biểu ý kiến cá nhân cũng như nắm bắt các thông tin, tình hình hoạt động của doanh nghiệp Công tác đào tạo mới và đào tạo lại cũng chưa được lãnh đạo quan tâm đúng mức

III Đề xuất các giải pháp:

Vậy ngay từ bây giờ, để trở thành một ngân hàng có phong cách lãnh đạo phù hợp, đội ngũ nhân viên tinh nhuệ, thành thục chuyên môn nghiệp vụ, am hiểu kỹ năng làm việc nhóm, doanh nghiệp phải xây dựng được chiến lược tầm nhìn đổi mới Thay đổi phong cách lãnh đạo, đào tạo kỹ năng làm việc nhóm và có các hoạt động