Xây dựng quy tắc đổi mới và năng lực lãnh đạo tại công ty cao su sao vàng

Các nghiên cứu trên thế giới gần đây đã công bố báo cáo cho rằng các nhà lãnh đạo hiệu quả đã giảm lòng tự trọng của họ để khuyến khích những thành viên trong tổ chức cùng thực hiện vai

XÂY DỰNG QUY TẮC ĐỔI MỚI VÀ NĂNG LỰC LÃNH

ĐẠO TẠI CÔNG TY CAO SU SAO VÀNG

MỞ ĐẦU

Một trong những nhân tố qua trọng quyết định đến sự thành bại của một tổ chức chính là vai trò của lãnh đạo Người ta có thể đánh giá một tổ chức bằng tấm gương của những nhà lãnh đạo Vậy lãnh đạo là gì? Các phong cách lãnh đạo khác nhau có ảnh hưởng thế nào đến tổ chức? “Có bao nhiêu người đưa ra định nghĩa khác nhau về khả năng lãnh đạo thì có bấy nhiêu định nghĩa khác nhau về nó” (Stogdill,1974) Có một số nhà lãnh đạo thì ra lệnh cho cấp dưới, một số khác thì cố gắng thuyết phục họ, có những nhà lãnh đạo lại khuyến khích cấp dưới để họ tự đưa ra quyết định vì vậy, có rất nhiều phong cách lãnh đạo hoặc các cách tiếp nhận khác nhau mà những nhà quản lý sử dụng

Các nghiên cứu trên thế giới gần đây đã công bố báo cáo cho rằng các nhà lãnh đạo hiệu quả đã giảm lòng tự trọng của họ để khuyến khích những thành viên trong tổ chức cùng thực hiện vai trò lãnh đạo Điều này đồng nghĩa với việc người lãnh đạo bằng tâm huyết và trí tuệ của mình giải phóng mọi tiềm năng của các thành viên để họ làm việc theo định hướng thống nhất

Như vậy, quan niệm mới đã thống nhất khái niệm rằng lãnh đạo là khả năng tác động, thúc đẩy và tạo động lực để những người khác đóng góp cho sự hiệu quả

và thành công của tổ chức mà họ là thành viên

Công ty CP Cao su Sao Vàng

Sau khi học xong môn Quản trị hành vi tổ chức, là một nhà chúng ta sẽ nghiên cứu và đưa ra phân tích cho tình huống thực tiễn về công tác bán hàng tại Công

ty CP Cao su Sao Vàng (SRC)

Công ty cổ phần Cao su Sao Vàng, tiền thân là Công ty Cao su Sao Vàng được thành lập 1960, chuyên sản xuất các loại săm lốp dành cho máy bay phản lực, ô

tô, xe máy, xe đạp và các sản phẩm cao su kỹ thuật Được ra đời sớm nhất trong nghành cao su Việt Nam, SCR là trung tâm trong các lĩnh vực; Thiết kế phân tích cấu trúc các sản phẩm cao su cao cấp; Thiết lập các công thức pha chế và xây dựng các phương pháp gia công cao su, áp dụng các kỹ thuật tiên tiến trong khảo sát, phân tích và thí nghiệm, nhằm hoàn thiện công nghệ sản xuất, Thiết kế thử nghiệm và chế tạo tiện công nghệ, bao gồm các khuân mẫu dụng cụ, phụ tùng máy và thiết bị trong lĩnh vực sản xuất sản phẩm cao su; SRC đã đầu tư rất nhiều kinh phí , nhân lực và vật lực để phát triển sản xuất, nhằm đưa ra thị trường những sản phẩm cao su mang thương hiệu SCR có khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, có những đặc tính phù hợp với điều kiện đường xá, đặc điểm sử dụng và thời tiết của Việt Nam Tháng 12/2009 với lý do

cá nhân , Trưởng phòng tiếp thị bán hàng cảu SCR chuyển công tác, Trưởng bộ phận tiêu thụ săm lốp, xe đạp, xe máy (Một nhân viên trẻ vừa ra trường làm việc tại SCR được 3 năm) được bổ nhiệm thay thế, Quyết định này của TGĐ làm ngỡ ngàng nhiều nhân viện, họ cho rằng Anh ấy còn trẻ quá để đảm đương một công việc lớn: Lãnh đạo 35 thành viên, quản lý mạng lưới bán hàng cả trong và ngoài nước và hơn cả là thành quả lao động của 1.800 nhân viên trong công ty có được thị trường chấp nhận? Quý 1 năm 2010 doanh thu bán hàng của SRC giảm 17% so với Quý 4 năm 2009, sản phẩm nằm chật cứng tại các kho: Với doanh

nghiệp sản xuất Kinh doanh, việc doanh thu tiêu thụ giảm sút lien tục trông thời gian dài là đáng lo ngại, được sự ủy quyền của Ban Giám đốc Phòng bán hàng được họp khẩm cấp về công tác bán hàng thời gian qua, Trưởng bộ phận săm lốp (Mặt hàng chiếm 62% doanh thu) đưa ra ý kiến: “Nhằm kích thích khách hàng, tăng tỷ lệ khuyến mại cho mặt hàng săm lốp lên 5% doanh thu thay cho 3% đang thực hiện” Trưởng phòng bán hàng bác bỏ vì cho rằng “Đại lý muốn

có khuyến mại mức cao nhất, nếu tất cả các mặt hàng cùng đòi hỏi như vậy thì chúng ta chẳng còn gì” Buổi họp kết luận rằng, tất cả các cá nhân trong từng bộ phận nhận nhiệm vụ cụ thể, phải có trách nhiệm hoàn thành mục tiêu đề ra và đưa ra tỷ lệ thưởng phạt cho bộ phận nào hoàn thành hoặc không hoàn thành nhiệm vụ Doanh thu quý 2 năm 2010 tiếp tục giảm 21% Ở đây chúng ta sẽ làm

rõ và phân tích các nội dung sau:

o Phong cách lãnh đạo của trưởng phòng bán hàng mới có thật sự phù hợp?

o Xác định hành vi lãnh đạo hiệu quả của người lãnh đạo

o Trong tương lại SRC nên có kế hoạch gì?

I NĂNG LỰC CẦN THIẾT CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO

Đề cập đến vai trò của người lãnh đạo, Thomas John Watson – người khai sinh

và cựu chủ tịch của Tập đoàn IBM khẳng định, đây chính là xương sống của một công ty vững mạnh Ông đề cao chữ “man” (con người) trong từ “manager” (Nhà quản lý) Ông cho rằng: “Một người sẽ được biết đến bằng chính công ty

mà người đó nắm giữ”, đồng thời, một công ty sẽ được biết đến bằng chính những con người mà nó có”

Watson luôn tin vào tầm quan trọng của việc chia sẻ một tầm nhìn chung Để giành được thành công, người lãnh đạo phải đảm bảo rằng mọi người trong công

ty phải cùng hướng về 1 nơi Trong 1 lần nói chuyện với nhân viên, Watson nói:

“Chúng ta đã chứng minh được giá trị của máy móc với thế giới, và tôi cảm thấy bổn phận của chúng ta là phải lên kế hoạch để việc kinh doanh có thể tiến triển liên tục Tôi muốn tất cả các bạn có cùng tầm nhìn và niềm tin ở IBM” Ông cho rằng: “ Chúng tôi luôn tiến lên ở IBM, đó là vì mọi người sẵn sàng nắm bắt cơ hội, tự tin vượt qua các chướng ngại và thử thách những điều mới mẻ”

Thực tế đã chứng minh IBM luôn dẫn đầu thế giới về công nghệ phần mềm Ở Ông có sự kết hợp hoàn hảo của trí tuệ, khả năng cảm nhận thực tế, lòng tự tin, chấp nhận thách thức và luôn hướng lên phía trước Điều này đã chỉ ra rằng các nhà lãnh đạo hiệu quả có những đặc tính nhất định Từ khi bắt đầu có nền văn minh, con người đã quan tâm đến những nhà lãnh đạo với phần còn lại của chúng ta Binh pháp Tôn Tử chỉ ra năm tiêu chuẩn của người làm tướng mà ông

cho là mẫu mực: Người làm tướng phải có đủ trí, tín, nhân, dũng và nghiêm.

Những người Ai cập cổ đại đòi hỏi các nhà lãnh đạo của họ phải có uy quyền,

sự sáng suốt và tính công bằng Triết gia Hy lạp Plato thì yêu cầu sự khôn ngoan, lòng dũng cảm, tính chừng mực và công bằng

Điều gì tạo nên một nhà lãnh đạo? Một nhà lãnh đạo cần thiết phải có năng lực gì? Một cuộc khảo sát lớn vào cuối thập niên 1940 đã kết luận rằng không

thể có một danh mục nhất quán các đặc tính rút ra được từ hàng trăm nghiên cứu

đã thực hiện cho đến lúc đó Tuy nhiên, cách tiếp cận lãnh đạo theo năng lực đã

cố gắng xác định các đặc điểm của nhà lãnh đạo hiệu quả

Bảy loại năng lực lãnh đạo hiệu quả bao gồm:

Kiến thức kinh doanh  Sự nhạy cảm nhạy bén  Tính liêm chính  Nghị lực

 Động lực lãnh đạo  Sự tự tin  Trí tuệ

Cách tiếp cận theo năng lực ngụ ý rằng năng lực chỉ nói lên tiềm năng lãnh đạo chứ không khẳng định sự lãnh đạo trong thực tiễn Những người có các đặc tính trên trở thành các nhà lãnh đạo hiệu quả vì họ đã phát triển tiềm năng lãnh đạo của họ ở mức đầy đủ hơn Điều này có nghĩa các công ty phải làm nhiều hơn là tuyển người đã có năng lực nhất định

Trong các thập niên 1940 và 1950, các học giả từ Ohio State University, University of Michigan và Harvard University đã nghiên cứu và tổng kết ra hai nhóm hành vi khác nhau khiến các nhà lãnh đạo trở nên hiệu quả Sau đây là hai nhóm hành vi khiến các nhà lãnh đạo trở nên hiệu quả theo quan điểm về cách tiếp cận lãnh đạo theo hành vi:

+ Nhóm thể hiện các hành vi hướng theo con người (people-oriented behavior): Bao gồm niềm tin và sự tôn trọng đối với cấp dưới, chứng tỏ sự quan tâm thành

thật đến nhu cầu của họ và có mong muốn tìm kiếm lợi ích cho họ Các nhà lãnh đạo mang đậm phong cách hướng về con người lắng nghe các đề xuất của nhân viên, cư xử tốt với nhân viên, ủng hộ các mối quan tâm của họ khi cần và đối xử với nhân viên một cách bình đẳng

Trưởng phòng của SRC là một điển hình kiểu lãnh đạo không tể hiện các hành

vi hướng theo con người Ông chưa phải là người có kỹ năng tốt và khả năng quán xuyến công việc, Ông áp đặt trách nhiệm cho từng nhân viên và không tôn trọng chuyên môn của họ Sự thiếu cởi mở của Ông đã không chiếm được sự tin tưởng và long quý trọng của nhân viên

+ Nhóm thể hiện hành vi lãnh đạo theo nhiệm vụ (task oriented leadership

việc Các nhà lãnh đạo hướng theo nhiệm vụ giao cho các nhân viên các công việc cụ thể, xác định rõ công việc của họ và các thủ tục, bảo đảm rằng họ tuân theo các quy tắc của công ty, thúc đẩy họ đạt được các năng lực công tác Họ liên tục thực hiện các mục tiêu và thách thức các nhân viên vượt qua các tiêu chuẩn cao đó

Phong cách lãnh đạo của trưởng phòng bán hàng khi nhận thấy gặp khó khăn

là một phần hành vi lãnh đạo theo nhiệm vụ và lãnh đạo chỉ đạo Ông giao cho cấp dưới từng người một những nhiệm vụ cụ thể….mọi cố gắng của ông là để đảm bảo rằng sản phẩm sản xuất ra bán được trên thị trường, nhưng ông đã bắt đầu thất bại, trong đồ nghề của nhà lãnh đạo, giao quyền và ủy thác công

việc là một trong những kỹ năng thiết yếu , ủy thác công việc thành công, nhà lãnh đạo tự giải phóng mình để đầu tư thời gian một cách hiệu quả hơn Quan trọng hơn nữa, điều này tạo động lực cho nhân viên khi họ cảm thấy được tin tưởng và có cơ hội thể hiện mình Họ sẽ thấy công việc lôi cuốn họ hơn và họ sẵn sang cống hiến cho tổ chức.

Các chuyên gia về lãnh đạo hướng theo hành vi cho rằng kiểu lãnh đạo theo con người thường đi kèm với mức độ hài lòng nghề nghiệp cao hơn của cấp dưới, cũng như có ít trốn việc hơn, ít kêu ca hơn và mức độ thay đổi nhân viên thấp hơn Tuy vậy, kết quả thực hiện công việc có xu hướng kém hơn so với nơi có các nhà lãnh đạo theo hướng nhiệm vụ Mặt khác, lãnh đạo theo hướng nhiệm

vụ dường như tăng được hiệu năng và khả năng thống nhất theo nhóm

Các chuyên gia về lãnh đạo hướng theo hành vi cho rằng hai kiểu lãnh đạo này độc lập nhau Một số người ở mức độ cao hoặc thấp ở cả hai kiểu, một số khác thiên về một trong hai kiểu còn phần lớn ở mức giữa hai kiểu Trên thực tế, kiểu lãnh đạo tốt nhất phụ thuộc vào hoàn cảnh Về mặt tích cực, cách tiếp cận theo hành vi đặt cơ sở cho hai kiểu lãnh đạo chính, hướng theo con người và hướng theo nhiệm vụ mà nhiều thuyết lãnh đạo đương thời nêu ra Trong tình huống ở SRC, Trưởng phòng bán hàng đã thất bại, thực tế doanh thu 2 quý liền tiếp tục

giảm sút

II CÁC PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO HIỆU QUẢ

a Phong cách lãnh đạo chỉ đạo: Là các hành vi làm sáng tỏ, xác định tâm lý

cho cấp dưới Nhà lãnh đạo chỉ rõ các mục tiêu công việc, các phương tiện để đạt mục tiêu và các tiêu chuẩn đánh giá công việc nó cũng bao gồm việc xử dụng hợp lý các phần thưởng và kỷ luật Lãnh đạo chỉ đạo cũng giống như lãnh

đạo theo nhiệm vụ đã được mô tả ở phần trước Tình huống SRC cho thấy Trưởng phòng bán hàng là điển hình về kiểu lãnh đạo này Ông đã xử dụng các mệnh lệnh của mình bằng một thái độ quả quyết Ông dập tắt sự chần chừ của cấp dưới, Ông đối mặt với với mối nguy hiểm và sẵn sàng chịu trách nhiệm về quyết định của mình

b Phong cách lãnh đạo hỗ trợ: Các hành vi này tạo hỗ trợ về tâm lý cho cấp

dưới Nhà lãnh đạo tỏ ra thân thiện, dễ tiếp xúc, làm cho công việc thú vị hơn,

cư xử với nhân viên bằng sự tôn trọng như nhau và thể hiện sự quan tâm đối với tình hình, nhu cầu và phúc lợi của các nhân viên Lãnh đạo hỗ trợ cũng giống như lãnh đạo hướng theo con người đã mô tả ở phần I và phản ánh lợi ích của

hỗ trợ xã hội nhằm giúp các nhân viên đương đầu với tình huống nhiều sức ép

c Phong cách lãnh đạo tham gia: Các hành vi này khuyến khích và tạo thuận

lợi cho nhân viên tham gia vào các quyết định vượt ra ngoài công việc của họ Nhà lãnh đạo tham vấn nhân viên, hỏi đề xuất của họ và xem xét nghiêm túc các

ý kiến này trước khi quyết định Lãnh đạo tham gia liên quan đến việc cho nhân viên tham gia vào việc ra quyết định

d Phong cách lãnh đạo hướng đến thành quả:

Phong cách lãnh đạo của trưởng phòng bán hàng SRC là phong cách lãnh đạo định hướng thành tích, hướng đến thành quả Hành động của Ông cho thấy ông không ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của mọi người

Trong tương lai, trưởng phòng bán hang SRS nên cân nhắc xem xét lại phong cách lãnh đạo xem có phù hợp với môi trường kinh doanh cũng như khả năng thay đổi phù hợp cho tổ chức trong giai đoạn khó khăn này Để hỗ trợ TGĐ cơ quan tham mưu điều hành, chúng ta hãy thử áp dụng các biện pháp sau:

- Trang bị lại các kỹ năng lãnh đạo do xuất hiện nhu cầu quản trị kế hoạch, giao tiếp hiệu quả; kỹ năng truyền cảm hứng, kích thích lòng nhiệt tình trong lao động;

- Phát huy tối đa các khả năng tiềm ẩn: thiết lập hệ thống tư duy sáng tạo Chia

sẻ kinh nghiệm, ý kiến, làm việc nhóm và tạo ra một môi trường tổ chức có hệ thống văn hóa học tập;

- Nâng cao và phát huy phong cách lãnh đạo trực tiếp;

Với cách thay đổi tích cực của trưởng phòng bán hàng cộng với sự đồng thuận của ban Giám đốc và lãnh đạo của các phòng ban khác, chúng tôi tin tưởng tình hình kinh doanh và doanh thu của SRC trong quí 3 sẽ tốt hơn rất nhiều và sẽ tiếp tục phát triển cũng như gặt hái nhiều thành công mạnh mẽ hơn cùng đất nước

III KẾT LUẬN

Trên đây là những khảo sát, nghiên cứu của về vai trò của lãnh đạo, các năng lực cần thiết của một nhà lãnh đạo hiệu quả Trên cơ sở đó, chóng ta đã đi sâu phân tích tình huống SRC để đưa ra một số ứng dụng trong mối liên hệ với tình huống của một số nhà lãnh đạo nổi tiếng khác trên thế giới Nghiên cứu này cho chúng tôi có được cái nhìn toàn cảnh và sâu sắc hơn về các đặc tính, sự phát triển, của các nghiên cứu về lãnh đạo và vai trò của người lãnh đạo trong cuộc sống hiện đại

Bài viết cũng đi sâu phân tích về các hành vi lãnh đạo hiệu quả trong các tình huống Điều này ngụ ý rằng, có thể không có hành vi lãnh đạo hiệu quả nào phù hợp với tất cả các tình huống Điều quan trọng là các nhà lãnh đạo cần đưa ra những quyết định phù hợp trong từng tình huống Điều này là yếu tố sống còn đảm bảo thành công của tổ chức

Các nguồn tài liệu tham khảo:

- Quản trị hành vi tổ chức, nhà xuất bản thống kê 2008

- Tổ chức và hành vi (Organisation and Behaviour), BPP Professional Education

- Giới thiệu về quản lý (Introduction to Management – Richard Pettinger )

- Phong cách quản lý của lãnh đạo IBM (Internet)

- Thế giới quả là rộng lớn và có nhiều việc phải làm (KIM WOO CHOONG – NXB Văn hóa thông tin

- Binh pháp Tôn Tử (Mã Nhất Phu- Nhà xuất bản Văn hóa Thông Tin)

- Getting to yes, Roger Fisher – William Ury – Bruce Patton, bản dịch tiếng Việt : Để thành công trong đàm phán, người dịch: Nhóm Biên dịch INNMA, Hiệu đính : Vũ Thái Hà MBA, Thành phố Hồ Chí Minh 2007

- Cẩm nang kinh doanh HAVARD – Kỹ năng Thương lượng (Business Essentials – Negotiation)