Nâng cao kỹ năng giới thiệu sách cho sinh viên ngành khoa học thư viện khoa thư viện văn phòng trường đại học sài gòn

Hiện tại, chỉ hiếm hoi có công trình Writing Book Reviews Viết bài giới thiệu sách của tác giả John Drewry 1974 hay Biomedical, Scientific and Technical Book Reviewing Giới thiệu sách Y

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN

NÂNG CAO KỸ NĂNG GIỚI THIỆU SÁCH

CHO SINH VIÊN NGÀNH KHOA HỌC THƯ VIỆN

KHOA THƯ VIỆN VĂN PHÒNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

MỤC LỤC

BẢN TÓM TẮT 4

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN NÂNG CAO KỸ NĂNG GIỚI THIỆU SÁCH CHO SINH VIÊN NGÀNH KHOA HỌC THƯ VIỆN KHOA THƯ VIỆN VĂN PHÕNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÕN 4

DANH MỤC BIỂU ĐỒ 5

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 6

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 7

MỞ ĐẦU 8

1 Tính cấp thiết của đề tài 8

2 Mục tiêu đề tài 9

3 Phạm vi nghiên cứu 9

4 Phương pháp nghiên cứu 9

5 Nội dung nghiên cứu 11

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG GIỚI THIỆU SÁCH 12

1.1 Các khái niệm 12

1.1.1 Kỹ năng 12

1.1.2 Giới thiệu sách 12

1.2 Mục đích và vai trò của giới thiệu sách 13

1.2.1 Mục đích 13

1.2.2 Vai trò 13

1.3 Các kỹ năng giới thiệu sách 13

1.3.1 Kỹ năng viết 14

1.3.2 Kỹ năng nói 15

1.4 Cấu trúc bài giới thiệu sách 18

1.5 Tiêu chí cho kỹ năng giới thiệu sách 20

1.5.1 Tiêu chí lựa chọn sách 20

1.5.2 Tiêu chí kỹ năng giới thiệu sách: 26

1.6 Tiểu kết 28

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KỸ NĂNG GIỚI THIỆU SÁCH CỦA SINH VIÊN NGÀNH KHOA HỌC THƯ VIỆN KHOA THƯ VIỆN VĂN PHÕNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN 29

2.1 Thực trạng kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên ngành Khoa học Thư viện Khoa Thư viện Văn phòng trường Đại học Sài gòn 29

2.1.1 Thói quen đọc sách 29

2.1.2 Kỹ năng lựa chọn sách để giới thiệu 30

2.1.3 Kỹ năng viết bài giới thiệu sách 31

2.1.4 Kỹ năng trình bày trước công chúng 36

2.1.5 Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của kỹ năng giới thiệu sách 40

2.2 Thực trạng về chương trình đào tạo kỹ năng giới thiệu sách cho sinh viên ngành Khoa học Thư viện Khoa Thư viện Văn phòng trường Đại học Sài gòn 40

2.3 Tiểu kết 42

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KỸ NĂNG GIỚI THIỆU SÁCH 44

3.1 Giải pháp cải thiện kỹ năng đọc sách 44

3.2 Giải pháp cải thiện kỹ năng viết bài giới thiệu sách 45

3.2.1 Giải pháp về cơ sở lý luận 45

3.2.2 Giải pháp về chương trình đào tạo 49

3.3 Giải pháp về chương trình giới thiệu sách 50

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 52

Kết luận 52

Kiến nghị 53

TÀI LIỆU THAM KHẢO 54

PHỤ LỤC A 56

PHỤ LỤC B 60

BẢN SAO THUYẾT MINH ĐỀ TÀI 75

1 Vấn đề nghiên cứu (vấn đề, tính cấp thiết): Là kỹ năng cần thiết cho sinh viên

ngành Thư viện nhưng vẫn chưa có một công trình hay một cuốn sách cụ thể nghiên cứu Đa số là những bài viết ngắn được lưu hành trên mạng với hình thức là chia sẻ kinh nghiệm, nhưng lại không giải quyết được nhiều vấn đề về giới thiệu sách

2 Mục đích nghiên cứu/mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát thực trạng về kỹ năng giới

thiệu sách của sinh viên, từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao kỹ năng này

3 Nhiệm vụ/nội dung nghiên cứu/câu hỏi nghiên cứu

- Nhiệm vụ: Tìm hiểu về các kỹ năng giới thiệu sách đã từng được nghiên cứu; Khảo

sát ý kiến; Phân tích, đánh giá và rút ra các ý nghĩa dữ liệu

- Nội dung nghiên cứu: Kỹ năng giới thiệu sách

- Câu hỏi nghiên cứu: Ngành thư viện có đào tạo chuyên sâu về giới thiệu sách chưa?

Tầm quan trọng của công việc này trong công tác thư viện? Các yếu tố cấu thành kỹ năng giới thiệu sách hoàn chỉnh là gì? Chúng ta cần làm gì để nâng cao kỹ năng này cho sinh viên ngành thư viện?

4 Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp chuyên gia; điều tra, khảo sát; nghiên cứu

tài liệu; phân tích, tổng hợp

5 Kết quả nghiên cứu: Sinh viên ngành Khoa học Thư viện Khoa TVVP chưa được

tiếp cận kỹ năng này một cách khoa học và có hệ thống Cần xem xét, nghiên cứu và đưa vào giảng dạy kỹ năng này

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

1 Biểu đồ 2.1 Biểu đồ tròn thể hiện thói quen đọc sách của

sinh viên ngành Khoa học Thư viện

29

2 Biểu đồ 2.2 Biểu đồ tròn thể hiện tiêu chí ưu tiên trong việc

chọn sách để giới thiệu

30

3 Biểu đồ 2.3 Biểu đồ thể hiện việc tham dự các chương trình

4 Biểu đồ 2.4 Biểu đồ thể hiện các chương trình giới thiệu

5 Biểu đồ 2.5 Biểu đồ cột thể hiện kỹ năng xác định nội dung

mở bài giới thiệu sách của sinh viên

32

6 Biểu đồ 2.6 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng xác định nội

dung trọng tâm khi viết bài giới thiệu sách

33

7 Biểu đồ 2.7 Biểu đồ cột thể hiện nội dung cần trình bày khi

viết bài giới thiệu sách

34

8 Biểu đồ 2.8 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng xác định nguyên

tắc trình bày nội dung của sinh viên

35

9 Biểu đồ 2.9 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng sử dụng tốc độ

giọng nói khi thuyết trình giới thiệu sách

36

10 Biểu đồ 2.10 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng sử dụng cao độ

của giọng nói khi thuyết trình giới thiệu sách của sinh viên

37

11 Biểu đồ 2.11 Biểu đồ tròn thể hiện thói quen di chuyển trên

12 Biểu đồ 2.12 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng sử dụng ngôn

ngữ cử chỉ khi thuyết trình giới thiệu sách 39

13 Biểu đồ 2.13 Biểu đồ tròn thể hiện nhận thức của sinh viên

về tầm quan trọng của kỹ năng giới thiệu sách

40

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

LCC Library of Congress Classification LCSH Library of Congress Subject Heading

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Bằng phương pháp khảo sát bằng phiếu hỏi và xin ý kiến chuyên gia, thu thập tài liệu và phân tích Công trình nghiên cứu này là kết quả của quá trình xây dựng hệ thống lí luận cơ bản nhất về kỹ năng giới thiệu sách

Kỹ năng này bao gồm 2 bộ phận cấu thành: Kỹ năng viết, Kỹ năng nói trước công chúng Thông qua việc thu thập tài liệu, dùng ý kiến chuyên gia để bảo vệ các quan điểm cũng như đề xuất, nhóm tác giả đã xây dựng hoàn thiện lí luận cơ bản về việc chọn sách, đọc sách và viết bài Giới thiệu sách

Ngoài ra, các số liệu khảo sát thực trạng đã chỉ ra các thông tin như sau: Về cơ bản, sinh viên đã nắm rõ các vấn đề lý luận về kỹ năng giới thiệu sách Tuy nhiên, vẫn

cò mộ bộ phận sinh viên chưa đáp ứng được yêu cầu về kỹ năng đọc sách có hiệu quả

Từ việc thu thập ý kiến chuyên gia, nhóm tác giả nhận được sự ủng hộ của các quý thầy cô về việc: nhận thức đúng về tầm quan trọng của kỹ năng này đối với công tác thư viện Ngoài ra, tùy mỗi chuyên gia lại có đề xuất khác nhau về việc xây dựng chương trình đào tạo về kỹ năng này Tuy nhiên theo định hướng chung, tất cả chuyên gia đều đồng thuận cho rằng: Môn học này cần được hướng dẫn nghiêm túc cho sinh viên

Chi tiết cụ thể về kết quả nghiên cứu sẽ được trình bày lần lượt ở các chương

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện tại, chưa có một công trình hay một cuốn sách cụ thể nghiên cứu một đầy

đủ và hệ thống về kỹ năng giới thiệu sách Đa số là những bài viết ngắn được lưu hành trên mạng với hình thức là chia sẻ kinh nghiệm, nhưng lại không giải quyết được nhiều vấn đề về giới thiệu sách Ví dụ, giới thiệu sách là bắt đầu từ việc chọn lọc và đánh giá một cuốn sách mà chúng ta muốn giới thiệu, chứ không phải là từ việc xây dựng đề cương để giới thiệu

Hiện tại, chỉ hiếm hoi có công trình Writing Book Reviews (Viết bài giới thiệu sách) của tác giả John Drewry (1974) hay Biomedical, Scientific and Technical Book Reviewing (Giới thiệu sách Y sinh, Khoa học và Kỹ thuật) của tác giả Chin-chin Cheng (1976)

Các cuốn sách này trình bày một cách chuyên sâu và hệ thống về kỹ năng viết bài giới thiệu sách Nhưng lại khó tiếp cận do các đầu sách đã cũ, và chưa có bản dịch chính thức tại Việt Nam

Trong nước, duy chỉ có Lê Thị Chinh (2008) đã tập hợp và trình bày kỹ năng giới thiệu sách dưới dạnh chia sẻ kinh nghiệm trong cuốn Phương pháp và kinh nghiệm tuyên truyền, giới thiệu sách trong thư viện trường học Nhưng lại thiếu đi tính khoa học và hệ thống

Ngoài ra, chúng ta đã quên rằng chất lượng của xuất bản phẩm cũng đóng vai trò quan trọng đối với một cuốn sách hay, vì nó phải đáp ứng cả hình thức lẫn nội dung Một vấn đề khác mà nhiều kênh thông tin chưa giải quyết được, đó là nên giới thiệu sách như thế nào để cả những người không có thói quen đọc sách cũng phải bắt đầu có hứng thú Nhưng các công trình nêu trên vẫn chưa giải quyết được

Với những vấn đề đó, nhóm tác giả lựa chọn thực hiện đề tài Nâng cao kỹ năng giới thiệu sách cho sinh viên ngành Khoa học Thư viện Khoa Thư viện Văn phòng trường Đại học Sài Gòn với mục đích hệ thống hóa lại các lý luận quan trọng

nhất về giới thiệu sách, mặt khác là khảo sát đánh giá lại kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên, từ đó đưa ra hướng đi phù hợp cho việc đào tạo kỹ năng này

2 Mục tiêu đề tài

- Tìm hiểu thực trạng kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên ngành Khoa học Thư viện, từ đó đưa ra giải pháp nâng cao kỹ năng giới thiệu sách cho sinh viên

3 Phạm vi nghiên cứu

 Nội dung nghiên cứu: Kỹ năng giới thiệu sách

Khách thể: Sinh viên, giảng viên ngành Khoa học Thư viện, Khoa Thư viện Văn

phòng Trường Đại học Sài Gòn, tài liệu khoa học

Chủ thể: Kỹ năng giới thiệu sách

 Không gian nghiên cứu: Các lớp học, khuôn viên, sân trường tại trường

Đại học Sài Gòn

 Thời gian nghiên cứu: Tháng 7 / 2016 – Tháng 3 / 2017

 Người nghiên cứu:

Nguyễn Thị Ngọc Trang – sinh viên khóa 13 ngành Khoa học Thư viện, Trường Đại học Sài Gòn

Nguyễn Ngọc Sơn – sinh viên khóa 13 ngành Khoa học Thư viện, Trường Đại học Sài Gòn

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Nhiệm vụ: Sưu tầm, tìm hiểu về các kỹ năng giới thiệu sách đã từng được

nghiên cứu

- Nhóm tác giả chủ trương tìm kiếm các khái niệm, định nghĩa về kỹ năng giới thiệu sách, cơ sở hình thành và đặc tính của một cuốn sách Để thực hiện được điều này, nhóm tác giả sẽ tìm kiếm trên thư viện trường đại học Sài Gòn, các trang thông tin chuyên ngành Trong quá trình tìm kiếm, nhóm tác giả cũng

sẽ xem xét về cơ quan, đơn vị xuất bản thông tin để đảm bảo tính khách quan và chính thông của thông tin

4.2 Phương pháp điều tra, khảo sát

- Nhiệm vụ: Khảo sát ý kiến để phân tích kỹ năng giới thiệu sách của sinh

viên Bằng công cụ là bảng hỏi, nhóm tác giả sẽ tiến hành khảo sát để đánh giá

về kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên Đồng thời nhóm tác giả cũng sẽ tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên

- Tổng thể điều tra: Sinh viên Khoa Thư viện Văn phòng trường Đại học

Sài Gòn Nằm trong phạm vị khả năng cho phép, nhóm tác giả quyết định lựa chọn Sinh viên Khoa Thư viện Văn phòng trường Đại học Sài Gòn làm tổng thể

- Cách chọn mẫu: Chọn mẫu theo khối Cụ thể, nhóm tác giả chia sinh viên

Khoa Thư viện Văn phòng thành 4 đơn vị tổng thể, đó là sinh viên khóa 13, 14,

15, 16 Trong đó, mỗi đơn vị thực hiện khảo sát 25 mẫu

- Kích cỡ mẫu: Do đã xác định được tổng thể là 200 (sai số trên dưới 5%),

nhóm tác giả áp dụng công thức tính cỡ mẫu như sau:

m = N

1 + N (e)2 =

( ) =100Trong đó:

m là kích cỡ mẫu

N là tổng thể

e là sai số cho phép

4.3 Phương pháp chuyên gia

- Nhiệm vụ: Khảo sát ý kiến để phân tích kỹ năng giới thiệu sách của sinh

viên

- Phương pháp này bao gồm nhiều loại Nhưng trong phạm vi nghiên cứu của mình, nhóm tác giả chỉ tập trung chủ yếu vào hình thức phỏng vấn chuẩn bị trước và phỏng vấn trực tiếp Mục đích của công việc này là nhằm bổ sung các ý kiến chuyên môn, góp phần làm nâng cao chất lượng nội dung đề tài nghiên cứu

- Tổng thể điều tra: Nhóm tác giả quyết định lựa chọn giảng viên chuyên

ngành Khoa học Thư viện trường Đại học Sài Gòn làm tổng thể nghiên cứu Các thầy cô đều là những người có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động thư viện, từng

trực tiếp hoặc gián tiếp tổ chức các buổi giới thiệu sách, thường xuyên tiếp xúc

và am hiểu thị hiếu của độc giả và thị trường xuất bản Chính vì vậy, các quý thầy cô giảng viên chuyên ngành Khoa học Thư viện là tổng thể thích hợp nhất trong cuộc điều tra của nhóm tác giả

- Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên

đơn giản vì nó phù hợp với khung mẫu nhỏ, số lượng ít như Giảng viên chuyên ngành Khoa học Thư viện trường Đại học Sài gòn

5 Nội dung nghiên cứu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kỹ năng giới thiệu sách

Chương 2: Thực trạng kỹ giới thiệu sách cho sinh viên ngành Khoa học Thư viện Khoa Thư viện Văn phòng trường Đại học Sài Gòn

Chương 3: Giải pháp nâng cao kỹ năng giới thiệu sách

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG GIỚI THIỆU SÁCH

1.1 Các khái niệm

1.1.1 Kỹ năng

Tổ chức Y tế Thế giới WHO định nghĩa kỹ năng là "khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày" [17]

Theo chuyên trang về kỹ năng mềm dành cho người đi làm academy.vn, kỹ

năng là “một thuật ngữ xã hội học chỉ những kỹ năng có liên quan đến việc sử dụng ngôn ngữ, khả năng hòa nhập xã hội, thái độ và hành vi ứng xử áp dụng vào việc giao tiếp giữa người với người kỹ năng mềm là những kỹ năng có liên quan đến việc hòa mình vào, sống với hay tương tác với xã hội, cộng đồng, tập thể hoặc tổ chức” [13]

Còn theo Wikipedia Tiếng Việt, kỹ năng là “ thuật ngữ liên quan đến trí tuệ xúc cảm dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng sống, giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới ” [16]

Từ các khái niệm từ các nguồn phong phú nêu trên, nhóm tác giả chủ cho rằng, các tác giả đã định nghĩa về kỹ năng là: một hệ thống các nhóm kỹ năng cần có cho các hoạt động sống của một cá nhân, nhằm mục đích đẩy mạnh chất lượng cuộc sống lẫn hiệu quả trong công việc

1.1.2 Giới thiệu sách

Theo bà Ching-chih Chen (1976), chuyên gia Thư viện Thông tin, Giáo sư danh dự của Trường Đại học Simmons: “Giới thiệu sách là một hình thức phê bình văn học, trong đó một cuốn sách được phân tích dựa trên nội dung, phong cách, và giá trị đóng góp”[21]

Theo John E Drewry (1974) – giảng viên chuyên ngành báo chí của trường Đại học Henry Grady, Mỹ: “Điểm sách là giới thiệu sách Sau khi đọc xong một quyển sách, người giới thiệu sách tóm tắt câu chuyện, nói nó bao gồm những gì, cách viết và giọng văn Trong bài điểm sách, hay giới thiệu sách, phải có tác giả

và tựa đề Đôi khi người ta cho biết số ISBN và nhà xuất bản”[19]

Thông qua việc tiếp cận các khái niệm trên, nhóm tác giả chủ trương phác họa khái niệm về kỹ năng giới thiệu sách với một khái niệm toàn diện hơn như sau: giới thiệu sách là hoạt động nằm trong chuỗi tuyên truyền và giới thiệu sách của các đơn vị xuất bản và thư viện bài giới thiệu sách có thể được trình bày bằng nhiều hình thức khác nhau, chủ yếu tập trung vào việc tóm tắt, mô tả các yếu tố vật lý hoặc bình luận, phân tích về các giá trị nội dung có trong cuốn sách

1.2 Mục đích và vai trò của giới thiệu sách

1.2.1 Mục đích

Tùy vào động cơ của người giới thiệu mà các bài giới thiệu sách có các mục đích khác nhau chủ yếu, giới thiệu sách nhằm tuyên truyền, quảng bá một cuốn sách đến với độc giả - đối tượng mà các bài giới thiệu sách hướng tới

Đối với thư viện, mục đích của các bài giới thiệu sách là khuyến khích độc giả tìm đọc sách, khai thác hiệu quả những tài nguyên mới hoặc ít được biết đến trong kho sách

Đối với các đơn vị kinh doanh xuất bản phẩm, giới thiệu sách góp phần quan trọng trong việc kích cầu tiêu dùng, bảo đảm duy trì và nâng cao doanh số tiêu thụ sản phẩm

Về một mục đích chung nhất, giới thiệu sách khuyến khích nhân dân phát triển văn hóa đọc, lựa chọn ra những đầu sách tốt về chất lẫn về lượng, đem đến một kênh thông tin tham khảo quan trọng giúp độc giả có những quyết định chọn mua hoặc chọn đọc những cuốn sách tốt nhất

1.2.2 Vai trò

Giới thiệu sách góp phần quan trọng trong việc phát huy văn hóa đọc, xây dựng và phát triển môi trường văn hóa tri thức lành mạnh, từ đó có thể tạo động lực cho sự phát triển tri thức và nhân cách của con người, góp phần quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế tri thức theo yêu cầu của xã hội hiện đại

1.3 Các kỹ năng giới thiệu sách

Giới thiệu sách có 2 hình thức:

1.3.1 Kỹ năng viết

Kỹ năng viết là kỹ năng sử dụng ngôn ngữ để diễn giải, trình bày nội dung thông qua hình thức văn bản Đối với hoạt động xuất bản, đây là hình thức khá phổ biến Chủ yếu được dùng trong chiến lược chiêu thị sản phẩm trong cả 2 giai đoạn trước và sau khi xuất bản Cụ thể: Người viết có am hiểu đổi với cuốn sách,

có sự hứng thú với cuốn sách hoặc bằng một lý do khách quan từ bên ngoài: Đòi hỏi của người lãnh đạo, người viết phải viết nội dung quảng cáo sách, giúp cho sách có nhiều thuận lợi khi đã chính thức được lưu hành trên thị trường, được độc giả yêu mến và đón nhận Các nội dung này phần lớn được lưu hành trên quyển sách hoặc trên báo in (hoặc báo điện tử)

Mặt khác, đối với công tác thư viện, giới thiệu sách là một phương pháp nhằm tăng hiệu quả của hoạt động lưu hành Các bài giới thiệu này thường được trình bày trên trang web cổng thông tin Thư viện của trường Đại học, hoặc trên các bản tin thư viện tại các trường phổ thông

Trong các công trình nghiên cứu do nhóm tác giả xem xét và tìm hiểu, nhóm tác giả cho rằng việc đầu tư vào kỹ năng viết bài giới thiệu sách chưa được đầu tư đúng mức Cụ thể, đối với Phương pháp và kinh nghiệm tuyên truyền, giới thiệu sách trong thư viện trường học (2008) của Lê T Chinh, do là cuốn sách trình bày tất cả các phương pháp tuyên truyền giới thiệu, nên việc viết bài giới thiệu sách vẫn còn chưa được nghiên cứu chuyên sâu Đặc biệt, các vấn đề về cách dùng từ ngữ, giọng điệu, và cả những phương pháp lựa chọn từ ngữ để gia tăng tính thuyết phục vẫn chưa được xem xét

Trong tác phẩm này, riêng về phần giới thiệu sách, tác phẩm nêu trên chỉ điểm qua những điều cần làm một cách hết sức cơ bản, chưa chỉ ra được sự tác động của cách viết đó đối với tâm lí của người đọc

- Trình bày logic

Nguyên tắc đầu tiên và cũng là quan trọng khi thực hiện viết bài giới thiệu sách, đó là trình bày theo đúng trình tự logic Theo đó, người viết phải xác định được thứ tự trình bày của một bài giới thiệu sách với các thành phần như sau: Hoàn cảnh ra đời tác phẩm, đôi nét về tác giả, các điểm đặc biệt của tác phẩm, cảm nhận cá nhân của người viết về tác phẩm

- Sử dụng ngôn ngữ

Việc xây dựng bài giới thiệu đòi hỏi người viết phải có phong cách hành văn phù hợp với thể loại sách được nói đến Đồng thời là khả năng sử dụng ngôn ngữ linh hoạt để viết trôi chảy và mạch lạc Để làm được điều này, người viết phải thực hành nhiều về kỹ năng viết lách, đồng thời phải thường xuyên đọc sách, báo ở nhiều thể loại khác nhau để mở rộng khả năng sử dụng ngôn ngữ của

mình

1.3.2 Kỹ năng nói

Hình thức nói trong giới thiệu sách là hình thức mà ở đó, diễn giả (thông thường là cán bộ thư viện) đứng trước công chúng và giới thiệu cuốn sách cho những người đang tham dự, biết đến và tìm đọc cuốn sách đó Để thực hiện tốt công việc này, đa phần cán bộ thư viện thường ứng dụng nghệ thuật nói trước công chúng vào để tăng hiệu quả cho các buổi giới thiệu sách

- Kỹ năng xác định bố cục

Nội dung của bài nói thường dựa hoàn toàn vào nội dung bài viết, hoặc chỉ

ý chính, người giới thiệu tự biết cách diễn giải cho phù hợp với văn nói của mình Bố cục của bài nói cũng có 3 phần, mở bài, thân bài, kết bài Người giới thiệu phải phân bổ hợp lý về những nội nào sẽ nằm ở phần mở đầu, thân và kết

- Kỹ năng sử dụng giọng nói

Khi nói trước công chúng, cần yêu cầu về giọng đọc khỏe khoắn, rõ ràng mạch lạc Giọng đọc nhanh chậm đúng lúc, cao độ vừa phải Thông thường, khi lần đầu tiên đứng ra giới thiệu một cuốn sách trước đám đông, nhiều người có xu hướng căng thẳng run rẩy đến mất tập trung, nhưng khi đã quen với công việc này, họ có xu hướng cởi mở hơn, tự tin hơn khi giới thiệu sách

Người giới thiệu sách đóng vai trò chủ động trong cuộc giới thiệu sách Nếu do cán bộ Thư viện nói chuyện thì người này phải am hiểu sâu về lĩnh vực đang nói đến và nắm rõ mọi vấn đề liên quan đến tác phẩm được giới thiệu Khả năng trình bày phải lưu loát, trao đổi trả lời phải thông minh, nhạy bén, chân

thành Có như vậy mới thu hút độc giả, lôi cuốn độc giả đến với tác phẩm được giới thiệu 1

Nhận định này phản ánh đúng vai trò của người giới thiệu sách, họ phải trui rèn kỹ năng giao tiếp, trình bày trước công chúng để hiệu triệu được đám đông hưởng ứng cuốn sách mà họ giới thiệu Nói về điều này, bà Trần Thị Hoàn Anh

đề xuất SV- CBTV cần phải được tập huấn, rèn luyện thêm những kỹ năng khác

gồm kỹ năng trình bày bằng lời

Những yêu cầu này đối với cán bộ TV là hoàn toàn hợp lý bởi lẽ họ chính là

người quyết định đến việc thành công, hiệu quả của chương trình giới thiệu (nói

Theo đó, nhóm tác giả hoàn toàn đồng thuận với ý kiến mà nhóm chuyên

gia đưa ra Việc trình bày phải lưu loát, trao đổi trả lời phải thông minh, nhạy

bén, chân thành là yêu cầu tối thiểu mà mỗi người giới thiệu sách phải làm được

nếu muốn thuyết phục độc giả

Trong các tài liệu nhóm tác giả phân tích, chỉ duy nhất Phương pháp và

kinh nghiệm tuyên truyền, giới thiệu sách trong thư viện trường học (2008) của

Lê Thị Chinh chỉ ra các vấn đề cần nắm khi thuyết trình giới thiệu sách Cụ thể, tác phẩm đã chỉ ra được các yêu cầu cơ bản của nghệ thuật diễn thuyết, đó là “ Giọng nói lên bổng, xuống trầm phù hợp với nội dung sách, âm lượng khỏe

khoắn thu hút độc giả từ đầu đến cuối ” [7, tr.27] Tuy nhiên, các đề xuất chỉ

mang tính chung chung, chưa chỉ ra được các phương pháp cụ thể để mang lại hiệu quả đó

- Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ cơ thể

Ngôn ngữ cơ thể thể hiện sự tự tin lẫn sức hút của người giới thiệu Như quan điểm của tác giả Lê Thị Chinh: ngôn ngữ cơ thể bao gồm “ Ánh mắt, nụ cười, cử chỉ sinh động ” [7, tr.27] Việc kết hợp nhuần nhuyễn các bộ phận trên

cơ thể chính là cách giúp cho các bài giời thiệu sách luôn tạo được dấu ấn

- Kỹ năng mở đầu bài trình bày

Phương pháp và kinh nghiệm tuyên truyền, giới thiệu sách trong thư viện trường học cũng đã chỉ ra được tầm quan trọng khi mở đầu bài giới thiệu sách,

đó là “tạo ấn tượng ban đầu và sự thu hút đối với độc giả” Thế nhưng, nhóm tác giả chưa đồng ý về việc mở đầu bằng cách “nêu vị trí, tầm quan trọng của vấn đề chính được trình bày trong tác phẩm” [7, tr.23] Bởi lẽ so với hiện tại, đây là kiểu nhập đề không còn mới mẻ, nếu để thu hút độc giả, cần phải tạo ra sự khác biệt

lớn hơn

Nhóm tác giả đồng tình với Thư viện Đại học Bắc Carolina của Hoa Kỳ khi cho rằng: nên bắt đầu với một câu châm biếm hoặc giai thoại tạo sự lôi cuốn mang lập luận của họ một cách súc tích [17]

Trong các bài GIỚI THIỆU SÁCH được giới thiệu trong Phương pháp và

kinh nghiệm tuyên truyền, giới thiệu sách trong thư viện trường học, các bài viết

được giới thiệu chưa áp dụng được điều này

Nhằm để tạo hiểu quả hơn cho phần mở đầu của bài giới thiệu sách, nhóm tác giả cũng đề xuất các ý kiến của tác giả Hoàng Minh Việt - chuyên gia về diễn thuyết, nói trước công chúng với các phương pháp như: Đặt câu hỏi trực tiếp hay câu hỏi tu từ, khảo sát độc giả, đưa ra các trích dẫn, các số liệu thống kê gây kinh ngạc [11]

Các phương pháp này nhằm mục đích mà theo Dale Carnegie từng nhắc đến, đó là: “Khơi gợi trí tò mò của độc giả” [3]

- Kỹ năng kết thúc bài thuyết trình

Về phần kết bài, ngoài việc “nêu được giá trị nội dung của tác phẩm đối với

xã hội và độc giả” [7, tr.24] thì đối với bài điểm sách theo phương pháp bình luận, cần phải “tổng hợp hay tái tuyên bố luận điểm” [18] để nhắc lại những đánh

giá của người giới thiệu về cuốn sách Theo tác giả, các đề xuất này tùy vào thể loại và chủ đề sách được giới thiệu để áp dụng một cách phù hợp

Trong công trình vừa ra mắt trong năm 2017, tác giả Nguyễn Ngọc Sơn đã chỉ ra những nguyên tắc sử dụng giọng nói khi kết bài, “nhịp độ của bài nói phải chậm và trầm, để người nghe có thể lắng lòng lại và tập trung nhiều hơn đến những giây phút cuối cùng” [10, tr 94]

Nhóm tác giả trình bày quan điểm trên một lần nữa tái khẳng định vai trò của kỹ năng trình bày trước công chúng trong việc giới thiệu sách đến người đọc Còn việc đào tạo kỹ năng này, các môn học và bài tập trong chương trình đào tạo của Ngành Khoa học Thư viện đã đáp ứng được

1.4 Cấu trúc bài giới thiệu sách

Về các yêu cầu cơ bản, cấu trúc viết thường bao gồm “phần mở đầu, phần giới thiệu nội dung và nghệ thuật của sách, phần kết luận

1.4.1 Mở bài

Giới thiệu lợi ích của cuốn sách đối với độc giả, các thông tin cơ bản xung quanh cuốn sách như số trang, khổ in, thiết kế bìa Ngoài ra, còn có thể đi sâu vào thông tin của tác giả, từ đó phân tích tình huống ra đời của tác phẩm

Đối với các tác phẩm kinh điển, có thể mở bài bằng cách giới thiệu thành công của tác phẩm đạt được, hay nói cách khác là giới thiệu hiệu ứng truyền thông của cuốn sách Thông thường để phản ánh điều này, người viết thường giới thiệu về doanh số bán ra hoặc các giải thưởng mà tác phẩm đạt được

Tuy nhiên, cũng có một tình huống khác, đó là do cuốn sách quá ít người tiếp cận, cán bộ thư viện cần viết một bài giới thiệu nhằm định hướng mối quan tâm của độc giả đến cuốn sách Lúc này, có thể mở đầu bài giới thiệu bằng cách nhấn mạnh đến các lợi ích mà độc giả đạt được khi đọc cuốn sách, hoặc “nêu vị trí, tầm quan trọng của vấn đề chính được trình bày trong tác phẩm” [7, tr.23]

1.4.2 Thân bài

Tiểu thuyết, thi ca: Lúc này, người viết cần nhấn mạnh đến các điểm sáng

trong cuốn sách, bao gồm: Sự đột phá trong nghệ thuật xây dựng hình tượng

nhân vật, các điểm nhìn mới mẻ của tác giả đối với các sự vật, hiện tượng Các thủ pháp nghệ thuật được sử dụng để tạo nên thành công cho tác phẩm Các chi tiết của cuốn sách khiến người giới thiệu sách thấy xúc động, nó đã thay đổi quan niệm sống của người giới thiệu như thế nào?

Và quan trọng hơn, đó là phải giới thiệu được “chủ đề tư tưởng, lí tưởng thẩm mỹ”[7, tr.25] và “cảm xúc chủ đạo”[7, tr.25] của tác phẩm được nói đến

Sách khoa học: Người viết cần chỉ rõ các giá trị mà tác phẩm đạt được về

mặt lý luận lẫn thực tiễn, đối tượng phù hợp để đọc tác phẩm Giới thiệu những nội dung thách thức các hiểu biết trước đây của người đọc, khái quát những quan điểm cơ bản được trình bày trong sách Những nội dung đó đã được tác giả phủ nhận hay chấp nhận như thế nào?

Tùy vào mức độ chuyên sâu của một tác phẩm khoa học có thể trình bày, nó phải phù hợp với người đọc Đối với các tác phẩm chỉ đơn giản là mở rộng hiểu biết của độc giả (tác phẩm khoa học tổng quát) cần khơi gợi, kích thích tính tò

mò của người đọc bằng các câu hỏi, thách thức họ trả lời, khiến họ không còn cách nào khác để giải đáp vấn đề ngoài việc tìm đọc tác phẩm

Sách kỹ năng (thực hành): Giới thiệu những giải pháp cơ bản mà tác giả

đưa tới cho người đọc Đặt câu hỏi thách thức về các khó khăn mà độc giả đã từng trải qua trong cuộc sống Nhấn mạnh về các giải pháp phù hợp để giúp độc giả vượt qua các khó khăn đó Tác giả đã viết cuốn sách như thế nào? Người viết

đã đọc cuốn sách, vậy người viết cảm thấy như thế nào khi đọc cuốn sách Nó có cung cấp cho độc giả các thông tin mới không? Các giải pháp này có đủ mới mẻ

và thuyết phục không? Người viết đã vận dụng nó bao giờ chưa? Nó có đem lại hiệu quả như mong muốn không?

1.4.3 Kết bài

- Tái khẳng định tầm quan trọng của cuốn sách đối với đối tượng độc giả

- Nhấn mạnh đến lợi ích đạt được khi đọc cuốn sách

- Chia sẻ kinh nghiệm để đọc và tiếp thu cuốn sách hiệu quả

- Giới thiệu thêm những cuốn sách cùng đề tài để người đọc tìm hiểu sâu hơn

- Hướng dẫn độc giả “tìm đọc sách ở đâu, vào thời gian nào?”

[7, tr.26]

1.5 Tiêu chí cho kỹ năng giới thiệu sách

Ở phần này, nhóm tác giả sẽ trích dẫn ý kiến của chuyên gia trong lĩnh vực thư viện Đó là các ý kiến từ :

Th.S Nguyễn Thị Thanh Duyên – Giảng viên chuyên ngành Khoa học Thư viện – Phó Trưởng Khoa Khoa Thư viện Văn phòng trường ĐH Sài Gòn

Th.S Trần Minh Tâm - Giảng viên chuyên ngành Khoa học Thư viện – Trợ

lý nghiên cứu khoa học Khoa Thư viện Văn phòng trường ĐH Sài Gòn

Th.S Âu Thị Cẩm Linh - Giảng viên chuyên ngành Khoa học Thư viện – Giám đốc Thư viện ĐH Mở TP.Hồ Chí Minh

Th.S Trần Thị Hoàn Anh - Giảng viên chuyên ngành Khoa học Thư viện – Trưởng phòng Bổ sung Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh

Thông qua hình thức gửi bảng hỏi ở dạng tập tin đến thư điện tử (theo Phụ lục B của báo cáo này), vào thời điểm tuần cuối cùng của tháng 12 năm 2016, nhóm tác giả

đã gửi câu hỏi đến với quý thầy cô

Vì đây là công trình báo cáo nghiên cứu khoa học, nhóm tác giả xin phép gọi quý thầy cô là Ông (Bà) để thể hiện sự trang trọng Các từ in nghiêng là trích nguyên văn ý kiến của chuyên gia trong phần trả lời câu hỏi với nhóm tác giả

1.5.1 Tiêu chí lựa chọn sách

Trước hết, nhóm tác giả nhận định: Việc chọn lựa sách đóng vai trò quan trọng trong việc xác định những tác phẩm hay để giới thiệu đến độc giả Nó là giá trị cốt lõi, quan trọng nhất trong phần giới thiệu sách, là nền tảng cơ bản đảm bảo kỹ năng giới thiệu sách được trọn vẹn

a Khía cạnh chủ quan:

Khía cạnh này bao gồm những vấn đề sau:

- Người giới thiệu đã đọc qua cuốn sách

Đây là yêu cầu liên quan đến nguyên tắc đạo đức của người giới thiệu sách Không có lý do gì để một người giới thiệu về cuốn sách mà họ thậm chí còn chưa đọc qua cuốn sách đó

Mặc dù rằng họ có thể lên các trang web thương mại điện tử, copy các bài giới thiệu sách và đọc, nhưng chắc chắn rằng điều đó cũng chẳng thể chạm đến cảm xúc của độc giả, đơn giản là vì bản thân người giới thiệu chẳng có một chút hứng thú hay cảm xúc nào đối với cuốn sách mà mình muốn giới thiệu Vì vậy, đọc qua cuốn sách là yêu cầu tiên quyết đối với một bài giới thiệu sách hay

- Người giới thiệu thích (có hứng thú) với cuốn sách:

Người giới thiệu sách cơ bản cũng là một độc giả, họ đọc nhiều sách với nhiều thể loại khác nhau Nhưng để lựa chọn một cuốn sách để giới thiệu, họ phải cân nhắc xem cuốn sách nào mỗi khi nhắc đến họ cảm thấy hứng thú, họ muốn được cùng chia sẻ hay tranh luận về nội dung của cuốn sách đó Họ muốn truyền tải sự hứng thú của mình đến với các độc giả, khiến các đối tượng này trở nên tò mò và muốn tìm đọc quyển sách đó

Việc trở nên có hứng thú với quyền sách có thể bắt nguồn từ nhiều lí do Ban đầu là vì bìa sách trình bày ấn tượng, bắt mắt Sau đó, khi trải nghiệm với nội dung bên trong, người giới thiệu lại bị thuyết phục bởi nội dung hấp dẫn và lôi cuốn của quyển sách Mặt khác, cuốn sách có thể giải quyết được các vấn đề trong cuộc sống, trong học tập của người giới thiệu Ngoài ra, họ cũng tin rằng cuộc sống của độc giả cũng sẽ được cải thiện tốt hơn khi cuốn sách đến tay của đối tượng này

- Người giới thiệu có am hiểu đối với lĩnh vực mà cuốn sách nói đến

Một điều hiển nhiên rằng: Người GIỚI THIỆU SÁCH không thể hiểu hết một cuốn sách chuyên sâu nếu họ không được đào tạo bài bản, hay chí ít là có kiến thức nền tảng để đánh giá và bình luận cuốn sách một cách khoa học Một người thuộc chuyên ngành A khó có thể giới thiệu cuốn sách chuyên ngành B cho đối tượng B, thứ nhất là vì khả năng thuyết phục cực kỳ thấp Thứ hai là sở trường và chuyên ngành đào tạo của A khó có thể lý luận cuốn sách một cách khoa học

Đồng ý với quan điểm này, bà Trần Thị Hoàn Anh nhấn mạnh: “người giới

thiệu sách phải thật am hiểu lĩnh vực mà cuốn sách giới thiệu, người có hiểu biết sâu rộng về vấn đề đó”

Tuy nhiên, để tìm được người phụ hợp, nhiều thư viện, thậm chí là các doanh nghiệp làm sách vẫn chủ trương mời trực tiếp người viết tác phẩm đến các chương trình GIỚI THIỆU SÁCH để quảng bá tác phẩm Thậm chí, đối với nhiều tác phẩm dịch, các doanh nghiệp sách không ngại mời trực tiếp tác giả của ngôn ngữ gốc về Việt Nam để tổ chức tọa đàm, giới thiệu

Phương pháp này góp phần tăng tính thuyết phục cho phần giới thiệu sách,

đồng thời “thu hút độc giả, lôi cuốn độc giả đến với tác phẩm được giới thiệu” –

bà Âu Thị Cẩm Linh chia sẻ

b Khía cạnh khách quan:

Bao gồm các yếu tố liên quan đến các cuốn sách được giới thiệu, tùy vào thể loại mà sẽ xem xét những yếu tố khác nhau:

- Chung

Tác giả, nhà xuất bản uy tín: Họ là những người trực tiếp trong việc tạo ra

một cuốn sách hay Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn có những Nhà xuất bản mắc nhiều lỗi trong khâu kiểm tra và xuất bản sách Người giới thiệu sách cần hiểu rõ các thực trạng này, đồng thời dựa vào các yếu tố đó để đánh giá lại cuốn sách một cách khách quan, tránh chọn nhằm những cuốn sách tai tiếng, mang nội dung tiêu cực mà dư luận đã từng lên án Một tác giả hoặc NXB uy tín là các cá nhân hoặc tổ chức có nhiều kinh nghiệm trong việc kiểm tra bản thảo trước và sau xuất bản

Thể loại phù hợp với nhu cầu độc giả: Người giới thiệu sách học chuyên

ngành A, nhưng độc giả lại đang theo đuổi chuyên ngành B Sẽ rất bất hợp lý nếu người giới thiệu sách lại giới thiệu sách chuyên ngành của mình đến với độc giả như vậy, vì cuốn sách đó chẳng giúp ích gì cho độc giả

Để tìm được cuốn sách phù hợp với độc giả, người giới thiệu phải trả lời được câu hỏi: Cuốn sách mà tôi giới thiệu có phù hợp với độc giả không?

Hay như Th.S Trần Minh Tâm, ông chia sẻ nên lựa chọn sách dựa trên:

“Đối tượng độc giả mà chúng ta hướng tới; Sách mang tính thời sự, mang

hơi thở thời đại”

Trong kết quả phỏng vấn chuyên gia chỉ ra rằng: đa phần các chuyên gia đều đề cao việc xác lập các tiêu chí dựa trên đối tượng độc giả Rõ ràng đây không phải là yếu tố duy nhất, nhưng lại mang tính tiên quyết đối với việc hình thành cơ sở lựa chọn sách

Đa phần các cuốn sách ra đời đều có thể đáp ứng nhu cầu của một phân khúc cụ thể Với một nhóm lứa tuổi nhất định lại chọn đọc một thể loại sách đặc trưng

Nhiệm vụ của người giới thiệu phải xác định được thể loại hoặc chủ đề sách

có thể đáp ứng nhu cầu của phần lớn độc giả trong một tập thể nhất định Điều này có thể dễ dàng thực hiện thông qua việc điều tra nhu cầu đọc của đối tượng

Giấy tốt: Một cuốn sách hay, nhưng chỉ vài ba năm thì gáy sách đã bong

tróc, ruột sách thì mục nát và có màu trang bị ố vàng Chắc chắn rằng cuốn sách như vậy sẽ không nằm trong tầm ngắm của người giới thiệu sách Chọn một cuốn sách để giới thiệu cho độc giả, là đồng nghĩa với việc giúp họ cân nhắc những yếu tố để sở hữu một cuốn sách có độ bền tốt, giúp họ sử dụng lâu dài

Ngoài ra, độ sáng của giấy cũng là một yếu tố quan trọng nếu người giới thiệu quan tâm đến thị lực của độc giả “Một nghiên cứu của TS Nguyễn Đăng Quang, nguyên Phó Tổng Giám đốc Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam cùng các bác sỹ ở Học viện Quân y cho thấy, việc sử dụng giấy trắng tinh sẽ ảnh hưởng

không tốt đến mắt trẻ vì làm giãn đồng tử, tăng số lần nháy mắt khi đọc”[12]

Điều này khẳng định quá trình chọn lọc giấy cũng rất quan trọng đối với chất lượng của cuốn sách được giới thiệu Báo cáo này cũng nêu rõ, phần lớn các xuất bản phẩm đều dùng giấy có độ sáng cao, điều này không tốt cho mắt So với thế giới, giấy in ở Việt Nam có độ sáng cao rất nhiều Tiến sĩ này đề xuất nên chọn loại giấy có độ sáng tương đối thấp, hơi ngả vàng Mà theo thông số về mức

độ sáng của giấy, Ông Nguyễn Đăng Quang cho rằng: “giấy in, viết phù hợp nhất đối với thị lực của học sinh là loại giấy có độ trắng 73-75% ISO” [12]

Một ví dụ cho thấy sự khôn ngoan của người giới thiệu sách trong việc chọn lựa một cuốn sách tốt cho độc giả (theo đề xuất của nhóm tác giả):

Cuốn sách Đắc nhân tâm của Tác giả Dale Cariniege ban đầu được học giả Nguyễn Hiến Lê dịch và được xuất bản bởi Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, sau này FirstNews Trí Việt và NXB Trẻ liên kết xuất bản và có giấy phép tác quyền của gia đình nhà Cariniege Nếu so về độ sáng của giấy, người giới thiệu sách nên chọn cuốn Đắc nhân tâm của NXB Trẻ, bởi NXB này đáp ứng được yêu cầu của giấy có độ sáng an toàn, chỉ số ISO dưới 80% (màu hơi ngả vàng)

- Thể loại tiểu thuyết

Với mỗi một thể loại sách lại có mỗi đặc thù riêng, đối với tiểu thuyết, vốn

có nội dung mang tính giả tưởng, phụ thuộc phần lớn vào tư duy của tác giả, và

nó cũng có những đặc điểm khác biệt so với sách phi tiểu thuyết – thể loại sách luôn đòi hỏi tính xác thực cao

Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân có định nghĩa: “Tiểu thuyết là một thể loại văn xuôi có hư cấu, thông qua nhân vật, hoàn cảnh, sự việc để phản ánh bức tranh xã hội rộng lớn và những vấn đề của cuộc sống con người, biểu hiện tính chất tường thuật, tính chất kể chuyện bằng ngôn ngữ văn xuôi theo những chủ đề xác định” [5]

Xuất phát từ quan điểm trên, có thể xác định các tiêu chí chọn sách cho riêng thể loại tiểu thuyết như sau:

Độ tuổi phù hợp: Đây là vấn đề liên quan đến việc phân loại nhóm độ tuổi

có khả năng tiếp cận đến tác phẩm Liên quan đến việc chọn sách của người giới thiệu, có thể thấy rằng đây là công việc rất quan trọng Đặc biệt là trong bối cảnh việc xuất bản sách tràn lan và công tác kiểm duyệt vẫn còn chưa được quản lý chặt chẽ, người giới thiệu sách bắt buộc phải có sự cân nhắc thấu đáo để giới thiệu sách đến với độc giả phù hợp với nhóm tuổi

Nội dung mang tính nhân văn: Khi giới thiệu một cuốn tiểu thuyết, người

giới thiệu phải xác định được giá trị mà độc giả đạt được khi cuốn sách đến tay

họ Nếu như việc đọc những cuốn tiểu thuyết như vậy chỉ để họ giải trí hoặc giết thời gian, có lẽ người giới thiệu sách đang vô tình làm tiêu tốn thời gian của họ

Thay vào đó, đọc tiểu thuyết hoặc thơ ca là cách để giúp họ có nội tâm sâu sắc hơn, biết cách quan sát cuộc sống bằng một lăng kính tinh tế và tích cực, cảm nhận và thấu hiểu được tình yêu thương cao quý giữa con người với con người, con người với thiên nhiên, với đất nước Xác định được điều này, người giới thiệu sách phải chọn ra những cuốn sách có ý nghĩa sâu sắc

Hiệu ứng truyền thông tốt (best seller): Một cuốn sách đang là tâm điểm

chú ý có thể tạo ra hiệu ứng đám đông Điều này dễ gây sự chú ý và tò mò của cả những người ít đọc sách hoặc không thích đọc sách Bà Âu Thị Cẩm Linh cũng

cho rằng, đây cũng sẽ là “một trong những tiêu chí mà ta quan tâm.”

- Thể loại phi tiểu thuyết

Phi tiểu thuyết là khái niệm trái ngược với tiểu thuyết Theo Từ điển Oxford, Phi tiểu thuyết (nonfiction hoặc non-fiction) được hiểu là “những cuốn sách trình bày thông tin thực tế hơn là viễn tưởng” Với định nghĩa như vậy, nhóm tác giả ghi nhận phi tiểu thuyết là những cuốn sách khoa học, được trình bày bằng những thông tin đúng đắn và phải có cơ sở để lí luận hoặc phán xét một hiện tượng hay sự vật Dựa vào định nghĩa đặc trưng của phi tiểu thuyết, có thể vạch ra các tiêu chí dành riêng cho nhóm thể loại này như sau:

Tính khách quan: Cùng với một vấn đề khoa học, nhưng các chuyên gia lại

có thể trình bày từ nhiều quan điểm hoặc hệ quy chiếu khác nhau Chính vì vậy, người giới thiệu sách phải lựa chọn trong sự cân nhắc, xem xét để phát hiện ra yếu tố phiến diện trong một cuốn sách khoa học Thông thường, một cuốn sách tốt sẽ trình bày các vấn đề khoa học dựa trên một nền tảng trước đó, có tham khảo nhiều chuyên gia khác nhau, và trình bày quan điểm của mình ở mức độ tương đối, không đả kích hoàn toàn và không ủng hộ hoàn toàn các quan điểm khoa học mà chưa có nền tảng để phán xét

Còn ngược lại, một cuốn sách khoa học trình bày quan điểm độc đoán, phiến diện hay một chiều không đủ tiêu chuẩn để được xem xét là một cuốn sách khoa học tốt

Có danh mục tài liệu / thư mục tham khảo: Tài liệu tham khảo vừa là bằng

chứng cho thông tin khách quan của cuốn sách, vừa là nguồn thông tin để độc giả

mở rộng kiến thức ở chủ đề liên quan

Mặt khác, TS Phạm Phúc Vĩnh – Giảng viên Khoa Sư phạm Khoa học Xã hội trường Đại học Sài Gòn còn cho biết: Khi đọc sách, cần “đọc nhiều lúc các tác phẩm cùng đề tài”4 Như vậy, kiến thức sẽ phong phú và nhìn thấy được nhiều mặt hơn, dễ hiểu và dễ nhớ hơn

Ý kiến của Tiến sĩ góp phần gián tiếp chứng minh được rằng: tài liệu tham khảo là một kênh thông tin rất quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả đọc sách của độc giả

Cập nhật mới: Các bài viết khoa học, các vấn đề về xã hội và tự nhiên

thường mang đậm bản sắc khoa học hiện đại Để thuận cho độc giả, đó nên là những cuốn sách được cập nhật, chỉnh sửa thường xuyên

Các tiêu chí được nhóm tác giả để ra dựa trên các hiểu biết trong lĩnh vực thư viện cũng như kinh nghiệm trong quá trình chọn lọc và giới thiệu sách Tuy nhiên, sẽ là sai nếu nhận định rằng phải đáp ứng hết tất cả tiêu chí trên mới có đủ

tư cách để trở thành cuốn sách để giới thiệu đến tay độc giả

C.Mác từng nói: “Cần phải dùng cái chung để cụ thể hóa cho từng cái riêng” [2], nói như vậy có nghĩa là nếu tiêu chí lựa chọn sách vừa nêu là cái chung, thì nên biết rằng với từng thể loại sách, từng cuốn sách sẽ chỉ đáp ứng được một số tiêu chí nhất định Quan trọng nhất, nhóm tác giả chủ trương rằng: Cuốn sách không mắc phải sai phạm trong khâu xuất bản và lưu hành, nội dung

có giá trị đáp ứng được nhu cầu đời sống tinh thần của độc giả, hướng tới các giá trị chân – thiện – mỹ thì vẫn đáng để ưu tiên giới thiệu đến vói độc giả

1.5.2 Tiêu chí kỹ năng giới thiệu sách:

a Kỹ năng viết

- Trình bày logic

Việc sắp xếp các thành phần này phải theo nguyên tắc từ đơn giản đến phức tạp, những thông tin khái quát, cơ bản như hoàn cảnh ra đời, thông tin tác giả Sau đó, mới bắt đầu đi sâu vào các thông tin về nội dung của tác phẩm

- Sắp xếp bố cục khoa học

4 Ý kiến của Ông Phạm Phúc Vĩnh trong cuộc phỏng vấn với nhóm tác giả

Kỹ năng trình bày logic còn thể hiện ở việc sắp xếp bố cục khoa học, hợp

lý Mở bài phải trình bày được các thông tin về tác giả, không được quá đi sâu vào kể chuyện hoặc phân tích về giá trị tác phẩm Thân bài tùy thuộc vào từng

thể loại mà có thể tóm tắt hoặc trích dẫn, tuyệt đối không nhắc lại về tác giả và

lạm dụng trích dẫn hay tóm tắt Kết bài không nên nhắc lại thông tin tác giả, càng

không được tóm tắt vì dễ gây lan man và khó tạo ấn tượng Phải tận dụng phần kết bài để khuyến khích và đông viên độc giả tìm đọc sách

Mặt khác, cũng cần lưu ý rằng: Nếu xác định đúng bố cục nhưng đi sai trọng tâm, bài giới thiệu sách cũng không thể hiện được tính logic Trong một bài giới thiệu sách, dù là phê bình hay mô tả, phải tập trung phân tích về các giá trị

mà tác phẩm đạt được, thay vì sa đà vào tóm tắt hay giới thiệu tác giả

b Kỹ năng nói

- Sử dụng tốc độ giọng nói linh hoạt

Việc sử dụng giọng nói một cách linh hoạt góp phần tạo điểm nhấn cho bài trình bày, tạo được không khí sinh động và dẫn dắt cảm xúc của người nghe Chính vì vậy, người giới thiệu phải có hiểu biết về cách sử dụng tốc độ của giọng nói, sử dụng một cách linh hoạt thay vì cứ giữ một cung giọng từ đầu đến cuối

- Sử dụng cao độ giọng nói linh hoạt

Cao độ giọng nói là biểu hiện của việc sử dụng vị trí âm thanh trong khoang miệng Có người thường dùng âm giọng cao – dễ gây chói tai và dễ làm mất thiện cảm Cũng có người sử dụng âm giọng thấp – dễ tạo sự nhàm chán và buồn ngủ

Một sinh viên khi thuyết trình giới thiệu sách, phải kết hợp nhuần nhuyễn hai âm giọng này, vì chỉ có như vậy mới tạo nên nét đặc sắc, điểm cao trào lẫn sự sâu lắng cho bài giới thiệu

- Di chuyển trên sân khấu

Trong ngôn ngữ cơ thể, việc di chuyển trên sân khấu đóng vai trò kiểm soát nhịp điều bài nói Nó phản ánh sự năng động của diễn giả lẫn sự sinh động của bài trình bày Nếu như đứng yên một chỗ, diễn giả khó có thể tạo ấn tượng tốt cho độc giả bởi quá thụ động Nhưng ngược lại, thường xuyên di chuyển trên sân khấu cũng khiến độc giả dễ chao đảo, rối mắt, khó chịu

- Sử dụng ngôn ngữ cử chỉ

Sử dụng ngôn ngữ cử chỉ nhằm tăng hiểu quả tiếp thu của người nghe, góp phần tạo điểm nhấn cho phần trình bày, tạo phong cách để gây ấn tượng cho độc giả Khi trình bày bài giới thiệu, phải thường xuyên sử dụng ngôn ngữ cử chỉ để làm sáng tỏ thông điệp của mình, đồng thời giúp thu hút sự chú ý của người nghe

1.6 Tiểu kết

Thông qua việc điểm lại các khái niệm, các lý thuyết về hoạt động giới thiệu sách, nhóm tác giả cho rằng, khái niệm này thực chất không hề mới mẻ, khi các học giả đã chỉ ra các nhận định của họ từ những năm cuối thế kỷ XX Tuy nhiên, việc đón nhận và vận dụng nó vào thực tế, vẫn là một câu hỏi lớn

Bởi lẽ chúng ta cần lưu ý rằng, đây là các khái niệm được các học giả thế giới chỉ

ra, nó đã được vận dụng phổ biến trong công tác thông tin thư viện, lẫn các công tác khác có liên quan đến việc quảng bá một cuốn sách

Với tính chất đặc thù của ngành xuất bản Việt Nam, với sự đối lập về lý luận thư viện vẫn đang tồn tại, liệu công tác giới thiệu sách đã được quan tâm đúng mức? Bao gồm sự đầu tư cho công tác giảng dạy và tổ chức hoạt động liên quan?

Và điều quan trọng hơn, các phương pháp, kỹ năng giới thiệu sách được tác giả trình bày trên đây không tìm thấy nhiều ở các diễn đàn, hay trên tác phẩm của người Việt Đây là kết quả của quá trình tập hợp tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau Chủ yếu

là để hình thành một quan điểm mà các nhà làm thư viện đang thực hiện: kỹ năng giới thiệu sách là một bộ môn cấu thành từ các kỹ năng như chọn sách, đọc sách và viết bài giới thiệu sách các kỹ năng này có ảnh hưởng với nhau và ảnh hưởng đến bài giới thiệu sách Liệu rằng SV tại Khoa TVVP, trường ĐHSG đã tiếp cận được kỹ năng này? Sinh viên nghĩ gì về kỹ năng giới thiệu sách? Đó là những câu hỏi nhóm tác giả đặt ra để tiến hành khảo sát sinh viên tại Khoa TVVP cũng như chương trình đào tạo của Khoa

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KỸ NĂNG GIỚI THIỆU SÁCH CỦA SINH VIÊN NGÀNH KHOA HỌC THƯ VIỆN KHOA THƯ VIỆN VĂN PHÒNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

Thông qua việc xác định kích thước mẫu là 100 (Theo Công thức tính mẫu đã trình bày tại phần Phương pháp nghiên cứu của báo cáo này), nhóm tác giả tiến hành khảo sát bảng hỏi dưới dạng điện tử, sử dụng ứng dụng khảo sát của Google Form, sau

đó lấy dữ liệu nghiên cứu để tổng hợp và phân tích ý nghĩa Sau đây là kết quả nghiên cứu

2.1 Thực trạng kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên ngành Khoa học Thư viện Khoa Thư viện Văn phòng trường Đại học Sài gòn

2.1.1 Thói quen đọc sách

Nhân tố này ảnh hưởng trực tiếp đến việc viết bài giới thiệu sách Cụ thể, thói quen đọc sách góp phần nâng cao khả năng sử dụng vốn từ trong quá trình viết, nâng cao kỹ năng tiếp thu nội dung, giúp khai thác tối đa giá trị của tác phẩm

Chính vì vậy, giả thuyết được đặt ra rằng: Nếu sinh viên ngành khoa học Thư viện đã có thói quen đọc sách, thì sẽ giúp ích rất nhiều cho việc lĩnh hội nội dung, cải thiện kỹ năng viết hiệu quả

Biểu đồ 2.1 Biểu đồ tròn thể hiện thói quen đọc sách

của sinh viên ngành Khoa học Thư viện

Kết quả trên cho thấy: Số lượng sinh viên chỉ đọc thỉnh thoảng và ít khi chiếm

tỷ lệ cao, chỉ 19,4% sinh viên có thói quen đọc sách ở mức độ thường xuyên Điều này theo nhóm tác giả không quá khó hiểu, bởi lẽ do nhiều yếu tố chia phối, từ việc giải quyết các bài tập cá nhân đến việc đi làm, nên sinh viên đọc sách thỉnh thoảng cũng là hợp lý theo quan điểm chủ quan

Kết quả này hoàn toàn đồng nhất với nhận định của bà Nguyễn Thị Thanh Duyên khi cho rằng: ”Sinh viên hiện nay chưa thực sự quan tâm chú trọng đến việc đọc sách

do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan từ phía sinh viên.”

Dù vậy, đây vẫn không phải là tin vui đối với Khoa nói riêng và trường Đại học Sài Gòn nói chung, bởi lẽ chính sách của Nhà nước khuyến khích đọc sách trong học sinh sinh viên đã có từ lâu, nhưng hiệu quả vẫn chưa rõ ràng Mặt khác, ngành Thư viện đáng lẽ phải tạo động lực cho sinh viên ngành đào tạo đọc sách, mở mang kiến thức nhiều hơn, nhưng điều này chưa được cụ thể hóa bởi lẽ số lượng sinh viên đọc sách ở mức độ Thường xuyên còn quá thấp

2.1.2 Kỹ năng lựa chọn sách để giới thiệu

Đây là kỹ năng quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng xuất bản phẩm khi giới thiệu đến độc giả Nếu người giới thiệu không nắm vững kỹ năng này, những đầu sách được giới thiệu đến với độc giả sẽ kém chất lượng, khó thu hút độc giả quan tâm và tìm đọc

Biểu đồ 2.2 Biểu đồ tròn thể hiện tiêu chí ưu tiên trong việc chọn sách để giới thiệu

Nhóm tác giả đánh giá cao khi có đến 56,9 % các bạn cho rằng: Nên ưu tiên

những đầu sách Phù hợp với độc giả Độc giả là đối tượng cuối cùng mà các bài giới thiệu sách nhắm đến Mặt khác, cũng có số không ít các bạn đề cao vai trò của Tác giả

nổi tiếng Về mặt lý luận, việc chọn tác giả nổi tiếng là không sai, vì dễ gây hiệu ứng

đám đông và thu hút những người chưa thích đọc sách

Kết quả nghiên cứu này cũng thể hiện nhận thức tích cực của sinh viên khi xác định các tiêu chí để giới thiệu, nó hoàn toàn phù hợp với lý luận, hiệu quả với thực tiễn khi viết bài giới thiệu sách

2.1.3 Kỹ năng viết bài giới thiệu sách

Tại khoa Thư viện Văn phòng, tổ chức Đoàn Khoa thường xuyên tổ chức các chương trình về giới thiệu sách, nhằm để thúc đẩy văn hóa đọc cũng như tạo sân chơi lành mạnh cho sinh viên Theo đó, định kỳ mỗi tuần hoặc mỗi tháng, các lớp sẽ thay phiên nhau tổ chức chương trình, gửi thư mời đến các chi đoàn để cùng tham dự Các lớp sẽ cử đại diện để thuyết trình giới thiệu sách theo chủ điểm của tuần hoặc tháng đó Bằng phương pháp khảo sát ý kiến bằng phiều hỏi, nhóm tác giả chủ trương khảo sát ý kiến của các sinh viên đã từng tham dự chương trình, qua đó đánh giá một cách khái quát về kỹ năng giới thiệu sách thông qua những đơn cử đại diện của từng chi đoàn

Biểu đồ 2.3 Biểu đồ thể hiện việc tham dự các chương trình giới thiệu sách của SV

Nhóm tác giả đặt ra câu hỏi: Bạn có từng tham dự các chương trình giới thiệu

sách do Đoàn khoa tổ chức không? Hơn nửa số mẫu khảo sát đều đã từng tham gia

chương trình, điều đó chứng tỏ mức độ ảnh hưởng và sự quan tâm đối với chương trình là khá cao, điều đó dễ cho thấy: Đối tượng khảo sát đã chứng kiến kỹ năng giới thiệu sách của các bạn sinh viên đại diện các lớp

Mặt khác, nhóm tác giả cũng đánh giá cao về công tác tuyên truyền của Đoàn Khoa, khi các đối tượng khảo sát hầu hết đều đã tham vào các chương trình cụ thể, kết quả sau đây chứng minh cho điều đó:

Biểu đồ 2.4 Biểu đồ thể hiện các chương trình giới thiệu sách mà sinh viên từng

tham gia

Kỹ năng viết đòi hỏi người giới thiệu phải trình bày nội dung logic, sắp xếp các nội dung theo đúng nguyên tắc: từ đơn giản nhất đến phức tạp nhất Trong kết quả nghiên cứu của mình Nhóm tác giả chủ trương gợi ý các thành phần nội dung cần có trong bài giới thiệu sách, từ đó đánh giá tổng quan về kỹ năng xác định nội dung của các bạn sinh viên, sau đây là kết quả nghiên cứu:

a Kỹ năng xác định nội dung mở bài:

Biểu đồ 2.5 Biểu đồ cột thể hiện kỹ năng xác định nội dung mở bài giới thiệu sách của

sinh viên

Nhóm tác giả đặt ra câu hỏi nhiều lựa chọn với mẫu: “Khi tham dự, mở đầu bài giới thiệu sách người giới thiệu trình bày nội dung gì?” Kết quả nghiên cứu cho thấy:

đa số sinh viên đều chọn trình bày Hoàn cảnh ra đời, tóm tắt tác phẩm và thông tin về

tác giả trong bài giới thiệu sách của mình

Các phương án trả lời của sinh viên đều mang tính tích cực, phù hợp với lý luận

Và cũng như nhận định ban đầu của tác giả khi cho rằng: không nhất thiết phải trình

bày số trang, khổ giấy, thiết kế bìa trong phần mở đầu trong bài giới thiệu sách, chỉ có 13,9% sinh viên lựa chọn phương án này khi trình bày bài giới thiệu Mặc dù kết quả này chưa đồng nhất theo quan điểm của tác giả Lê Thị Chinh, nhưng lại rất phù hợp với định hướng nghiên cứu của nhóm tác giả

b Kỹ năng xác định nội dung trọng tâm

Kỹ năng này đòi hỏi nhận thức của sinh viên về việc xác định nội dung chính của tác phẩm Nếu xác định sai, tổng thể bài giới thiệu sách sẽ đi sai hướng, không thể khai thác tối đa giá trị của cuốn sách, khiến cho nội dung lan man và dễ gây nhàm nhán cho người đọc

Chính vì vậy, nhóm tác giả đặt ra nghi vấn: Liệu sinh viên có xác định đúng trọng tâm bài giới thiệu sách chưa? Kết quả của câu hỏi sẽ góp phần đánh giá khách quan về kỹ năng viết của sinh viên

Biểu đồ 2.6 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng xác định nội dung trọng tâm khi viết bài giới thiệu sách

Có 63,9% đối tượng khảo sát cho rằng: Điểm đặc sắc của tác phẩm là nội dung

chính cần khai thác khi viết bài giới thiệu sách Kết quả này mang ý nghĩa sâu sắc về mặt lý luận, góp phần củng cố quan điểm về kỹ năng giới thiệu sách trong định nghĩa của bà C.C Chen lẫn ông John Drewey

Ngoài ra, cũng có đến 31,9% sinh viên cho rằng: Nội dung cốt lõi của bài giới

thiệu sách là Tóm tắt tác phẩm Nhóm tác giả đánh giá cao về sự hiểu biết của sinh

viên về kỹ năng giới thiệu sách Tuy nhiên, vẫn cần phải xác định rõ ràng: Tóm tắt tác phẩm chỉ phù hợp với dòng sách văn học Nếu xét về mặt bằng chung, việc trình bày các điểm đặc sắc của tác phẩm mới là mẫu số chung cho tất cả các thể loại

Nhóm tác giả hoàn toàn đồng ý rằng: tóm tắt tác phẩm là một phần cần có trong

bài giới thiệu sách, nhưng không phải là nội dung chính cần ưu tiên

Khảo sát về kỹ năng này góp phần khái quát hóa về kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên Tương tự như viết một đoạn văn trong tập làm văn, kết bài cũng đóng vai trò quan trọng để tạo ấn tượng với bạn đọc, góp phần khuyến khích và động viên họ tìm đọc sách, qua đó đáp ứng được mục tiêu mà bài giới thiệu sách đề ra Vì vậy, việc kiểm định nhân tố này trên khách thể nghiên cứu là hoàn toàn cần thiết

Nhóm tác giả đặt ra câu hỏi: Phần cuối của bài giới thiệu sách, diễn giả trình bày

những nội dung gì? và chỉ ra một số đáp án gợi ý: Nhấn mạnh lợi ích của việc đọc

sách; Tóm tắt sách; Hướng dẫn cách tìm đọc tác phẩm; Khẳng định lại về giá trị của tác phẩm; Nhắc lại về thông tin về tác giả

Sau đây là kết quả từ đối tượng khảo sát:

Biểu đồ 2.7 Biểu đồ cột thể hiện nội dung cần trình bày khi viết bài giới thiệu sách

Mẫu nghiên cứu tập trung câu trả lời vào các phương án: Hướng dẫn cách tìm đọc sách (54,2%); Khẳng định lại giá trị của tác phẩm (48,6%); Nhấn mạnh lợi ích của việc đọc sách (47,2%); Tóm tắt sách (39,6%) Kết quả nghiên cứu này mang ý nghĩ: Đối tượng nghiên cứu về cơ bản đã nắm được các nội dung cần trình bày ở phần kết,

nó bao gồm sự nhân thức của người giới thiệu sách về tầm quan trọng của phần này Đồng thời, việc “hướng dẫn cách tìm đọc sách” lại được nhiều sinh viên ưu tiên Về mặt lý luận, điều này cũng hoàn toàn phù hợp với quan điểm của tác giả Lê Thị Chinh

trong cuốn Phương pháp và kinh nghiệm tuyên truyền, giới thiệu sách trong thư viện trường học (2008) khi cho rằng, khi viết kết bài phải trả lời được câu hỏi “tìm đọc sách

ở đâu, vào thời gian nào?” [7, tr.26]

Thế nhưng, vẫn có đến 30,6% sinh viên có xu hướng viết phần tóm tắt sách ngay phần kết bài Về mặt logic, việc trình bày bản tóm tắt ở phần kết khiến cho bố cục lan man, không mang mục đích kêu gọi người đọc đọc sách mà chỉ tiếp tục sa đà vào nội dung Trên thực tế, phần tóm tắt chỉ nên trình bày ở phần mở bài hoặc thân bài Kết quả này cho thấy, dù không chiếm tỷ lệ cao, nhưng vẫn có một bộ phận không nhỏ

sinh viên đang xác định thiếu chính xác về nội dung kết bài

d Kỹ năng xác định nguyên tắc trình bày nội dung

Tính logic của một bài giới thiệu sách được thể hiện bằng một nguyên tắc quan trọng, đó là: phải trình bày nội dung từ cơ bản đến phức tạp Nếu như người giới thiệu xác định sai nguyên tắc, chắc chắn bố cục bài giới thiệu sách mất tính hệ thống, khiến cho độc giả mơ hồ, dễ chán đọc Chính vì vậy, sinh viên ngành Thư viện phải xác định đúng nguyên tắc này

Nhóm tác giả đặt vấn đề, dù rằng đây là nguyên tắc khá đơn giản, nhưng liệu có đơn giản đến mức 100% sinh viên tham gia khảo sát đều nắm được hay không?

Biểu đồ 2.8 Biểu đồ tròn thể hiện

kỹ năng xác định nguyên tắc trình bày nội dung của sinh viên

Kết quả trên cho thấy, người giới thiệu đã hoàn toàn nhận thức được về nguyên tắc cơ bản này – tỷ lệ 90,1% kết quả này đã chứng minh được điều đó Nhưng, vẫn còn những sinh viên cho rằng nên bắt đầu trình bày với nội dung phức tạp trước với tỷ

lệ là 9,9% Mặc dù con số này là không đáng kể, nhưng chắc chắn giảng viên vẫn cần nên nhấn mạnh về nguyên tắc này trong quá trình giảng dạy

2.1.4 Kỹ năng trình bày trước công chúng

Thuyết trình hay trình bày trước công chúng là một thành phần không thể thiếu trong công tác tuyên truyền giới thiệu sách, đặc biệt là tại các Thư viện trường học Việc khảo sát nhân tố này góp phần chứng minh về tính toàn diện trong kỹ năng giới thiệu sách của sinh viên ngành Khoa học Thư viện Trong bảng hỏi khảo sát của mình, nhóm tác giả chủ trương thiết kế một nhóm câu hỏi tập trung vào các kỹ năng trình bày, bao gồm: sử dụng giọng nói, ngôn ngữ cơ thể (phi lời nói)

a Sử dụng giọng nói

- Về tốc độ

Biểu đồ 2.9 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng

sử dụng tốc độ giọng nói khi thuyết trình giới thiệu sách

Với câu hỏi đặt ra, nhóm tác giả cho rằng: Nhanh chậm linh hoạt mới là

phương án trả lời tối ưu nhất Vì nếu nói quá nhanh, quá chậm hoặc giữ một cung giọng đều, độc giả - những người tham gia buổi giới thiệu sách sẽ dễ chán tai, bị ru ngủ bởi phần trình bày thiếu điểm nhấn Nhóm tác giả đánh giá cao nhận thức của các bạn sinh viên khi có đến 38,9% cho rằng, cần phải sử dụng giọng nói một cách linh hoạt khi giới thiệu sách, nó cho thấy các bạn đã có hiểu biết cơ bản về nghệ thuật sử dụng giọng nói

Tuy nhiên, về mặt tổng quan, tỷ lệ đó vẫn chưa thuyết phục để kết luận rằng: họ

đã có kỹ năng sử dụng giọng nói linh hoạt, vì vẫn còn đến 36,1% đối tượng khảo sát cho rằng không nên nói quá nhanh hoặc quá chậm Điều này đồng nghĩa với việc, đối tượng này sẽ giữ vững một nhịp độ nhất định, với tốc độ nói trung bình trải dài suốt bài nói Về mặt lý luận, việc giữ tốc độ này cũng khiến người nghe dễ chán tai, dễ dàng bỏ qua bài giới thiệu vì không thấy dấu ấn đặc sắc trong cách trình bày

- Về cao độ

Biểu đồ 2.10 Biểu đồ tròn thể hiện kỹ năng sử dụng cao độ của giọng nói khi

thuyết trình giới thiệu sách của sinh viên

Trong câu hỏi này, căn cứ vào cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tế, nhóm tác giả

nhận định: phương án tối ưu nhất là Thay đổi cao độ linh hoạt Thế nhưng, câu hỏi

này lại tiếp tục phân hóa kỹ năng của đối tượng khảo sát 41,7% sinh viên lựa chọn

phương án này, nhưng vẫn chưa phải là đa số so với Nói với giọng bình thương (không cao không thấp) - 47,2% Vì tương tự như sử dụng tốc độ, cao độ giọng nói

nếu dùng giọng vừa, sẽ thiếu điểm nhấn và khó thu hút sự quan tâm của độc giả

Lý giải về kết quả này, nhóm tác giả nhận định: Kiểm soát giọng nói có thể chưa phải là kỹ năng bị đòi hỏi gắt gao của Khoa Bởi lẽ, để đánh giá một người có kỹ năng

sử dụng giọng nói tốt, nhiều người thường lầm tưởng rằng: Chỉ cần nói trôi chảy là được

Nhưng trên thực tế, để có thể nói một cách trôi chảy, học thuộc bài vẫn có thể làm được Nhưng nó không phải là cách để tạo sức hút cho phần trình bày Thay vào