Những điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở việt nam hiện nay

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHONG TỤC MA CHAY Ma chay là một trong những phong tục, nghi l vă tru ền thống củ ười Vi t được gìn giữ, ưu tru ền từ đờ s đời khác, mang những tính chất huyền

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHONG TỤC MA CHAY 3

1 C u về tụ 3

1.1 Khái ni m phong tục 4

1.2 Khái ni m ma chay 6

1.3 Khái ni m phong tục ma chay 6

1.4 Khái ni m kiêng kỳ 7

1.5 Khái ni m kiêng kỳ ma chay 8

2 Phân loại phong tục ma chay 9

2.1 Ma chay theo thời gian 9

2.2 Ma chay Theo Không Gian 12

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ PHONG TỤC MA CHAY Ở VIỆT NAM 16

1 Ả ưởng của phật đến phong tục ma chay 19

2 Ả ưởng củ T ê ú đến phong tục ma chay 22

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIÊNG KỲ TRONG MA CHAY VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC TRONG NHỮNG KIÊNG KỲ MA CHAY 27

1 Một số kiêng kỳ đối với nhữ trường hợp chết khác nhau 27

1 1 ê ỳ vớ trườ ợ ết trướ 27

1 2 ê ỳ tr v ườ ết .27

1 3 N ườ ết u u ị ướ .28

1.4 Chết bị sét đ 29

1.5 Kiêng ỳ vớ ườ ết ngoài đườ , ngoài ợ 30

1 6 ê ỳ tr v tổ ứ đố vớ ườ chết treo cổ 31

1 7 ê ỳ tr v tổ ứ đố vớ ườ chết vì nạn sô ước (chết đuối) 32

1.8 Kiêng kỳ vớ ười chết vì dịch b nh hay b nh nguy hiểm 33

1.9 Kiêng kỳ đối vớ trường hợp chết mất xác 34

2 Một số kiêng trong quá trình thực hi n ma chay 35

2.1 N ườ s u đờ ô ê trê t ườ .35

2.2 Kiêng kỳ để ườ đã uất ở trầ ất 36

2.3 Kiêng kỳ vật ụ ủ ườ số ườ đã ết 37

2.4 Kiêng kỳ ô t trờ s t v ốt ườ ết ả t 38

2 5 G đì ó t ê đ ú tết 41

2.6 Kiêng kỳ không cho mèo nhảy qua xác chết 42

2.7 Phụ nữ ó t , ƣời già, trẻ em, sức khoẻ yếu không tham gia ma chay 43

2.8 Kiêng m c áo và n ƣờng củ ƣời chết 44

2.9 Tránh sửa chữa mồ ã tr v 3 ă .44

2.10 Kiêng kỳ nhập quan an táng vào giờ xấu - ngày xấu 45

2.11 Kiêng kỳ trả lờ ƣ ậ đƣợc tiế ƣời gọi 46

2.12 Kiêng kỳ ă c lố ă , ƣờ đ , t tổ chức ma chay 46

2.13 Kiêng kỳ đ iêng linh cữu 47

2.14 Kiêng kỳ hạ huy t ƣ ú t ổ thần 48

2.15 Kiêng kỳ kết ô đ ịu tang 49

2.16 Kiêng kỳ vi c cha, m để t v đƣ t .50

T LUẬN VÀ KHUY N NGHỊ 52

.54

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHONG TỤC MA CHAY

Ma chay là một trong những phong tục, nghi l vă tru ền thống củ ười

Vi t được gìn giữ, ưu tru ền từ đờ s đời khác, mang những tính chất huyền bí do chịu ả ưởng bởi những tôn giáo khác nhau Tuỳ theo tí ưỡng của từng tôn giáo mà

mỗ ơ ó ững cách tiến hành ma chay khác nhau Nó thể hi rõ ét tì ĩ ữa nhữ ười cùng đì , ữ ười có quan h họ hàng và nhữ ười hàng xóm thân thuộ đối vớ ườ đã uất Ma chay là phong tục tí â vă ả của

ườ Vi t, thể hi đạo lý tốt đ p uố ước nhớ nguồn, tấm lòng hiếu kính và mối quan

h tốt đ p của nhữ ười trong xã hội với nhau

Dẫu biết cuộc sống hi n tại so với cuộc sống sau khi chết là khác bi t và cần coi trọng số ơ ết Thế ư ười Vi t lại coi trọng ngày chết Cụ thể, ở ươ Tây ườ t t ường chú trọng ngày sinh nhật ơ ỗ C ười Vi t ười

ươ Đô t ường coi trọng ngày giỗ và ngày chết Vì thế, ma chay có phầ được chú trọng và cầu kỳ ơ ười sống N ười ươ Đô u m chết là hết (t e ĩ đe ết, ư ĩ ó ước sang thế giới bên kia) đã hết duyên là ta phải rời kh i thế giới này sang thế giới khác, và chúng ta sẽ c t đứt những mối quan h mà ta vố đ ó ở chốn nhân gian Do quá chú trọ đến cái chết, nên ười Vi t tổ chức ra nhiều nghi l , hình thức phức tạp Một phầ ưu u ế ười mất, muốn níu giữ họ ở lại, một phần là do tụ xư để lạ ê t ườ ó t đổi Thế nên kiêng kỳ trong ma chay là rất mự đ ạng N ư để hiểu rõ về nhữ đ ều kiêng kỳ

ấy, ta cần làm rõ những khái ni m về phong tục ma chay S đó, ở những xã hội khác nhau là khác nhau Ví ư ma chay trong xã hội phong kiến và xã hội hi n nay là khác nhau Vì thế ta cần có sự â định rõ sự khác bi t ấy Thế ư để â đị được

sự khác nhau đấy, ta cần phân loạ được phong tục ma chay theo không gian và thời gian

Và một nét không thể thiếu khi nhìn về phong tụ đó ững nét tổng quan về thực trạng phong tục ma chay ở ước ta hi n nay

1 C ề

Cuộc số uô đến cho ta những màu s c, có vui có buồ , uâ ê ư vòng niên luân, có sinh phải có tử, đấy là quy luật của vạn vật Vì thế, h có ma chay đ ều khiế ườ t đ u xót, chạnh lòng Dầu thế t ũ ả đối m t và phả vượt

u ó, đó í đ ều trí Nhận thứ được quy luật tự ê , ô t ó đ u đến mấ ũ phải cố é vượt qua Thế ư đ ều t ươ ến, tình cảm của kẻ sống - ười chết là khó lòng dứt đượ , ê đã tổ chứ t ười chết một cách trọng thể Đ ều này là một trong những nguyên nhân làm cho phong tục ma chay xư ó nhữ ét t ươ đến vậ Tu ê , ũ í u uật của sự vật là luôn luôn

vậ động và phát triển, làm cho mọi thứ, ngay cả ma chay ũ t đổi sao cho phù hợp với từng thờ đại khác nhau Vậy nên, ma chay đ ều ta có thể nhận thấy nét khác bi t qua từng thời kỳ Cụ thể ma chay truyền thống và hi đại là khác nhau Những kiêng kỳ

ở từng thờ đại ho c từ ơ khác nhau thì có cách kiêng kỳ khác nhau N ư để nhận

rõ được sự khác bi t này, ta cần hiểu tổng quan về các phạm trù khái ni m của phong tục

ma chay, hay khái ni m trong kiêng kỳ ma chay

1.1 Khái niệm phong tục

Phong tục là toàn bộ những hoạt động sống củ ườ đã được hình thành trong quá trình lịch sử và ổ định thành nề nế , được cộ đồng thừa nhận và tự giác thực

hi , đượ ưu tru ền từ thế h này sang thế h khác, tạ ê tí tươ đối thống thống nhất của cộ đồng Phong tục không mang tính cố định và b t buộc ư , nghi thức, tuy nhiên ó ũ ô t t n, nhất thờ ư ạt động số t ường ngày Nó trở thành một tập quán xã hộ tươ đối bền vững Phong tục của một dân tộc, một địa

ươ , ột tầng lớp xã hội, thậm chí của một dòng họ và gia tộc, thể hi n qua nhiều chu

kì khác nhau củ đời số ười [6, tr 482]

Phong tục ma chay ũ ột trong số những phong tục quan trọng của cuộ đời của mỗ ười Phong tục là một bộ phận củ vă ó , ó v tr u trọng trong

vi c hình thành truyền thống của một dân tộ , địa ươ ó ả ưởng, thậm chí chế định nhiều ứng xử của cá nhân trong cộ đồng

Phong tụ đƣợc tuân thủ t e u định của luật tụ ƣơ ƣớ N ƣời vi phạm

có thể bị phạt vạ Cùng với sự phát triển của xã hội, một số phong tục không còn phù hợp với thờ đại mới, bị đ t ải, trong khi một số phong tục mớ đ đƣợc hình thành

Phong tục còn là những tục l cổ xƣ , ếu tố tâm linh, tinh thần, những l làng mang tính kh c e đ ƣời phải tuân thủ đƣợc truyền từ đời này sang đời khác, dầ ă sâu v ếp sống củ ƣời Vi t Nam Những tục l hay phong tục đƣợc mọ ƣời tự giác thực hi n

Tóm lại, phong tục là những hoạt sống với chủ thể ƣờ đƣợc hình thành

và phát huy trong suốt quá trình lịch sử, đƣợc thế h sau kế thừa và phát triển, từ đó phong tục dần trở thành nét riêng bi t củ ƣời

1.2 Khái niệm ma chay

Khi hiểu về phong tục ma chay, một khái ni m ta không thể không nh đế , đó chính là khái ni m ma chay

Ma chay (ma chay hay ma chay) là những nghi l , hoạt động, ứng xử đối vớ ười chết Ma chay được thực hi n theo những tập quán cổ truyền của dân tộc và thể hi n quan

ni m của cộ đồng về cái chết, thế giớ ười chết, quan h giữ ười chết v ười sống Dân tộ , tô ũng coi ma chay là một vi c rất quan trọng Ma chay g n liền với nhữ u định, nghi thức, thờ cúng, kiêng cữ nhất định và cả những vi c chu cấp thứ ă , ước uố ười chết [6, tr 53]

Ma chay có thể hiểu đơ ản là khái ni ĩ rộ đượ để biểu thị toàn bộ các nghi l tôn giáo có quan h vớ ười chết và những tín ưỡng g n với nghi

l đó Tóm lại, ma chay hay ma chay là các nghi thức thực hi n trong quá trình chôn cất

n ười chết được cử hành một cách trọng thể

1.3 Khái niệm phong tục ma chay

Từ vi c phân tích các khái ni m trên, phong tục ma chay là những nghi thức, thói quen, tục l , cách tiến hành các nghi l củ ười số ườ đã uất, mang tính ổ đị được duy trì từ đờ s đời khác, mang tính phổ biến, rộ rã được tổ chức thực hi n ở nhiều ơ , ều dân tộc khác nhau Tùy theo từ đ ều ki n, hoàn cảnh, thói quen tập quán của từ đị ươ , từng dân tộc mà cách tổ chức thực hi n phong tục ma chay có nhữ ét tươ đồng và khác bi t rõ nét

Phong tục ma chay t động mạnh mẽ đế đời sống củ ười Vi t N t , đâ một phong tụ âu ì t âu đờ đã v đ đươ t ếp tục gìn giữ và phát

u tí â vă đ p của nó Chúng ta phải biết để t u tí â vă

đ p của phong tục ma chay để tránh cho nó bị biế tướng l ch lạc hay trở thành hủ tục lạc hậu

1.4 Khái niệm kiêng kỵ

N ƣời Vi t có câu: "Có thờ có thiêng, có kiêng có lành" từ "kiêng kỳ" sớ đã ă sâu vào tiềm thức của mỗ ƣời dân Thậm chí phần lớn không hiểu gì về nguồn gốc

ƣ ọ vẫn cứ thế ê t e N ƣ vậy ta có thể hiểu kiêng kỳ ƣ s u:

Kiêng là sự dè chừng, cảnh giác của mọ ƣời trong cộ đồ đối với những sự vật hi tƣợng di n ra trong cuộc số ê ú ƣời ta số t ơ ờ những lời cảnh báo, khuyên nhủ của thế h tiền nhân Kỳ ũ sự tránh né, dè chừ ƣ đƣợc di n ra có ý thứ ơ ê N ƣ vậy, trong sự kỳ đã ả cả những yếu

tố kiêng Kỳ đƣợc hiểu là cấm kỳ - nghiêm cấ , ô đƣợc vi phạm Nếu cố làm

tr đ , ƣờ đó sẽ phải gánh chịu hậu quả xấu T ô t ƣờng, nhữ đ ều cần kiêng trong cuộc sống di n ra nhiều và phổ biế ơ ữ đ ều cần kỳ Kiêng kỳ chính là vi c

dè chừng, nghiêm cấm, tránh thực hi n ho để xảy ra vi đó

Vấ đề tí ƣỡng, phong tục, tôn giáo từ xƣ đế đƣợ ƣời dân Vi t Nam

ta rất chú trọng Từ vi c kiêng kỳ tr ô â , đì tru ền thống, dựng vợ gả chồ đến tập quán kiêng kỳ tr đời số t ƣờng ngày Tùy vào từng vùng miền những phong tục tập quán mang nhữ ét đ vă ó đ c s c riêng.Và kiêng kỳ trong phong

tụ ũ không là ngoại l 1

1Mai Uyên-Thanh Thuỷ, Những điều kiêng kỵ theo phong tục dân gian, Nhà Xuất

T e “Đại từ đ ển tiếng Vi t” NXB vă ó - thông tin: “Kiêng” có nghĩa là tránh làm gì phạm đến điều linh thiêng, điều gở, theo mê tín Bên cạnh đó “Kỵ” có nghĩa là kiêng tránh bì không hợp nhau, tránh không nói đến hoặc không làm gì phạm đến vì cho

là linh thiêng”[10, tr 935 - 941]

N ư vậ „ ê ỳ” ó ĩ “kiêng làm nhữ đ ều đụ đến sự linh thiêng, thầ t Đ ều ì ườ t ê t ì ì ũ ải kiêng kỳ”[10, tr 941]

1.5 Khái niệm kiêng kỵ ma chay

Kiêng kỳ trong phong tục ma chay chính là sự lo ngại, cảnh giác của một số ười trong cộ đồ đối với những hi tượng, sự vi c xảy ra trong quá trình thực hi n ma chay Đ ều này di n ra cả trướ v s u ó ười chết Chính vì sự lo ngại này mà những sự vi c, hi tượ trê đượ xe ư ó "đ ềm", từ đó ất định phải tránh

Ho c nếu đã xảy ra thì cần phải thực hi n các nghi thức theo những nguyên t c trình tự nhất đị để tránh nhữ đ ều không lành

B đầu kiêng kỳ chỉ xuất phát bởi một ười, một ó ườ ư s u đó trở thành kí ức của cả một cộ đồng, một dân tộc Và kiêng kỳ trong phong tục ma chay

ũ ô ại l , tức là nhữ đ ều được dè chừng, kiêng cử không thực hi n, ho c

tr để xảy ra trong phong tục ma chay

Đối với vi đư m kiêng kỳ trong phong tục ma chay có thể được hiểu là nhữ đ ều hạn chế ho c không nên làm trong suốt quá trình thực hi n ma chay: từ công

vi c chu n bị, trong khi di n ra, sau khi di r …

Sở ĩ ì t ê ữ đ ều ườ t “ ê ỳ” tâ t ức của ười Vi t, ó được truyền từ đờ s đờ v ười ta b t ước làm theo Vi c tìm hiểu bản chất khái ni “ ê ỳ” ó v tr u trọng trong vi c phát triể đề tài nghiên cứu khoa họ ó r ê , đồng thời nó góp phần phân bi t được cái truyền thống đâu ủ tụ đ ị hạn chế và tri t tiêu sao cho phù hợp với tiến trinh phát triển của

xã hội

Trê đâ ững khái ni ơ ản cần thiết cho vi c tìm hiểu các lý luận về sau

củ đề tài " Nhữ điều kiêng kỳ trong phong tục ma chay ở Vi t Nam hi n nay"

2 Phân loại phong t c ma chay

Bàn về ả s vă â tộ V t ột ất ủ ườ V t ư ột

ểu ủ êu ộ uồ â tộ Tr đó, tụ t â rõ

ét ất Muố tì ểu ột tườ tậ về tụ ma chay, trướ ết ả tì

ểu tụ trê t ầ â ạ ú Có thể thấy, phong tục ma chay thật sự rất

ú v đ ạng, vì vậy khi phân loại ma chay đ ều ó N ư g ma chay t ường

đ t e ạ , đó t e t ời gian và theo không gian Theo thời gian, phong tục ma chay có nhữ t đổi nhất định Đó sự t đổi về các nghi thứ v ý ĩ ủa những nghi thứ đó G ố ư vậy, theo không không gian, phong tục ma chay ũ khác nhau

2.1 Ma chay theo thời gian

Phong tục ma chay hình thành từ rất sớ v ưu tru ền từ đờ đế đời khác Và với cuộc sống ngày càng phát triển thì phong tục ma chay ngày càng phong phú với những hình thứ u Đ c bi t, ở mỗi thời kỳ khác nhau thì phong tục này lại mang những nét khác nhau Nếu ư chay truyền thống với nhiều ướ rườm rà và có phần lạc hậu thì ma chay hi đạ đã c phụ được một phần hủ tục ấy Tất ê ư t ể

kh c phụ được hết những hủ tục này Vì những hủ tụ đó đã được hình thành thành từ rất

sớ v ă sâu v ườ xư Tr ết học Mác - Lê ũ đề c đến quy luật phủ định của phủ định Sự hình thành của một hình thái xã hội mới luôn có sự hình thành của những quan h sản xuất mới, tiến bộ Bên cạ đó, ững quan h xã hộ t ư, ạc hậu của xã hội ũ ư t ể lập tức loại b được, mà phải trãi qua một thờ để t đổi được Vì thế mà những nghi thức trong ma chay dù có phần lạc hâu so với thờ đại ngày

ư ó vẫn còn tồn tại và ngày một t đổi Sự t đổi chính là quy luật của sự phát triển Không phong tụ ô t đổi theo thời gian

Trô t e ả ề ị sử vă ó V t N , tụ ma chay ủ V t

N đượ t ạ ụ t ể : tụ ma chay tru ề t ố v tụ ma chay đạ

Về tụ ma chay tru ề t ố đƣợ t ể ột đ đạ v ú

t ô u ƣớ tiến ụ t ể ƣ s u: é êu ồ, t ết ồ ạ , ậ t ủ,

ậ ƣờ ộ , t ộ , ạ , ậ u , t ết s , t ụ , êu tị , đƣ đ , ô ất N ƣ ú t ó t ể t ấ tụ ma chay tru ề t ố tr suốt u trì t ự ma chay ồ tất ả 12 ƣớ Cá ƣớ ơ ả ủ tụ

ma chay tru ề t ố đƣợ é tr s “T ọ ” v s u đƣợ

u ọ v t e

Về phong tục ma chay hi đại bao gồ ƣớ ƣ s u: t m gội, phạn hàm, t m

li m, nhập quan, phát tang, thành phụ , ú , đƣ đ , đ ô N ì về phong tục

ma chay hi đại bao gồ ó 8 ƣớc Cụ thể cho sự t đổ đó, t ó t ể nhìn vào bảng

ê ƣớ để thấ đƣợc phần nào khác bi t giữa phong tục ma chay truyền thống và ma chay hi đại

Nội dung Ma chay truyền thống Ma chay hi đại Phép chiêu hồn

-

- +

- + + +

- + + + +

*Chú thích: Dấu + là có; Dấu - là không

Từ vi â tí ƣớc tiến hành của phong tục ma chay truyền thống và ma chay hi đại ta có thể nhìn thấ đƣợc sự khác bi t giữ 12 ƣớc (phong tục ma chay

truyền thố ) v 8 ước (phong tục ma chay hi đại) Trên thực tế phong tục ma chay

hi đại có sự kế thừa từ phong tục ma chay truyền thống, bở vì vă ó uô uô ó tính kế thừa và phong tục ma chay Vi t N ũ ô ại l , thông qua cách thức truyề vă ó tục ma chay mới in sâu và ả ưở đến bây giờ N ư phong tục ma chay hi đạ ũ ó sự khác bi t là do tiến trình hội nhập củ ười

Vi t Nam có sự phát triển, họ biết chọn lựa nhữ ước quan trọng và từng ước loại b ước không cần thiết để sao cho phù hợp với xu thế hội nhập ngày nay

N ư vậy sau khi phân tích về ươ n thời gian của phong tục ma chay truyền thống và phong tục ma chay hi đại chúng ta có thể thấ được sự khác bi t ơ ản và có thể phần nào lý giả được tại sao có sự khác bi t ư t ế Từ đó t ới có cái nhìn chính xác, khách quan về phong ma chay hi đại của chúng ta

Nhìn chung, các nghi thức trong ma chay củ ười Vi t từ xư đến nay, từ truyền thố đến hi đạ đều có những nét giố u ơ ản Trên tinh thần kế thừa và tiếp tục phát huy những nét tiến bộ của những nghi thức ma chay của truyền thố , ô t đã tiếp tục duy trì những nghi thức ấ đến hi n tạ S s đó, ười Vi t t đã hoạt trong vi c hạn chế hay xóa b đ ớt những nghi thứ rườm rà, phức tạp, không cần thiết với tinh thần phủ định của phủ định của triết học Mác - Lênin, chỉ kế thừa, l p lại những nghi thức cần thiết, phổ biến và phát triể ú t e ướ đơ ản, khoa học

ơ , làm sao cho ma chay vừ đảm bả đượ ý ĩ t ực tế củ ó đó t tình yêu

t ươ , đ ọ , đ ết, hiếu thả , â ĩ trước sau củ ười Vi t t xư , lại

vừ đơ ả ơ , ít tốn kém ơ ữ ườ đ sống Chính nhờ sự linh hoạt này

mà ma chay ngày nay ở Vi t Nam có phầ đơ ả ơ s vớ trước, những hình ảnh

đ sợ ư minh tinh (hình nộm quấn b ng vải tr để ghi chứ tước, họ tên củ ười chết) được thay thế b ng tấm ảnh chân dung củ ười quá cố, tụ t ươ v , ó

ướ , ă đường, cờ quạt rầm rộ, trống kèn ầ ĩ đã ần biến mất và hạn chế bớt đ , t phục giả đơ ơ trước, thời hạ để t ũ ô c e ư trước nữa Tuy vậy, vẫn còn nhiều những nét hạn chế trong những nghi thức ma chay ười chết tuy

có phần tiêu cự ư vẫ ư được loại b đ ư tụ đốt v ã ười chết, chôn cất ười chết,…

2.2 Ma chay Theo Không Gian

Nước ta có 54 dân tộ , điều vă ó vô đ ạ v đ ều này làm

ũ ú ô é Ở mỗi dân tộ u, đều có cách tổ chức

ma chay u N ì u t ì ước ta có ba cách tổ chức phong tụ đ ể ì , đó

ma chay B c bộ, ma chay Trung bộ, ma chay Nam bộ

Nếu xét t e ươ n không gian: phong tục ma chay được chia thành các nội

u ư s u:

Thứ nhất về quan ni m cái chết thì: phong tục ma chay ở miền B c và miền Trung quan ni m chết là hết, đ u ổ, bi lụ , xót t ươ C đối với phong tục ma chay miền Nam họ lại quan ni m chết là sự b t đầu một cuộc sống mới ở thế giới khác, nh nhàng, lạc quan Hai quan ni tu u ư xét về ươ n tình cảm củ ười thì hoàn toàn giống nhau, bởi họ luôn muố ười thân sau khi mất phải được nhữ đ ền tốt đ p nhất v xe ư đó ĩ ử đ ười còn số đối vớ ườ đã khuất

Thứ hai về hình thức mai táng thì: phong tục ma chay ở miền B c và miền Trung

có nét khác ở chỗ chôn cất s u ă t ến hành cải táng Còn đối với phong tục ma chay

ở miề N t ì ược lại chôn cất vĩ v n, xây kim tĩ trước khi chết T ường không

tổ chức bốc một trừ một số trường hợ đ c bi t ư ốc mộ nhữ ười thân bị chết

ở ơ tr ú ế đấu bảo v tổ quố ú xư về ĩ tr g li t sĩ u n tỉnh

ho đe về chôn chung với ông bà tổ t ê Để lý giải cho sự khác bi t này chúng ta cần quy về u ê â đ ều ki n tự ê v đ đ ểm về tâ ý v tí ười của từng vùng miền khác nhau

Thứ ba xét về ô í đ t : đối với phong tục ma chay ở miền B c và Miền Trung thì không khí diến ra ma chay vô đ u uồ , đ c bi t còn có tụ ó ướn,

đ rầu rĩ, đ u ổ, buồn thả Đối với phong tục ma chay ở miề N t ì ược lại không có vi ó ướn, có kèn tây, hát hò, biểu di vă để vơ ớt đ ỗi buồn Sở ĩ ó sự khác bi t này là do xuất phát từ cách nhìn nhận về cái chết của các vùng miền khác nhau, vì thế mới dẫ đến sự khác bi t ơ ả ư vậy

Thứ tư xét về vị trí chôn cất thì: phong tục ma chay ở miền B c và miền Trung sẽ tiến hành chôn cất tập trung ở ĩ tr ủ đị ươ u ĩ tr r ê của dòng họ ì C đối với phong tục ma chay ở miền Nam thì sẽ tiến hành chôn cất trên nhữ đồ , vườn nhà thậ í trước sân nhà để gầ ũ ơ vớ ười thân

Tuy nhiên, ma chay B c bộ và Trung bộ có nhiều đ ểm giống nhau, vì thế, để so sánh ma chay theo không gian, ta có thể chia thành hai trục chính là Ma chay miền B c – miền Trung và ma chay miền Nam theo bảng sau:

Miền B c và miền Trung

tiến hành cải táng

Chôn cất vĩ v n, xây kim tỉnh trước khi chết T ường không tổ chức bốc một trừ một số trường hợ đ c

bi t ư ốc một nhữ ười thân bị chết ở ơ tr ú ến đấu bảo về tổ quố ú xư về ĩ trang li t sĩ u n tỉnh ho đe về chôn chung với ông bà tổ tiên

Không k í đ t Tụ ó ướn,

đ rầu rĩ, đ u khổ, buồn thảm

Không có vi ó ướn, có kèn tây, hát hò, biểu di vă để làm

vơ ớt đ ỗi buồn

Chôn cất trên nhữ đồ , vườn nhà thậ í trướ sâ để gầ ũ

ơ vớ ười thân

Phong tục ma chay giữa ba vùng miền ở ướ t ũ ó ững nét riêng bi t tươ đối Sự khác bi t ũ hiểu bởi vì ba vùng miền ở ước ta có những sự khác nhau về đ đ ể địa lý, về tư tưởng, thói quen, lối số , ũ ư tí nhau giữ ười dân ba miền Ta thấ được khu vực miền trung và miền B địa hình chủ yếu đồ ú , ê t ường phải tiến hành tục chôn cất ở nhữ ĩ tr tập trung

v s u v ă ải thực hi n tục l cả t ười chết Tr đó, ở miền Nam

vớ đị ì đồng b ng là chủ yếu, tính cách phóng khoáng, lối sống giản dị, chất phát nên vi c chôn cất ười chết chủ yếu địa táng, xây dựng kim tỉnh ch c ch n, chôn cất ở trê đồ , vườn nhà thậm chí là cạ để ười chết không cảm thấ ô đơ , sống chung với mồ mả từ âu đã ó v đ sâu v tr tâ t ứ ũ ư đời sống

củ ười dân Nam bộ

Vi t Nam là một quốc gia nông nghi p nên mọi sinh hoạt củ ười Vi t đều g n

bó vớ ô trường tự nhiên, vớ đất đ , sô ước vì thế khi chết ườ t ũ uốn về lại vớ đất m thiêng liêng

Kết luậ ươ 1

Nhìn chung, vi c tiến hành những nghi thức trong phong tục ma chay vẫn chiếm một vị trí khá vững ch c, quan trọng, không thể thiếu tr đời sống tâm linh củ ười

Vi t từ xư đến nay Có nhiều nghi thức truyền thố được tổ chức trong một đ t

đã ó ều t đổi theo thời gian, thậ í đã xó mất đ ột phần Tuy nhiên, vẫn giữ được tinh thần của một hình thức nghi l quan trọng củ ười số ười

đẫ khuất, thể hi tí â vă , tí ất trọ tì ĩ tr ối sống, tấm lòng hiếu thảo, uố ước nhớ nguồ , đ ết ĩ tì , tì ĩ xó , tì ảm giữa nhữ ười bà con thân thuộ N ư s s đó, trong quá trình tổ chức ma chay

ũ ó ữ đ ều đ ưu ý ú t ần phải biết để có thể đú m làm cho l tang vừ đảm bả đượ ý ĩ ủa nó vừa mang tính khoa học, không ả ưởng

đế đời sống hi n thực của nhữ ườ đ sống

Chính vì những lẽ đó ó t ả chúng tôi quyết định lựa chọ đề t để

nh m nêu lại một số những kiêng kỳ đã đượ ườ xư đú ết lạ v trê ơ sở đó sẽ

â tí ú để thấ được nhữ đ ểm hạn chế ũ ư tí ự để có những suy

ĩ tí h cực, loại b những hủ tục không khoa họ , rườ r v t u được những vẻ

đ p truyền thố vă ó âu đời củ ười Vi t Nam ta

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ PHONG TỤC MA CHAY Ở VIỆT NAM

Nhìn về vă V t Nam là một chuỗ tí ưỡng, phong tục mang tính truyền thống Bởi lẽ, Vi t Nam là một quốc gia n m ở ưu vực sông Mê Kông với nền nông nghi ú ướ âu đời, nên nề vă ũ tí ô p khá rõ nét

Cụ thể của nhữn đ ều í tí ưỡng và phong tụ đ ể ì Đ c bi t, phong tụ đ trư rõ ét ất vă V t N N ư để thật sự hiểu, phong tụ ó đ trư v tí ất gì mà lại là biểu hi n củ vă ột đ ều

ch ng d ì Để hiểu được lý do tại sao thì ta cầ đ sâu tì ểu những biểu hi n bên trong của phong tụ Đó ý đầu t ê t đ tì ểu phong tục ma chay

Đề t đề tài không hiếm thấ , tu ê đ sâu tì ểu về bản chất của

nó đ ều ít thấ Đ ều d thấy là phong tụ đã ì t từ lâu và mang tính phổ biến ở nhiều ơ v n ra ở nhiều thờ đại khác nhau Có lẽ là do tính ứng dụng của

nó hay chỉ là hi n tự nhiên? Có lẽ đ c tính xã hộ , ườ đ v xã hội thì

vi c hình thành ma chay không khó giả t í đã ước vào xã hộ t ì ười có

xu ướng tạo cho mình một ô trườ ó tí â vă ơ , đó ểu hi n củ đạo

đứ Đ ều rõ thấ , đạ đức bao gồm cả tính biết ơ , đ tí được hình thành dựa trên

sự phát triển của biết ơ í uố ước nhớ nguồ tư u uố ước nhớ nguồ được hình thành thì vi c quý mến nhữ ườ đ trướ đã ó ô với mình dần trở thành bản chất ngay cả khi nhữ ườ đó đã ất V để tưởng nhớ họ, ười ta sẽ tổ chức một buổi chia tay với họ Ở đó ó ú t ứ ă đồ vật ười mất yêu thích Và dần dần nó trở nên quen thuộc, mà mỗi nhà lại có những cách tế u, ười ta gộp chung nó lại và trở thành một buổi l hoàn chỉnh của một vùng hay làng, mà ngày nay ười ta gọ đó

này ta có thể d dàng nhận thấy thông qua cách tổ chức ma chay ở các vùng miền Nếu

ư đến với ma chay xứ trung kỳ vớ độ ị u ề í ơ t Huế, t ì đến Nam bộ độ dân giã thôn quê mang màu s sô ước ho c tìm về với miền B c ta lại thấ được sự tĩ đầ ười

Hơ t ế nữa, ma chay ở những tầng lớ u ũ ó tổ chức khác

u Ví ư, với nhữ ườ â ã ì t ường thì cách tổ chứ ũ ô u ầu

kỳ, hay u ô trươ N ư đối với nhữ đì ả thì khâu tổ chứ ũ rất tỉ

ĩ v ô é ần cầu kỳ Bên cạ đó, ở những khu vự u ũ

có cách tổ chức riêng bi t theo từ v N ư ô t ô v t t ị, cách tổ chức là không giống nhau Hay các dân tộ u t ì t ũ m phần khác bi t Tuy nhiên, trên tất cả sự khác nhau ấy thì tình cảm của nhữ ười số ười

đã ất đ ểm chung của tất cả mọ ơ đề cậ đến vấ đề , đề tài còn phân loại được ma chay theo không gian, bao gồm ma chay ở ba vùng miền: B c, Trung, Nam

Đến với Vi t N đến vớ đất ước của nhiều tô đó í ười Vi t Nam ta luôn tự hào là một quốc gia yêu chuộng hoà bình, bất kỳ tô đế ước ta

ũ đều được tiế t u, ư ô ải tiếp thu một cách máy móc siêu hình mà với tinh thần tiếp thu có chọn lọc, hoà nhậ ư ô t C í vì ẽ đó,

ũ ịu sự ả ưởng của hầu hết các loạ tô Đ c bi t là hai tôn giáo chính ở ước ta, chính là Phật giáo và Thiên chúa giáo

Phật đến vớ ướ t trê đườ ì v được du nhập từ Trung Quốc Phật giáo là tôn giáo mang tinh thầ ì , , êu t ươ ười, lấy lòng từ ướ đ C í vì t ế, mà Phật giáo d đ v tâ ảm củ ười

Vi t xư đ v V t Nam thì Phật giáo ả ưởng lớ đến nhiều hoạt động của

ườ â , tr đó ó M ột phong tục không thể thiếu đối vớ ười

Vi t xư , ê ả ưởng của Phật đến ma chay lại càng sâu s c Chứng minh cho

đ ều này chính là vi c tổ chức ma chay ở Vi t Nam hi n nay còn rất nhiều ườ t ường

đư ảnh hay hài cốt củ ườ đã ất v C Ý ĩ ủa vi c làm này là muốn

ườ đã ất được an nghỉ, sớm ngày siêu thoát và nhanh chóng tu thành chánh quả

Theo Phật giáo, chết đ ều ười không thể tránh kh i, bởi trong kinh có “Tử t ô đ sợ, vì “tử” t đầu củ “s ” Nê ết sanh sanh, tử tử

là luật nhân quả.Vì thế cần ni m Phật cầu sanh tịnh độ Vậ ê , t e đạo Phật: làm ma

t e ườ xư t ật là phiền phức, tốn hao nhiều ê tí D đó, ười Phật tử tại gia phải y theo chánh pháp hành trì, bãi b những hủ tục mê lầm, chỉ tổ chức trang nghiêm

ê tĩ v đơ ả để tránh tốn hao thì giờ và tiền bạc [15,1]

Không giống vậy, giáo hội thiên chúa lại cho chết là một sự ly bi t và bất cứ sự ly

bi t ũ đ u uồ N ư ười thiên chúa nói lên sự ly bi t ấ ô ó ĩ

là họ thừa nhận một cuộ ì ã ã C í x ơ , ững lời cầu nguy n cất lên,

â ưởng bài hát vang xa, nói chung là sự phụng sự trong thánh l an táng không chỉ

nh m xác nhận một sự thật x ó ê “ ố â ê đới giữ ười sống và

kẻ chết”, v u trọ ơ ữa, với niềm hy vọng vớ Đức thánh phục sinh, chúng ta tin tưởng r s u “tất cả chúng ta sẽ đượ đ tụ trê t ê đườ ” [16, tr 1]

Từ nhữ đ ều trên, ta có thể nhận ra r ng, ma chay là một phầ tr vă v

là một biểu hi đ trư tr vă ười Vi t Khi tìm hiểu về vấ đề , đề tài

đề cậ đến những ả ưởng của Phật v T ê ú đến phong tục ma chay

Khi tìm hiểu về đ tì ểu về những biểu hi n của nó, một trong những biểu hi n cụ thể chính là những nghi thức hành l chính trong ma chay hay khác

ơ í ữ đ ều kiêng kỳ trong tổ chứ Để hiểu rõ đ ều này, ta cần làm

rõ kiêng kỳ hay nhữ đ ều kiêng kỳ trong ma chay Không chỉ đề cập một đơ thuần về các kiêng kỳ tr Đề tài còn phân bi t được hai loại kiêng kỳ, bao gồm: kiêng trong nhữ trường hợp chết khác nhau và kiêng trong quá trình thực hi n ma chay Khi phân tích từng loạ ê , đề t đư r ậ định vế tí đú đ n hay sai lầm của từng loạ ê S đó, đề tài còn giải thích ngu ê â v đư r n

để phát huy các loại kiêng hợp lý và giả đơ ả để kh c phục các kiêng kỳ mang tính hủ tụ Đâ í đ ể đ ưu ý ất trong ma chay

Bên cạ đó, đề t đã đề cậ đế ước tiến hành của một ma chay Khác với các nghiên cứu , đề t ô đ sâu v từ ước và mang tính khái quát về phong

ơ về đ ều kiêng kỳ trong phong tục ma chay

Ma chay là nghi l quan trọ t ường g n liền với rất nhiều nhữ u định, nghi thức, thờ cúng, kiêng cữ nhất định L t được tổ chức và thực hi n tùy theo những tập

u , tí ưỡng cổ truyền của từng dân tộc, từng tôn giáo riêng bi t N ườ V t, tr

đờ số tâ ủ ì ó ữ u , ườ ết t trong ước tiến hành nghi l tr đ t V ú t đều biết r ng Vi t Nam có thể nói

là một quố đ â tộ , đ tô , ỗi tôn giáo có những nét riêng về tí ưỡng, tục l r ê v ũ tr t ức trong tổ chức ma chay của từ tô ũ ó những nét riêng bi t nhất đị , đậm màu s c tôn giáo trong vi c tổ chức ma chay nhất ta phải kể đến hai tôn giáo chiếm vị trí to lớ tr đời sống tâm linh củ ười

đó tí ưỡng thờ Phật và thờ T ê C ú S u đâ , nhóm tác giả chúng tôi sẽ trình bày

sơ ược về những hiểu biết đã tì t ấ được về cách tổ chức một đ t ười chết

ở mỗi tôn giáo này

1 Ảnh hưởng của phậ đến phong t c ma chay

C ú t đều biết, ỗ ột â tộ , ỗ tô u đều sẽ ó ữ u

về ết u Đạ P ật u r ườ được sinh ra đều phải qua “s , ã , , tử” ó ột v uâ ồ u ể vậ ô ừ ,

ô ứt, từ đờ u đờ , ế u ế “sống gửi, thác về”

ười sống ở trần gian chỉ là tạm bợ, đã trả hết nợ đời thì họ sẽ trở về một thế giới khác, về vớ ơ t uộc về ì đầu thai kiếp khác nữa và cứ thế lậ đ ập lại cái vòng luân hồi của tạ ó P ật u r s u ườ ết đ , ồ

sẽ rờ t ể x , đầu t v ế ọ “ ấ ưở ” C ườ s u ết

đ rồ ỉ ó t ể x sẽ tan rã và mất đ , ồ ủ ườ vĩ v , ất tử với thời gian Có lẽ vì thế ê ồ ầ ả đượ t ờ ú , đó tục thờ cúng tổ tiên

đờ đã ă sâu v tr t ềm thức của nhữ ười phật tử nói riêng và dân tộc

Vi t Nam nói chung

Nghi thức ma chay theo tí ưỡng của Phật giáo ở Vi t N được tiến hành qua nhiều ước

Bước thứ nhất, trị quan nhập li m: Một ười chết, trút ơ t ở cuối cùng Sau khi

ườ đó u đời thì ít nhất là 4 giờ, tốt ơ ết là sau 24 giờ sẽ được t m rửa sạch sẽ, tiến hành t m li , đư v ột cái quan tài b ng một nghi thứ ư s u: D ột chén ước trong, một â đè ến (sáp) g n vào một cái cây gác trên một ó N sư sẽ tiến hành nghi thức t y sạch quan tài và vật dụng t m li m Ðư t v u t Thi ười quá cố t ườ được m t một chiếc áo Quan Âm (mền Quang Minh) Theo cổ tục một số ơ gạo hay vàng ngọc vào mi ng thi thể

Bước thứ hai gọi là phục hồn: sau khi t m li x ười ta sẽ tiến hành vi c thiết lập một bàn thờ vong có di ảnh củ ườ đã uất cùng với bài vị, bát nhang, bình bông, nế sư t ầy sẽ làm thủ tụ để rước linh hồn củ ười chết để cho thần thức của

họ định tỉnh nhận rõ sự vi đ ải hồn lìa kh i thể xác Vì theo quan ni m thần thức hay linh hồn củ ười mới mất lúc bấy giờ đ t , ơ ồ, ư ý t ứ được

r ì đã ết Theo cổ tục dân tộc có một t ơ é ú ột), c m lên hai chiế đũ v ột quả trứng luộc

Bước thứ ba, khai kinh - Tiến linh: nhữ ườ t e đạo Phật ngoài vi c lập bàn thờ v ười chết còn phải lập thêm một bàn thờ Phật, thỉ tưởng Phật, ảnh Phật

để phù hộ v s êu độ sự r đ ủa vong giả, hướ ười chết u ướng Phật, sớm

được siêu sinh, giả t t, đầu thai sang kiếp khác Trong quá trình làm l ú s êu độ ười chết phải làm l trước cả hai bàn thờ vong và bàn thờ Phật

Bước thứ tư, t t : đâ t ứ để , ười thân, bà con thân b ng quyến thuộ , xó ó ơ ội từ giả, ti đư ười quá cố một đ ạn cuối của cuộc đời Một hình thứ để ghi nhớ ơ đức, hiếu hạnh trong gia tộ , tì ĩ xó n

bó với nhau Trong nghi thứ sư t ầy sẽ tụng kinh, làm l phát áo tang, trao tang phục cho tang gia m v ười Từ giờ út đ t ới chính thức b t đầu, bà con thân hữu mớ t ă v ếng vớ tư ma chay

Bước thứ ă , tr êu đ : Tr đ t củ ườ t e đạo Phật thì ở trong khoảng thờ ư ô , ú v ười chết gọ “đ ” Vậy triêu

đ n là một l cúng buổi sáng gầ đư đ , t ường dành riêng cho bà con muốn làm một l ú r ê , đọ đ ếu, lời từ bi t ch ườ đã uất

Bước thứ sáu, tị đ n: L cúng buổi tối gầ đư đ , t ường giành cho con cháu trong dòng họ, để u ó ơ ộ ó ê ơ ĩ , ô ơ s t ưỡng dục, những hình ả t â t ươ , tưởng ni đến công hạ , đứ độ của ười quá cố

C t ường ngày 3 buổ : s ú tr ; trư , ều ú ơ ì t ức nghi l đơ giản gọ “t ế ” V ú ơ ười chết được thực hi n trong suốt 49 ngày,

100 ngày thậm chí một số ơ ú tớ đế ă ể từ khi n ười chết u đời

Thứ bảy, tri u tổ: L t ườ được cử trước ngày di quan khoảng 2 hôm trở lại Tang chủ sẽ tiến hành thỉnh linh vị, di ả , t đầ đủ l vật đế ơ t ờ tổ

t ê S u đó đ t linh vị trên một cái bàn nh đối di n án thờ gia t ê để làm l cáo tổ tiên

Bướ t , đạo lộ: L t ường nhờ một ười hộ t đứng cúng, nghi thức được cử trước một trước khi mai táng, bàn thờ ú trước cữ õ ũ binh gia, chiế sĩ với mong muốn cho vi t được di n ra một cách yên ổn, thuận lợi và suôn sẻ Có đì tổ chức l cúng thí và phóng sanh

Bước chín, khiể đ n: L ú trướ u , t ường dành cho b ng hữu

t bày tâm sự, tình cảm vớ v ườ đã uất qua nhữ đ ếu vă

Bướ ười, di u động quan): L di chuyể u t đ ô a táng, một nghi l trang trọng

Bước tiếp theo, tế độ trung: Cúng giữ đường, l này vớ ý ĩ : Trước tiên vì đường sá xa xôi, nghỉ xả ơ â ô ườ đ ) ấy sứ , đã đ ă uống Thứ đế để cho con cháu có dịp l lạy t lòng hiếu thảo trong lúc nghỉ giải lao

S u đó trị huy t: Một l làm tinh sạch huy t, trước khi hạ quan tài Sái tịnh, trị quan, trị huy t vớ ý ĩ ước Cam lồ làm tinh sạ ơ ỗ để xế đ t thi thể, hay nơ t ờ ú C ó ĩ ú s đ trú v ơ ấ x đ ơ

Kế nữa là tạ thổ thần: L khấn vái thổ thần và nhữ ươ ủa những ngôi

mộ u u N ó uơ u ư trú tạ địa phận này

Bước tiếp nữa là nhi u mộ: L này cử hành sau khi an táng xong; bái bi t ươ linh, tạ ư Tă , v u đ ự đ t

Và cuối cùng là an linh: Khi về đến nhà, chùa, an vị ươ để ươ ó t ờ phụ N trướ đư về nhà, phải thiết bàn thờ r ê tr ăm ho c ít nhất là 100 ngày, sau mớ được nhập vào bàn thờ chung với tổ tiên Ngoài ra còn có l đề phan vị, đề thần chú, l khai môn (mở cửa mã): sau khi chôn ba ngày làm l ô để ươ được phép ra vào.[9, tr 1]

Hi n nay, một phầ ười dân vẫn còn thực hi n các nghi thức này Tuy nhiên do tính chất phát triển của thờ đại, mà các nghi thứ đã ó ầ ượt giản sao cho phù hợp với từng nhà, từ đị ươ ất định Sự đơ ản hoá này, rất phù hợp với thời

đạ v ó ý ĩ tí ực với cuộc sống hi đạ Hơ ả, chính là quan ni m của Phật giáo là chú trọng sự đơ ản, từ bi ô đ i sự ô trươ , ầu kỳ, và rất mực coi trọng lòng thành Lòng thành ở đâ í h là tấ t ươ ười, từ bi bác ái, yêu

t ươ đồng loại, chia sự quý mến Ma chay sao cho “đơ ản, y theo chánh pháp hành trì”, đâ í đ ều tối giản trong Phật giáo cổ kim

2 Ảnh ưởng của T ê ú đến phong t c ma chay

Theo thông l mỗ ó ười chết, ô trưởng giáo khu có nhi m vụ s p xếp thì giờ đ ọ ười trong ban trị sự u để tìm kiếm nhữ đồ liên quan

đế đ t v ú ếu Họ chu n bị u đ Tr xứ có truyền thống h

ó ười chết thì cha xứ và tất cả mọ ười trong giáo xứ đều đế đọc kinh cho nhà hiếu (Trích nhật ý đ ền dã, 01/04/2007)

Sau khi lập xong ban ma chay sẽ tiến hành nghi thức mộc dụ ười chết Đó

là l t m rử ười quá cố Khi tiến hành phải chu n bị những dụng cụ ư s u: ải lụa ho c vả để buộ tó , ă vải tr để t m và lau m t, một nồ ước ấm cùng các vật dụng l t v t ư ược, thau, dụng cụ c t ó â ó t … V c t m rửa tiến

ũ đơ ản, chỉ cầ ă ướt lau m t, chải tóc rồi buộc lại cho ngay ng n (nếu là phụ nữ), s u đó u đến thân thể và tứ chi Cuối cùng chú ý c t móng chân móng tay cho sạch sẽ rồi lấy quần áo mớ ười chết m c Tóc rụng và móng tay móng

â đều đượ v ă v vào quan tài sau này Thân thể ười chết được bọc kín b ng vải lụa tr v để n trê ường, khi nào khâm li m mới cho vào trong quan tài

S u đó ủ cho dán cáo phó, loan báo vi c tang chế, ngày giờ mất, khi nào

độ u , ơ t …Tr ó v đề tê ười mất còn ghi tên thánh của họ trước tên khai sinh Tên thánh củ ười chết được lấy theo tên thánh của cha ho c

m họ

Khi tới giờ khâm li ười hộ l sẽ đọc kinh cầu nguy n cho linh hồ ười chết

S u đọc kinh xong, ông sẽ làm phép v ê ười chết một ít ước, gọ “ ước

t ” Tiế đó ười chết đượ đư v tr u t , u t đượ đ t ở giữa nhà

nh m thuận ti n cho khách khứ đến phúng viếng Khâm li m và nhập quan xong thì con cháu và thân thuộc củ ười chết mới b t đầu m c tang phục, gọi là phát tang

Trước linh cữu ười chết là bàn thờ, trên bàn thờ ó đ t di ảnh củ ười quá cố,

í trướ để t ươ Phía ngoài có sáu cây nến, trái ba cây, phả â v đô ì

ô , tr đó ó m những bông hu tr ng Phía sau bàn thờ là bứ trướng có hình

Chúa Giêsu bị đó đ âu rút trê â t v ữ “Tô t x ười ngày sau sống lạ ”

Từ khi phát tang thì con cái cùng nhữ ười thân thích củ ườ u đời phải

m c tang phụ S u đã t t , ững ười thân, bạ è ười quá cố và gia chủ

lầ ượt vào viế ườ u đờ đó, ười quá cố đứng bên trái linh cữu ười chết và ngoảnh m t về í để đ Ph m vật hay tiền bạ ú đ ếu đượ đ t trước linh tọ v ó ười ghi vào sổ sách Khách phúng viế x được mời

r út đ ếu thuốc và uống tách trà chia buồ đì Tr suốt thời gian

ư ô ất t ười quá cố, mọ ười, mọi giới trong giáo xứ t e ươ trì chung của giáo xứ lầ ượt tớ đọc kinh viế x C đối vớ đ t ì uô tú trực

ê t ườ t â để tiếp bà con chòm xóm tới viếng xác và chia buồn Trong thời gian này, nhữ ười thân củ ười quá cố phải chịu tang tùy theo vai vế đối vớ ười quá cố và thời gian chịu t tươ ứng theo truyền thống củ ười Vi t Một v trường hợp do ả ưởng củ tâ ý, vă ó ô , ười ta còn quấn những vải tr ng cho những cây cố tr vườ ườ u đờ đã trồng khi còn số N ười ta quan

ni m nếu ô “đe ” t ững cây cối thì cây sẽ héo và chết đ t e ủ của nó

Đâ ó t ể xem là những biểu hi vă ó ô p còn sót lại, một phầ đó ó lên tình cảm củ ười vớ t ê ê v ược lại

Vào buổi tối, nhữ ười thân thuộ tr đì ó tổ chứ đọ để cầu nguy ười chết L t ườ được tổ chức lúc khuya, tầm 11 giờ đến 12 giờ

đê vì ờ ó ít đến phúng viếng Khi tới giờ đư t , ười chấp hi u sẽ dùng hai thanh gỗ ng õ v u để đ ều khiể đô tuỳ khiêng u t ười chết

từ tr ê xe t để đư đ ô ất N ười chấp hi u sẽ đ trước áo quan, vừ đ vừa gõ hai thanh gỗ ng n ra hi u đô tuỳ khiêng quan tài sao cho cân b ng Dẫn đầu đ đư t ườ đ ô ớn tuổi cầ “t á nế ” ồm một ười cầm một â trượ , trê đầu trượng có hình cây thánh giá Hai bên phải, trái là ười, mỗ ười cầm một â trượng khác, bên trên mỗ â trượng có g n một cây nến ho đè ầu loại nh Tiế đó ột chiếc cờ tang m u đe , c màu tím Theo sau

cờ tang là kèn trống, và các vòng hoa Rồ đế t ươ v ảnh củ ười chết,

t ƣờ u ƣời chết cầ S u đó tớ ƣời chấp hi u, vừ đ vừ đ ều khiển

đô tuỳ khiêng quan tài cho ngay ng n, c n thận Qu t đƣợc khiêng từ nhà của ƣời chết đ t lên ki u ho xe t T e s u xe t t â â ƣời quá cố và cuối cùng là nhữ ƣờ đƣ t n Song song với vi c tổ chức l tang tạ đì t ì ƣời ta

ũ u n bị l tang tại nhà thờ v ơ hỉ ƣời quá cố Đối vớ ƣời Công giáo Hố N ƣờ t ƣ ấp nhậ đƣợc vi s u ƣờ t â u đờ t ì đe cốt đ t êu ọ chỉ t ƣời thân mình xuố đất vì mỗi xứ đạ đều ó ĩ

tr r ê ê ƣời ta chôn cất ƣời thân tạ ĩ tr ủa giáo xứ Vi ũ

tạ ƣời thân sự an tâm trong vi đƣ t ƣời thân của mình về ơ ỉ cuối cùng Vi c chu n bị phầ đất ƣời thân của mình an nghỉ đờ đờ , đ ải thực

hi đú u định của giáo xứ nhƣ đì ó ƣờ u đời thì phải báo cho ông Trùm họ, để ông Trùm họ viết giấy báo tử để báo hộ đồng giáo xứ và cha xứ, s u đó

xứ thông báo tin buồn trong giáo xứ cho các giáo dân khác trong thánh l gần nhất Kế

đế , đ ả đến ông phó ƣơ ụ tr đối nộ để nhậ tĩ ỗ đ huy t) và trình cha xứ để định giờ nhập quan, an táng Vi định giờ t đều do cha

xứ quyết đị , t ô t ƣờng vi c chôn cất trong vòng 48 tiếng, nếu quá hạ đƣ u

t đến nhà thờ thì phả để quan tài ngoài nhà thờ vì yếu tố v sinh chung cho cộ đ [2, tr.1]

Hi n nay, những nghi thức trên vẫn còn thực hi n ở nhiều ơ , ƣ tí ất và

mứ độ thực hi ô đồng bộ và khác bi t ở nhiều ơ Có ẽ, nguyên nhân là do cuộc sống hội nhập ng đƣợ đ y mạnh, nhiều trao ƣu mớ ì t , t độ đến phong tục ma chay theo Thiên chúa giáo Sự t đổi, luôn có tính chất hai m t, đó

đ ều tất yếu N ƣ trê đó, í ội thiên chúa luôn cầu mong sự an nghỉ cho ƣời chết

Kết luậ ƣơ 2

Vi t Nam là quốc gia yêu chuộng hoà bình, vì thế mọ vă u ập vào Vi t

N đều khá d dàng Tuy nhiên, không phải sự tiế t u ũ tr t để, đó í

là sự tiế t u t vă ó ọn lọc sao cho phù hợp vớ vă củ ƣời Vi t

V đ ều này làm cho phong tục ma chay ở Vi t Nam chịu ả ƣởng của nhiều tôn giáo

Đ ể ì đó tô o lớn ở Vi t N , đó P ật giáo và Thiên chúa giáo Nếu ƣ Phật giao là cầu mong sự siêu thoát, sớm ngày Niết bàn, thì thiên chúa lại mong sự đ

tụ trê T ê đ D ỗ tô đều có những nghi thức khá u, è t e đó c

h ũ ó ữ đ ều ê u N ƣ ì u , tất cả sự khác nhau ấy, chỉ

là sự khác nhau về hình thứ Đ ểm giống nhau giữa hai tôn gi , đó đế ƣời

r đ ó ột buổi tang thật ấm cúng, mau chóng về ơ ỉ.Vì, tình cảm của kẻ sống dành cho kẻ r đ , í ét u ủa mọi ma chay

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIÊNG KỲ TRONG MA CHAY VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC TRONG NHỮNG KIÊNG KỲ MA CHAY

1 Một số kiêng kỵ đối với những trường hợp chết khác nhau

đ ô ơ s t , ưỡng dục bấy lâu nay của cha m , củ đì vậ ê

ữ ô để t â ả uấ trê đầu tử t ột

v ă tr , đố vớ ữ ườ ết tự tử t ì ị ất ếu trướ ô

ất ị r uất v u Nếu đ đã ó đì rồ ố ê ruột, ồ vẫ số t ì ả uấ đế v t ó ĩ ở ướ õ

â ũ để t ếu s đ số ở ươ trầ N ười chết trẻ do tự tử rất đ ê , ởi cha m đã ó ô s t , uô ấng, dạy dỗ từ nh đến lớn thì

ta phải biết quý trọng cuộc sống của mình Cớ sao lại phải chọn cách tự tử để trốn nợ đời

để giải thoát cho bản thân, như ại ích kỉ làm tổn hạ đến sức kh e, tinh thầ , â đ u buồ , t ươ xót đến cha m , ông bà nhữ ườ êu t ươ ì

1 ng ỵ tr ng v ệ ngườ ết n n

Tr uộ số ú t t ườ e ữ ụ từ 6 ă uộ

đờ , ết ườ đó đượ ọ ưở ươ ưở t ọ 6 ă uộ đờ

2Đ ng Xuân Xuyến, Điềm báo và kiêng kỵ trong dân gian, NXB L động Xã hội,