Phân tích nội dung, xây dựng tư liệu dạy học chương II sự phát sinh và phát triển của sự sống trên trái đất ( phần 6 tiến hóa - sinh học 12 cơ bản)

Mục tiêu, kế hoạch dạy họcNội dung dạy học Phương tiện dạy học Phương pháp dạy học 1.2.3.. Cơ sở thựctiễn của việcxây dựng nguồn tư liệu: 2.1... Cấu trúc của chương :Gồm3bài:Bàinàođósáng

kĩthuật,vừalaođộngsángtạotrongthựctiễn.Côngtácg i á o dụcđ à o tạochỉđ ạ t h i

ệu q u ả k h i cósựđổimớivềphươngphápdạyhọc

Nghịquyếttrungư ơ n g k h oá IVkhoáV I I đãđ ề r a nh iệ m vụ“Đổimớiphươngphápdạyhọcởtấtcảcáccấphọc,bậchọc.”.Nghịquyếttrungương2 k h o á V I I I tiếptụckhẳngđịnh: “Phảiđổimớiphươngphápg i á o d ụ c đàot ạ o , khắcphụclốitruyềnthụmộtchiều,rènluyệnthànhnếptưduysángtạo,khắcphụclốitruyềnthụmộtchiều,rènluyệnthànhnếptưduysángtạocủangườihọc…… ”Địnhhuớngtrênđâyđãđượcphápchếhoátrongluậtgiáodục,điều24.2”Phươngphápgiáodụcphổthôngphảipháthuytínhtíchcực,t ự giác,chủđộngsángtạocủahọcsinhphùhợpvớiđặcđiểmcủatừngmônhọc,lớph ọ c ; B ồ i dưỡngphươngphápt ự học,r è n luyệnkĩnăngvậndụngk i ế n t h ứ c vàothựctiễn,t á c đ ộn g đếntìnhcảm,đ e m l ại n i ề m vui,h ứ n g thúhọctậpchohọcsinh”

Đểthựchiệntốtchủtrương,chínhsáchcủanhànướchiệnnaynghànhgiáodụcđangthựchiệnđổimớiphươngphápdạyvàhọc,phươngphápdạyhọc“Lấygiáoviênlàmtrungtâm”(GVTT)đượcthaythếbằngphươngpháp“Lấyhọcsinhlàmtrungtâm”(HSTT).Tuynhiên,quatìnhhìnhgiảngdạybộmônsinhhọccủagiáoviênởcáctrườngphổthôngtathấyphầnlớngiáoviênvẫnsửdụngphươngphápdạyhọctruyềnthống(GVTT)domộtsốnguyênnhântrongđócócảnguyênnhânchủquanvànguyênnhânkháchquan.Điềunàykhôngphùhợpv ớ i xuh ư ớ n g pháttriểncủathờiđạinóichungvàđặcthùmônsinhhọcnóiriêng

Xuấtpháttừđặc thùcủa mônsinhhọclàkhoahọcthựcnghiệmthôngquav i ệ cquansátthínghiệm,môh ì n h , tranhvẽ,

….cácemnắmđ ư ợ c b à i giảnglĩnhhộikiếnthức.Đồngt h ờ i cũngl à ngànhkhoah ọ

c c ó n h i ề u kiếnt h ứ c t rừ u tượng,g i a o thoa vớinh iề u ngànhkhoahọckhác:Vậtlí,H o á học,

….Vậylàmthếnàođểcácemcóthểhìnhdung,hiểuvànắmbắtđượcnhữngk i ế n thứctrừutượngđó?

Cóthểnhậnthấyhiệuquảcủaviệcsửdụnghìnhảnhmôphỏngcáckiếnthứcđóthựcsựmanglạihiệuquảvàhứngthúhọctậpchoc ácem

đồngthờinângcaochấtluợnggiảngdạychongườigiáoviên

Nhậnt h ứ c rõtầmquantrọngcủaviệcsửdụnghìnhảnh,vớimụctiêuxâydựngnhữngbàigiảngtheohướngl ấ y họcsinhlà mtrungtâmgópphầnn h ằ m nângcaochấtlượnggiảngdạysinhhọc,pháthuytínhtíchcựccủahọcsinh,tôiđãmạnhdạnlàm

đềtài:Phântíchnộidung,xâydựngtưliệudạyh ọ c chươngII:“Sựphátsinhvàp háttriểnsựsốngtrênTráiđất- Phần6:Tiếnhoá–Sinhhọc12cơbản”.

2 Mụcđíchnghiêncứu:

- Phântíchn ộ i dung,x â y dựng tưliệud ạ y họcd ạ n g kênhchữ,kênhhìnhp

h ục vụchoviệcgiảngdạymộts ố bàithuộcchươngI I -phần6:Tiếnhoá–

SGK12cơbản

- Thiếtkếmộtsốgiáoáncósửdụngtưliệudạyhọc.

3 Giảthiếtkhoahọc:

Nếuxâydựngđượcnguồntưliệudạngkênhchữ,kênhhìnhhợplýsẽgópphầnnângcaochấtlượngdạyhọcChươngII-Phần6–SGK12cơbản

4 Đốitượngvàphạmvinghiêncứu:

4.1 Đốitượng:

- Tưliệudạngkênhchữl àm tàiliệuthamkhảo,bổsungkiếnthứcchoc ô n g tácgiảngdạy

- Tưliệuhìnhảnhdạngkênhhìnhlàmphươngtiệndạyhọcphụcvụchov i ệ c nângcaochấtlượngdạyvàhọc.

đểlàmsángtỏcơsởlíluậncủaviệcphântíchnộidung,xây

dựnghìnhảnhphụcvụchogiảngdạy

6.2Phươngphápđiềutra:

Dựgiờ,traođổivớigiáoviênphổthông,sơbộđánhgiáthựctếviệcdạyvàhọcsinhhọc12đăcbiệtlàviệcsửdụnghiệuquảhệthốnghìnhảnh

7 Nhữngđónggópmớicủađềtài.

+G ó p p h ầ n hệthốngh o á l ý luậncủaviệcx â y d ự n g v à sửd ụ n g

cácnguồntưliệudạyhọc

+Phântíchnộidung,xâydựngtưliệu.

+LàmphongphúthêmhệthốngphươngtiệndạyhọcChươngIIPhần6 Sinhhọc12,gópphầnnângcaochấtlượngdạyhọcSinhhọc12,THPT.

-+Thiếtkếđượcmộtsốgiáoáncósửdụngnguồntưliệugiúpnângcaoc h ấ t lượngdạyvàhọcChươngII-Phần6–SGK12cơbản

8 Giớihạncủađềtài.

Trongp h ạ m viđ ề tài,chúngtôitậptrungphânt í c h nộidung,nghiênc ứu nguồntưliệudạngkênhchữvàkênhhìnhđểhỗtrợdạyhọcChươngII-P h ầ n 6-

Sinhhọc12,THPT

đểtạoracủacảivậtchấtcầnthiết chosựtồntạivàpháttriển.

Năm1995Khaclanovđãđưarađịnhnghĩatínhtíchcực:Tínhtíchcựclàtrạngtháihoạtđộngcủac h ủ thểnghĩal à c ủ a conngườihànhđ ộ n g , tínht í c h cựcthểhiệntronghoạtđộngcủaconngười,nóvừalàđiềukiệnđồngthờilà kếtquảcủaquátrìnhhìnhthànhvàpháttriểnnhâncách

TronggiáodụcđểđạthiệuquảcaotrongviệcđổimớiphươngphápdạyhọclấyHSTTthìnhiệmvụtrướchếtlàphảihìnhthànhvàpháthuytínhtíchc ự c họctậpcủahọcsinh.Vậytínhtíchcựchọctậpcủahọcsinhlàgì?

TheogiáosưTrầnBáHoành:Tínhtíchcựchọctậpcủahọcsinhcũngcótínhtươngđồngvớitínhtíchcựcnhậnthức,chonênnóitínhtíchcựchọctậpthựcchấtlànóiđếntínhtíchcựccủanhậnthức.Giáosưđưarađịnhnghĩa:Tínhtíchcựcnhậnthứclàtrạngtháihoạtđộngcủahọcsinhđặctrưngởkhátvọnghọctậpvàsự cốgắngtrítuệ,nghịlựccaotrongquátrìnhnắmvữngtrithức

*Biểuhiệntínhtíchcựchọctậpcủahọcsinh:

-Biểuhiệnbằnghànhđộng:

+Họcsinhkhaokháttựnguyệntrảlờicáccâuhỏicủagiáoviênhoặcbổsungcáccâutrảlờicủabạn.Họcsinhtíchcựcgiơtayphátbiểuýkiến,chúýn g h e câutrảlờicủabạn,lờigiảithíchcủathầy

+Họcsinhchủđộngvậndụnglinhhoạtcáckiếnthứcvàkĩnăngđãcóđểnhậnthứcvấnđềmới

+Họcsinhmongmuốnđónggópvớithầyvớibạnnhữngthôngtinmớingoàinộidungbàihọc

-Biểuhiệnvềmặtcảmxúc:

+HShàohứngphấnkhởitronggiờhọc

+HSbiểuhiệntâmtrạngngạcnhiêntrướcnhữnghiệntượnghoặcthôngt i n mới.+HSbăn khoăn,daydứttrướcnhữngvấnđềphứctạp,nhữngbàitậpkhó

-Biểuhiệnvềmặtýchí:

+Sựtậptrungchúývàobàihọc,chămchúquansátđốitượng nghiêncứu

+Khôngnảnchítrướcnhữngkhókhănnhưlàphảilàmbằngđượccácb à i tập,giảithíchbằngđượccáchiệntượng,làmbằngđượccácthínghiệm

củatừngvấnđề.Ngườigiáoviênchỉđóngvaitròtổchức,

tạoratìnhhuốngcóvấnđề,giúphọcsinhnhậnbiếtvấnđề,lậpgiảthuyếtvàr ú t rakếtluận

Chonêntronggiờhọccầnphảitậptrungvàovaitròvàhoạtđộngcủahọcsinhchứkhôngphảihoạtđộngcủagiáoviên,họcsinhphảilàtrungtâm

Cónhiềuquanđiểmvềphươngphápdạy

họctíchcựctheonhiềuhướng:T h e o R.Csharma( 1 9 9 8 ) viết:Trongphươngphápd ạ y h ọ c l ấ y HSTT,

toànbộquátrìnhdạyhọcđềuhướngvàonhucầu,lợiíchcủahọcsinh.Mụcđ í c h làpháttriểnởhọcsinhkĩnăngvànănglựcđộclậpgiảiquyếtcácvấnđề.V a i tròcủangườigiáoviênlàtạoranhữngtìnhhuốngcóvấnđề,đểhọcsinhnhậnbiếtvấnđềvàgiảiquyếtvấnđề”

Theogiáos ư TrầnB á Hoành:“Khôngn ê n x e m x é t việcd ạ y h ọ c lấyHSTTcũngnhưmộtphươngphápdạyhọclấyHSTTnhưmộtphươngphápdạyhọcđặtngangtầmvớicácphươngphápdạyhọcđãcó,mànênquanniệmnónhưmộttưtưởng,mộtquanđiểmchiphốicảmụctiêu,nộidung,phươngpháp,hìnhthứctổchứcvàđánhgiáhiệuquảdạyhọc”

TừcơsởtrêntathấyđổimớiphươngphápdạyhọclàmộttấtyếukháchquanvàphảiđổimớitheohướnglấyHSTT.Mọinỗlựcgiảngdạycủagiáodụcđềunhằmtạođiềukiệnthuậnlợichocácemthểhiệnchínhmình.Đểcóthểthựchiệnđượcphươngphápnàyđòihỏigiáoviênphảinắmvữngtrithứck h o a học,phảithấuđáonộidungcủabàihọc,phảicótrìnhđộsưphạmcaođểtổchứccáchoạtđộnggiúpcácemlĩnhhộitrithức

Cácvậttượnghìnhnhư:tranhảnh,môhình,hìnhvẽ,bănghình

Cũngcónhữngt á c g i ả c o i PTTQnhưnhữngđồdùngdạyhọcđượckháiq u á t

b ằ n g nhữngmôh ì n h vậtchất,đ ư ợ c dựnglênmộtcáchnhântạo,giúptanghiêncứuđốitượnggốckhikhôngcóđiềukiệntrigiáctrựctiếpđốitượngnày

1.2.2 Phânloại.

Hiệnnay,cácphươngtiệnvàthiếtbịdạyhọcrấtđadạngvàhiệnđại.Vìvậy,phânloạicácphươngtiệnvàthiếtbịdạyhọccónhiềucách,songđểđis â u v à o PTDHc

Mục tiêu, kế hoạch dạy học

Nội dung dạy học Phương tiện dạy học Phương pháp dạy học

1.2.3 Vaitròcủaphươngtiệndạyhọc:

Líluậnd ạ y họcvàthựctiễnd ạ y họcđã khẳngđịnhr ằ n g : Cácphươngt i ệ n vàthiếtbịdạyhọclàmộtyếutốtrongchỉnhthểcủaquátrìnhdạyhọc.PTDHcómộtvịtrírấtquantrọngtronglíluậndạyhọc

Đểđ ạ t đượcmụcđ í c h dạyh ọ c cầnđưar a nhữngmụctiêuđ ú n g đắn.M ụ c tiêudạyhọclàmụcđíchmàHScầnphải đạtđược,lànhữngnộidunghọctậpmàHSphảilĩnhhộiđượccảvềtrithức,kĩnăng,tháiđộ,hànhvi.Đểt h ự c h i ệ n đượcmụct i ê uđềra,G V p h ả i c ă n c ứ vàonộidungbàidạy,đ ố i tượngtruyềnt h ụ màdựk i ế n PPDHvàPTDHc h o phùh ợ p PTDHvừal à nguồnt ri thức,v ừ a làc ô n g cụd ể HS lĩnhhộitrithứcv à rènluyệnkĩn ă n g mônhọc.SựthayđổiPTDHsẽthayđổiPPDH

CóthểthấyrõvịtrícủaPTDHtrongmốiquanhệvớicácyếutốcấutrúcquátrìnhdạyhọctrongsơđồdướiđây:

Sơ

đồ 1 :Mốiquanhệgiữacácyếutốtrongquátrìnhdạyhọc:

Nhưvậy,PTDHlàmộtyếutốquantrọngtrongquátrìnhdạyhọc,giúpgắnkếtcácyếutốcấutrúcquátrìnhdạyhọcthànhmộtchỉnhthểtoànvẹn.SựcómặtcủaPTDHgiú

pvậnhành,thúcđẩyquátrìnhdạyhọcđạtkếtquảcao

Trongnhữngnămgầnđây,ngànhGDluônquantâmđếnvấnđềđổimớiPPDH.PPDHh i ệ n nayp h ả i lấyH S l à m t r u n g tâm,H S phảitíchcực,chủđộngtìmtòikiếnthứcmới.Muốnnângcaochấtlượngdạyhọcvàđổimới.

PPDHthìnhấtthiếtphảicóPTDH.PTDHgiúpchoGVcóthểpháthuyđ ư ợ c tấtcảcácgiácquancủaHStrongquátrìnhdạyhọc

Cóthểtóm tắtvaitròcủaPTDHnhưsau:

+PTDHgiúpchoviệcdạyhọccụthểhơnvìvậytăngkhảnăngtiếpthuk i ế n thứcvềnhữngsựvật,hiệntượng,cácquátrìnhphứctạpmàbìnhthườngH S khónắmvững.+SửdụngPTDHrútngắnthờigiangiảnggiảicủaGV,việclĩnhhộitrit h ứ c củaHSnhanhhơn,vữngchắchơn

+PTDHgâyđượcsựchúý,tìnhcảmvàcuốnhútđốivớiHS.SửdụngPTDH,GV c

ót h ể ki ểm tramộtcáchkháchquankhả năngtiếpthutrithức,c ũ n g nhưsựhìnhthànhkĩnăng,kĩxảocủaHS

+PTDHg i ú p G V c ó nhiềuthờig i a n vàc ơ hộithuậnlợiđ ể t ổ chức,h ư ớ n gdẫnHStựchiếmlĩnhtrithứcmới

Nhưvậy,cóthểkhẳngđịnhPTDHcóvaitrò,ý nghĩarấtlớntrongquátrìnhdạyhọc,giúpHSchủđộngtựchiếmlĩnhtrithức,rènluyệncácthaotáctưduytíchcực,chủ

động,sángtạo,bồidưỡng cáckĩnăngchoHStronghọctập

Từnhữngc ơ sởl ý luậntrênt ô i nhậnthấyđượcr ấ t rõvaitròc ủ a việcphântíchnộidungđólàgiúpGVlĩnhhội,hiểusâusắckiếnthứcmàmìnhsẽgiảngdạy.ViệcbổsungcácnguồntưliệuthamkhảodạngkênhchữgiúpGVcókiếnthứcchuyênmônsâurộnghơnvànguồntưliệuthamkhảodạngkênhhìnhgiúpminhhoạrõhơnnộidungkiếnthứcGVđưara,tạohứngthúhọct ậ p choHSchínhvìvậytôiđãphântíchnộidung,xâydựngtưliệudạyhọcd ư ớ i d ạ n g kênhchữv à dạngk ê n h hìnhp h ụ c v ụ việcdạy

h ọ c ChươngI I - P h ầ n 6–SGK12

2 Cơ sở thựctiễn của việcxây dựng nguồn tư liệu:

2.1 ĐặcđiểmnộidungChươngII-Phần6–SGK12cơbản:

2.1.1 Về cấutrúcchương :

ChươgnàychothấysựphátsinhvàpháttriểncủasựsốngtrênTráiđất.

Bài32:Trìnhbàyquátrìnhtiếnhoáhoáhọcđólàquátrìnhhìnhthànhn ê n cáchợpchấthữucơtừnhữngchấtvôcơ,quátrìnhtiếnhoátiềnsinhhọcl à giaiđoạnhìnhthànhnêncáctếbàosơkhaivàhìnhthànhnênnhữngtếbàosốngđầutiên,tiếnhoátiềnsinhhọclàgiaiđoạntiếnhoátừnhữngtếbàođầutiênhìnhthànhnêncácloàisinhvậtnhưngàynaydướitácđộngcủacácnhânt ố tiếnhoá

Bài33:Trìnhbàysựpháttriểncủasinhgiớiquacácđạiđịachấtthôngquaviệcnghiêncứucáchoáthạch

Bài34:Trìnhbàyquátrìnhtiếnhoáloàingườicóthểchiathành2giaiđoạn:giaiđoạntiếnhoáhìnhthànhnênloàingườihiệnđạivàgiaiđoạntiếnhoácủaloàingườitừkhihìnhthànhchotớingàynay

+Riêngbài34cóphầntưliệubổsungngắngọnquamục“Emcóbiết”giúpHSmởrộngkiếnthức

*Kênhhình:

TrongSGKkênhhìnhvừalàcôngcụminhhoạchokiếnthứccủabài,v ừ a lànguồntưliệuquantrọnggiúpHShoànthiệnkiếnthức.Cáchìnhtrong

SGK12cònítvàcóbàikênhhìnhchưađápứngđầyđủnộidungkiếnthức,dođóhạnchếphầnnàokhảnănglĩnhhộikiếnthứccủaH S vàkhôngg â y đượcnhiềuhứngthúh ọ c tập.Hơnnữak ê n h hìnhtrongSGKđ ô i khik h ó choG V trongv i ệ c t ổ chức,điềukhiể

c đưara.GVlànhữngngườithựchiệnbịhạnchếthờigian1tiếtchỉcó45phútnênvớimộtlượngkiếnthứckhánhiềuviệcdạylàmsaochođủthờigianđãlàđiềuđángnói.Ngoàira,GVcũngítcóđiềukiệnđầutưchokiếnthứcchuyênmônthêmsâurộng,sưutầmhìnhảnhminhhoạphụcvụchobàigiảngvìvậychấtlượngdạyhọcchưacao.Chínhvìvậy,đasốHSkhôngcóhứngthúhọcmônhọcnày

2.3 ThựctrạngdạyhọcChươngII-Phần6–SGK12:

Quaviệcdựgiờ,phỏngv ấ n t r ự c tiếpmộtsốG V tôix i n rútr a mộts ố đánh giávềthựctrạngdạyhọcChươngII-Phần6–SGK12nhưsau:

- Vềv i ệ c phântíchn ộ i dung:CácG V đ ề u đ ư a r a đượccáckiếnthứctrọngtâ

mc ủ a b à i , hiểunộidungk i ế n thứccủab à i đểtruyềnđ ạ t mộtcáchchínhxácnhấtnộidungbàihọccủaSGK

- Vềviệcdùngnguồntưliệu:Donhiềuyếutố,nguyênnhânc ả kháchquanvàchủquanmàrấtnhiềuGVkhôngcónhiềuthờigianđầutưtìmthêmnguồntàiliệubốsung.VìđâylàmộtnộidungkiếnthứckhátrừutượngrấtkhógiảnggiảichocácemhiểuvàcácGVkhôngcósựđầutưchoviệctìm

hiểunguồntưliệunênviệchiểuđượcsâurộngvấnđềlàrấtítchonênbàihọcphầnnàycácemchỉhiểumangmángnộidungkiếnthứcvàngoàinộidungk i ế n thứcSGKcácemcũngkhôngmởrộngđượcnhiềuhơnvềkiếnthức.

- Vềviệctìmnguồnhìnhảnhlàmphươngtiệndạyhọc:Ngàynay,dướisựpháttriểnnhưvũbãocủaCNTTviệctìmhìnhảnhtừinternetrấtđơngiảnvàphongp h ú Tuynhiên,đ a phầnchỉnhữngG V trẻmớir a trườngmớiá p dụngđượcCNTTvàotronggiảngdạybằngcáchchiếucáchìnhảnhminhhoạhoặcsửdụngPowerpointcònlạiphầnđôngcácGVđãnhiềutuổirấtítkhitìm

kiếmnguồnhìnhảnhphụcvụchobài,hìnhảnhđượcsửdụngtrongbàilàhìnhSGK.Ngoàira,cònmộtnguyênnhânkhácđóchínhlàsựthiếuđầutưtrangthiếtbịd ạ y h ọ c : má

yc h i ế u , máyvitính,…….cũnglàmh ạ n c h ế khản ă n g củacácGV

→Chínhvìnhữngthực trạngnóitrênmàtôiđãmạnhdạnlàmđềtài:Phântích

n ộ i dung,x â y dựngt ư liệudạyh ọ c ChươngI I - Phần6 –

Sinhhọc12đểphầnnàođógiúpGVbổsungthêmnguồntưliệuvềmặtkiếnthứcv à hì nhảnhphụcvụchoviệcnângcaochấtlượngdạyvàhọcchươngnày.

2.1.2 Cấu trúc của chương :Gồm3bài:Bài

nàođósángtạora.Đồngthời

giảithíchđượcnguồngốc,quátrìnhtiếnhoácủaloàingười,cácnhântốchiphốisựpháttriểncủaloàingười

2.2.Phân tích nội dung từng bài :

Bài

32 NGUỒNGỐCSỰSỐNGI.Mụctiêubài học :

1.1.Kiến thức :Saukhihọcxong,HScóthể:

- TrìnhbàyđượcthínghiệmcủaMilơchứngminhcáchợpchấthữucơđơngiảnđãcóthểhìnhthànhnhưthếnàokhiTráiđấtmớiđượchìnhthành

- Giảithíchđượccácthínghiệmchứngminhquátrìnhtrùngphântạorac á c đạihữucơtừcácđơnphân

- ThínghiệmcủaMilơvàUrây(1953):

+Tạomôitrườngcócácthànhphầnhoá họcgiốngkhíquyểnT rá i đ ấ t thờinguyênthuỷ

+Phóngđiệnliêntụcvàohỗnhợpkhí(CH4,NH3,H2)vàhơinước

+Kếtquảthuđượchợpchấtbữucơđơngiảncócácaa

*Hìnhthànhcácđạiphântửhữucơ(vậtchấtditruyền):

+Năm1950:Foxvàcáccộngsựđãtiếnhànhthínghiệmđunnóngcáca x i t aminởnhiệtđộ150-180OCvàđãtạorađượccácchuỗipeptitngắnđượcgọilàProteinnhiệt.+Trongđiềukiệnbầukhíquyểnnguyênthuỷkhôngcóoxi(hoặccórấtí t ) vớinguồnnănglượnglàcáctiachớp,núilửa,tiatửngoại….mộtsốchấtvôc ơ kếth ợ p vớinhautạonêncácchấthữucơđơngiảnnhưaxitamin,nucleic,đườngđơn,cácaxitbéo.+VậtchấtditruyềnđầutiêncólẽlàARN

II Tiếnhoátiềnsinhhọc:

*Hìnhthànhtếbàosơkhaibằngconđườngtựnhiên:

- Cácđạiphântửhữucơnhư:protein,lipit,axitnucleictậptrunglạivớinhau.

- Phântửlipitcótínhkịnướcsẽhìnhthànhlớpmàngbaobọc tậphợpđ ạ i phântửhữucơtạonêncácgiọtnhỏlitikhácnhau

- DướitácđộngcủaCLTNgiọtnhỏnàocókhảnăngtraođổichấtvớimôitrườngbênngoài,phânchia,duytrìthànhphầnhoáhọcđượcgiữlạitạothànhtếbàosơkhai

* Hìnhthànhsựsốngbằngthựcnghiệm:

- Tạogiọtlipôxôm:

+Cholipitvàotrongnướccùngvớimộtsốcácchấthữucơkhácnhau

+Lipittạomàngbọclấycáchợpchấthữucơ…….cókhảnăngphânđôi,traođổichất

- Tạogiọtcôaxecvavàcáchạtkeo:

Cácgiọtcôaxecvacũngcóbiểuhiệnnhữngđặctínhsơkhaicủasựsốngnhưcókhảnăngtăngkíchthước,duytrìcấutrúctươngđốiổnđịnh

Bài

33 SỰPHÁT TRIỂNCỦASINH GIỚI QUACÁCĐẠIĐỊACHẤT

1 Mụctiêubàihọc:

1.1 Kiếnthức : Saukhihọcxong,HScần:

- Nêuđượcđịnhnghĩahoáthạchvàvaitròhoáthạchtrongnghiêncứusựtiếnhoácủasinhgiới

- GiảithíchđượcnhữngbiếnđổivềđịachấtluôngắnchặtvớisựphátsinhvàpháttriểncủasinhgiớitrênTráiđất

- TrìnhbàyđượcnhữngbiếnđổivềđịachấtluôngắnvớisựphátsinhvàpháttriểncủasinhgiớitrênTráiđấtnhưthếnào

- Trìnhb à y đ ư ợ c đ ặ c đ i ể m đ ị a lý,k h í h ậ u c ủ a Tráiđ ấ t v à nhữngđ ặ c đ

iể m củacácloàisinhvậtđiểnhìnhcủacáckỉvàđạiđịachất

- Nêuđượccácnạnđ ạ i tuyệtchủngxảyratrênTráiđ ấ t vàả n h hưởngc ủ a chúngđốivớisựtiếnhoácủasinhgiới.

2 Kiến thứctrọng tâm:

-Làmrõsựphátsinhvàpháttriểncủasinhgiớigắnliềnvớisựbiếnđổiđ ị a chấtcủaTráiđất

- SựtrôidạtlụcđịalàmbiếnđổiđángkểđiềukiệnsốngtrênTráiđất.3 Thành p hần

- Hoáthạchcungcấpchochúngtanhữngbằngchứngtrựctiếpvềlịchsửpháttriểncủasinhgiới.

- Xácđịnhđượctuổicủacáchoáthạchvàquađóchochúngtabiếtloàin à o xuấthiệntrước,loàinàoxuấthiệnsauvàquanhệhọhànggiữacácloài.

- Tuổic ủ a hoáthạchc ó t h ể đượcxácđịnhn h ờ phântíchcácđồngv ị phóngxạcótronghoáthạchhoặcđồngvịphóngxạcótrongcáclớpđấtđác h ứ a hoáthạch

Vídụ:Cacbon14(14C)cóthờigianbánrãkhoảng5730năm,phântích

hàmlượng14Ct r o n g hoáthạchngườit a c ó thểx á c địnhđượctuổicủah o á t h ạ c h lêntới75000năm

+Urani238(238U)vớithờigianbánrãkhoảng4,5tỉnămvìvậyc ó thểxácđịnhđượctuổicáclớpđấtđácùnghoáthạchcóđộtuổihàngtrămtriệunăm

- Hiệntượngdichuyểncủacáclụcđịagọilàhiệntượngtrôidạtlụcđịa

* Hìnhthànhlụcđịa:

CáclụcđịaliêntiếptáchrarồilạinhậpvàovàcuốicùngtiếptụcphântáchthànhcáclụcđịaÂu,Á,Mỹ….nhưngàynay

* Biếnđổikhíhậu:

- Khíhậuthayđổiliêntục:nóngẩm→khôlạnh→hạnhán……

→Cóthểdẫnđếnnhữngđợtđạituyệtchủnghàngloạtcácloàivàsauđólàt hờ i điểmbùngnổ sựphátsinhcácloàimới

1 Sinhvậttrongcácđạiđịachất:

* TiêuchíđểphânchialịchsửTráiđất:

- Biếncốlớnvềđịachấtkhíhậu.

- Biếnđổicủasinhvậtcủasinhvậtthôngquacáchoáthạchđiểnhình

* PhânchialịchsửTráiđất:

- LịchsửTráiđấtđượcchiathànhnhiềugiaiđoạngọilàcácđạiđịachấtbaogồmđạiTháicổ,đạiNguyênsinh,đạiCổsinh,đạiTrungsinh,đạiTânsinh

- Cácđạilụcđượcchiathànhcáckỉ

Bảng33:Cácđạiđịachấtvàsinhvậttươngứng:

ệunămcáchđây)

Đặcđiểmđịachất,khíhậu

PhátsinhcácnhómLinhtrưởng.Câycóhoangựtrị.PhânhoácáclớpThú,Chim,Côntrùng

Cuốikỉtuyệtdiệtnhiềusinhvật,kểcảbòsátcổ

Jura 200 Hìnhthành2lụcđịaBắcvà

Nam.Biểntiếnvàolụcđịa

Khíhậuấmáp

Câyhạttrầnngựtrị.Bòsátcổngựtrị

Pecmi 300 Cáclụcđịaliênkếtvớinha

u.Bănghà.Khíhậukhô,lạnh

Phânhoábòsát.Phânhoácôntrùng.Tuyệtdiệtnhiềuđộngvậtbiển

Đêvôn 416 Khíhậulụcđịakhôhanh,v

enbiểnẩmướt.Hìnhthànhsamạc

Phânhoácáxương.Phátsinhlưỡngcư,côntrùng

Silua 444 Hìnhthànhlụcđịa.Mự c

nướcbiểndângcao.Khíhậunóngvàẩm

Câycómạchvàđộngvậtlêncạn

Ocđôvic 488 Dichuyểnlụcđịa.Băngh

à.Mựcnướcbiểngiảm.Khíhậukhô

Phátsinhthựcvật.Tảobiểnngựtrị.Tuyệtdiệtnhiềusinhv ậ t

Cambri 542 Phânbốlụcđịavàđạidươ

ngkhácxahiệnnay.KhíquyểnnhiềuCO2

Phátsinhcácngànhđộngvật.Phânhoátảo

sốngthấpởbiển.Tảo.Hoáthạchđộngvậtcổnhất

Hoáthạchsinhvậtnhânthựccổnhất.Tíchluỹôxitrongkhíquyển

-Giảithíchđượcthếnàolàtiếnhoávănhoávàvaitròcủatiếnhoávănhoáđốivớisựphátsinh,pháttriểncủaloàingười

cólôngmao,răngphânhoá(răngcửa,nanh,hàm),cótuyếns ữ a , đẻconvànuôiconbằngsữa.

- Cơquanthoáihoá:ruộtthừa,nếpthịtởkhoémắt,mấulồiởmépvànht a i phíatrên.

- 13đôixươngsườn,5-6đốtcùng,bộrănggồm32chiếc

- Đềucó4nhómmáu(A,B,C,D)

- Đặctínhsinhsảngiốngnhau:kíchthước,hìnhdạngtinhtrùng,cấutạonhauthai,chukìkinh28-30ngày,thờigianmangthai270-

275ngày,mẹc h o conbúđến1năm

- Bộgencủangườigiốngtinhtinhđến98%

Bảng34:

MứcđộgiốngnhauvềADNvàproteingiữangườivớicácloàithuộcbộKhỉ

Cácloài %giốngnh

ausovớiADNngườiTinhtinh 97,6

c Điểmkhácnhaug i ữ a ngườiv à vượnngười:D o t h í c h nghivới2 hướ n

CộtsốngconghìnhchữC,taydài

h ơ n chân,lồngngựchẹpchiềungang,chậuhônghẹp,ngónchândài,ngónc h â n cáiđốidiệncácngónkhác

Dángđithẳng,taytựdocầmnắm,hoànthiệnkhảnănglaođộng,trọngtâmcơthểnằmtrongmặtphẳngtạobởi2chân.Cộ t sốngconghìnhchữS,tayngắnhơnchân,lồngngựchẹptheo chiềutrướcsau,chậuhôngrộng,ngónchânngắn,ngónc h â n cáikhôngúpvàocácngónkhác,bànchândạngvòm

Nguồnthức

ăn Ănthựcvật:Bộrăngthô,răngn anhpháttriển,xươnghàmto,gócqu

aihàmlớn

Ănthựcvậtlẫnđộngvật,biếtdùnglửalàmchínthứcăn:Bộr ăn g bớtthô,răngnanhthoáihoá,xươnghàmnhỏ,gócquaihàmhẹp

Sựpháttriểncủ

abộnão

Nãonhỏ450-550cm3,ítkhúccuộnvànếpnhăn,thuỳtránkémpháttriểnnênxươngmặt

>hộpsọ,lỗchẩm nằmphíasau

1400cm3,cónhiềukhúccuộnvànếpnhăn,thuỳtránpháttriểnnênhộpsọ>xươngmặt,tránrộngvàkhôngcòngờtrênhốcmắtlỗchẩmdịchvềphíatrước

Nãorấtpháttriển1300-Sựpháttriển Tínhiệugiaotiếpđơngiản, Tiếngnóipháttriểnvàhình

tiếngnóivà chỉcóthểtưduycụthể thànhhệthốngtínhiệuthứhai,hệthốngtín Khôngcótiếngnói,vỏnão cókhảnăngtưduytrừutượng.hiệuthứhai chưacóvùngđiềukhiểncử Vỏnãocóvùngđiềukhiểncử

độngnóivàhiểutiếngnói, độngnóivàtrungkhuhiểutiếngkhôngcólồicằm nói,trungkhuhiểuchữviết,có

lồicằm

→Chứngtỏngườicóquanhệhọhàngrấtg ầ n vớivượnngười vàgầngũinhấtvớitinhtinh.Mặtkhácngườivàvượncónhiềuđiểmkhácnhau→tiếnhoátheo2hướngkhácnhau(vượnngàynaykhôngphảilàtổtiêntrựctiếp).

-Dựatrênmứcđộtươngđồngvềnhiềuđặcđiểm,cácnhàkhoahọcđãt h i ế t lậpđ ư ợ c mốiquanhệh ọ hà n g giữangườiv ớ i mộts ố loàivượnvàvẽđ ư ợ c câychủngloạiphátsinhcủabộLinhtrưởng

2 Cácdạngv ư ợ n ngườihoát h ạ c h vàq u á t r ì n h h ì n h thànhloàin

gười:

- CácbằngchứnghoáthạchvàADNđãgiúpcácnhàkhoahọcxácđịnhđược ngườivàcácloạivượnngườihiệnnay(tinhtinh)chỉmớitáchnhaurat ừ mộttổtiênchungcáchđây5-7triệunăm

- Saukhitáchratừtổtiênchung,nhánhvượnngườicổđạiđãphânhoáthànhnhiềuloàikhácnhau,trongđócó1nhánhhìnhthànhnênchiHomo

Ácũngđượcxem làcáinôiphátsinhraloàingười

II Ngườihiệnđạivàsựtiếnhoávănhoá:

Ngườihiệnđạicónhữngđặcđiểmthíchnghinổibật:Bộnãolớn,cấut r ú c t h

a n h quảnchophéppháttriểntiếngnói,bàntaycóc á c ngóntaylinhhoạtgiúpchếtạovàsửdụngcôngcụ,

… →Conngườiđãcóđượckhảnăngt iế n hoávănhoá:thôngquatiếngnóivàchữviết,conngườicóthểdạynhau

- Nhờcótiếnhoávănhoámàconngườiđãnhanhchóngtrởthànhloàit h ố n g trịtrongtựnhiên,cóảnhhưởngnhiềuđếnsựtiếnhoácủacácloàikhácvàcókhảnăngtựđiềuchỉnhchiềuhướngtiếnhoácủachínhmình

2.3 Xâydựng tưliệu phụcvụ dạyhọc :

*Tư liệu bổ sung :

1 QuanniệmcủaOparinvàHaldane:

Thậpniên1920,OparinvàHaldanetrongnhữngnghiêncứuđộclậpđềuđ ư a rakếtluậnvậtchấthữucơhìnhthànhtrênbềmặtTráiđấtlàkếtquảsựtiếnhoáhoáhọccủanguyêntốcacbonnhờnguồnnănglượngcủanúil ử a , sấmsét,tiatửngoại

(Trang167,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhTHPT,PhạmVănLập)

2 Quan niệm hiện nayvề nguồn gốc sự sốngđượcnhiều người chấpnhận :

+ThuyếtBigBangvềnguồngốcvũtrụchorằngvũtrụbắtđầutừmộtđiể mkìdịcómậtđộvậtchấtvàmộtnhiệtđộvôhạntạimộtthờiđiểmcáchnaykhoảng13,7tỉnăm.Từđ ó , khônggianđãmởr ộ n g cùngv ớ i thờigianlàmchoc ác thiênhà dichuyểnxanhauhơn,tạora mộtvũtrụgiãnnởnhưc h ú n g tat h ấ y ngàynay.Ý t ư ở n g trungtâm

c ủ a l ý thuyếtnàyđ ư ợ c minhchứngbằngcácthínghiệmvềdịchchuyểncủacácthiênhà(địnhluậtHubble)giảithíchnguồngốc vàsựpháttriểncủavũ trụ.Cácnhàthiênvănhọcvừađạtđượcmộtbướctiếnmớitrongviệctrảlờicâuhỏitrongviệctrảl ờ ichúngtasinhratừđâu.Cáchànhtinhvànhữnggìtồntạitrênchúng,baog ồ m cảloàingườitrênTráiđất,đềubắtnguồntừbụivũtrụmàhầuhếtđượcsinhratừnhữngvìsaochết

+VềnguồngốcsựsốngtrênbềmặtTráiđấthaysựhìnhthànhvàpháttriểncủasinhquyểntrảiqua3giaiđoạncótínhkếthừa:Giaiđoạntiếnhoáhoáhọc,giaiđoạntiếnhoátiềnsinhhọcvàgiaiđoạntiếnhoásinhhọchìnhthànhsinhquyển.Sinhquyểnl à quyểnmớin h ấ t củaTráiđ ấ t , b a o g ồ m lớptrêncùngcủathạchquyển,toànbột h u ỷ quyển,tầngđ ố i lưu,tầngbìnhlưuc ủ a khíquyển,n ơ i cácđiềuk i ệ n tựnhiênthíchh ợ pchos ự s ố n g pháttriển

dụngvớinướcđểtạothànhhyđroperoxit( H2O2).Chấtn à y t á c độngl ê n A R N vàADNvàcókhảnăngpháhuỷcấutrúcditruyềncủatếbào.Kếtquảlà sựtíchluỹoxytrongkhíquyểntạođiềukiệnthuậnlợichocácvisinhvậtc ó khảnăngtạođượcenzimcatalaz.Enzimnàybảovệchốnglạihiệuứngcủahydroperoxitbằngcáchbiếnđổinótrởlạithànhoxyvànước.

Cũngkhoảngthờigianđó,mộtnhómchấthoáhọcđượcgọilàporphyrint r ở nênquantrọng.Cácphântửcủachấtnàychứaphântửsắthoặcmagnesiumcóthểoxyhoámộtcáchvôhạivàtácđộngnhưmộtchấtđệmbảovệchốngoxy.Khâuđộtkíchchủyếutrongsựtiếnhoáphátsinhkhimộtsốsinhvậtbắtđầusửdụngphântửporphyrinđặcbiệt,chấtdiệplụca,đểhấpt h ụ nănglượngánhsángvàsửdụngnănglượngđóđểtổnghợpATP.Bằngc á c h nàymàquanghợpbắtđầu.Nhiềusinhvậtquanghợpđòihỏichỉnhữngc h ấ t vôcơ đơngiảnvànănglượngmặttrờiđể tạonênmọichấtchoc ơ th ể chúng,vìvậychúnglàtựnuôisốngmìnhhaylà“tựdưỡng”.Nhữngthànhtựuc ủ a chúngbảođảmchosựsốngcòncủa

sinhvậtdịdưỡngkhácgiờđâycóthểsửdụngnguồndinhdưỡngmớivôcùngtận

(Trang90,Sinhhọc-tập2,W.D.Philip–T.J.Chilton)

2 Quan niệm cổ đại về nguồn gốc sự sống :

- Aristole:từthếkỉIVtrướccôngnguyên,Aristolechorằngnhữngvậtthểsốngphátsinhtừnhữngvậtthểkhôngsống.Vídụnhư:bọchétphátsinht ừ ráccũ,chuộtphátsinhtừbánhmì,…

Sựsốngbắtnguồntừsựpháttriểntựnhiêncủanhữngvậtthểkhôngsống.Đâylàmộtquanđiểm duy vậttiếnbộ

(Trang166,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhhọcTHPT,PhạmVănLập)

3 Quan niệm của Darwin :

- Darwinchorằngsựsốngbắtnguồntừ“mộtcáihồnướcấm

ápcóchứađầycácloạimuốiamônvàphotphat,ánhsáng,nhiệtđộ,điện, đểcáchợp

chấtproteincóthểhìnhthànhvàtrảiquanhữngbiếnđổiphứctạp”.Tiếptheođó,Darwintìmcáchlýgiảiluậnđiểmcủamình:“Hiệnnay,nhữngđiềukiệnnhưthếnếutồntạisẽbịbiếnmấtngaylậptức,ngoạitrừtrướckhitấtcảcácsinhvậtsốngđềuđượcsinhra”.Nóimộtcáchkhác,sựhìnhthànhcácdạngsốngphứctạphiệnnayđãngăncảnsựtạothànhnhữnghợpchấthữucơcơb ả n trênTráiđất.

(Trang167,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhhọcTHPT,PhạmVănLập)

4 Quan niệm của F.Ăngghen (1878):

- Sựsốngkhôngtồntạivĩnhcửu,cũngkhôngtựsinhbấtngờmànóxuấthiệntrongquátrìnht i ế n h o á củav ậ t chấtở khắpnơiv à bấtc ứ l ú c nàocónhữngđiềukiệncầnthiết.Ănghghenđãd ự a vàocácthànhtựuk h o a họcđươngthờiđ ề r a lờitiênđoánnổitiếng:“Sựs ố n g nhấtđịnhđ ã hìnhthànht h e o phươngthức“hoáhọc”.Trongthiênnhiêncácchấthữucơđóchỉđượctổnghợptrongcáccơthểsống(tổnghợpsinhhọc)

(Trang116,sáchHọcthuyếttiếnhoá,TrầnBáHoành)

Bài

33 SỰPHÁT TRIỂN CỦASINH GIỚIQUACÁCĐẠI ĐỊACHẤT

*Tư

liệu bổ sung :

1 ĐạinguyênsinhvàĐ ạ i Tháicổ:ThờikìnàyTráiđ ấ t vẫntronggiaiđoạnkiếnt

ạomạnhmẽ,cósựphânbốlạilụcđịavàđạidương.Trêncạnnúil ử a hoạtđộng,tiatửngoạitácđộngtrựctiếplênbềmặtTráiđấtdẫnđếnchỉxuấthiệnsinhvậtbậcthấpvàvẫnsốngtậptrungdướinước

2 ĐạiCổsinh(Paleozoic):TừPaleozoiccónguồngốctừtiếngHilạpPalaico(

cổ,cũ)vàzôin(độngvật)cónghĩalà“sựsốngcổ”

+ĐặctrưngcủaĐạicổsinhl à sựpháttriểncựcthịnhcủaTômb a lá(Trilobita)trongmôitrườngbiển,sựxâm chiếmmôitrườngcạncủađộng,thực

00triệu nămvàkếtthúc bởisựtuyệtchủngPecmi

(Trang177,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhhọcTHPT,PhạmVănLập) 2.1 KỉCambri:

- Kéodàikhoảng70triệunăm.CambrilàtêngọilấytheotêncũcủaxứW a l e s miềnBắcnướcAnhdoAdamSedgwickxácđịnh

2.2 KỉSilua:

- Kéodàikhoảng30triệunăm.TêngọicủakỉđượcđặttheotêngọimộtbộtộcsốngởxứWalleslàngườiSilurea

(Trang128,sáchHọcthuyếttiếnhóa,TrầnBáHoành) 2.3 KỉOcđôvic:

- ĐượcđặttheotêngọicủamộtbộlạcngườiOcđôvicđãtừngsinhsốngt ạ i vùngđấtthuộcmiềnBắcxứWallesngàynaydoCharlesLapworthđưaranăm1879

(Trang178,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhhọcTHPT,PhạmVănLập) 2.4 KỉĐêvôn:

- KỉnàyđượcđặttêntheotêngọicủamộtquậncủaAnhlàDevonshire

(Trang129,sáchHọcthuyếttiếnhoá,TrầnBáHoành) 2.5 KỉCacbon(Thanđá):

- Kéodàikhoảng60triệunăm.KỉCacbonđượcđặttêntheocáctầngt h a n đárộnglớncóniênđạivàothờikìnày làđượctìmthấytạiTâyÂuvàĐôngBắcMĩ

(Trang181,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhhọcTHPT,PhạmVănLập).

2.5.KỉPecmi:

- Kéodàikhoảng50triệunămlàkỉcuốicùngcủađạiCổsinh.KỉPecmiđ ư ợ c RoderickMurchisonđặtt ê n t r o n g thậpniên1840,t h e o k h u vựcđượckhaiquậtởthànhphốPecmicủaNga

→SựkiệnquantrọngnhấttrongđạiCổsinhlàsựchinhphụcđấtliềncủathựcvật,độngvậtđãđượcvikhuẩn,tảoxanhvàđịaychuẩnbịtrước.Điềukiệnsốngtrêncạnphứctạphơndướinướcnênchọnlọctựnhiênđãlàmchocơthểthựcvậtđộngvậtphứctạphơnvềtổchức,hoà

3.3 KỉKrêta(Phấntrắng):

CónguồngốctừtiếngLatinhKrêtanghĩalàphấntrắngdoJeand’Omaliusd’Halloyđịnhnghĩanăm1822,dựatheocấutrúccácđịatầngtronglòngchảoParischứatầngđáphấncanxicacbonnatcónguồngốctừvỏngoàitrùnglỗForaminiferađãpháttriểntừkỉJura

(Trang184,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhhọcTHPT,PhạmVănLập).

→Nhìnchung,đạiTrungsinhlà thờiđạicủabòsát–

Bòsátđãpháttriểnưuthếtuyệtđốivàbắtđầubịtiêudiệtcũngởgiaiđoạnnày.Chỉởxíchđạo

cònlại nhữngbòsátlớnnhưcásấu.Phầnlớnbòsátcònsốngsót(thằnlằn,rắn)đ ề u cókíchthướcnhỏbé.Sựdiệtvongnhanhchóngcủaphầnlớnbòsátđãtạođiềukiệnchonhómđộngvậtmáunóngpháttriển

(Trang136,sáchHọcthuyếttiếnhoá,TrầnBáHoành).

*Tưliệuthamkhảo:

1 Sự kiện tuyệtchủng kỉ Pecmi – Triat :

- KỉPecmikếtthúcvớisựtuyệtchủnglớnnhấttronglịchsửsựsống,có90%đến95%s ố l o à i sinhvậtbiểnv à khoảng70%c á c loàiđộngvậtcóxươngsốngtrêncạnđãtuyệtchủng

- Hiệnnayvẫntồntạinhiềugiảthuyếtvềnguyênnhândẫnđếnsựtuyệtc h ủ n g này:

- Sựphuntràomácmagâynêns ự nóngchảycủalớpđ á bazan, sựkhôh ạ n tronglụcđịavàsựsuygiảmmôitrườngsốngvenbiển

- Sựp h u n tràokhísulfuahiđrôtừlòngn ư ớ c biểntrướctiêndos ự suyg i ả m hàmlượng ôxihoàt a n trongnướctheochukìđãtạođiềukiệnchov i khuẩnyếmkhípháttriểnmạnhvànồngđộsulfuahiđrôtrongkhíquyểntăngl ê n trongvàitrămnămđủđểtiêudiệthầuhếtcácloàisinhvật

- KhísulfuahiđrôtrongkhíquyểnphânhuỷtầngôzônlàmchotiaU V t á c dụnglênbềmặtTráiđấttiêudiệtthêmmộtsốloàicònsốngsót

-Năm2006,mộtnhómcácnhàkhoahọcởĐạihọcOhioHoaKìchorằngbằngchứngchothấytồntạimộthốdothiênthạchgâyravớiđườngkínhkhoảng500kmtạichâuNam

cực.Hốnàynằmởđộsâu1,6kmphíadướilớpbăngcủak h u v ự c vungWilkesở miền

đ ô n g châuN a m cựcvàchínhs ự vachạmvớithiênthạchnàyđãgâyrasựkiệntuyệtchủngkỉPecmi-kỉTriat.

(Trang182,sáchTàiliệugiáokhoachuyênsinhhọcTHPT,PhạmVănLập)

2 NhữngnhântốlàmthayđổiđiềukiệnsốngtrênTráiđất:

- Mặtđấtcóthểbịnânglênhoặchạxuốngmộtcáchchậmchạp,hoặcmặtđấtcũngcóthểdichuyểntheochiềungang.Nhữngchuyểnđộngnhưvậyd i ễ n raquathờigianlâudàisẽtạonênnhữngnếpuốncủavỏTráiđấtgọilàchuyểnđ ộ n g tạonúi.D o chuyểnđ ộ n g này,nhiềumiềnđ ư ợ c nhôcaothànhnúi.Cónhữngmiềnk h á c lạisụtxuốngthànhbiển.Sựxuấthiệnnhữngdã y núilớnảnhhưởngnhiềutớikhíhậu,phânhoákhíhậuduyênhải ẩmvàkhíh ậ u lụcđịakhô

- Chuyểnđộngtạonúithườngkèm

theocáchiệntượngđộngđấtvàphunl ử a làmchosinhvậtbịtiêudiệthàngloạt

- Sựpháttriểncủabănghàcũnglàmộtnhântốảnhhưởngmạnhmẽtớikhíhậu.Bănghàpháttriểncóthể liênquanvớinhữngthờikìmặtt rờ i hoạtđộngyếuhơndosựthayđổiđộnghiêngcủatrụcTráiđất.TronglịchsửTráiđ ấ t cónhiềuthờikìnóng,lạnhxenkẽ.Thờikìkhíhậulạnhtươngứngvớisựpháttriểnmạnhcủabănghà

- Ngoàira,bảnthânsựtồntạivàpháttriểncủasinhvậtcũnglànhântốlàmthayđổiđiềukiệnsốngtrênquảđất

(Trang124,sáchHọcthuyếttiếnhoá,TrầnBáHoành)

Bài34 SỰPHÁT SINHLOÀI NGƯỜI

*Tư liệu bổ sung :

1 CóthểnóiLinnêlàngườiđầutiênxếpconngườivàohệthốngphânl o ạ i sinhgiới

Vàonăm1758,tronglầnxuấtbản2cuốnSystemaNature(Hệthốngtựn h i ê n) LinnêđãxếpngườivàobộPrimates(bộLinhtrưởng)chungvớiKhỉ,vượn,cácconv ư

ợ nc á o, dơiv à cáccondơi.ChínhL i n n ê đãđặt tê nHomoc h o 2 giốngngườigồm2

l o à i : Homos a p i e n v à Homotroglodytes.Homo

troglodyteslà loàingườiđượcmôtảbởicác nhàdulịch:chỉhoạtđộngbanđêmvàcóđặctínhtrunggiangiữađườiươivàhắctinhtinh(Khỉgiảnhân).Đối v ớ i Linnêc

h ỉ c ó 1 loàiHomos a p i e n s làc h ủ yếu,g ồ m 4 chủngngườikhácnhau:

+NgườiÂudatrắng+NgườiMĩdađỏ

Phôingười1 8

-2 0 n g à y cód ấ u vếtkhemangở p h ầ n cổ.Nhữngkhemangvàcungmạchmangtươngtựcũngnhưsựpháttriểnđếnmộtgiaiđoạnnhấtđịnhởphôimọiđộngvậtcóxươngsốngởcạn,nhưnhắclạirằngtổtiênc ủ a chúnglànhữngđộngv ậ t sốngdướinước,thởb ằ

n g mang.Timđ ậ p t ừ