Tiểu luận môn hệ thống quan điểm đổi mới và phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta hiện nay

PHẦN MỞ ĐẦU Tham nhũng là hành vi lợi dụng quyền lực Nhà nước để trục lợi cho mục đích cá nhân đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử xã hội loài người. Hiện nay tham nhũng đã trở thành một trong những vấn đề bức xúc không chỉ ở Việt Nam mà còn ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam hiện nay, bên cạnh những thành tựu rất quan trọng về phát triển kinh tế xã hội, tình trạng tham nhũng, lãng phí cũng diễn ra khá phức tạp, là một thách thức lớn cản trở công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Nó gây tác hại nghiêm trọng trên tất cả các lĩnh vực: Làm suy yếu bộ máy Đảng và Nhà nước, làm giảm lòng tin của nhân dân vào chế độ. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã thực hiện nhiều chủ trương, đề ra nhiều giải pháp phòng chống tham nhũng, lãng phí và đã thu được một số kết quả nhất định góp phần thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới đất nước. Tuy nhiên, tình hình tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng gây bức xúc trong dư luận xã hội đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân phải đẩy mạnh đấu tranh chống tham nhũng. Trong cuộc đấu tranh này, quần chúng nhân dân giữ vai trò hết sức quan trọng. Bởi quần chúng nhân dân là người chủ của xã hội, tham gia công tác giám sát, kiểm tra việc xây dựng các quy chế, quy định của đơn vị, địa phương; vào công tác thanh tra nhân dân; vào việc đóng góp ý kiến với Đảng, Nhà nước về những vấn đề có liên quan đến tham nhũng, đấu tranh chống tham nhũng thông qua các cơ quan dân cử, thông qua các cơ quan thông tin đại chúng. Với ý nghĩa và tầm quan trọng đó, tác giả chọn đề tài “Phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta hiện nay” làm đề tài tiểu luận của mình để thông qua nghiên cứu, phần nào có thể làm rõ hơn vị trí, vai trò của quần chúng nhân dân trong đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta hiện nay.

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao vai trò của quần chúng nhân dân trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta hiện nay

3.1 Phát huy vai trò giám sát của các đoàn thể nhân dân

3.2 Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong đấu tranh chống tham nhũng3.3 Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong quần chúng nhândân

C PHẦN KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

Tham nhũng là hành vi lợi dụng quyền lực Nhà nước để trục lợi chomục đích cá nhân đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử xã hội loài người Hiệnnay tham nhũng đã trở thành một trong những vấn đề bức xúc không chỉ ởViệt Nam mà còn ở hầu hết các quốc gia trên thế giới

Ở Việt Nam hiện nay, bên cạnh những thành tựu rất quan trọng về pháttriển kinh tế- xã hội, tình trạng tham nhũng, lãng phí cũng diễn ra khá phứctạp, là một thách thức lớn cản trở công cuộc xây dựng và phát triển đất nước

Nó gây tác hại nghiêm trọng trên tất cả các lĩnh vực: Làm suy yếu bộ máyĐảng và Nhà nước, làm giảm lòng tin của nhân dân vào chế độ

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã thực hiện nhiều chủtrương, đề ra nhiều giải pháp phòng chống tham nhũng, lãng phí và đã thuđược một số kết quả nhất định góp phần thực hiện thắng lợi công cuộc đổimới đất nước Tuy nhiên, tình hình tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng gâybức xúc trong dư luận xã hội đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân phải đẩy mạnh đấutranh chống tham nhũng

Trong cuộc đấu tranh này, quần chúng nhân dân giữ vai trò hết sứcquan trọng Bởi quần chúng nhân dân là người chủ của xã hội, tham gia côngtác giám sát, kiểm tra việc xây dựng các quy chế, quy định của đơn vị, địaphương; vào công tác thanh tra nhân dân; vào việc đóng góp ý kiến vớiĐảng, Nhà nước về những vấn đề có liên quan đến tham nhũng, đấu tranhchống tham nhũng thông qua các cơ quan dân cử, thông qua các cơ quanthông tin đại chúng

Với ý nghĩa và tầm quan trọng đó, tác giả chọn đề tài “Phát huy vai trò

của quần chúng nhân dân trong đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta hiện nay” làm đề tài tiểu luận của mình để thông qua nghiên cứu, phần nào

có thể làm rõ hơn vị trí, vai trò của quần chúng nhân dân trong đấu tranhchống tham nhũng ở nước ta hiện nay

B NỘI DUNG Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về quần chúng nhân dân

trong phòng chống tham nhũng 1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Quần chúng nhân dân là gì?

Nhân dân là bộ phận đông đảo những người thuộc nhiều giai cấp, tầng

lớp xã hội khác nhau, chủ yếu là những người lao động, phân biệt với bộ phậnkhác là giai cấp và tầng lớp thống trị xã hội.Quần chúng nhân dân là kháiniệm chỉ bộ phận đông đảo nhân dân, phân biệt một cách tương đối dưới dạngchủ thể con người chính trị với bộ phận khác là những người đứng đầu haylãnh tụ chính trị và đội ngũ tinh hoa (cán bộ lãnh đạo chính trị )

Quần chúng nhân dân là tập đoàn đông đảo những người liên hiệp vớinhau theo cùng một luật pháp và cùng một cộng đồng lợi ích nào đó Họ làchủ thể của mọi quyền lực xã hội nhưng lại là lực lượng bị cai trị trong quan

hệ với chính quyền nhà nước Quần chúng nhân dân là một lực lượng xã hội

có sức mạnh tự nhiên Khi đựơc tổ chức lại, giữ vai trò quyết định trong đờisống chính trị và những biến cố chính trị

1.1.2 Tham nhũng là gì?

Tham nhũng là một hiện tượng xã hội có từ rất lâu trong lịch sử loàiingười Thuật ngữ tham nhũng theo cách hiểu thông thưòng hiện nay là để chỉnhững hành vi tiêu cực của cá nhân, tổ chức và của công dân để thoả mãnlòng tham, tính vụ lợi cá nhân

Theo từ điển tiếng việt xuất bản 2002: “Tham nhũng là lợi dụng quyền

hành để nhũng nhiễu dân, lấy của dân”

Tại kỳ họp thứ 7, quốc hội khoá XI, hai dự luật chống lãng phí vàphòng chống tham nhũng đã được đưa ra thảo luận lấy ý kiến của nhân dân đã

nhấn mạnh: “Tham nhũng là những hành vi của người có chức vụ quyền hạn

để thực hiện hành vi trái pháp luật để vụ lợi”

Trên cơ sở tìm hiểu và kế thừa quan niệm của tham nhũng ta có thể hiểu

khái niệm tham nhũng như sau: “Tham nhũng là hành vi của người có chức

vụ, quyền hạn, lợi dụng quyền lực không bị kiểm soát để chiếm đoạt tài sản của nhà nước, của tổ chức, cá nhân làm của riêng cho mình nhằm thoả mãn

long tham, sự ham muốn lợi ích cá nhân, gây thiệt hại tài sản nhà nước ,tập thể, cá nhân”.

1.1.3 Chống tham nhũng là gì?

Tham nhũng là một hành động tiêu cực đã và đang cản trở, gây tác độngxấu đến công cuộc xây dựng đất nước Có thể nói tham nhũng là cái nhọt bọcsinh trưởng trên cơ thể xã hội Do đó phải cắt bỏ cái nhọt bọc này để làm cho

cơ thể xã hội ngày càng phát triển lành mạnh hơn, tốt đẹp hơn

Nước ta đang trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội nên cuộc đấutranh ngăn chặn và khắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực, sai trái

là một nội dung cơ bản của đấu tranh giai cấp

Đại hội IX của đảng cộng sản Việt Nam khẳng định tình trạng thamnhũng và sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức của người cán bộ chính trị, lốisống tư hữu, tư nhân, lạm dụng quyền hành để vơ vét của cải của nhà nước vànhân dân là một trong bốn nguy cơ đe doạ đến sự tồn vong của chế độ

Chính vì vậy để giữ vững mục tiêu xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích củanhân dân, đảng ta cần đề ra những chủ trương, chính sách, biện pháp đúng đắnphù hợp Đảng phải lãnh đạo toàn dân tích cực tham gia vào cuộc đấu tranhchống tham nhũng những hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, làm sai tráipháp luật để thu lợi bất chính hoặc nhũng nhiễu nhân dân, xã hội có lànhmạnh, bộ máy Đảng, nhà nước có trong sạch, thì các yếu tố tích cực mới cóđiều kiện phát huy, nhân rộng trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá

và bảo vệ Tổ quốc

1.1.4 Hậu quả và tác hại của tham nhũng

Tham nhũng là một hiện tượng xã hội có ảnh hưởng tiêu cực tới tất cảcác lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội

Về kinh tế : Tham nhũng làm thất thoát công quỹ, năng suất lao động

giảm, thậm chí có thể triệt tiêu động lực lao động Trước mắt tham nhũngchẳng những bóc lột người lao động mà còn về lâu dài khi công quỹ bị thâmhụt chúng ta phải vay để phát triển và tất nhiên con cháu chúng ta phải gánhchịu những khoản nợ khổng lồ đó Hậu quả này chúng ta có thể nhìn thấy rất

rõ ở một số nước châu phi

Về chính trị -xã hội:

Tham nhũng làm gia tăng sự phân hoá giàu nghèo, ảnh hưởng xấu đếngiá trị chuẩn mực xã hội, là nguyên nhân dẫn đến tệ lãng phí và cũng là nguồncơn dẫn đến sự sa đoạ về đạo đức, lối sốngcủa cán bộ đảng viên.

Tham nhũng sẽ làm mất long tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước vàchế độ xã hội chủ nghĩa

Như vậy tham nhũng có thể làm hỏng đời sống, kinh tế,xã hội, thậm chílàm tăng tình trạng nợ nần, bần cùng hoá của đất nước và không loại trừ khảnăng làm đổ vỡ chính quyền, đánh mất chủ quyền, quốc gia, dân tộc

Hiện nay ở nước ta tham nhũng đang trở thành bệnh dịch lây lan phổbiến ở mọi cấp, mọi ngành…Tham nhũng thậm chí còn “lây lan” ở các cơquan bảo vệ pháp luật Tham nhũng đã trở thành “quốc nạn” và là một trongbốn nguy cơ đe doạ sự tồn vong của đất nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa.Chính vì vậy đấu tranh chống tham nhũng được Đảng ta coi là nhiệm vụ cấpbách hiện nay

1.2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và của Đảng ta về tham nhũng và phòng chống tham nhũng.

1.2.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin

Theo chủ nghĩa Mác –Lênin, tham nhũng là một hiện tượng xã hội,

nó xuất hiện khi xã hội có giai cấp và nhà nước Trong xã hội chiếm hữu nô

lệ sự đấu tranh giữa hai giai cấp chủ nô và nô lệ diễn ra gay gắt nó khôngchỉ dẫn tới nguy cơ tiêu diệt lẫn nhau mà còn tiêu diệt luôn cả xã hội Đểthảm hoạ đó không diễn ra thì nhà nước được ra đời để bảo vệ lợi ích chungcủa cộng đồng Sau đó, với các thiết chế riêng của mình nhà nước dần trởthành một công cụ hữu ích để bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị Và nhưvậy từ khi ra đời với ý nghĩa là “ tôi tớ” của xã hội thì nay nhà nước trởthành “chủ nhân” của xã hội

Cùng với nhà nước, giai cấp thống trị muốn duy trì quyền lực củamình thì cần phải có hệ thống các cơ quan pháp luật như binh lính, quânđội, viên chức chuyên làm công việc hành chính Các cơ quan này đượcthành lập là do từ dân mà ra nhưng nó ngày càng thoát khỏi nhân dân vàđứng đối lập với nhân dân

Bộ máy nhà nước cùng với các cơ quan quyền lực của giai cấp thống trịtồn tại được là nhờ sự chu cấp của dân bằng tự nguyện hoặc cưỡng bức Vàđây chính là nguyên nhân sâu sa của tệ quan liêu, tham nhũng.

Theo Lênin thì tham nhũng, quan liêu là kẻ thù nguy hiểm đe doạ đến

sự tồn vong của mọi nhà nước Trong đó nhà nước xã hội chủ nghĩa ông cũngkhẳng định nạn tham nhũng, hối lộ cùng với bệnh kiêu ngạo cộng sản chủnghĩa, nạn mù chữ là một trong ba nguy cơ lớn của xã hội Và theo Lênin phảiluôn nhắc nhở cán bộ Đảng và nhà nước cần hiểu rằng cuộc đấu tranh chốngquan liêu, tham nhũng là tuyệt đối cần thiết và cũng phức tạp như cuộc đấutranh chống xu thế tự phát tiểu tư sản Lênin cũng đã miêu tả những biện pháp

để khắc phục như các cán bộ đảng viên cộng sản phải công minh, gương mẫugiữ gìn kỷ cương phép nước làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh có uy tíntrong quần chúng

1.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tham nhũng và phòng chống tham nhũng

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi tham ô, lãng phí,quan liêu là giặc “nội xâm”

Quan điểm của Hồ Chí Minh là: “tham ô,lãng phí, bệnh quan liêu dù có ý hay

không cũng là bạn đồng minh của thực dân và phong kiến Tội lỗi ấy cũng nặng như tội lỗi việt gian, mật thám”.

Vì thế Người thường căn dặn cán bộ chính quyền luôn phải kiên quyếtchống tệ quan liêu, tham nhũng, hối lộ, ức hiếp quần chúng Chủ tịch Hồ ChíMinh cúng đã chỉ ra một số hành vi tham nhũng mà cán bộ nhà nước đã mắcphải như tham ô của công, đục khoét của dân, lợi dụng của công ăn hối lộ…

Những ngày đầu lãnh đạo Đảng và nhân dân xây dựng đất nước Chủtịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng: tiêu cực, tham ô sẽ gây ra hậu quả khônlường cả về mặt kinh tế, chính trị và xã hội “nó làm hỏng tinh thần trong sạchphá hoại đạo đức cách mạng của Đảng ta là cần, kiệm, liêm, chính…mànhững kẻ tham ô, lãng phí và quan liêu thì phá hoại tinh thần, phí phạm sứclực, tiêu hao của cải của chính phủ và của nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minhnhấn mạnh đó là những căn bệnh xấu xa của xã hội do lòng tự tư, tư lợi, ích kỉhại nhân dân mà ra Nó được hình thành bởi chế độ người bóc lột người vì vậychúng ta muốn xây dựng một xã hội mới, một xã hội tự do bình đẳng, một xã

hội cần, kiệm , liêm, chính, cho nên chúng ta phải tẩy cho sạch hết các thóixấu của xã hội cũ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt vấn đề chống tham nhũng như một nhiệm

vụ cấp bách nhằm làm trong sạch đội ngũ cán bộ của Đảng, nhà nước.Người coi “chống tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu cũng quan trọng vàcần kíp như việc đánh giặc trên mặt trận, đây là mặt trận tư tưởng và chínhtrị” bởi vì “chúng ta chỉ có thể xây dựng chủ nghĩa xã hội bằng cách tănggia sản xuất và thực hành tiết kiệm Sản xuất mà không tiết kiệm thì khácnào gió vào nhà trống Cho nên phải giữ gìn của công Tham ô, lãng phítài sản của nhà nước, của tập thể của nhân dân là hành động trộm cắp mà

ai cũng phải thù ghét phải từ bỏ”

Về biện pháp đấu tranh chống tham nhũng, quan liêu Hồ Chí Minh chỉ

rõ chống tham ô, lãng phí cần dựa vào quần chúng mới thành công Phải độngviên quần chúng, làm cho quần chúng hiêur rõ và hăng hái tham gia thì mớichắc chắn thành công Quần chúng tham gia càng đông, thành công càng đầy

đủ, mau chóng

1.2.3 Quan điểm của Đảng ta về phòng chống tham nhũng

Trên nền tảng quan điểm chủ nghĩa Mác- Lênin, kế thừa và nhất quánvới tư tưởng Hồ Chí Minh về đấu tranh chống tham nhũng, cùng với sự nhậnthức một cách đầy đủ, sắc bén về diễn biến phức tạp về mối nguy hại củatham nhũng đối với quá trình xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủnghĩa trong gíai đoạn hiện nay Đại hội VI (tháng 12/1986) của Đảng đã chỉđích danh tội tham nhũng, sự cần thiết phải nghiêm trị những kẻ tham nhũng.Ngày 12/09/1987 Bộ chính trị đã ra nghị quyết 4 về “ cuộc vận động làmtrong sạch và nâng cao sức chiến đấu của tổ chức Đảng và bộ máy nhà nước”,

và nghị quyết 8b ban chấp hành trung ương Đảng khoá VI đã yêu cầu phải coichống tham nhũng là ưu tiên hàng đầu trong cuộc đấu tranh chống các hiệntượng tiêu cực trong giai đoạn hiện nay

Hôị nghị trung ương Đảng lần VI (tháng 10/1998) và lần VII (tháng8/1999) ban chấp hành trung ương Đảng khoá VIII, Đảng ta đã phê phán nạn

quan liêu, tham nhũng nghiêm trọng, kéo dài, và lãng phí nặng nề của bộ máynhà nước, gây bất bình trong nhân dân đe doạ sự sống còn của chế độ.

Báo cáo của chính phủ trước kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá IX đã nhânjđịnh: “ Bộ máy hành chính nhà nước cồng kềnh, thiếu trong sạch, kém nănglực và hiệu lực Tệ quan liêu tham nhũng còn nặng, gây khó khăn và thiệt hạicho dân”

Trong báo cáo chính trị tại Đại hội IX của Đảng, sau khi phân tích 4nguy cơ đối với đất nước, chế độ, Đảng ta đã nhấn mạnh: “ Tình trạng thamnhũng và suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức lối sống của một bộ phậnkhông nhỏ cán bộ, đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối chủ trươngchính sách của Đảng, gây bất bình và giảm lòng tin trong nhân dân Do đó,sau đại hội IX, Đảng ta ra nghị quyết lần 4 (tháng 11/2001) chỉ rõ phải tiếp tụcthực hiện nghị quyết lần VI của Ban chấp hành trung ương khoá VIII Hộinghị cũng đề xuất 6 nguyên nhân và 10 giải pháp Hội nghị ban chấp hànhtrung ương lần thứ 9 tiếp tục nhấn mạnh: “điều làm cho dân còn nhiều bấtbình, lo lắng, bức xúc nhất hiện nay là tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãngphí, suy thoái về tư tưởng chính trị và phẩm chát đạo đức, lối sống của một bộphận cán bộ, đảng viên còn rất nghiêm trọng Kỷ cương phép nước trongnhiều việc, nhiều lúc chưa nghiêm

Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khoá XI các đại biểu Quốc hội đã thảo luậnnghiêm túc về dự luật phòng chống tham nhũng và dự án luật thực hành tiếtkiệm, chống lãng phí

Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ X (tháng 4/2006) cũng chỉ rõ

“ tích cực phòng ngừa và kiên quyết chống tham nhũng, lãng phí là đòi hỏibức xúc của xã hội, là quyết tâm chính trị của Đảng, nhằm xây dựng một bộmáy lãnh đạo và quản lý trong sạch, vững mạnh khắc phục một trongnhững nguy cơ lớn đe doạ sự sống còn của chế độ ta” và yêu cầu “phải thihành một cách kiên quyết và đồng bộ hệ thống các biện pháp phòng chốngtham nhũng, lãng phí”

Có thể khẳng định rằng các văn kiện, văn bản nêu trên đều thể hiện tinhthần quyết tâm chống tham nhũng của Đảng ta, trong đó nhấn mạnh cuộc đấu

tranh này phải được đẩy mạnh trong toàn bộ hệ thống chính trị ở các cấp, cácngành từ trung ương đến địa phương.

1.3 Vai trò của quần chúng nhân dân đối với cuộc đấu tranh chống tham nhũng.

Hiện nay, nước ta đang trong thời kỳ đổi mới với đường lối phát triểnnền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường đã tạo

ra 1 động lực lớn để nền kinh tế nước ta phát triển mạnh mẽ Tuy nhiên, bêncạnh những mặt mạnh ấy thì cũng bộc lộ những mặt tiêu cực Tâm lý chạytheo lợi nhuận bất chấp đạo đức, pháp luật Từ đó dẫn đến sự phân hoá giàunghèo, phân tầng xã hội gia tăng, công bằng xã hội bị vi phạm Cơ chế thịtrường đã thúc đẩy lòng tham, tính vụ lợi của 1 bộ phận không nhỏ cán bộđảng viên làm suy thoái về đạo đức và phẩm chất dẫn đến tệ tham nhũng pháttriển với nhiều thủ đoạn càng tinh vi, quy mô phức tạp

Xác định rõ vai trò của quần chúng nhân dân, chủ tịch Hồ Chí Minhkhái quát “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”.Ngày nay sức mạnh của quần chúng nhân dân không chỉ xuất phát từ lòng yêunước, cần cù, dũng cảm, đoàn kết gắn bó cộng đồng mà họ còn là nhữngngười năng động, sáng tạo, được nhân lên bởi quyền và ý thức làm chủ trong

xã hội mới

Với vị trí của mình quần chúng nhân dân trở nên vô cùng quan trọngtrong công cuộc phòng chống tham nhũng

Chương 2: Thực trạng Quần chúng nhân dân đối với việc phòng

chống tham nhũng ở nước ta hiện nay 2.1 Một số nét về kinh tế- xã hội và thực trạng tham nhũng ở nước

ta hiện nay

2.1.1 Tình hình kinh tế- xã hội.

Tại Đại hội X (tháng 4/2006), Đảng ta đã đánh giá 20 năm đổi mới và

khẳng định: “Với sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân,

công cuộc đổi mới ở nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử”.

Đất nước ta đã thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế- xã hội có sựthay đổi căn bản và toàn diện Kinh tế tăng trưởng khá nhanh, sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa đang được đẩy mạnh Đời sống nhân dân đang được cải thiện rõ rệt, hệthống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân được củng cố, tăng cường.Chính trị xã hội được ổn định, quốc phòng an ninh được giữ vững Vị thế củanước ta trên trường quố tế không ngừng được nâng cao, mở ra thế và lực mớicho đát nước tiếp tục đi lên Nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đilên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ

Tuy nhiên, nước ta hiện nay cũng đang đứng trước nhiều thách thức lớnđan xen nhau, tác động tổng hợp và diễn biến phức tạp Nguy cơ tụt hậu xahơn về kinh tế so với một số nước trong khu vực và trên thế giới vẫn tồn tại.Tình trạng suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận khôngnhỏ cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liên, tham nhũng, lãng phí vẫn đangdiễn ra nghiêm trọng và chưa được ngăn chặn hiệu quả Những biểu hiện xarời mục tiêu, lý tưởng của chủ nghĩa xã hội chưa được khắc phục Các thế lựcthù địch vẫn ra sức thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình” gây bạo loạn lật

đổ, hòng thay đổi chế độ chính trị ở nước ta

Sở dĩ tồn tại những khó khăn trên, bên cạnh nguyên nhân khách quanthì nguyên nhân chủ quan có ảnh hưởng to lớn đòi hỏi chúng ta đoàn kết, nhấttrí một lòng ra sức khắc phục những nguyên nhân đó là:

Về lý luận còn chưa đủ sức lý giải nhiều bức xúc mà xã hội đặt ra nhưgiải quýêt quan hệ giữa xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, sự lãnh đạo duynhất của một Đảng- Đảng Cộng Sản đối với nhà nước…nên từ đó chưa đưa rađược những giải pháp mang tính đột phá, khiến chúng ta lúng túng trong việcgiải quyết các quyết sách phát triển kinh tế xã hội

Về thực tiễn, nền kinh tế nước ta phát triến chậm, nhiều vấn đề văn hoá,

xã hội còn bức xúc Nạn quan liêu tham nhũng, suy thoái về tư tưởng chínhtrị, phẩm chất đạo đức, lối sống Dưới tác động của nền kinh tế thị trườngnăng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng còn chưa ngang tầm đòi hỏi.Quyền làm chủ của nhân dân ở nhiều nơi còn bị vi phạm Lòng tin của nhândân đối với cuộc đấu tranh chống tham nhũng chưa được củng cố vững chắc

Những hạn chế nêu trên đã ảnh hưởng tiêu cực tới qúa trình phát triểncủa đất nước nói chung và cũng là một trở ngại đòi hỏi chúng ta phải vượt quatrong cuộc chiến phòng chống tham nhũng nói riêng, trong đó vai trò của quầnchúng nhân dân đóng góp một vị trí quan trọng

2.1.2 Thực trạng tham nhũng ở nước ta hiện nay

Ở nước ta tệ tham nhũng đã xuất hiện từ rất lâu, nhưng đặc biệt nghiêmtrọng là từ khi nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế,

mở cửa thu hút vốn đầu tư nước ngoài Tham nhũng có nhiều biểu hiện phứctạp, diễn ra trên nhiều lĩnh vực không chỉ ở kinh tế mà còn xâm nhập vào cảcác cơ quan bảo vệ pháp luật như công an, thanh tra, kiểm soát, toà án và vào

cả các lĩnh vực nhạy cảm liên quan trực tiếp tới con người như giáo dục đàotạo…

Chính vì thế, vấn đề tham nhũng đã được nêu ra khá gay gắt ở nhiềukhoá quốc hội, nhiều nhiệm kỳ của chính phủ và gây bức xúc cho toàn xã hội.Tham nhũng trở thành nguy cơ lớn đe doạ đến sự sống còn của chế độ

Theo số liệu thống kê của hội nghị báo cáo tổng kết năm năm thực hiệnchương trình quốc gia phòng chống tội phạm thì trong năm năm (2002-2006).Các lực lượng điều tra đã khám phá ra 266.297 vụ phạm tội các loại, triệt phá163.458 băng ổ nhóm tội phạm hình sự, phát hiện và bắt giữ 6.712 vụ xâmphạm tài sản nhà nước lợi dụng chức quyền để làm giàu cho bản thân Theo sốliệu thống kê thì số người bị khởi tố vì lợi dụng quyền hạn, chức vụ chiếmđoạt tài sản chủ nghĩa xã hội hàng năm chiếm tỷ lệ 8 đến 10% trong tổng sốtội phạm nói chung

Tham nhũng không chỉ dừng lại ở lĩnh vực đầu tư mà còn ở nhiều lĩnhvực, ở nhiều cấp quản lý Những con số thiệt hại của nhà nước thu được trongnhiều vụ tham nhũng liên tục bị phát hiện gần đây thể hiện tính nghiêm trọng

và phưc tạp của vấn đề Vụ án Minh Phụng chiếm đoạt 3.876 tỷ đồng của nhànước, vụ án Năm Cam lôi kéo 156 cán bộ có quyền, có chưc như công an, nhàbáo,… vụ án Lã Thị Kim Oanh lôi kéo những người có chức có quyền nhưthứ trưởng, bộ trưởng… đã bị thoái hoá biến chất Và nhiều vụ án khác như

vụ trốn thuế của công ty Đông Nam Á và buôn lậu 840 tỷ đồng Gần đây nhất

là vụ lợi dụng chức vụ, quyền hạn của cán bộ thị xã Đồ Sơn- Hải Phòng thamnhũng đất đai gây thiệt hại 23 tỷ đồng Tiếp đó là vụ Mai Văn Dâu- thứtrưởng Bộ thương mại lợi dụng chúc vụ tham ô, nhận hối lộ gây thiệt hạinghiêm trọng Tham nhũng còn xẩy ra ở nhiều nơi trên nhiều lĩnh vực khácnhau gây hậu quả nghiêm trọng, kìm hãm sự phát triển của đất nước, làm mấtlòng tin của nhân dân Đúng là “quốc nạn” như đại hội Đảng toàn quốc lầnVIII, IX, X đã khẳng định

Qua các báo cáo sơ kết, tổng kết hàng năm, hàng quý và các báo cáotrước quốc hội, trước hội đồng nhân dân của các cơ quan pháp luật đều nêuchung một nhận xét: 1- nội dung, tính chất và mức độ tham nhũng hiện naydiễn ra rất nghiêm trọng và nguy cơ gây mất ổn định chính trị; 2-Tính phổbiến của tham nhũng cao, xảy ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương.Chủ thể tham nhũng là những người có địa vị xã hội cao Thủ đoạn ngày càngtinh vi; 3-Tỉ lệ phát hiện tham nhũng còn thấp do ảnh hưởng của quan niệm

cũ, lạc hậu Quan niệm chống tham nhũng chung chung thì nhiều nhưng đivào từng trường hợp cụ thể lại chần chừ thiếu quyết tâm

Hiện nay, sự nghiệp cách mạng của chúng ta xây dựng một xã hội dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Do đó tệ tham nhũng

là không thể tồn tại Chính vì vậy, chúng ta phải đoàn kết toàn Đảng, toàn dân

để cùng nhau phòng chống “quốc nạn” này

2.2 Thực trạng Quần chúng nhân dân với đấu tranh chống tham nhũng trong thời gian qua.

2.2.1 Những thành tựu của quần chúng nhân dân trong đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta thời gian qua.

Nhận thức rõ chống tham nhũng là một trong những nhiệm vụ quantrọng của Đảng và nhà nước, quần chúng nhân dân đã tích cực tham gia và cónhững đóng góp quan trọng việc chống những biểu hiện suy thoái về tư tưởng

chính trị phẩm chất đạo đức, lối sống Chống tham nhũng, quan liêu, xa rờiquần chúng gây mất đoàn kết trong nhân dân và đạt được những kết quảkhông nhỏ.

Thứ nhất: Đảng, nhà nước, các đoàn thể và nhân dân nhận thức được tầm quan trong đặc biệt của cuôc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực trong phát triển kinh tế -xã hội nhằm củng cố niềm tin của nhân dân và chống

âm mưu “Diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch

Từ khi thực hiện công cuộc đổi mới và đẩy mạnh sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá, cùng với nhiệm vụ lãnh đạo phát triển kinh tế-xãhội, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm chú trọng nhiệm vụ đấu tranh chống thamnhũng, quan liêu, lãng phí; coi đây là một trong những nhiệm vụ quan trọnghàng đầu trong toàn bộ công tác lãnh đạo, quản lý của Đảng và các đoàn thểnhân dân từ trung ương đến cơ sở

Đảng ta luôn nhấn mạnh: đấu tranh chống tham nhũng có mối quan hệtrực tiếp đến việc thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổquốc, liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của đất nước Chốngtham nhũng có hiệu quả sẽ làm hạn chế thất thoát các nguồn lực của Nhànước, của xã hội; tăng cường được mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhândân; củng cố được quan hệ công- nông- trí thức, củng cố khối đại đoàn kếtdân tộc, lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ đựơc nâng cao;

kẻ địch khó có thể thực hiện “Diễn biến hoà bình” chia rẽ nội bộ chúng ta.

Đảng, Nhà nước ta đã xác định và nhận thức rõ đấu tranh chống thamnhũng chính là góp phần nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, tăng cường hiệulực quản lý Nhà nước, xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh,bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, củng cố và bảo vệ những thành tựu của

sự nghiệp đổi mới

Các cấp uỷ Đảng, chính quyền lãnh đạo và triển khai thực hiện kịp thờimột số nhiệm vụ đấu tranh chống tham nhũng

Thứ hai: Nhân dân tham gia ngày càng tích cực vào công tác giám sát, kiểm tra việc xây dựng các quy chế, quy định của đơn vị, địa phương.

Với việc phát huy dân chủ, nhất là từ khi triển khai thực hiện quy chếdân chủ ở cơ sở, sự tham gia của nhân dân đã có những hiệu quả rõ rệt, góp

phần phòng ngừa, phát hiện đấu tranh chống tham nhũng Tất cả các địaphương đã căn cứ vào Nghị Định 29- NĐ/CP và tình hình thực tế, tiến hành ràsoát, bổ sung hoặc xây dựng mới các quy chế, quy định thực hiện quy chế dânchủ trên từng lĩnh vực Các quy chế, quy định tập trung vào các nội dungchính ở cơ sở là: quy chế làm việc của Đảng uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ bannhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân; quy chế quản lý đấtđai, tài chính, xây dựng cơ bản; quy chế tiếp dân và giải quyế đơn khiếu nại tốcáo của công dân, quy chế về giải toả mặt bằng làm đường giao thông và xâydựng khu công nghiệp…

Đến nay đã có 90% xã, phường, thị trấn; 80% cơ quan hành chính sựnghiệp và doanh nghiệp Nhà nước đã triển khai, xây dựng, thực hiện quy chếdân chủ ở cơ sở Những việc cần thông báo để nhân dân biết có 14 nội dung

đã được phần lớn các xã, phường, thị trấn thực hiện khá tốt, tập trung chủ yếuvào các vấn đề: chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng; bộ luậthình sự, dân sự, luật đất đai, thuế nhà đất; các văn bản quản lý đất đai, tàichính, quỹ hợp tác xã nông nghiệp; các quy định về khuyến công- nông- ngư-thương và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trong nông nghiệp; các vănbản liên quan đến lĩnh vực văn hoá, xã hội và các quy định về thủ tục hànhchính, lệ phí và thời gian giải quyết từng công việc; lịch tiếp dân và phân côngcán bộ tiếp dân; giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân Hình thứcthông báo đa dạng như: bằng văn bản niêm yết tại trụ sở Uỷ ban nhân dân;tiếp xúc cử tri đối với đại biểu Hội đồng nhân dân; triển khai tại các cuộc họphội đồng nhân dân, đoàn thể và họp để nghe phổ biến và tham gia xây dựngquy chế đạt từ 70- 80% đại diện hộ có nơi hơn 90%

Những việc nhân dân bàn và quyết định trực tiếp gồm: mức đóng gópxây dựng cơ sở hạ tầng, lập và thu, chi các loại quỹ xây dựng, quy ước, hươngước làng, xã văn hoá; dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp Thành lập ban giámsát công trình từ nguồn vốn do dân tự nguyện đóng góp và bảo vệ sản xuấtđược thực hiện nghiêm túc theo phương thức họp thôn, làng, tổ dân phố hoặcphiếu lấy ý kiến của hộ gia đình, tạo sự đồng tình thống nhất cao của nhân dân

và thực hiện có kết quả

Thứ ba: Nhân dân tham gia tích cực, chủ động vào công tác thanh tra nhân dân.

Nhân dân đã tham gia tích cực vào việc tiến hành thanh tra như cử đạidiện tham gia đoàn thanh tra, cung cấp tài liệu, chứng cứ, tham gia góp ý kiến,thông qua kết luận thanh tra và xử lý sau thanh tra, góp phần quan trọng trongviệc phát hiện ra các vụ việc tham nhũng, tiêu cực, giải quyết ổn định tìnhhình cơ sở ở các địa phương Điển hình như ở Thái Bình, hầu hết các đoànthanh tra diện rộng thành lập theo nghị quyết 06 của tỉnh uỷ và kế hoạch 77của Uỷ ban nhân dân tỉnh đều có sự tham gia của nhân dân, chính vì vậy việcphát hiện những vi phạm ở cơ sở luôn đảm bảo tính chính xác, khách quan,khi kết luận thanh tra cơ bản được nhân dân đồng tình ủng hộ Tại các địaphương nhân dân tích cực tham gia vào công tác thanh tra nhằm thực hiệnquyền lợi và nghĩa vụ công dân đối với việc xây dựng Đảng, chính quyền ởđịa phương Trong các doanh nghiệp nhiều ban thanh tra nhân dân đã đượckiện toàn đi vào hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ bước đầu có hiệuquả như ban thanh tra nhân dân xí nghịêp điện quang Đồng Nai đã phát hiệnGiám đốc nâng khống 87.700 lít xăng trị giá 254 triệu đồng

Trong những năm qua mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng nhân dân ởcác địa phương đã bàn bạc dân chủ, tự nguyện đóng góp hàng trăm tỷ đồngxây dựng, nâng cấp kết cấu hạ tầng và các công trình phúc lợi ở nông thôn.Tại tỉnh Cần Thơ, trong 3 năm (1998-2000) nhân dân đã đóng góp xây dựng2.600 công trình trị giá 397 tỷ đồng tăng gấp 2 lần thời kỳ 8 năm (1990-1997);phường Nghi Tân, thị xã Cửa Lò tỉnh Nghệ An làm đường nhựa, nhân dânđóng góp 400 triệu đồng, có gia đình cho vay 20 triệu đồng không lấy lãi;thành phố Đà Nẵng di dời 18.000 hộ dân với trên 80.000 nhân khẩu để giảiphóng mặt bằng xây dựng công trình đo thị nhưng cũng không để xảy ra khiếukiện tập thể Rõ ràng, ở nơi nào nhân dân được tạo điều kiện để tham gia tíchcực và chủ động vào công tác thanh tra các cấp, nơi đó tham nhũng và tiêucực khó có “mảnh đất” để phát triển; đồng thời nhiều vấn đề kính tế, xã hộicủa địa phương, đơn vị được giải quyết và phát triểnl; tình hình chính trị được

ổn định