Tìm hiều vai trò của biên tập viên trong công tác cộng tác viên tác giả trong quá trình tổ chức bản thảo sách thiếu nhi của nhà xuất bản KIm đồng

A. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài ...Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần vào công học tập của các cháu. Lời nói của chủ tịch Hồ Chí Minh đã quá đỗi quen thuộc đối với nhiều thế hệ người dân Việt Nam, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, nó như một lời căn dặn ân cần mà rất sâu sắc của Bác Hồ dành cho các cháu của mình và nó đủ để nói lên niềm tin, niềm hi vọng của Người lên những chồi non tương lai của đất nước những thiếu nhi Việt Nam ngây thơ, hồn nhiên và trong sáng. Cũng như đại văn hào người Nga M. Goocki, khi nói tới thiếu nhi,ông đưa ra lời kêu gọi tha thiết: Trái đất thuộc về các em. Bao giờ cũng thộc về các em. Chỉ cói trẻ em là bất tử. Chúng ta, cha anh các em, chúng ta còn nhiều chuyện không biết, nhưng các thiếu nhi, các em sinh ra đời để biết tất cả. Hãy mở đường cho các em, kế thừa sự nghiệp hoành tráng của nhân loại. Bác Hồ của chúng ta, sinh thời, Người không chỉ nhận thấy vai trò to lớn của thiếu nhi đối với tương lai, vận mệnh đất nước mà Người còn có một tình yêu nhi đồng sâu sắc, trường tồn như câu hát: Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chì Minh, Người đã để lại cho thế hệ sau rất nhiều bài học quý giá. Bài học ý nghĩa hơn cả là bài học trồng người. Người luôn nhắc nhở chúng ta rằng: Vì lợi ích mười năm phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm phải trồng người. Và cho đến tận bây giờ, Đảng ta vẫn luôn đi theo lời căn dặn ấy, luôn quan tâm tới trẻ em và coi sự nghiệp chăm sóc, giáo dục trẻ em là mục tiêu nằm trong chiến lược phát trển lâu dài của đất nước. Tuy nhiên để hoàn thành tốt sự nghiệp trồng người của Đảng, cần phải có sự chung tay góp sức của nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực xuất bản. Xuất bản đã và đang trong tiến trình vận động phát triển cùng với cơ chế thị trường, luôn tích cực đóng góp cho sự nghiệp giáo dục Việt Nam trong việc đào tạo những mầm non của đất nước. Mỗi NXB là một cơ quan văn hóa tư tưởng của Đảng, và những biên tập viên trong NXB ấy là những cán bộ văn hóa tưởng. Và suy cho cùng, đội ngũ BTV trong NXB chính là những người thực hiện sứ mệnh mà Đảng giao cho. Họ như những con ong thầm lặng tìm kiếm và hoàn thiện những đứa con tinh thần của tác giả để chuyển những mật ngọt tinh thần đến với các em thiếu nhi. Là một điểm đến lý tưởng của bạn đọc nhỏ tuổi, NXB Kim Đồng không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ lớn lao mà Đảng giao cho mà còn xây dựng nên cho độc giả nhỏ tuổi Việt Nam một sân chơi văn hóa giáo dục lành mạnh, bổ ích. Mỗi BTV trong NXB Kim Đồng lại như một người thợ nghệ sĩ kiên trì tìm kiếm và lựa chọn ra những hạt cát sáng trong những hạt cát bản thảo mà CTV tác giả đến với NXB. Thực tế cho thấy, làm sách cho thiếu nhi là một công việc rất khó khăn và phức tạp, nhất là trong thời buổi nền cơ chế thị trường. Điều đó càng đòi hỏi sự khéo léo hơn, tay nghề cao hơn của các BTV trong NXB Kim Đồng. Ngoài việc học tập, bồi dưỡng không ngừng về quan điểm chính trị, chuyên môn, đạo đức, họ phải có một lòng yêu nghề và một tình yêu đối với trẻ em. Có như vậy họ mới có thể phát hiện và tiếp cận được với tác giả, cái hồn của bản thảo sách dành cho thiếu nhi để chuyển tải trọn vẹn tư tưởng, ý nghĩa của cuốn sách tới các em. Trong hơn thập kỷ qua, với nỗ lực hết mình, NXB Kim Đồng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong hoạt động xuất bản. Theo thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2012, nhà xuất bản đã xuất bản được 617 cuốn, tổng sách nộp lưu chiểu của NXB là 700 cuốn với 4500 triệu bản. Thành công nhất vẫn là trong công tác CTV tác giả. NXB đã luôn tạo điều kiện và chăm lo đến đội ngũ sáng tác, luôn quan tâm đến công tác CTV tác giả, thông qua các cuộc gặp gỡ giao lưu giữa các BTV của NXB với người viết tại các tỉnh, thành, các chuyến đi thực tế có mời các tác giả tham gia. Đặc biệt mời gọi các tác giả tham gia các cuộc vận động sáng tác. Trong những năm 90 và 2000 cho đến đầu thế kỷ 21, NXB đã tổ chức liên tục 4 cuộc vận động sáng tác thu hút hàng nghìn cây bút chuyên và không chuyên trên mọi miền Tổ Quốc. Với 2759 tác tác phẩm trong đó 164 tác phẩm đoạt giải. Đặc biệt những thành công rất đáng khen ngợi trong 5 cuộc vận động sáng tác trong dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam Đan Mạch do NXB Kim Đồng phối hợp với Hội nhà văn Đan Mạch thực hiện. Và gần đây nhất là cuộc vận động sáng tác văn học cho thiếu nhi 20102011 với chủ đề Người bạn đầu tiên của tôi và Ước mơ xanh đã giúp cho các cây bút thỏa sức thả trí tưởng tượng bay bổng, tự do nới rộng đề tài, tự do lựa chọn phương pháp sáng tác cho riêng mình... NXB Kim Đồng đã luôn cố gắng tạo không khí sôi nổi trong sáng tác cho các em. Nhận thức rõ được ý nghĩa ấy, NXB đã xây dựng cho mình một đội ngũ BTV chuyên nghiệp, tay nghề cao, giỏi tiếp cận thị trường, nắm bắt nhu cầu, thị hiếu của thiếu nhi. Hơn thế, là đội ngũ CTV tác giả đông đảo, hợp tác lâu dài và chuyên nghiệp, mang đến những thành công lớn cho sách Kim Đồng. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức CTV tác giả vẫn khó tránh khỏi những khó khăn, thiếu sót, cần phải khắc phục kịp thời. Đó là cả quá trình nỗ lực bền bỉ, lâu dài để tồn tại và phát triển để có được thương hiệu nổi tiếng như ngày hôm nay. Nhằm tìm hiểu sâu hơn về công tác CTV tác giả sách thiếu nhi của NXB Kim Đồng và vai trò của BTV bà đỡ cho những sản phẩm văn hóa tinh thần dành cho thiếu nhi ở NXB Kim Đồng trong thời buổi kinh tế thi trường, người nghiên cứu đã lựa chọn đề tài: Tìm hiều vai trò của biên tập viên trong công tác cộng tác viên tác giả trong quá trình tổ chức bản thảo sách thiếu nhi của nhà xuất bản KIm Đồng làm đè tài tiểu luận cho bộ môn Tổ chức bản thảo của mình, với hi vọng có thể góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng của công tác CTV tác giả cũng như vai trò của BTV trong công tác CTV tác giả của NXB Kim Đồng.

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

" Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam

có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần vào công học tập của các cháu "

Lời nói của chủ tịch Hồ Chí Minh đã quá đỗi quen thuộc đối với nhiều thế hệngười dân Việt Nam, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, nó như một lời căn dặn âncần mà rất sâu sắc của Bác Hồ dành cho các cháu của mình và nó đủ để nóilên niềm tin, niềm hi vọng của Người lên những "chồi non" tương lai của đấtnước - những thiếu nhi Việt Nam ngây thơ, hồn nhiên và trong sáng Cũngnhư đại văn hào người Nga M Goocki, khi nói tới thiếu nhi,ông đưa ra lời

kêu gọi tha thiết: "Trái đất thuộc về các em Bao giờ cũng thộc về các em Chỉ cói trẻ em là bất tử Chúng ta, cha anh các em, chúng ta còn nhiều chuyện không biết, nhưng các thiếu nhi, các em sinh ra đời để biết tất cả Hãy mở đường cho các em, kế thừa sự nghiệp hoành tráng của nhân loại".

Bác Hồ của chúng ta, sinh thời, Người không chỉ nhận thấy vai trò tolớn của thiếu nhi đối với tương lai, vận mệnh đất nước mà Người còn có một

tình yêu nhi đồng sâu sắc, trường tồn như câu hát: " Ai yêu nhi đồng bằng Bác

Hồ Chì Minh", Người đã để lại cho thế hệ sau rất nhiều bài học quý giá Bài

học ý nghĩa hơn cả là bài học trồng người Người luôn nhắc nhở chúng ta

rằng: "Vì lợi ích mười năm phải trồng cây Vì lợi ích trăm năm phải trồng người" Và cho đến tận bây giờ, Đảng ta vẫn luôn đi theo lời căn dặn ấy, luôn

quan tâm tới trẻ em và coi sự nghiệp chăm sóc, giáo dục trẻ em là mục tiêunằm trong chiến lược phát trển lâu dài của đất nước

Tuy nhiên để hoàn thành tốt sự nghiệp trồng người của Đảng, cần phải

có sự chung tay góp sức của nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực, trong đó cólĩnh vực xuất bản Xuất bản đã và đang trong tiến trình vận động phát triểncùng với cơ chế thị trường, luôn tích cực đóng góp cho sự nghiệp giáo dục

Việt Nam trong việc đào tạo những "mầm non" của đất nước Mỗi NXB làmột cơ quan văn hóa - tư tưởng của Đảng, và những biên tập viên trong NXB

ấy là những cán bộ văn hóa - tưởng

Và suy cho cùng, đội ngũ BTV trong NXB chính là những người thựchiện sứ mệnh mà Đảng giao cho Họ như những "con ong thầm lặng" tìm

kiếm và hoàn thiện những "đứa con tinh thần" của tác giả để chuyển những

"mật ngọt tinh thần" đến với các em thiếu nhi

Là một điểm đến lý tưởng của bạn đọc nhỏ tuổi, NXB Kim Đồngkhông chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ lớn lao mà Đảng giao cho mà còn xây dựngnên cho độc giả nhỏ tuổi Việt Nam một "sân chơi" văn hóa - giáo dục lànhmạnh, bổ ích Mỗi BTV trong NXB Kim Đồng lại như một người thợ - nghệ

sĩ kiên trì tìm kiếm và lựa chọn ra những "hạt cát sáng" trong những "hạt cát"bản thảo mà CTV tác giả đến với NXB

Thực tế cho thấy, làm sách cho thiếu nhi là một công việc rất khó khăn

và phức tạp, nhất là trong thời buổi nền cơ chế thị trường Điều đó càng đòihỏi sự khéo léo hơn, tay nghề cao hơn của các BTV trong NXB Kim Đồng.Ngoài việc học tập, bồi dưỡng không ngừng về quan điểm chính trị, chuyênmôn, đạo đức, họ phải có một lòng yêu nghề và một tình yêu đối với trẻ em

Có như vậy họ mới có thể phát hiện và tiếp cận được với tác giả, cái hồn củabản thảo sách dành cho thiếu nhi để chuyển tải trọn vẹn tư tưởng, ý nghĩa củacuốn sách tới các em

Trong hơn thập kỷ qua, với nỗ lực hết mình, NXB Kim Đồng đã đạtđược nhiều thành tựu đáng kể trong hoạt động xuất bản Theo thống kê, trong

6 tháng đầu năm 2012, nhà xuất bản đã xuất bản được 617 cuốn, tổng sáchnộp lưu chiểu của NXB là 700 cuốn với 4500 triệu bản Thành công nhất vẫn

là trong công tác CTV tác giả NXB đã luôn tạo điều kiện và chăm lo đến độingũ sáng tác, luôn quan tâm đến công tác CTV tác giả, thông qua các cuộcgặp gỡ giao lưu giữa các BTV của NXB với người viết tại các tỉnh, thành, cácchuyến đi thực tế có mời các tác giả tham gia Đặc biệt mời gọi các tác giả

tham gia các cuộc vận động sáng tác Trong những năm 90 và 2000 cho đếnđầu thế kỷ 21, NXB đã tổ chức liên tục 4 cuộc vận động sáng tác thu hút hàngnghìn cây bút chuyên và không chuyên trên mọi miền Tổ Quốc Với 2759 táctác phẩm trong đó 164 tác phẩm đoạt giải Đặc biệt những thành công rấtđáng khen ngợi trong 5 cuộc vận động sáng tác trong dự án hỗ trợ văn họcthiếu nhi Việt Nam - Đan Mạch do NXB Kim Đồng phối hợp với Hội nhàvăn Đan Mạch thực hiện Và gần đây nhất là cuộc vận động sáng tác văn họccho thiếu nhi 2010-2011 với chủ đề "Người bạn đầu tiên của tôi" và "Ước mơxanh" đã giúp cho các cây bút thỏa sức thả trí tưởng tượng bay bổng, tự donới rộng đề tài, tự do lựa chọn phương pháp sáng tác cho riêng mình NXBKim Đồng đã luôn cố gắng tạo không khí sôi nổi trong sáng tác cho các em.Nhận thức rõ được ý nghĩa ấy, NXB đã xây dựng cho mình một đội ngũ BTVchuyên nghiệp, tay nghề cao, giỏi tiếp cận thị trường, nắm bắt nhu cầu, thịhiếu của thiếu nhi Hơn thế, là đội ngũ CTV tác giả đông đảo, hợp tác lâu dài

và chuyên nghiệp, mang đến những thành công lớn cho sách Kim Đồng Tuynhiên, trong quá trình tổ chức CTV tác giả vẫn khó tránh khỏi những khókhăn, thiếu sót, cần phải khắc phục kịp thời Đó là cả quá trình nỗ lực bền bỉ,lâu dài để tồn tại và phát triển để có được thương hiệu nổi tiếng như ngàyhôm nay

Nhằm tìm hiểu sâu hơn về công tác CTV tác giả sách thiếu nhi của

NXB Kim Đồng và vai trò của BTV "bà đỡ" cho những sản phẩm văn hóa

-tinh thần dành cho thiếu nhi ở NXB Kim Đồng trong thời buổi kinh tế thi

trường, người nghiên cứu đã lựa chọn đề tài: "Tìm hiều vai trò của biên tập viên trong công tác cộng tác viên tác giả trong quá trình tổ chức bản thảo sách thiếu nhi của nhà xuất bản KIm Đồng" làm đè tài tiểu luận cho bộ

môn Tổ chức bản thảo của mình, với hi vọng có thể góp phần nâng cao hơnnữa chất lượng của công tác CTV tác giả cũng như vai trò của BTV trongcông tác CTV tác giả của NXB Kim Đồng

2 Tính chất của đề tài nghiên cứu

Sách thiếu nhi là loại sách khá phổ biến nhưng cũng khá kén chọn độcgiả Viết sách cho thiếu nhi là một công việc khó khăn phức tạp Bởi đốitượng thiếu nhi là lớp đối tượng có đặc điểm tâm lý khá nhạy cảm, hồn nhiên

và ngây thơ Đôi khi việc nắm bắt tâm lý trẻ thơ là điều không dễ dàng đốivới bất kỳ NXB nào khi bước vào làm sách cho thiếu nhi.Vì "từ lĩnh vựcngười lớn sang lĩnh vực trẻ em các vấn đề không phải giản đơn, nhạt nhẽo đi

sơ lược đi Trái lại càng sắc nhọn hơn" (Pie Gamara)

Xét một cách toàn diện, khi cáng có nhiều sự quan tâm nghiên cứu vềđối tượng độc giả nhỏ tuổi này, thì nhận thức của chúng ta về các em càngphong phú, chính xác, tù đó công việc làm sách cho các em càng thuận lợihơn, hiệu quả hơn Chính vì biết vận dụng quy luật ấy mà các NXB tham gialàm sách cho thiếu nhi mới có thể tồn tại vững chắc trong lòng độc giả nhí,tiêu biểu có NXB Trẻ, NXB Thanh niên, NXB Văn hóa - Thông tin, Nhưngchuyên xuất bản sách cho thiếu nhi, phản ánh và phục vụ đời sống tinh thầnphong phú của các em thiếu nhi từ rất lâu đã luôn là thế mạnh của NXB KimĐồng Vì vậy đã có không ít đề tài nghiên cứu về sách thiếu nhi của NXB

Kim Đồng như: Tìm hiểu công tác biên tập - xuất bản sách thiếu nhi qua khảo sát tủ sách Vàng của nhà xuất bản Kim Đồng (Uông Tố Quyên), Tìm hiểu công tác biên tập - xuất bản bộ truyện giả tưởng thiếu nhi "Thần Đồng" ở NXB kim Đồng (Trịnh thị Yến), hay Hụt hẫng văn học thiếu nhi "made in Việt Nam", Song việc nghên cứu công tác CTV tác giả trong khâu tổ chức bản

thảo sách thiếu nhi của NXB Kim Đồng xét ở góc độ vai trò của BTV thìchưa có đề tà naofddeef cập tới Vì vậy, có thể nói đây là đề tài mang tínhchất mới lạ Trong khi nghiên cứu, người nghiên cứu có gặp đôi chút khókhăn về dữ liệu, tài liệu nên sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế, vậytác giả rất mong được cô chủ nhiệm môn góp ý cho đề tài hoàn thiện hơn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài này, người nghiên cứu nhằm mục đích tìm hiểu sâuhơn về hoạt động xuất bản sách thiếu nhi ở NXB Kim Đồng trong công tácCTV tác giả, từ đó tập trung làm nổi bật vai trò của BTV trong công tác CTVtác giả sách thiếu nhi ở NXB này Trên cơ sở đó, người nghiên cứu mạnh dạnđóng góp những ý kiến của mình nhằm nâng cao vai trò của BTV trong côngtác CTV tác giả và rút ra những bài học kinh nghiệm cho các BTV tương lainói chung cũng như với bản thân người nghiên cứu trong công tác CTV khitiến hành TCBT sách thiếu nhi

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, người nghiên cứu sẽ thực hiệnnhững nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận nghiệp vụ xuất bản cho công tác CTV tá giảtrong quá trình tổ chức bản thảo sách thiếu nhi

- Tiến hành tìm hiểu thực trạng công tác CTV tác giả trong quá trìnhTCBT sách thiếu nhi ở NXB Kim Đồng

- Đánh giá được ưu và hạn chế, từ đó ban đầu đưa ra kiến nghị, đề xuất

để nâng cao vai trò của BTV trong công tác CTV tác giả sách thiếu nhi

4 Phương pháp nghiên cứu và tài liệu

4.1 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài tiểu luận, người nghiên cứu ngoài việc vận dụngnhững kiến thức đã tiếp thu, lĩnh hội được từ các bài giảng của thầy cô trongkhoa Xuất bản, đặc biệt là sự chỉ dạy nhiệt tình của cô Nguyễn Lan Phươngtrong bộ môn Tổ chức bản thảo cùng với vận dụng hiểu biết của bản thân, tiểuluận còn sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, thu thập tài liệu

- Phương pháp phân tích, so sánh, tra cứu, thống kê,

4.2 Tài liệu nghiên cứu

Ngoài việc nghiên cứu giáo trình Lý luận xuất bản của thấy Trần VănHải, sử dụng nhũng kiến thức lĩnh hội trong bộ môn Tổ chức bản thảo của côNguyễn Lan Phương và sử dụng hiểu biết chung của bản thân, tiểu luận còn

nghiên cứu một số sách liên quan như: Biên tập các loại sách chuyên ngành tập 2 (PGS TS Trần Văn Hải),Vào nghề làm sách (Nguyễn Văn Toại) và một

-số khóa luận trong trường có liên quan đến đề tài

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: đối tượng nghiên cứu của đề tài là về sách thiếunhi của NXB Kim Đồng

Phạm vi nghiên cứu: Do hạn chế về tài liệu và tiếp cận với NXB, tiểuluận này mới chỉ đề cập đến vấn đề: công tác CTV tác giả trong khâu tổ chứcbản thảo mảng sách thiếu nhi ở nước ta qua việc nghiên cứu hoạt động biêntập xuất bản sách thiếu nhi của NXB Kim Đồng xét trên bình diện vai trò củaBTV

6 Kết cấu đề tài

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Nội dung của tiểu luận bao gồm 3chương:

- Chương 1 Cơ sở lý luận chung

- Chương 2 Thực trạng công tác cộng tác viên tác giả trong quá trình

tổ chức bản thảo sách thiêu nhi ở nhà xuất bản Kim Đồng: vai trò của biên tậpviên

- Chương 3 Kiến nghị và đề xuất nâng cao chất lượng công tác cộng

tác viên tác giả sách thiếu nhi ở nhà xuất bản Kim Đồng

B NỘI DUNG

Chương 1 Cơ Sở Lý Luận chung

1.1 Khái niệm biên tập viên, bản thảo và tổ chức bản thảo Sách

1.1.1 Biên tập viên

Hiện nay trên thế giới, có không ít những quan niệm khác nhau vềBTV Sở dĩ có sự khác nhau đó là do quan niệm của công tác biên tập của mỗinước, mỗi khu vực mỗi khác, mỗi giai cấp, mỗi thời kỳ mỗi khác Tiểu luậnxin đưa ra một vài quan niệm khác nhau của một vài nước tiêu biểu về ngườibiên tập

Người Mỹ quan niệm rằng biên tập không can thiệp sâu vào nội dungtác phẩm, người biên tập ngoài tri thức chuyên môn khoa học thì họ chỉ cầngiỏi marketing và tin học để đề xuất được nhiều đề tài, khai thác được nhiềubản thảo, bán chạy với số lượng lớn để thu được nhiều lợi nhuận

Người Pháp lại quan niệm rằng biên tập chỉ là việc sửa lỗi chính tả,BTV chủ yếu là người tổ chức, làm dịch vụ sản xuất hàng hóa XBP để kiếmlời, họ chủ yếu có tri thức về tổ chức kinh doanh, marketing văn hóa

Ở Nhật thì nghề biên tập được chú ý như một nghề kinh doanh thươngmại BTV là những người khai thác, chọn đề tài, tổ chức bản thảo, lựa chọnphương án xuất bản tối ưu Biên tập là công việc tổ chức có sức mạnh đối vớiđội ngũ tác giả Người biên tập chủ yếu có kiến thức biên tập ngôn ngữ, biếttrình bày sách, tuyên truyền sách và nắm bắt nhu cầu thị trường

Như chúng ta biết, XBP là một sản phẩm đặc thù của một quá trình sảnxuất đặc thù Nó không chỉ là một sản phẩm văn hóa mà còn là sản phẩmmang tính kinh doanh, thương mại Như vậy nó là một loại hàng hóa đặc thù.Chính vì vậy mà người làm công tác biên tập cũng là một "nhân vật" đặc thù

Nếu như ở các nước TBCN, quan niệm về biên tập theo quy luật củasản xuất TBCN thì người biên tập được nhấn mạnh với chức năng của người

tổ chức kinh doanh, dịch vụ kinh tế và coi nhẹ chức năng hoạt động văn hóatinh thần của biên tập, thì đối với các nước phương Đông, trong đó có ViệtNam thì luôn đề cao trước tiên chức năng văn hóa tinh thần của công tác biêntập, do đó BTV là người đạo diễn, là "bà đỡ", là những chiến sĩ trên mặt trậnvăn hóa - tư tưởng chính trị của Đảng và Nhà nước giao cho Tuy nhiên, từtrước đến nay thực tế đã không thể bỏ qua chức năng kinh tế, thương mại củaXBP, đặc biệt trong thời kỳ mới hiện nay Vì đó là điều kiện cần và đủ đảmbảo cho nhà xuất bản hoàn thành nhiệm vụ văn hóa - tư tưởng

Như vậy, BTV không chỉ là người "đỡ đẻ", ngồi chờ đợi tác giả sángtạo tác phẩm, không chỉ là "thợ chữ" cặm cụi trên bản thảo để tìm sai sót,

mà BTV là người làm công tác tổ chức, sáng tạo và khai thác tác phẩm phục

vụ cho nhu cầu truyền bá văn hóa, đồng thời làm công tác, dịch vụ sản xuấthàng hóa văn hóa Nói một cách khác, BTV là người làm công tách truyền bávăn hóa, văn hóa tư tưởng của Đảng song cũng là những người hoạt độngkinh doanh, biết nắm bắt nhu cầu thị trường và biết làm marketing, giải quyếtđầu ra cho NXB Bởi lẽ, hiệu quả công tác văn hóa tư tưởng của người làmbiên tập chỉ có được nếu họ biết kinh doanh có hiệu quả, biết kết hợp công tác

tư tưởng với vận dụng các quy luật thị trường vào việc nâng cao chất lượngbiên tập - xuất bản, để đưa XBP đến được với công chúng có yêu cầu

Công việc mà một người biên viên phải làm gốm có:

* Lựa chọn, gia công, chỉnh lý đối với tác phẩm đã có và sẽ có BTV

không thể là người sáng tác và không thể thay thế cho khâu sáng tác của tácgiả

* Trong quá trình xuất bản, biên tập nằm trong các hoạt động sản xuất

tinh thần, tạo ra những sản phẩm văn hóa tinh thần

* Sáng tạo ra những điều kiện cần thiết để các tác phẩm tinh thần, các

tri thức có thể truyền bá và để hoạt động xuất bản làm tốt chức năng văn hóacủa mình

Như vậy, người biên tập là người làm công tác truyền bá văn hóa thôngqua việc tổ chức sản xuất Trước kia, hiên tại và cả trong tương lai thì BTV luôn

là cầu nối giữa tác giả và độc giả, là người điều hòa giữa sản xuất và tiêu dùngXBP, là người "chiến sĩ" làm công tác tư tưởng - văn hóa của Đảng, của giai cấp

1.1.2 Bản thảo là gì?

Theo như "từ điển thuật ngữ xuất bản - in - phát hành", bản thảo lànhững "văn bản được tác giả viết, soạn ra trong quá trình hình thành tácphẩm Bản thảo cũng là văn bản đang trong quá trình biên tập, sửa chữa vàhoàn thiện để công bố" Tuy nhiên, xét trên phạm vi rộng hơn thì bản thảo cóthể là các bản vẽ nháp, các tác phẩm nghệ thuật ở các dạng ngôn ngữ khácnhau, đang trong quá trình sáng tạo của tác giả, chưa hoàn thiện, có thểđược bổ sung, sửa chữa, chỉnh lý trước khi đưa đến công chúng

Sản phẩm sáng tạo của tác giả nếu được lựa chọn để công bố, truyền bácho công chúng dưới hình thức XBP thì sẽ trở thành bản thảo xuất bản Lúc

đó, nó mới chỉ dừng lại ở dạng bản thảo thô Bản thảo xuất bản là văn bản, tácphẩm được đưa vào quá trình xuất bản, đang trong quá trình sáng tạo củaBTV để trở thành bản thảo mẫu đưa in - bản thảo ở giai đoạn cuối của quátrình biên tập, nó đã qua khâu gia công biên tập về nội dung, ngôn ngữ, kỹthuật, mĩ thuật, qua nhiều lần thẩm định và được phê duyệt của tông biên tập

Đó còn gọi là bản thảo tinh

Như vậy bản thảo trong công tác xuất bản là các dạng văn bản, tácphẩm được hình thành trong quá trình gia công, chỉnh lý của BTV, việc sửachữa, hoàn chỉnh tác phẩm và các phụ bản trong các NXB sẽ được xuất bản

1.1.3 Công tác tổ chức bản thảo

Là công tác thể hiện nhiệm vụ tổ chức, khai thác, sáng tạo bản thảo củaNXB, công tác TCBT còn là khâu vô cùng quan trọng trong quá trình xuấtbản Nó thể hiện rất cụ thể vai trò quan trọng của BTV, đặc biệt là trong côngtác TCBT Một BTV có trình độ phải là người am hiểu lĩnh vực đề tài màmình phụ trách, hiểu CTV, khai thác bản thảo đúng với yêu cầu của Ban biêntập, nói khác đi là bản thảo tìm được phải phù hợp với nhiệm vụ và tôn chỉcủa NXB, sau đó là công việc thẩm định tác phẩm

Thông thường, công tác TCBT bao gồm hai khâu: khâu kế hoạch đề tài

và khâu tổ chức CTV Trong đó, kế hoạch đề tài là khâu mở đường cho hoạtđộng xuất bản Và sau đó là khâu tổ chức CVT Tuy nhiên tổ chức CTVthường được tiến hành ngay sau khi nắm được đề tài, BTV đã phải tìm chọnđược những CTV phù hợp với đề tài đã xây dựng đó, khai thác tác phẩm đã

có hoặc tổ chức sáng tạo các tác phẩm mới, biên soạn lại các tác phẩm đã cónhằm tạo nguồn đầu vào quan trọng cho NXB; không ngừng mở rộng đội ngũCTV; sau đó là tiến hành định hướng giúp đỡ tác giả sáng tạo tác phẩm nhằmhướng dẫn họ thực hiện kế hoạch đề tài đã xây dựng

Mỗi một đề tài lại cần có những loại bản thảo khác nhau, có đề tài thiên

về bản thảo sáng tác, có đề tài thiên về mảng bản thảo dịch, hay mảng sưutầm, nhằm những mục đích tuyên truyền, giáo dục hay giải trí, Khi đó lạicần đến những cách thức tổ chức bản thảo tương ứng khác nhau, và tươngứng lại có cách thức tổ chức CTV khác nhau như: tổ chức biên soạn và biêntập bản thảo sưu tầm, các sách nhiều tập, toàn tập, tổ chức biên tập bản thảo

do Nhà nước đặt hàng,

Như vậy công tác CTV là một trong những nhiệm vụ cơ bản và thenchốt quyết định tính khả thi của đề tài, thành công của công tác biên tập xuấtbản cũng như chất lượng của XBP tương lai

1.2 Cộng tác viên tác giả và công tác CTV

* Cộng tác viên tác giả

Trong hoạt động xuất bản, CTV là khái niệm chỉ những người có quan

hệ cộng tác với NXB để làm ra sách, tuyên truyền và phát huy tác dụng củasách

Trong quá trình tổ chức biên tập xuất bản, có bao nhiêu khâu thì có bấynhiêu loại CTV Từ khâu xây dựng kế hoạch đề tài cho tới khi XBP ra đời,tương ứng với mỗi công đoạn, đều có các CTV giúp việc cho NXB Có CTVgợi ý giới thiệu đề tài, có CTV viết bản thảo, có CTV đọc thẩm định bản thảo,CTV gia công bản thảo, còn có cả CTV phát hành sách, CTV liên kết vớiNXB để in sách, Trong số các CTV thì CTV tác giả là lực lượng đông đảonhất và chủ chốt nhất của NXB Họ chính là đội ngũ những người sáng tác,dịch giả, biên soạn - những người tạo ra các tác phẩm văn hóa tinh thần,nguồn bản thảo dồi dào cho kế hoạch đề tài của NXB, đảm bảo lượng đầu vàoquan trọng cho NXB Nếu không có CTV tác giả thì kế hoạch của NXB sẽkhông thể thực hiện được thậm chí có thể sẽ phải hủy bỏ Hơn nữa, trong quátrình biên tập xuất bản, giữa BTV và CTV tác giả có mối quan hệ khá chặtchẽ, để có một bản mẫu đưa in hoàn chỉnh thì luôn có sự đồng hành giữa BTV

và CTV tác giả, sự giúp đỡ của BTV trong quá trình sáng tác của tác giả là kothể phủ nhận Và ngược lại, nhờ có CTV tác giả mà BTV cũng hoàn thànhnhiệm vụ quan trọng của mình Gặp được một CTV có trình độ thì vai trò củangười biên tập sẽ nhẹ đi rất nhiều

Như vậy, CTV tác giả không chỉ là những người giúp cho kế hoạch củaNXB thành hiện thực mà còn giúp cho BTV hoàn thành được tốt nhiệm vụcủa mình là tổ chức khai thác, sáng tạo ra nhiều tác phẩm văn hóa và lựa chọn

ra những tác phẩm có gái trị để chế bản, nhân bản thành XBP, đưa chúng đếnnơi bạn đọc có nhu cầu Vấn đề CTV tác giả đối với đối tượng độc giả nhỏtuổi càng là một vấn đề khó khăn và phức tạp hơn

* Công tác cộng tác viên tác giả

Sau khi xây dựng được kế hoạch đề tài, thì công tác tổ chức CTV làkhâu mang ý nghĩa then chốt của vì nó quyết định đến việc biến những chỉtiêu kê hoạch của NXB thành hiện thực Để chuẩn bị cho cả một kế hoạch đềtài thì NXB phải tổ chức cho mình một đội ngũ những CTV phù hợp và hiệuquả Trước hết là hoạt động lựa chọn tổ chức các tác giả, dịch giả, soạn giả ;hướng dẫn, giúp đỡ họ đạt hiệu quả và chất lượng cao trong việc hoàn thiệnbản thảo; nhân bản và đưa XBP đến với công chúng bạn đọc.

CTV tác giả theo như đã nói ở trên đây là những người cung cấp đầuvào cho NXB, giúp NXB biến kế hoạch đề tài thành hiện thực, đảm bảo mụctiêu cơ bản của hoạt động xuất bản là truyền bá văn hóa , làm sao có đượcnhiều tác phẩm tốt, hay để nhân bản thành XBP truyền bá rộng rãi trong xãhội Họ chính là những người nghiên cứu sáng tác, luôn trăn trở và phát huybút lực để tạo ra những "đứa con tinh thần" - những tác phẩm văn hóa tinhthần để mang đến cho độc giả

Đồng thời nhưng không đồng nhất với hoạt động sáng tác là hoạt độngkhai thác, tổ chức và sử dụng những thành quả sáng tác vào việc truyền báphục vụ nhu cầu của bạn đọc Để tổ chức những người sáng tạo bản thảo trởthành một đội ngũ đông đảo, chất lượng nhằm thực hiện tốt đề tài, các BTVphải có một " mắt xanh biên tập" nhạy bén, tinh nhanh và biết phát huy đúnglúc khả năng của mình trong công việc để có thể thực hiện theo đúng tôn chỉ,mục đích của NXB, quyết định thắng lợi kế hoạch đề tài của NXB

Công tác tổ chức CTV gồm có những nội dung sau:

* Lựa chọn CTV tác giả phù hợp

Mỗi đề tài tùy theo tính chất nội dung tương ứng, đều "chọn" cho mìnhđội ngũ những tác giả phù hợp để có những bản thảo phù hợp với chính đề tàiấy.Vì vậy, lựa chọn chính xác CTV tác giả là rất quan trọng, là điều kiện tiênquyết cho sự thành công của công tác TCBT, tính khả thi của đề tài, cũng nhưthành công của XBP tương lai

Trước hết, cần xác định rõ yêu cầu, đặc điểm của đề tài Biên tập viênphải là người nắm rõ chủ đề, tư tưởng của đề tài, đặc điểm về tính khoa họchoặc phạm vi cuộc sống mà đề tài hướng đến, đối tượng mà đề tài phục vụ,ngôn ngữ sử dụng trong bản thảo yêu cầu Từ đó tăng sức thuyết phục đối vớitác giả, để tác giả nhìn thấy rõ hơn ý nghĩa của đề tài, nhu cầu thị trường, củabạn đọc cũng như tính thực tế, khả thi của đề tài nhằm tạo niềm tin và sựhứng khởi trong sáng tác.

Cần phải nghiên cứu kỹ tác giả để đưa ra lựa chọn đúng là điểm mấuchốt để quyết định việc tổ chức đề tài có thành công hay không Những thôngtin về tác giả cơ bản đó là những thông tin mang tính hình thức nhưng nó lạiảnh hưởng lớn đến chất lượng của bản thảo và ảnh hưởng đến quá trình cộngtác lâu dài giữa tác giả với BTV cũng như với NXB Trước hết tác giả phải làngười có đủ phẩm chất của một người cán bộ cách mạng trong sáng tạo tácphẩm văn hóa tinh thần, tham gia vào công tác tư tưởng, nhất trí theo quanđiểm đường lối của Đảng và Nhà nước Từ đó am hiểu chức năng, nhiệm vụcủa NXB, trung thành với tôn chỉ của NXB Tác giả còn phải là người có đủnhững điều kiện về tri thức, khả nắng thể hiện thành công đối với nhiệm vụchuyên môn mà đề tài đó đòi hỏi Như vậy, nghiên cứu kỹ tác giả, người BTVkhông chỉ nghiên cứu những điều kiện về trình độ học thuật, quan điểm tưtưởng, năng lực sáng tác mà còn phải là người am hiểu đầy đủ về yêu cầu của

đề tài, có hứng thú và sở trường phù hợp với đề tài, có những am hiểu về trình

độ, thị hiếu, vốn sống của độc giả

Nghiên cứu đội ngũ tác giả, những BTV cần phải thường xuyên chú ý đếnviệc thu thập thông tin về tác giả, xây dựng kho tư liệu về tác giả, làm giàu lên kho

tư liệu ấy với tinh thân kiên trì, chu đáo, tỷ mỷ, Không chỉ đối với những tác giảlâu năm là lực lượng chủ lực trong đội ngũ tác giả, mà còn cần phải chú ý đếnnhững tác giả trẻ tuổi, mới sáng tác, chú trọng phát hiện, khai thác tài năng của họ.Nhờ đó mà BTV có thể có đủ cơ sở để lựa chọn được những tác giả phù hợp nhất

để tạo được những bản thảo tốt nhất cho đề tài

* Xây dựng đội ngũ cộng tác viên tác giả

Đội ngũ CTV tác giả là đội ngũ đông đảo nhất trong các CTV của nhàxuất bản, lại là lực lượng nằm ngoài biên chế của nhà xuất bản Vì vậy để thuhút họ thành một đội ngũ đông đảo thích hợp cho từng đề tài, BTV cần phải

có những kế hoạch cụ thể và thực tế để các CTV thấy được khả năng phát huyđược khả năng của mình Công việc này đòi hỏi năng lực vận động tổ chức,khả năng quan hệ rộng, năng lực vận động đội ngũ tri thức của nhà biên tập

Như chúng ta biết ở trên, CTV tác giả có thể được xây dựng từ nhiềunguồn khác nhau Gần nhất với NXB chính là các CTV tác giả nằm ngaytrong cơ quan chủ quản của NXB hay các ban ngành liên quan trực tiếp vớiNXB Hay CTV tác giả có thể qua giới thiệu, hay qua việc nghiên cứu thịtrường, qua các phương tiện thông tin đại chúng hay qua các phương tiệnthông tin đại chúng hiện đại và qua các mỗi quan hệ xã hội khác Sau khi đãlựa chọn được tác giả, các BTV cần không ngừng tạo mối quan hệ tốt đẹp vớinhững tác giả viết bản thảo, giao lưu với tác giả để hiểu tâm lý tác giả hơn,vận động tác giả sáng tác cho đề tài của NXB

Nhằm tạo sự thuận lợi cho mối quan hệ giữa tác giả với BTV , để tạotiếng nói chung giữa BTV với CTV tác giả, BTV thực sự phải cố gắng trởthành những người bạn thực sự của CTV tác giả, luôn lắng nghe và hiểu tâm

lý sáng tác của họ để đưa họ vào thực hiện những đề tàì gần nhất với sởtrường, với năng lực của họ giúp họ thực hiện tốt đề tài

Tổ chức công tác CTV tác giả, không chỉ dừng lại ở việc thu hút CTVtác giả vào thực hiện đề tài mà BTV còn cần phải làm tốt công tác tham mưucho tác giả trong quá trình sáng tác.Với vai trò nằm ngoài công việc sáng tác,xem xét vấn đề ở góc độ đánh giá, phê bình thì BTV luôn là người "tỉnh táo"nhất, vẫn là người định hình hướng đi cho tác giả không đi chệch đường Từviệc kích thích mong muốn sáng tác, tạo sự sáng tạo của tác giả cho đến khixây dựng một đề cương bản thảo hoàn chỉnh, BTV luôn là người làm trònnhiệm vụ tham mưu cho tác giả Điề này thể hiện ở sự hợp tác, kết hợp làm

việc giữa BTV và CTV, cùng nhau bàn bạc, thảo luận, BTV còn đưa ra ý kiếnsưa chữa để hoàn thàn hbản đề cương hoàn thiện nhất trong năm nay.

* Bồi dưỡng, giúp đỡ tác giả trong quá trình sáng tạo bản thảo

Quy trình sáng tạo của các CTV tác giả là vô cùng khó khăn, căngthẳng, đòi hỏi tác giả cần phải hết sức tập trung Vì vậy mà rất cần đến sựgiúp đỡ của các BTV Vì chỉ có BTV mới là người hiểu được tác giả hơn aihết, vời đúng nghĩa là "cầu nối" giữa độc giả và tác giả Để hoàn thành bảnthảo như yêu cầu, họ phải làm mọi việc nhằm bồi dưỡng và giúp đớ tác giảtrên các phương diện sau:

- Kịp thời cung cấp thông tin, tư liệu mới về những quan điểm, đườnglối chính sách mới của Đảng và Nhà nước có liên quan đến đề tài cuốn sách

- Có thể mở tọa đàm trưng cầu ý kiến về bản đề cương, bản thảo viếtthử, góp ý trả lời cho tác giả

- Cung cấp cho tác giả những thông tin mới về đối tượng độc giả,những thị hiếu đặc biệt giúp tác giả có phương án thể hiện bản thảo hiệu quảnhất

- Cung cấp những cuốn sách có liên quan đến đề tài đã xuất bản đượcđánh giá cao, những kinh nghiệm viết đã được đúc kết để tác giả tham khảo

- Cung cấp bảng chữ cái, phiên âm chính tả chuẩn, biên soạn các vănbản phụ,

- Sự quan tâm, giúp đỡ về vật chất, tài chính cho tác giả một cách chânthành có thẻ là nguồn động viên, khích lệ tác giả vượt qua được những khókhăn, giành thành công trong sáng tạo giúp cho quan hệ giữa tác giả và NXBthêm bền vững

Bồi dưỡng, giúp đỡ CTV tác giả là công việc thường xuyên của toànNXB trong đó BTV là những người quan trọng nhất để thực hiện nhiệm vụ

đó Một số hình thức bồi dưỡng, giúp đỡ tác giả thường xuyên diễn ra như:

- Tổ chức hội ghị CTV tác giả theo định kỳ hàng năm và hội nghị CTVchuyên đề theo yêu cầu từng loại sách, bộ sách Qua đó, các CTV trau dồi,

học hỏi thêm của nhau những kỹ năng, chuyên môn học thuật, kinh nghiệmthể hiện,

- Tổ chức hội nghị bạn đọc, gặp gỡ giao lưu giữa tác giả với bạn đọc đểtác giả hiểu hơn, gần hơn với độc giả của mình Đây còn là dịp để tuyê truyền,quảng cáo sách, xây dựng hình tượng của NXB, củng cố " thương hiệu", tiếpthu ý kiến phản hồi về sách của NXB của độc giả

- Cá nhân BTV trực tiếp gặp gỡ, trao đổi với CTV tác giả, có thể đọc vàgóp ý cho họ trong quá trình sáng tác Đó phải là những ý kiến khách quan,đại diện cho tiếng nói của cả một NXB, cần phải được chuẩn bị chu đáo, kỹlưỡng

Có thể thấy rằng, việc giúp đỡ, động viên, bỗi dưỡng cho tác giả để tácgiả có thể hoàn thành trọn vẹn tác phẩm tinh thần là một công việc rất quantrọng đặt lên vai các BTV của NXB Hơn nữa, để tạo một quan hệ tốt đẹp,bền vững giữa hai chủ thể này, đòi hỏi công việc này phải được thực hiện mộtcách linh hoạt, mềm dẻo, có tính nghệ thuật Mối quan hệ giữa BTV và CTVtác giả rất đa dạng, để có thể linh động trong công tác CTV, người biên tậpkhông chỉ có trình độ chuyên môn khoa học cao, thành thạo nghiệp vụ biêntập, mà còn phải là người có bản lĩnh, có hiểu biết về nhiều mặt: trình độchính trị văn hóa, sự từng trải, kỹ năng ngôn ngữ, nhất là phải có một thế giớiquan khoa học biện chứng, có khả năng thẩm mỹ

Công tác tổ chức CTV tác giả là một công việc vô cùng quan trọng vớibất kỳ một NXB nào, nó còn là công việc có ý nghĩa lớn trong hoạt động biêntập xuất bản Nó không chỉ là nhân tố thúc đẩy cho tác phẩm ra đời nhanh hơn

mà còn giúp cho được ra đời những tác phẩm thực sự kết tinh tinh thần củatác giả, giúp mỗi cuốn sách tương lai có được vị trí trong lòng độc giả, xâydựng tên tuổi cho tác giả, sự thành công của các BTV và củng cố "thươnghiệu" của NXB, mở rộng uy tín ngày càng lớn cho NXB

1.3 Vai trò của BTV trong công tác cộng tác viên tác giả trong quá trình tổ chức bản thảo

Khi cầm một cuốn sách trên tay, việc đầu tiên mà bạn đọc quan tâmhẳn phải là tên tác giả, tác giả nam hay nữ, trong nước hay sách dịch, ít aichú ý đến và nhớ đến cái tên "biên tập viên" được ghi chú ở cuối trang saucùng của XBP theo luật định Trong số hàng ngàn cuốn sách mỗi năm, cókhông ít cuốn mà BTV đã phải bỏ công theo đuổi từ đầu đến cuối Cũng cónhững cuốn sách nổi tiếng mà bản thảo đã từng có lúc bị khước từ, không choxuất bản, hay bị coi là không hay, thậm chí là "dẻ rách" Nhưng có một "nhânvật thầm lặng" đã cứu vớt cho số phận của những bản thảo ấy và trở nên kinhđiển Những nhân vật đó là ai? Đó chính là những BTV chân chính Mấy ai

biết được bản thảo " Cuốn theo chiều gió" của Margaret Mitchell đã bị hầu hết

các NXB lớn ở Paris từ chối, chỉ vì nội dung của nó khác thường quá, nhưngnhờ "con mắt xanh" của BTV ở NXB Gallimard, tiểu thuyết này mới đượcđưa xuống nhà in và trở nên nổi tiếng như ngày hôm nay

Sự thật không thể phủ nhận được rằng, công việc của người biên tập làmột thứ lao động tỷ mỷ và căng thẳng, đòi hỏi phải tiêu hao nhiều tâm trí vàbút lực chẳng kém bất kỳ một người lao động trí óc nặng nhọc chân chính nàokhác! Cái tên "bà đỡ" theo nghĩa chuyển đã nói lên đúng vai trò của BTV đốivới tên tuổi của một XBP, dẫu là việc sửa chữa một dấu chấm, dấu phẩy haymột sơ xuất do lỗi đánh máy cho đến lỗi đoạn văn, văn bản, dẫu là tác phẩmmới in lần đầu và cả những tác phẩm văn học cổ điển được tái bản nhiều lần

như Truyện Kiều của Nguyễn Du, Chiến tranh và hòa bình của Lep

Tônxtôi, càng không thể phủ nhận được bóng dáng của người biên tập Vậythì người biên tập thực ra có vai trò quan trọng như thế nào?

Biên tập viên trước hết là người phát hiện và tìm ra những tác giả tiềmnăng cho đề tài của NXB đề ra Ngay sau khi có kế hoạch đề tài, BTV phải làngười nắm được rõ yêu cầu của đề tài, hiểu đề tài, nắm bắt được đối tượngđộc giả của đề tài, phạm vi đời sống mà đề tài hướng đến, hiểu được những ai

là tác giả cần thiết cho việc thực hiện đề tài nhằm tạo tiền đề cho việc tổ chứccông tác CTV tác giả Để làm được điều đó, đòi hỏi BTV phải có một "conmắt xanh" biên tập biết tìm tòi và khám phá ra những tác giả tiềm năng giữanhững tác giả, phát hiện những "hạt cát sáng" giữa "sa mạc" Trước hết khôngthể bỏ qua những tác giả lâu năm có sở trường liên quan đến đề tài, bên cạnh

đó là tìm kiếm bên ngoài NXB, kể cả những tác giả mới chưa từng đến vớiNXB cũng như những bản thảo có liên quan nhưng chưa có dịp tỏa sáng, nhìnthấy "linh hồn" của bản thảo ấy, tiềm năng để đưa bản thảo ấy trở thành mộttác phẩm hay, thực sự ý nghĩa trong lòng độc giả

Người biên tập cũng luôn phải tìm hiểu về tác giả của mình thông quaviệc xây dựng kho tư liệu về họ, kiên trì, tỉ mỉ, chu đáo và nhạy bén trongviệc phát hiện tác giả mới Bất luận ngay cả khi xem báo, hội họp hay bất kểnhững hoạt động ngoài đời sống cá nhân, thì người làm công tác biên tập luônkhông quên rèn luyện "con mắt xanh" biên tập để phát hiện được những đầumối CTV giá trị

Lựa chọn được những CTV tác giả cho đề tài, không dừng lại ở đó,BTV còn phải theo sát tác giả trong quá trình hình thành tác phẩm Muốn tạomột không gian làm việc tự nhiên và hiệu quả, BTV cần phải tăng cường mốiquan hệ với tác giả Luôn khéo léo trong ứng xử, có thái độ thân thiện khigiao tiếp với những tác giả mới, đặc biệt là những tác giả trẻ lại mới nổi tiếng

vì có một số các tác phẩm mới nổi trên thị trường Cùng với đó là luôn đặt tônchỉ và uy tín của NXB lên hàng đầu, nhằm tạo cho tác giả có một cái nhìn tốtđẹp và thân thiện về con người và tổ chức XB, nơi mà họ đang giao tiếp Mộtkhi đã quen thân với tác giả, BTV sẽ có thể giúp được tác giả nhiều hơn Và

sự giúp đỡ chân thành, nhiệt tình của BTV sẽ có tác dụng to lớn đới với CTVtác giả 50% thời gian của BTV Nhật Bản dùng để giao lưu với tác giả vànghiên cứu thị trường Họ luôn cố gắng để trở thành những người bạn gầngũi, chân tình của các tác giả Có như vậy BTV mới hiểu hơn về tác giả của

mình, đồng thời CTV tác giả mới có tinh thần thoải mái nhất để sáng tạo nêntác phẩm - "đứa con tinh thần" đẹp đẽ nhất về đề tài này.

Thông thường khi bắt tay vào viết, các tác giả đôi khi bị rơi vào tìnhtrạng " không tỉnh táo" dẫn đến xa rời đề tài Công việc của BTV lúc này làluôn tỉnh táo "đánh thức" ý chí của tác giả, định hướng con đường đi đúngđắn cho tác giả, vì đây là bước khá quan trọng trong quá trình hình thành bảnthảo Để cùng nhau xây dựng một đề cương bản thảo hoàn chỉnh nhất, BTV

và CTV tác giả cần phải vượt qua giai đoạn khó khăn này để từng bước xâydựng được bản thảo

Không những thế, trong quá trình sáng tạo bản thảo, BTV phải luôntheo sát động viên tác giả tránh để tác giả cảm thấy nhàm chán hay đi lạc đềtài Muốn vậy, BTV phải tăng cường gặp gỡ tác giả, trao đổi, góp ý hay đưa

ra những ý kiến bổ sung hoặc thay đổi cho tác giả hoàn thiện tác phẩm, cóđiều những ý kiến ấy phải mang tính khách quan, đại diện cho trí tuệ củaNXB Có như vậy mới tạo ra hiệu quả thự sự cho bản thảo tương lai Đồngthời tạo được mối quan hệ tốt đẹp, thân thiện giữa BTV và CTV tác giả cũngnhư với NXB Có như vậy, BTV mới có thể hoàn thành được chỉ tiêu nhiệm

vụ đề ra, và CTV tác giả cũng mãn nguyện gửi gắm công sức và "đứa con tinhthần" để cùng nhau hợp tác tạo nên những thành công về sau

Chương 2 Thực trạng công tác cộng tác viên tác giả trong quá trình tổ chức bản thảo sách thiếu nhi ở nhà xuất bản Kim Đồng

2.1 Vài nét về công tác xuất bản sách thiếu nhi ở NXB Kim Đồng

2.1.1 Những nét chung về công tác xuất bản sách thiếu nhi ở NXB Kim Đồng

Khái quát một số thông tin về NXB Kim Đồng

Tên giao dịch: Nhà xuất bản Kim Đồng

Tên giao dịch quốc tế: Kimdong Publishing House

Ngày thành lập: 17-6-1957

Cơ quan chủ quản: Trung Ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Tiền thân: Tủ sách Kim Đồng của NXB Thanh Niên

NXB Kim Đồng có nhiệm vụ tổ chức bản thảo, biên soạn, biên dịch ,xuất bản và phát hành các xuất bản phẩm có nội dung giáo dục truyền thốngdân tộc, giáo dục về tri thức, kiến thức, trên các lĩnh vực văn học, nghệthuật, khoa học - kỹ thuật nhằm cung cấp cho các em thiếu nhi cũng như các

bậc phụ huynh những kiến thức cần thiết trong cuộc sống, những tinh hia củatri thức nhân loại nhằm góp phần giáo dục và hình thành nhân cách thế hệ trẻ

- những người chủ nhân tương lai của đât nước

Đối tượng phục vụ của NXB là các em từ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo(1 đến

5 tuổi), tuổi nhi đồng (6 đến 9 tuổi), thiếu niên (10 đến 15 tuổi) đến đối tượngtuổi mới lớn (16 đến 18 tuổi) và các bậc phụ huynh

Từ ngày thành lập đến nay, đã hơn nửa thế kỷ sách Kim Đồng đã gópphần bồi dưỡng, đào tạo những người chủ nhân tương lai của đất nước bằngnhững xuất bản phẩm có đề tài phong phú, thể loại đa dạng: văn xuôi, thơ,kịch, nhạc, tranh truyện, với các loại văn hóa phẩm khác: tranh ảnh, bănghình, ,nội dung trong sáng và lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, chứa đựngnhiều tri thức văn hóa, khoa học phản ánh nhiều mặt của cuộc sống đất nướctrong lịch sử, trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm cũng như trong cuộcsống mới công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Ước mơ vươn tới 1000 đầu sách mới và trung tâm sách thiếu nhi của cảnước luôn là niềm khát khao mong mỏi của nhiều thế hệ cán bộ NXB KimĐồng

Bước vào thời kỳ đởi mới, cùng với sự phát triển kinh tế chính trị xãhội của cả nước, NXB đã nỗ lực vươn lên, tự bứt phá trong cơ chế thị trường,

mở rộng quan hệ hợp tác với nước ngoài, đẩy mạnh sáng tác trong nước khiếndiện mạo sách Kim Đồng đổi mới về số lượng cũng như chất lượng

Số sách xuất bản của NXB Kim Đồng trong 6 năm (2002-2007)

700 cuốn với 4500 triệu bản Những con số biết nói đã thầm lặng nói lên hiệuquả hoạt động của NXB Một khối lượng sách đồ sộ với hơn 50 loại bộ sách

đa dạng, mẫu mã trình bày, phạm vi và biên độ tuổi phục vụ bạn đọc, mảng

đề tài ngày càng mở rộng, chuyên sâu hơn, mở rộng thêm các tủ sáchmới, đặc biệt là sự xuất hiện của Phòng Bản quyền đã mang đến cho NXBbước phát triển vượt bậc

Đây là kết quả của quá trình kiên trì phấn đấu của tập thể cán bộ NXBcùng với đội ngũ cộng tác viên đông đảo gồm các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ,các nhà khoa học, nhà giáo dục có tâm, có tài lớn dần theo thời gian trong đó

có nhiều tên tuổi trong mọi lĩnh vực hoạt động của nhà nước, Một bộ máycán bộ làm việc vơi nhiều thế hệ cán bộ, biên tập viên kế tiếp nhau, ngày càngphát triển, miệt mài tâm huyết trong mọi khâu công việc để có thêm nhiềusách hay, sách đẹp cho thiếu nhi

* Các mảng sách chính của của Nhà xuất bản Kim Đồng:

- Mảng sách văn học

- Mảng sách giáo dục truyền thống

- Mảng sách kiến thức khoa học

- Mảng sách doanh nhân

- Mảng sách truyện tranh

* Các tủ sách của Nhà xuất bản Kim Đồng:

- Tủ sách vàng: Các tác phẩm ( trong và ngoài nước) hay và có giá trị

- Tủ sách hướng nghiệp nhất nghệ tinh

Từ nhiều năm nay sách Kim Đồng luôn đạt tiêu chuẩn hàng Việt Nam

chất lượng cao, nằm trong tốp dẫn đầu do người tiêu dùng bình chọn (Báo Sài Gòn tiếp thị tổ chức) Đặc biệt trong năm 2003, 2004, 2005, sách Kim Đồng

được bình chọn là một trong 100 thương hiệu ấn tượng của năm và dẫn đầutop 5 ngành hàng văn hóa phẩm, năm 2006 thì dẫn đầu ngành xuất bản

Sự ra đời của phòng Bản quyền của Nhà xuất bản Kim Đồng đã đánhdấu một bước đi mới trong việc mở rộng đề tài, giao lưu văn hóa với các nướctrên thế giới Trong kế hoạch xuất bản hàng năm phòng Bản quyền đã cungcấp tới 40% đầu sách trong kế hoạch xuất bản Hiện Nhà xuất bản Kim Đồng

có quan hệ mật thiết với hơn 70 Nhà xuất bản của nước ngoài và nhiều tổchức như Trung tâm văn hóa Châu Á - Thái Bình Dương, Quỹ Tokyo, HộiNhà văn Đan Mạch Hiện sách Kim Đồng cũng đã có mặt tại Thái Lan (10

cuốn tranh màu dân gian), Pháp, Mỹ (Bộ tranh màu dân gian), Đức, Nhật (Dế mèn phiêu lưu ký) góp phần phục vụ công cuộc tuyên truyền và vận động định

hướng lý tưởng cho thiếu nhi ở các nước này

Từ năm 2006 Nhà xuất bản đã phối hợp với Hội nhà văn Hà Nội, HộiNhà văn Đan Mạch và Đại sư quán Đan Mạch thực hiện dự án hỗ trợ văn học

thiếu nhi đã tổ chức cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi với chủ đề "Tình

bạn tuổi thơ" Đây là món quà hết sức có ý nghĩa với trẻ em Việt Nam

Giờ đây, sách Kim Đồng mỗi năm xuất bản tới gần 2000 đầu sách Đểsách đến với trẻ em khắp mọi miền đất nước, Nhà xuất bản đã chú trọng xâydựng đội ngũ cán bộ năng động, nhiệt huyết, các trung tâm phát hành, cửahàng được phủ khắp từ Nam ra Bắc Góp phần lớn cho sự thành công củaNhà xuất bản, không thể không nói đến đội ngũ cộng tác viên là họa sĩ, biênsoạn, dịch giả, nhà văn, nhà thơ, những người nhiệt thành tâm huyết mangđến nhứng nét đẹp cả về hình thức và nội dung cho cuốn sách, những ngườilàm nên gương mặt riêng, cá tính riêng đầy ấn tượng cho cuốn sách của Nhàxuất bản Kim Đồng

Có thể nói 55 năm qua, sách Kim Đồng có vị trí đặc biệt trong đời sốngtinh thần của nhiều thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam, luôn được bạn đọc trântrọng đón nhận Nhà xuất bản Kim Đồng đã liên tuc phấn đấu hoàn thànhnhiệm vụ, góp phần tích cực vào sự nghiệp nuôi dưỡng, bồi dướng, giáo dụcthế hệ trẻ Việt Nam

2.1.2 Vai trò của sách thiếu nhi ở Nhà xuất bản Kim Đồng

Nhà xuất bản Kim Đồng mang tên của một người anh hùng nhí rất anhdũng và kiên cường Có lẽ cái tên đã rất thân thuộc với độc giả nhỏ tuổi ViệtNam và cũng chính vì thế mà nó quy định chức năng, nhiệm vụ, tôn chỉ hànhđộng của Nhà xuất bản: Xuất bản sách dành cho sự nghiệp giáo dục đạo đức

và lý tưởng sống của thiếu nhi, phản ánh đời sống tinh thần phong phú củacác em Nó đã trở thành mục tiêu lý tưởng để Nhà xuất bản luôn tồn tại tronglòng độc giả hơn nửa thế kỷ qua và đặc biệt để vững vàng trước những khó

khăn, phức tạp của cơ chế thị trường Nhất là từ khi Việt Nam gia nhập Công

ước Berne (năm 2004) Để đến hôm nay thương hiệu Kim Đồng đã thực sự

có một vị trí tương đối trong lòng độc giả Việt Nam

Sách thiếu nhi là mảng sách lớn và nó đã mang lại cho Nhà xuất bảnKim Đồng những thành công lớn không chỉ trong lĩnh vực văn hóa tư tưởng

mà cả trong lĩnh vực thương mại Trong 55 năm hoạt động, Kim Đồng luônquan tâm tới việc xuất bản những cuốn sách trong và ngoài nước thuộc nhiềuthể loại phong phú, đa dạng như văn xuôi, truyện tranh, truyện giả tưởng, thơ,nhạc, kịch, để góp phần tích cực vào việc hình thành nhân cách và giáo dục

lý tưởng cho nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam Để làm được điều đó, mỗi mộtbiên tập viên, mỗi cán bộ trong Nhà xuất bản đều phải có tâm huyết, một lòngyêu nghề thực sự, họ còn phải là người rất yêu quý trẻ em và luôn quan tâmtới sự nghiệp tuyên truyền giáo dục trẻ em Điều đó được thể hiện qua cáccông việc cụ thể của biên tập viên Từ việc tìm hiểu tâm lý trẻ em, tìm hiểunhu cầu đọc sách của trẻ em, thị hiếu đọc sách của trẻ em; ý thức tìm tòi đểphát hiện những bản thảo sách tốt và hay cho thiếu nhi, góp phần tích cực làmphong phú thêm đời sống tinh thần của thiếu nhi Việt Nam

Sách thiếu nhi ở Nhà xuất bản Kim Đồng tập hợp rất nhiều các thể loạiphong phú, đa dạng như chính thế giới đa dạng, phong phú của các em thiếunhi Với chức năng nhận thức giáo dục, sách Kim Đồng thực sự là một ngườibạn giúp trẻ em tiếp xúc, tìm hiểu và từng bước nhận thức thế giới, từ nhữngđiều đơn giản nhất, mới lạ nhất xung quanh các em cho đến nhận thức vềchính bản thân các em; giúp giáo dục tình cảm, đạo đức, trí tuệ, tư tưởng, vănhóa truyền thống dân tộc Với chức năng giải trí đối với thiếu nhi, sách KimĐồng cũng không quên đan cài vào đó những bài học, triết lý sống giản đơnnhưng thực tế nhằm vừa tạo tiếng cười bổ ích, vừa mở ra cho các em một sânchơi lành mạnh, vui vẻ và quan trọng là phù hợp với từng độ tuổi phát triển

Tương ứng với các thời ký phát triển của trẻ em, sách Kim Đồng luônbao gồm nhiều mảng được phân theo lứa tuổi, tâm sinh lý của trẻ em, giúpđịnh hướng giáo dục các em trong học tập cũng như trong nhu cầu giải trí.Với lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo ( từ 1 đến 5 tuổi) có các sách tranh, ảnh về đồ

vật, con vật, cây cối, chữ cái (bộ sách Khởi đầu thông minh, Truyện hay cho

bé, ); lứa tuổi ( từ 6 đến 9 tuổi) có các bộ truyện tranh về đề tài lịch sử văn

hóa dân tộc nhằm giáo dục tuyên truyền cho các em về truyền thông văn hóacủa dân tộc, các anh hùng lịch sử, các danh nhân văn hóa, các nhân vật nổi

tiếng trên thế giới (cuốn Danh tác thế giới, Chú lính trì dũng cảm, Gương hiếu thảo, Kể chuyện các dân tộc Việt Nam, , Bạch Tuyết và bảy chú lùn); Nhà xuất bản dành các tủ sách: Tranh truyện lịch sử Việt Nam, tranh truyện dân gian Việt Nam, tranh truyện hiện đại (Comic), Chuyện kể cho bé; với lứa

tuổi thiếu niên (từ 10 đến 15 tuổi) tiêu biểu có các mảng sách về công tác đội,các gương đội viên nhỏ tuổi góp phần giáo dục lối sống lành mạnh vuikhỏe Đây là đối tượng phục vụ rộng hơn cả của Nhà xuất bản Kim Đồng

Tiêu biểu có các cuốn: Sổ chi đội, Sổ tay chi đội, Những người sống quanh

em, Nguyên Hồng - Nhà văn của những người cùng khổ, Thần đồng đất việt, Kiến vàng, Dế mèn phiêu lưu ký, truyện tranh nước ngoài tiêu biểu có bộ truyện comic Biên niên sử Narian, Cái chổi thần kỳ, Cố bé choàng khăn đỏ, Tôn ngộ không, đặc biệt là bộ truyện tranh đã mang đến thành công và bước

ngoặt lớn cho Nhà xuất bản Kim Đồng đó là bộ truyện tranh Nhật bảnDoremon Đối với lứa tuổi mới lớn từ 16 đến 18 tuổi, nhà xuất bản đã cho ranhững mảng sách mới đa và đang tạo ảnh hưởng mạnh trong độc giả đó là tủsách Tuổi mới lớn Với những câu chuyện từ sôi nổi chất hành động cho tới

vẻ lãng mạn, nhẹ nhàng của những rung cảm, yêu thương đầu đời, các câuchuyện đời thường mưu sinh kiếm sống, vươn lên của nhân vật sẽ giúp bạnđọc mở thêm những "cánh cửa sổ", hướng ra đời sống.Tủ sách đã góp phầngiúp cho nhà xuất bản đã cho ra những cuốn sách phù hợp với tâm lý của lứatuổi mới lớn và có đặc điểm khá khác biệt so với các mảng sách của lứa tuổitrước đó, đưa đến hơi thở nóng hổi của cuộc sống đương đại, thu hút sựhưởng ứng, tham gia sáng tác của bạn đọc, phát hiện và phản ánh tâm lý phứctạp của các em Và ở một phương diện nào đó, Tủ sách Tuổi mới lớn có ýnghĩa như chiếc nôi phát hiện và nuôi dưỡng những tài năng văn chương, gópphần tạo dựng, phát triển một thế hệ mới những nhà văn trẻ Ngoài ra còn có

các tủ sách khác phục vụ lứa tuổi này như: Tủ sách văn học theo lứa tuổi, Tủ sách nghệ thuật, Tủ sách hướng nghiệp - Nhất nghệ tinh, một số cuốn như

Cô nàng xui xẻo, Bí mật tình yêu phố Angel,

Có thể nói, thanh thiếu niên Việt Nam ít ai là không biết đến sách KimĐồng - loại sách đã và đang khá phổ biến trong thị trường sách Việt Nam.Những ai đã đọc sách Kim Đồng, đặc biệt là đối tượng độc giả nhí đều yêuquý sách của Kim Đồng Họ đến với sách Kim Đồng không chỉ vì uy tín Nhàxuất bản hay cái tên của Nhà xuất bản mà còn vì đó là nơi tập hợp những cán

bộ tâm huyết - những con người có lòng yêu nghề, có đam mê với sách thiếunhi, luôn trung thành đi theo tôn chỉ hoạt động của Nhà xuất bản, chức năngnhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao cho Đó là những biên tập viên tài năng

và kiên trì trên con đường làm sách thiếu nhi đầy khó khăn và phức tạp

2.1.3 Lực lượng viết cho thiếu nhi của Nhà xuất bản Kim Đồng

Từ khi thành lập đến nay, cùng với quá trình xây dựng thương hiệu

"Kim Đồng", thì trong lòng độc giả Việt, sách Kim Đồng đã có một vị trí rõrệt Vị trí ấy càng lớn càng khẳng định sức mạnh của thương hiệu này trongthị trường xuất bản Để đứng vững cùng những thay đổi của thời đại, độingũ cán bộ của Kim Đồng đã phải không ngừng làm việc hết khả năng củamình, tâm huyết với nghề, tận tụy với từng trang chữ để mang đến cho độcgiả những cuốn sách hay và thực sự có giá trị Tuy nhiên, công việc của mộtBTV không thể và không phải là công việc sáng tác, nó không thuộc về sángtác Mà sáng tác là vai trò quan trọng của đội ngũ tác giả, những cây bútchuyên và không chuyên của độc giả nhí NXB Kim Đồng đã xây dựng chomình một đội ngũ những người sáng tác - những người đầy nhiệt thành, tâmhuyết mang đến những giá trị tinh thần cho cuốn sách của NXB

CTV tác giả là lực lượng đông đảo nhất trong các CTV của NXB KimĐồng, chính là lực lượng sáng tác cho thiếu nhi - đối tượng phục vụ chính củaNXB Kim Đồng và là những người rất gắn bó với NXB Và đây là lực lượng

vô cùng quan trọng đối với bất kỳ một NXB nào Riêng đối với NXB Kim