Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)

Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

……/…… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ MAI ANH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

……/…… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ MAI ANH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VŨ TRỌNG HÁCH

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả Nội dung nghiên cứu, kết quả trình bày, nguồn trích dẫn trong Luận văn là trung thực Kết quả nghiên cứu trong Luận văn do tác giả tự khảo sát, tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và chưa được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả

Nguyễn Thị Mai Anh

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng, biểu đồ

Trang MỞ ĐẦU ……… ……… 1

1 Tính cấp thiết của đề tài ………… ……… ……… …….……1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn …… ……… ………… …….… 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ……… …………. 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ……… … 4

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ……… ……… 5

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn ……… ……… 5

7 Kết cấu của luận văn ……….……….……… 6

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY ……… ……… ……….…… ……… 6

1.1 Những khái niệm cơ bản ……… 6

1.1.1 Ma túy và tác hại của ma túy ………… ……….……… 6

1.1.2 Phòng, chống ma túy ……… ……… 8

1.1.3 Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy …… ……… 10

1.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy …… …… 11

1.2.1 Định hướng cho công tác phòng, chống ma túy ……… ….… … 11

1.2.2 Bảo đảm cho công tác phòng, chống ma túy ……… …… 12

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ……… 15

1.3.1 Hoạch định chính sách, chiến lược, chương trình về PCMT 15

1.3.2 Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy … 17

1.3.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và bố trí nguồn lực về PCMT… 18

1.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giải quyêt khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy …… …… … 21

1.3.5 Hợp tác quốc tế trong phòng, chống ma túy ……….…… 22

1.4 Những yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy…… 23 1.5 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho Phú Yên ….… 28 Tiểu kết chương 1 ……… ………… ……….… 34

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG,

CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN ……… … 35 2.1 Thực trạng tệ nạn ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên 35

2.1.1 Khái quát chung về tỉnh Phú Yên ……… 35 2.1.2 Khái quát tệ nạn ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên … ………… 37 2.1.3 Khái quát công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên…… 47 2.2 Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên ……….……… ……… ……… … ……….… 49

2.2.1 Ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ……….…. 49 2.2.2 Ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ……… …. 51 2.2.3 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh 54 2.2.4 Phối hợp với các cơ quan, tổ chức trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ………… ……… 56 2.3 Đánh giá chung ……….……… 57

2.3.1 Những kết quả đạt được và nguyên nhân …… ………… ……… 57 2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân ……….…… 61 Tiểu kết chương 2 ……… … 65

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH PHÚ YÊN …….……… ……….… 66

3.1 Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy Trên địa bàn tỉnh ……… ……… ………….… ……… …… 66

3.1.1 Gắn kết việc tổ chức thực hiện Chiến lược Quốc gia về phòng, chống ma túy với các chương trình, mục tiêu, chiến lược đấu tranh

phòng, chống tội phạm trên địa bàn tỉnh ………… ……… …… 66

3.1.2 Nâng cao ý thức, trách nhiệm của mọi người trước hiểm họa của tệ nạn ma túy ……… … 67

3.1.3 Thu hút sự tham gia của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, quần chúng nhân dân vào công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ………… 68

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên ……… …… 71

3.2.1 Nâng cao chất lượng xây dựng văn bản hướng dẫn, chỉ đạo và tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh …… 71

3.2.2 Kiện toàn bộ máy, tăng cường nguồn nhân lực, vật lực và nâng cao trách nhiệm của cơ quan thực hiện quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện trong phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ………… …… 73

3.2.3 Tăng cường công tác phối hợp giữa cơ quan chức năng và các cơ quan, tổ chức liên quan trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ……….…. 76

3.2.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ……… … ……… ……… ……….… 79

Tiểu kết chương 3 ……… ……… ……… ….….… 82

KẾT LUẬN 83

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .……….… … …… 84

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Thống kê tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

từ năm 2012 đến năm 2016 ……….………… ……. 37 Bảng 2.2 Cơ cấu tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012

đến năm 2016 ……….……… ……… …… 39

Bảng 2.3 Thống kê tội phạm ma túy theo địa bàn huyện, thị xã, thành phố

trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012 đến năm 2016 … … … 40 Bảng 2.4 Thống kê số người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ

năm 2012 đến năm 2016 … …… ……… ……….… … 41 Bảng 2.5 Thống kê chất ma túy trong các vụ án ma túy trên địa bàn tỉnh

Phú Yên từ năm 2012 đến năm 2016 ………… ……… …… 45 Bảng 2.6 Thống kê lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an

tỉnh Phú Yên đến tháng 12/2016 … ……….…… …… 52

Biểu đồ

Biểu đồ 2.1 Tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm

2012 đến năm 2016 ……… ……… 38 Biểu đồ 2.2 Cơ cấu tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012

đến năm 2016 … ……… ……… ……… … 39

Biểu đồ 2.3 Tình hình tội phạm ma túy tại các huyện, thị xã, thành phố trên

địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012 đến năm 2016 … ………… ….…… 40 Biểu đồ 2.4 Số người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012

đến năm 2016 ……… 41

Biểu đồ 2.5 Chất ma túy trong các vụ án ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

từ năm 2012 đến năm 2016 ………….……….……. 45

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bước sang thế kỷ thứ XXI, cùng với những biến động phức tạp về tình hình an ninh, chính trị, kinh tế - xã hội trên toàn thế giới, tội phạm ma túy cũng ngày càng gia tăng Tội phạm ma túy gắn kết với tội phạm rửa tiền, buôn bán

vũ khí, buôn bán người,… gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, bất ổn về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội Do chịu ảnh hưởng trực tiếp tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trong khu vực, trên thế giới, tình hình hoạt động tội phạm ma túy ở nước ta diễn biến hết sức phức tạp Các đường dây vận chuyển ma túy vào Việt Nam không chỉ từ các nước láng giềng, trong khu vực, các nước ASEAN, Châu Á, mà còn từ các nước thuộc các châu lục khác như Bắc Mỹ, Châu Âu Đặc biệt, nghiêm trọng hơn là nhiều băng nhóm tội phạm

ma túy cấu kết chặt chẽ với nhau hoạt động theo kiểu “xã hội đen” để vận chuyển trái phép chất ma túy vào nước ta với tính chất, thủ đoạn ngày càng tinh

vi, xảo quyệt Vì vậy, đấu tranh phòng, chống ma túy là một trong những nhiệm

vụ quan trọng hàng đầu không chỉ của mỗi quốc gia, dân tộc mà còn là nhiệm

vụ cao cả của cộng đồng quốc tế

Nhận thức được ý nghĩa quan trọng của công tác này, những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách pháp luật về phòng, chống ma tuý như Nghị quyết 06/CP ngày 29/01/1993 của Chính phủ về tăng cường chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 30/11/1996 của Bộ Chính trị về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới; Chiến lược Quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 Trên

cơ sở đó, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã tích cực xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về phòng, chống ma túy làm cơ sở pháp lý tổ

chức và hoạt động phòng, chống và kiểm soát ma túy như: Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự; Ban hành Luật phòng, chống ma túy (tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa X) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng, chống ma túy (tại kỳ họp lần thứ 3, Quốc hội khóa XII)…

Triển khai thực hiện các Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị quyết và các Chương trình hành động phòng, chống ma túy của Chính phủ, công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên đã được đẩy mạnh, nhận thức của cán bộ, công chức và đông đảo người dân trong xã hội về tác hại của

ma túy và trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân được nâng lên, đặc biệt là nhận thức của cán bộ, đảng viên về trách nhiệm, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác phòng, chống ma túy đã được nâng cao; huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và đông đảo các tầng lớp nhân dân

từ Trung ương đến địa phương tham gia vào công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy, qua đó góp phần thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yênnước ta, cụ thể: công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm về ma túy, trong đó có tội phạm ma túy xuyên quốc gia, tội phạm nguy hiểm

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên vẫn còn một số tồn tại: Công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống ma túy chưa tập trung đúng đối tượng, địa bàn nên nhận thức của người dân về tệ nạn ma túy và công tác đấu tranh phòng, chống ma túy còn chưa đồng bộ, kém hiệu quả; tình trạng trồng, tái trồng cây có chứa chất ma túy vẫn xảy ra ở một số địa bàn; lượng ma túy vận chuyển từ các tỉnh lân cận vào vẫn còn lớn; công tác đấu tranh, triệt xóa các tụ điểm mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy chưa triệt để; công tác cai nghiện phục hồi chưa đạt mục tiêu, yêu cầu đề ra

Để có phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trong điều kiện hiện nay trên địa bàn tỉnh Phú Yên là hết sức cần

thiết Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên” để nghiên cứu và viết luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Quản lý công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn

Hiện nay ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về công tác quản

lý nhà nước về phòng, chống ma túy dưới nhiều góc độ khác nhau:

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước “Luận cứ khoa học cho những

giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm về ma túy”

của Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Phùng Hồng, Tạp chí CAND và Đại tá Vũ Hùng Vương, Cục CSĐT tội phạm về ma túy năm 2001 [37] Đề tài tập trung đi sâu, phân tích làm rõ thực trạng công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế, từ đó phân tích làm rõ những luận

cứ khoa học cho các giải pháp mà tác giả nghiên cứu và đưa ra

- Công trình “Một số vấn đề về xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm

về ma túy của lực lượng Cảnh sát Điều tra Tội phạm về ma túy” của Đại tá Vũ

Hùng Vương, Nhà xuất bản CAND, Hà Nội, năm 2000 [38] Công trình đã trình bày cơ sở khoa học để xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm về ma túy của lực lượng Công an nhân dân, đưa ra khái niệm về thế trận phòng chống tội phạm ma túy, cơ sở lý luận để xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm ma túy của lực lượng Công an nhân dân

- Cuốn sách “Tội phạm về ma túy, thực trạng, nguyên nhân và các giải

pháp phòng ngừa” của Tiến sỹ Vũ Quang Vinh, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà

Nội năm 2005 [39] Tác giả đã phân tích sâu về tình hình phạm tội sản xuất, buôn bán, vận chuyển chất ma túy trên thế giới Đánh giá những thực trạng, nguyên nhân tình hình phạm tội về ma túy ở Việt Nam Tác giả đã đưa ra một

số biện pháp phòng ngừa và các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa các tội phạm về ma túy

Tuy nhiên qua nghiên cứu khảo sát thì ở Phú Yên chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Do vậy, việc nghiên cứu đề tài

để đánh giá chính xác thực trạng tình hình từ nhiều khía cạnh làm cơ sở đề xuất những phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên trong giai đoạn hiện nay và thời gian đến là đáp ứng các yêu cầu và thực tiễn đề ra

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên, đề xuất những phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn tập trung giải quyết các vấn đề:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

- Phân tích, đánh giá những ưu điểm, hạn chế nguyên nhân của hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

- Nghiên cứu, đề xuất những phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản

lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý nhà nước về

phòng, chống ma túy và thực tiễn công tác này trên địa bàn tỉnh Phú Yên để đề xuất những phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

- Về không gian: Nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về phòng,

chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

- Về thời gian: Giai đoạn 2012 đến 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phép biện chứng duy vật của Chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh; lý luận khoa học luật, khoa học điều tra hình sự, tâm lý và tội phạm học; các quan điểm đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được tiến hành trên cơ sở sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, sách, các tạp chí, các thông tin khoa học về kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được công bố trên các ấn phẩm và các báo cáo khoa học; các văn bản chủ yếu về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật nhà nước về đổi mới công tác đấu tranh đối với tệ nạn ma túy và quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy để tiếp thu có chọn lọc các thành quả nghiên cứu trước đó về những vấn

đề có liên quan đến đề tài

- Phương pháp thống kê: Sử dụng các số liệu thống kê thu thập được và trong các báo cáo

- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp: Phân tích, tổng hợp những dữ liệu thu thập được làm cơ sở lý luận cho nghiên cứu đề tài luận văn,

từ đó xây dựng cách tiếp cận toàn diện, khách quan những nội dung nghiên cứu;Khảo sát và phân tích tài liệu thu thập được nhằm phát hiện những vấn đề trong phòng, chống ma túy để tìm giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với tệ nạn này trên địa bàn tỉnh Phú Yên

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Trên cơ sở tổng hợp, hệ thống hóa các văn bản pháp luật về phòng, chống

ma túy và các số liệu nghiên cứu từ thực tiễn, luận văn chỉ ra những ưu điểm, bất cập, hạn chế của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy và những nguyên nhân làm hạn chế trong lĩnh vực này để đề xuất các giải pháp phù hợp Kết quả

nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng đối với xây dựng cơ chế, chính sách, lựa chọn phương thức quản lý phù hợp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước

về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên trong thời kỳ mới

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương I: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy Chương II: Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

Chương III: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY

1.1 Những khái niệm cơ bản

1.1.1 Ma túy và tác hại của ma túy

1.1.1.1 Khái niệm ma túy

Thuật ngữ "ma túy" xuất hiện ở Việt Nam ban đầu gắn với một sản phẩm

dân gian là thuốc phiện, về sau còn được dùng để chỉ các sản phẩm có được từ

cây cần sa, cô ca và các loại thuốc tân dược gây nghiện khác Sở dĩ gọi là "ma

túy" vì các chất này có tác dụng như ma thuật, ma quái, nó làm tăng hưng phấn

hoặc ức chế thần kinh, làm cho con người mê mẩn, ngây ngất không tỉnh táo

Điều 2 Luật phòng, chống ma túy được Quốc hội khóa X kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 09 tháng 12 năm 2000 qui định:

1 Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được qui định trong các danh mục do Chính phủ ban hành

2 Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, để gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng

3 Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng [19

Vì vậy có thể quan niệm ma túy là chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng

hợp, khi được đưa vào cơ thể con người, nó có tác dụng làm thay đổi trạng thái

ý thức và sinh lý của người đó Nếu lạm dụng ma túy, con người sẽ lệ thuộc vào

nó, khi đó gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng và cộng đồng

1.1.1.2 Tệ nạn ma túy

Tệ nạn ma túy là tình trạng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và các hành vi trái phép khác về ma túy Tệ nạn ma túy là hiểm họa gây ra nhiều tác hại xấu đến nhiều mặt của đời sống xã hội, gây tổn hại lớn về kinh tế, ảnh hưởng xấu đến thuần phong mỹ tục, truyền thống đạo đức của dân tộc Tính chất xã hội của tệ nạn ma túy ngày càng trở nên phức tạp, đã lôi kéo nhiều người thuộc các thành phần xã hội tham gia trong việc mua bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng ma túy

1.1.1.3 Tác hại của ma túy

- Ma túy gây tác hại nhiều mặt về kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội và đã trở thành hiểm họa chung của cả nhân loại

- Ma túy gây ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế của đất nước

- Ma túy phá hoại sức khoẻ con người

- Nghiện ma túy ảnh hưởng sự phát triển nòi giống, nguy cơ bị lây nhiễm HIV/AIDS

- Nghiện ma túy làm mất nhân cách con người

- Nghiện ma túy làm tổn thất đến tình cảm và hạnh phúc của gia đình

- Nghiện ma túy ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự,

an toàn xã hội

1.1.2 Phòng, chống ma túy

Luật phòng, chống ma túy qui định: “Phòng, chống ma túy là phòng

ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống tệ nạn ma túy và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy” [19, tr 10]

Chương trình Quốc gia phòng, chống ma túy giai đoạn 2012 - 2015 qui định mục tiêu tổng quát của Chương trình gồm: Nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân về tác hại và hậu quả của tệ nạn ma túy, trách nhiệm của chính quyền xã, phường, thị trấn, cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong tham gia phòng, chống ma túy; đẩy mạnh xã hội hóa công tác phòng, chống ma túy để huy động nguồn lực cho công tác này; kiềm chế sự gia

tăng phức tạp về tội phạm ma túy; giảm số người nghiện ma túy; ngăn chặn có hiệu quả ma túy xâm nhập qua biên giới; thu hẹp địa bàn có tệ nạn ma túy; nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra, truy tố, xét xử đối với tội phạm về ma túy; nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy, giảm tác hại của ma túy đến sức khỏe, gia đình và an ninh trật tự

Kiểm soát ma túy là hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm kiểm tra, giám sát đảm bảo các hoạt động sản xuất, tàng trữ vận chuyển, sử dụng các chất ma túy theo đúng qui định của pháp luật

Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy là việc cho phép, theo dõi, kiểm tra, giám sát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy như nghiên cứu, giám định, sản xuất vận chuyển, bảo quản, tàng trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi, nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh các chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và phòng ngừa ngăn chặn việc lợi dụng các hoạt động đó vào mục đích khác [30]

Chỉ thị 21- CT/TW ngày 26/3/2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới yêu cầu các mục tiêu:

Nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về hậu quả, tác hại của ma túy để mỗi người tích cực tham gia và tự phòng, chống ma túy, tạo nên phong trào hành động phòng, chống ma túy rộng khắp trong cả nước, làm giảm thiểu tệ nạn ma túy; nêu cao tinh thần trách nhiệm của các cấp, các ngành, đồng thời kiên trì sử dụng đồng bộ các biện pháp, giải pháp, huy động sức mạnh tổng hợp và tạo sự đồng thuận của toàn xã hội trong phòng, chống ma túy, nhằm từng bước kiềm chế, ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi cho được tệ nạn ma túy, tạo môi trường lành mạnh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân [2, tr 2]

Đối với các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương, phải tập trung chỉ đạo trực tiếp, quyết liệt đối với công tác phòng, chống ma túy, đưa nội dung này vào chương trình hoạt động, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy đảng, chính quyền bằng việc cụ thể hóa thành các mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với từng đơn vị, địa phương Trước mắt, cần rà soát, bổ sung nội dung, kế hoạch để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Chính phủ đề ra; thường xuyên theo dõi, đôn đốc việc thực hiện công tác phòng, chống ma túy và kịp thời chỉ đạo giải quyết, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện ở từng đơn vị, địa phương; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát việc thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy; coi kết quả thực hiện nhiệm vụ này ở các đơn vị, cơ quan, chi bộ đảng, , là một tiêu chí để bình xét thi đua, phân loại tổ chức đảng và khen thưởng hàng năm, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên vi phạm pháp luật phòng, chống ma túy [2]

1.1.3 Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.1.3.1 Khái niệm

Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức xã hội do Nhà nước ủy quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật, để thi hành pháp luật nhằm thực hiện các chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống ma túy

Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là một bộ phận của quản lý

nhà nước về trật tự an toàn xã hội

1.1.3.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Với khái niệm trên đây, có thể thấy quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy có các đặc trưng như:

- Đặc trưng chủ thể của cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Vì ma túy ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, đến trật tự an toàn xã hội, thậm chí đến an ninh quốc gia, nên chủ thể quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy phải là Chính phủ Nhìn chung các quốc gia trên thế giới đều giao cho Bộ Công an trực tiếp chủ trì và phối hợp với các cơ quan nhà nước

khác thực hiện chức năng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy và chịu trách nhiệm trước Chính phủ về kết quả thực hiện

Chính quyền các cấp thực hiện quản lý Nhà nước về phòng, chống ma túy tại địa phương, chỉ đạo việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức phòng, chống

ma túy trên địa bàn; quản lý việc cai nghiện ma túy và hòa nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma túy

- Khách thể quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Khách thể quản lý nhà nước trong lĩnh vực ma túy rất rộng lớn, liên quan đến các đối tượng trực tiếp và gián tiếp buôn bán, vận chuyển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng ma túy và chịu ảnh hưởng tiêu cực của các hoạt động trên

- Đối tượng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Là các tổ chức, cá nhân, là công dân Việt Nam hoặc nước ngoài cư trú tại Việt Nam có hành vi mua bán, vận chuyển trái phép, sản xuất, tàng trữ, sử dụng các chất ma túy

- Mục tiêu quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Huy động sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành và toàn xã hội để phòng, chống ma túy có hiệu quả nhằm xây dựng nước Việt Nam phồn thịnh, văn minh, không có tệ nạn ma túy

1.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.2.1 Định hướng cho công tác phòng, chống ma túy

Mặc dù công tác phòng, chống ma túy đã được tổ chức thực hiện rất quyết liệt bằng nhiều giải pháp, với sự nỗ lực của toàn xã hội, nhưng tệ nạn ma túy vẫn có xu hướng gia tăng Diễn biến hoạt động của tội phạm ma túy trong thời gian tới sẽ ngày càng càng gia tăng, hình thành các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy liên tỉnh với số lượng, quy mô lớn hơn

Vì vậy, trong những năm tới công tác phòng, chống ma túy phải liên tục

là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể xã hội, là một trong chỉ tiêu quan trọng đánh giá sự phát triển

kinh tế xã hội của mỗi địa phương, đơn vị và đánh giá năng lực lãnh đạo của cấp ủy Đảng và hiệu quả công tác quản lý nhà nước

Với những lý do nêu trên, ngày 27/6/2011 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1001/QĐ-TTg về việc phê duyệt "Chiến lược Quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030" nhằm bảo đảm cho công tác này đạt hiệu quả cao, bền vững, từng bước kiềm chế, ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống

xã hội, góp phần xây dựng và phát triển đất nước Nội dung cơ bản về Chiến lược quốc gia này như sau:

Mục tiêu chung: Nâng cao ý thức trách nhiệm cá nhân, gia đình và toàn

xã hội để chủ động phòng, chống và kiểm soát ma túy Từng bước ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi tệ nạn ma túy, hạn chế đến mức thấp nhất tác hại do ma túy gây

ra nhằm tạo môi trường xã hội trong sạch lành mạnh phục vụ đất nước; Chặn đứng tốc độ gia tăng người nghiện mới, giảm tỷ lệ người sử dụng trái phép chất

ma túy trong cộng đồng, đặc biệt là trong nhóm có hành vi nguy cơ cao, tổ chức cai nghiện ma túy theo hướng có hiệu quả, bền vững

Mục tiêu cụ thể đến năm 2020: Giảm ít nhất từ 30% đến 40% số người nghiện ma túy so với hiện nay; phấn đấu đạt 70% số xã, phường, thị trấn, khu dân cư và 90% cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, trường học không có tệ nạn ma túy; 100% số người nghiện ma túy được phát hiện và quản lý; 90% số người nghiện ma túy được điều trị, cai nghiện và học nghề; 100% số người nghiện ma túy trong trại giam, cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng được cai nghiện, giảm từ 10% đến 15% tỷ lệ tái nghiện so với hiện nay; Nâng tỷ lệ phát hiện, thu giữ ma túy tại khu vực biên giới lên trên 30% so với tổng số ma túy thu giữ trong toàn quốc; xóa bỏ cơ bản các tổ chức mua bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy ở trong nước; Quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh hợp pháp các loại tiền chất, chất gây nghiện, chất hướng thần; không để sản xuất trái phép ma túy tổng hợp ở Việt Nam [29]

Định hướng đến năm 2030: Trên cơ sở tổng kết đánh giá thực hiện các mục tiêu cụ thể để đến năm 2020, xác định các nhiệm vụ trọng tâm để tập trung đầu tư nguồn lực, tiến hành đồng bộ các giải pháp nhằm củng cố, duy trì các mục tiêu đã đạt được và hướng tới đẩy lùi tệ nạn ma túy, thu hẹp số xã, phường, thị trấn có tệ nạn ma túy, tạo môi trường xã hội lành mạnh phục vụ cho phát triển đất nước; chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, hạn chế đến mức thấp nhất ma túy thẩm lậu qua biên giới; kiên quyết triệt phá và xóa bỏ tận gốc các điểm, tụ điểm mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy trong nội bộ; tập trung tuyên truyền và giáo dục có hiệu quả đối với nhóm có hành vi nguy

cơ để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn người nghiện ma túy mới; loại bỏ hoàn toàn các nguyên nhân, điều kiện dẫn đến việc tái trồng cây có chất ma túy [29]

1.2.2 Bảo đảm cho công tác phòng, chống ma túy

Để làm giảm tệ nạn ma túy, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ

đề ra trong Kế hoạch tổng thể và Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống

ma túy đến năm 2020 của Chính phủ, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế Trong thời gian tới Nhà nước cần đảm bảo các yếu tố sau đây cho công tác phòng, chống ma túy đạt kết quả cao

Thứ nhất, Nhà nước cần phải có cơ chế hợp lý nhằm đạt được các mục

tiêu của chương trình Điều đó có nghĩa là phải có được mục tiêu và khung thời gian hợp lý và một sự cam kết mạnh mẽ để đạt được các kết quả đã đề ra Đồng thời phải có sự đánh giá định kỳ về công tác phòng, chống ma túy

Gắn việc hoạch định, thực hiện các chính sách phát triển kinh tế, xã hội với công tác phòng, chống ma túy, khắc phục sơ hở, thiếu sót mà tội phạm có thể lợi dụng hoạt động vận chuyển, mua bán, sử dụng ma túy

Căn cứ vào tình hình thực tế của mỗi địa phương, những đầu ra ưu tiên cho chiến lược quốc gia cần được cơ cấu nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực về y tế, xã hội và tăng cường tối đa cho việc phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương đó Chính sách phòng, chống ma túy cần tập trung làm giảm các

tác động tiêu cực của vấn đề sử dụng, mua bán, vận chuyển hơn là làm giảm quy mô, phạm vi của nó

Nghiên cứu đổi mới các chính sách xã hội liên quan đến phòng, chống

ma túy, như: Chính sách giải quyết việc làm, xuất khẩu lao động, chính sách xóa đói giảm nghèo, chính sách tôn giáo, chính sách dân tộc, chính sách giáo dục, cảm hóa người lầm lỗi

Kiểm soát và quản lý chặt chẽ các loại tiền chất của ma túy, chất gây nghiện, chất hướng thần Quan tâm đầu tư, phát triển kinh tế cho đồng bào vùng biên giới, nhất là những vùng trước đây trồng cây thuốc phiện để họ có cuộc sống tốt hơn, tự nguyện từ bỏ trồng và tái trồng cây có chứa chất ma túy

Các trung tâm có chức năng cai nghiện và chính quyền địa phương nơi người nghiện cư trú cần phải có sự phối kết hợp chặt chẽ trong việc hỗ trợ cai nghiện ma túy tại cộng đồng

Thứ hai, tăng mức đầu tư ngân sách, đồng thời tích cực tranh thủ các

nguồn viện trợ khác; vận động tự nguyện đóng góp của các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp và nhân dân bảo đảm đủ nguồn lực cho công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy

Việc phân bổ ngân sách phòng, chống ma túy hiện nay vẫn thiên về lĩnh vực hành pháp hơn là phòng ngừa hoặc y tế cộng đồng Cần chuyển đổi việc phân bổ kinh phí từ lĩnh vực thi hành pháp luật sang lĩnh vực phòng ngừa nói chung và lĩnh vực bảo vệ sức khỏe cộng đồng nói riêng sẽ có tác động rất lớn đối với việc giảm tác hại liên quan đến ma túy

Bố trí kinh phí hỗ trợ lực lượng chuyên trách trong phòng, chống tội phạm về ma túy theo chương trình công tác phòng, chống ma túy, vì hiện nay kinh phí thường xuyên chưa đáp ứng yêu cầu nên ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện nhiệm vụ của cả lực lượng

Củng cố và hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đầu tư trang thiết bị kiểm soát cho lực lượng làm công tác phòng, chống ma túy và trang thiết bị điều trị cho các Trung tâm cai nghiện, đảm bảo cai nghiện có hiệu quả Thực hiện tốt chủ trương

tái hòa nhập cộng đồng đối với người sau khi cai nghiện ma túy; tăng cường công tác giáo dục, dạy nghề, hướng nghiệp, tạo việc làm nhằm giúp họ nhanh chóng hòa nhập, tránh nguy cơ tái nghiện

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tham gia phòng, chống ma

túy Nhà nước cần quy hoạch phát triển nguồn nhân lực cho công tác phòng, chống ma túy bảo đảm tính bền vững; có cơ chế đặc thù thu hút những người giỏi về công nghệ thông tin và các lĩnh vực chuyên môn khác tham gia các lực lượng phòng, chống ma túy, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới Thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ, kỹ năng cho cán bộ, chiến

sĩ làm công tác phòng, chống ma túy, nhất là đội ngũ cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đấu tranh chống tội phạm, kỹ thuật hình sự, giám định tư pháp Quan tâm, đào tạo trình độ ngoại ngữ, pháp luật chuyên sâu về lĩnh vực tư pháp quốc tế cho cán bộ tư pháp, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế Nghiên cứu áp dụng các thành tựu khoa học, công nghệ vào công tác phòng, chống ma túy

Ưu tiên chế độ, chính sách đối với cán bộ làm công tác chuyên trách, bán chuyên trách và những người không hưởng lương từ ngân sách nhà nước tham gia công tác phòng, chống ma túy, nhất là cán bộ cấp cơ sở

Thứ tư, pháp luật hiện hành đã quy định chế tài xử lý đối với các hành vi

mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy Tuy nhiên, mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm vẫn chưa đủ sức giáo dục, răn đe người vi phạm, tình hình tội phạm vẫn còn gia tăng Nhà nước cần có sự điều chỉnh, bổ sung quy định của pháp luật về xử lý vi phạm cho phù hợp với tình hình thực

tế hiện nay

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.3.1 Hoạch định chính sách, chiến lược, chương trình về phòng, chống ma túy

Trong công tác phòng, chống ma túy, việc xây dựng một chương trình,

kế hoạch đúng đắn ở tầm vĩ mô luôn được xem là yêu cầu tối quan trọng cho mỗi quốc gia, bởi lẽ đây sẽ là một trong những cơ sở pháp lý cốt lõi khởi đầu

cho việc thực hiện chương trình nhằm đạt được các mục tiêu trước mắt và lâu dài Đồng thời cũng sẽ là căn cứ để Chính phủ dự toán và phân bổ ngân ngân sách nhằm giải quyết tổng thể các vấn đề giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại liên quan đến ma túy

Chính sách phòng, chống ma túy ở nhiều nước hiện tập trung các nỗ lực làm giảm quy mô thị trường ma túy bất hợp pháp thông qua các giải pháp mang tính trừng phạt với mong muốn làm giảm tác hại liên quan đến ma túy Tuy nhiên, sau 50 năm những nỗ lực này không đạt kết quả mong muốn Số loại ma túy và số lượng ma túy nhìn chung đang có dấu hiệu gia tăng Về lý thuyết, tập trung giải quyết quy mô thị trường ma túy bất hợp pháp thì giảm tác hại, tuy nhiên, trên thực tế thì kết quả lại ngược lại Ví dụ, tăng cường đấu tranh với mạng lưới mua bán, vận chuyển lại làm gia tăng bạo lực do các băng nhóm tội phạm tranh giành địa bàn Hoặc các nỗ lực làm giảm một loại ma túy nào đó sẽ dẫn đến việc người nghiện chuyển sang sử dụng loại ma túy khác Đơn giản là, theo đuổi một mục tiêu lâu dài “xã hội không ma túy” sẽ là một chính sách không thực tế và dẫn tới một định hướng sai lệch về hành động và đầu tư nguồn lực Trên thị trường tiêu thụ ma túy bất hợp pháp, việc bắt giữ ồ ạt người sử dụng ma túy sẽ làm gia tăng các ảnh hưởng tiêu cực về sức khỏe cộng đồng và vấn đề xã hội Cho nên hiện nay, trong chính sách phòng, chống ma túy ở nhiều nước, thay vì tập trung vào bắt giữ, họ tập trung vào việc tăng mức độ an toàn cho cộng đồng và làm giảm các tác hại liên quan đến ma túy

Kinh nghiệm của các nước trên thế giới cũng cho thấy, có định hướng đúng, chọn đúng các mục tiêu cần ưu tiên là rất quan trọng song chưa đủ Để đạt được các mục tiêu mà đã đề ra trong chương trình cần có sự tham gia tích cực của các cơ quan, ban ngành, đoàn thể và thiết lập một cơ chế phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các cơ quan Vấn đề ma túy không thể giải quyết bởi một cơ quan, một ngành riêng lẻ Một chiến lược tổng thể và gắn kết đòi hỏi phải có

sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan Chính phủ thuộc các lĩnh vực Y tế, Lao động - Thương binh, Xã hội, Tư pháp, Giáo dục, Ngoại giao Việc tổ chức

triển khai thành công có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư, các tổ chức xã hội dân sự và những nhóm đối tượng bị ảnh hưởng mới đảm bảo cho sự thành công của một chiến lược phòng, chống ma túy Chính sách phòng, chống ma túy cần phải khuyến khích sự tham gia của toàn xã hội, kể cả các nhóm yếu thế, và không chỉ tập trung vào các biện pháp mang tính trừng phạt

Trong lĩnh vực hoạch định chính sách về phòng, chống ma túy của các nước, các tổ chức xã hội dân sự đóng một vai trò rất quan trọng trong việc phân tích các vấn đề liên quan đến ma túy, trong việc tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả triển khai các chương trình, các dịch vụ Việc đóng góp của họ trong quá trình xây dựng chính sách là rất cần thiết Điều này còn rất phù hợp đối với những người đại diện cho nhóm sử dụng ma túy, những người nông dân ở khu vực thường xảy ra tình trạng tái trồng cây có chất ma túy Tuy nhiên, vì sự nhạy cảm chính trị mà ở nhiều nước, trong quá trình hoạch định chính sách phòng, chống ma túy vai trò của những nhóm người này thường bị bỏ qua Mặc dù vậy, thời gian qua, trong hệ thống cơ quan kiểm soát ma túy của Liên hợp quốc, vai trò của họ ngày càng được ghi nhận

1.3.2 Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy

Pháp luật, với những giá trị vốn có của nó đã trở thành công cụ chủ yếu

để nhà nước thực hiện sự quản lý đối với xã hội nói chung, lĩnh vực phòng, chống, ma túy nói riêng Để quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy có hiệu quả, trước hết Nhà nước phải ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

để điều chỉnh tổng thể các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình tổ chức, hoạt động có liên quan đến ma túy và đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma túy nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng, chống ma túy, những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách và chỉ đạo hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy Tổng kết 10

năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 30/11/1996 về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; 5 năm thực hiện Kế hoạch tổng thể phòng, chống ma túy đến năm 2010 cho thấy: Nhờ triển khai quyết liệt và đồng bộ các giải pháp, công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy đã đạt được những kết quả quan trọng trên nhiều lĩnh vực; nhận thức về tác hại của tệ nạn ma túy và trách nhiệm đối với công tác phòng chống ma túy của cán

bộ, đảng viên và nhân dân đã có những chuyển biến tích cực góp phần từng bước kiềm chế tệ nạn ma túy; tình trạng tái trồng cây có chứa chất ma túy cơ bản được giải quyết; công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy, trong đó có tội phạm ma túy xuyên quốc gia, tội phạm nguy hiểm, v.v… thu được những kết quả đáng khích lệ, góp phần ngăn chặn tình trạng thẩm lậu ma túy qua biên giới; hoạt động truy tố, xét xử được nghiêm minh, kịp thời; hợp tác quốc tế về phòng, chống ma túy được tăng cường và đẩy mạnh [35]

Thuộc lĩnh vực này sẽ bao gồm các hoạt động cụ thể như: Xây dựng chủ trương, chính sách, luật pháp làm cơ sở dựng chiến lược, kế hoạch về phòng, chống ma túy; Ban hành các văn bản qui định danh mục chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần… Cụ thể như: Thông tư số 11/2010/TT-BYT ngày 29/4/2010 hướng dẫn các hoạt động liên quan đến thuốc hướng thần

và tiền chất dùng làm thuốc; Quyết định số 1203/QĐ-TTg ngày 31/8/2012 Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy giai đoạn 2012 - 2015; Thông tư số 57/2012/TT-BCA ngày 18/9/2012 của Bộ Công an Quy định chi tiết thi hành việc nhập khẩu, quản lý, sử dụng, tiêu hủy mẫu các chất ma túy vì mục đích quốc phòng, an ninh; Nghị định số 96/2012/NĐ-CP ngày 15/11/2012 của Chính phủ Quy định về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng chất thay thế; Quyết định số 2187/QĐ/TTg ngày 05/12/2014 về việc phê duyệt Kế hoạch thực hiện Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy ở Việt Nam đến năm 2020…, [30], [31]

1.3.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và bố trí nguồn lực về phòng chống, ma túy

Để tăng cường năng lực cho lực lượng phòng, chống ma túy, trong những năm qua, Đảng và Chính phủ đã quan tâm chỉ đạo xây dựng, kiện toàn bộ máy, lực lượng các cơ quan chuyên trách phòng, chống ma túy, đặc biệt là hệ thống tổ chức cơ quan thường trực, tham mưu về phòng, chống ma túy và cơ quan chuyên trách đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy từ Trung ương đến địa phương

1.3.3.1 Tổ chức cơ quan tham mưu cho lãnh đạo các cấp về phòng, chống tệ nạn ma túy

Năm 1998, Bộ Công an thành lập Văn phòng Ủy ban Quốc gia phòng, chống ma túy theo Quyết định số 18/1998/QĐ-TTg ngày 24/1/1998

Ngày 25/8/1997, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 686/TTg về việc thành lập Ủy ban Quốc gia phòng, chống ma túy do đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ làm chủ tịch, đồng thời đồng chí Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) và Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội là Phó Chủ tịch

Ngày 05/6/2000, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số

61/QĐ-TTg về việc thành lập Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống

tệ nạn ma túy, mại dâm do đồng chí Phó Thủ tướng là chủ tịch, đồng chí Bộ trưởng Bộ Công an làm Phó Chủ tịch Thường trực

Ở địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã thành lập Ban chỉ đạo do đồng chí Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố là Trưởng ban chỉ đạo phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm; lãnh đạo Công an tỉnh làm Phó Trưởng ban thường trực Ở cấp, huyện cũng thành lập Ban chỉ đạo phòng, chống AIDS

và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm Ngày 9/12/1998, Bộ trưởng Bộ Công

an ký Quyết định số 5088/1998/QĐ-BCA về việc đặt Ban Thường trực phòng, chống ma túy các tỉnh, thành phố tại Văn phòng Tổng hợp (nay là Phòng Tham mưu) thuộc Công an tỉnh, thành phố

Từ năm 1998 đến nay, qua nhiều thời kỳ, cơ cấu tổ chức của cơ quan tham mưu phòng, chống ma túy từ Trung ương tới địa phương có nhiều thay đổi, do thực hiện việc tinh giản đầu mối nên Văn phòng thường trực đã bị sát nhập vào Cục Tham mưu Cảnh sát Nhiệm vụ tham mưu cho lãnh đạo các cấp

về phòng, chống ma túy, điều phối hoạt động liên ngành, hợp tác quốc tế; cơ cấu tổ chức hiện nay có nhiều bất cập, công tác chỉ đạo về phòng, chống ma túy ít tập trung hơn trước, thiếu tính chuyên sâu, cơ quan tham mưu không đủ tầm để chỉ đạo điều hành các ngành các cấp trong phòng, chống ma túy,…

1.3.3.2 Tổ chức lực lượng chuyên trách đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Hải quan

Năm 1997, Bộ Công an đã thành lập lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về ma túy ở 3 cấp (Bộ, tỉnh, huyện) Đến nay, lực lượng chuyên trách điều tra tội phạm về ma túy Bộ Công an đã được kiện toàn và ngày càng lớn mạnh Công an 63 tỉnh, thành phố đã thành lập Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy; 644/671 quận, huyện, thị xã thành lập các tổ, đội Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy thuộc lực lượng Công an cùng cấp Nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh phát hiện, bắt giữ và trấn áp tội phạm ma túy trên tuyến miền Trung - Tây Nguyên, ngày 15/8/2006, Tổng cục Cảnh sát đã có quyết định thành lập đội trinh sát tuyến Bắc miền Trung

Bộ Quốc phòng đã thành lập Cục phòng, chống ma túy thuộc lực lượng

Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển Ở cấp tỉnh, thành phố thành lập 43 phòng phòng, chống tội phạm ma túy trực thuộc Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố; 43 Đội đặc nhiệm phòng, chống tội phạm ma túy trực thuộc Phòng, phòng, chống tội phạm ma túy các tỉnh, thành phố; 193 Đội phòng, chống tội phạm ma túy thuộc Đồn Biên phòng

Cục Cảnh sát biển thành lập Phòng, phòng, chống tội phạm về ma túy và

4 Cục đặc nhiệm phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc 4 vùng biển (Đông Bắc, Miền Trung, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ)

Tại cơ quan Tổng cục Hải quan thành lập 3 đơn vị: Phòng Kiểm soát ma túy, Đội Kiểm soát ma túy và Trung tâm huấn luyện chó nghiệp vụ phát hiện

ma túy, chất nổ thuộc Cục Điều tra chống buôn lậu

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã thành lập Vụ Thực hành quyền công

tố và kiểm sát điều tra án ma túy (ở cấp Trung ương) và Phòng Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm án an ninh, ma túy (ở cấp tỉnh)

Tuy nhiên, cơ cấu tổ chức của hệ thống cơ quan tham mưu phòng, chống

ma túy từ Trung ương đến địa phương còn nhiều bất cập, chưa đủ mạnh, chưa

đủ tầm bao quát và chưa thực hiện đầy đủ chức năng nhiệm vụ quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy như: chưa có phòng, ban theo dõi chuyên sâu các lĩnh vực phòng, chống ma túy nên đã ảnh hưởng tới công tác tham mưu, chỉ đạo về phòng, chống ma túy

1.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy thực chất là hoạt động để thực thi tính nghiêm minh của pháp luật về phòng, chống tệ nạn ma túy ở Việt Nam

Hoạt động này diễn ra thường xuyên, liên tục, song song với các nội dung khác trong quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma túy Tính hiệu quả của hoạt động này thể hiện ở việc phát hiện kịp thời, xử lý thích đáng các hành vi

vi phạm pháp luật về trật tự xã hội trong lĩnh vực phòng, chống ma túy, bao gồm cả vi phạm của các cơ quan thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma túy

Hàng năm Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống ma túy, mại dâm đã tổ chức các đoàn kiểm tra công tác phòng, chống ma túy tại các tỉnh, thành phố về các lĩnh vực: Thay cây, cai nghiện, đấu tranh, tuyên truyền giáo dục Mỗi một đoàn kiểm tra liên ngành do một đồng chí lãnh đạo

Bộ, ngành là thành viên Ủy ban quốc gia làm Trưởng đoàn và lãnh đạo các Bộ,

ngành có liên quan làm thành viên Theo đó, Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia đã chỉ đạo kiểm tra toàn diện các lĩnh vực phòng, chống ma túy tại các tỉnh trọng điểm thuộc Miền Bắc, Miền Trung và Miền Nam theo luân phiên các tỉnh để đánh giá chính xác kết quả phòng, chống ma túy của các tỉnh, thành phố trong cả nước

Ủy ban Quốc gia cũng đã chỉ đạo Bộ Công an thành lập nhiều đoàn kiểm tra liên ngành về phòng, chống ma túy, phòng chống mại dâm và HIV ở các tỉnh, thành phố như: Đoàn kiểm tra công tác phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm tại Tỉnh Hòa Bình Đoàn kiểm tra làm việc với Ban chỉ đạo phong trào toàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc, phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội tỉnh Hòa Bình, kiểm tra thực tế công tác phòng, chống

ma túy tại phường Phương Lâm, thành phố Hòa Bình; đồng thời cũng đã chỉ đạo Cục Cảnh sát Biển kiểm tra công tác phòng, chống AIDS và phòng, chống

tệ nạn ma túy, mại dâm tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu Đoàn kiểm tra đã tiến hành kiểm tra thực tế tại Trung tâm Giáo dục Lao động và dạy nghề tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tại Xã Tóc Tiên, huyện Tân Thành, làm việc với Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh, làm việc với Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh

về công tác phòng, chống ma túy trong khu vực biên giới tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu [18]

Tuy nhiên, do Đoàn kiểm tra của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS

và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm kiểm tra kết hợp về tình hình phòng, chống ma túy, phòng, chống mại dâm và HIV của các tỉnh, thành phố, nên các báo cáo kết quả kiểm tra cả 3 lĩnh vực, không có tính chuyên sâu về các lĩnh vực phòng, chống ma túy như đấu tranh, thay cây, cai nghiện, tuyên truyền,

1.3.5 Hợp tác quốc tế trong phòng, chống ma túy

Hiện nay, phòng, chống ma túy không còn là vấn đề riêng của một quốc gia, một khu vực nào mà đã trở thành một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu của thế giới Vì vậy, hợp tác quốc tế có tầm quan trọng to lớn trong công cuộc phòng, chống ma túy

Thực tiễn đấu tranh phòng chống ma tuý trên thế giới đã cho thấy những lợi ích của công tác hợp tác quốc tế: Hợp tác quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm ma tuý tạo điều kiện thuận lợi cho các nước đấu tranh có hiệu quả với những tổ chức tội phạm ma tuý lớn, xuyên quốc gia mà trong khuôn khổ từng nước không thể giải quyết được Hợp tác quốc tế cũng là cơ hội để trao đổi thông tin, kinh nghiệm về các phương thức đấu tranh chống tội phạm và tệ nạn

ma tuý, cách tuyên truyền vận động quần chúng nhân dân nâng cao ý thức về hiểm hoạ ma tuý, các hình thức cai nghiện và phục hồi sức khoẻ cho người nghiện ma tuý có hiệu quả Hợp tác quốc tế cho phép tiết kiệm được nguồn lực của mỗi quốc gia trong việc giải quyết tội phạm và tệ nạn ma tuý Một cách khái quát, hợp tác quốc tế phòng, chống ma tuý tạo nên sức mạnh tổng hợp thông qua việc phát huy thế mạnh riêng của mỗi nước và sự giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau giữa các quốc gia

1.4 Những yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy

1.4.1 Chính trị

Cần xác định rõ công tác phòng, chống ma túy và cai nghiện ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, vừa cấp bách, vừa thường xuyên liên tục, vừa lâu dài và phải đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của các cấp ủy, chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, ban, ngành và tham gia của đông đảo nhân dân

Trong những năm qua, trước diễn biến phức tạp của tình hình tệ nạn ma tuý, các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống ma tuý, cụ thể là:

Ban Bí thư Trung ương Đảng đã chỉ đạo các tỉnh uỷ, thành uỷ; Ban cán

sự đảng, các bộ, ngành, đoàn thể tổ chức tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 30/11/1996 của Bộ Chính trị (khoá VIII); Ban Bí thư Trung ương Đảng sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW và ban hành Kết luận

số 95-KL/TW ngày 02/4/2014 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và

kiểm soát ma túy trong tình hình mới; Chính phủ ban hành Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 26/12/2014 về tăng cường chỉ đạo công tác phòng, chống, kiểm soát và cai nghiện ma túy trong tình hình mới; Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma tuý ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030" [1], [2], [3], [5], [29]

Các cấp uỷ đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể từ Trung ương đến cơ sở đã tích cực lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện nghiêm túc theo đúng yêu cầu, nhiệm vụ nêu trong Chỉ thị số 21-CT/TW và Kết luận số 95-KL/TW bằng nhiều hình thức khác nhau, đồng thời đưa nội dung chỉ đạo công tác phòng, chống ma túy vào chương trình công tác của các cấp uỷ đảng Các Bộ: Công an, Lao động - Thương binh và Xã hội, Y tế, Tư pháp xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành trên 40 văn bản pháp luật (gồm các Chỉ thị, Nghị định, Quyết định, ), đồng thời ban hành trên

10 Thông tư, Thông tư liên tịch hướng dẫn thực hiện công tác phòng, chống ma túy trên các lĩnh vực như: đấu tranh phòng, chống tội phạm; cai nghiện ma tuý; chế độ, chính sách đối với công tác phòng, chống ma túy nói chung, cai nghiện phục hồi cho người nghiện ma tuý nói riêng; công tác quản lý và kiểm soát tiền chất

Tổng hợp nội dung các văn bản nêu trên, có thể khái quát quan điểm chỉ đạo chung của Đảng, Chính phủ đối với công tác phòng, chống và kiểm soát

ma tuý là:

- Thứ nhất, Công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy phải được đặt

dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của các cấp uỷ Đảng, sự quản lý của chính quyền các cấp, trong đó lực lượng Công an nhân dân là nòng cốt

- Thứ hai, phòng, chống và kiểm soát ma túy là một trong những nhiệm

vụ trọng tâm, vừa cấp bách, vừa thường xuyên, liên tục và lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ, quyết tâm và cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các cấp, các ngành và các tổ chức chính trị - xã hội

- Thứ ba, đầu tư cho công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy là đầu

tư cho sự phát triển bền vững của đất nước Nhà nước bảo đảm việc huy động nguồn lực công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy phù hợp với khả năng và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn, đồng thời huy động

sự đóng góp của cộng đồng và tài trợ của quốc tế

- Thứ tư, kết hợp chặt chẽ giữa phòng và chống, giữa giảm cung, giảm

cầu và giảm tác hại Coi trọng công tác phòng, chống ma túy từ gia đình, tổ dân phố, khu dân cư, xã, phường, thị trấn, cơ quan, xí nghiệp, trường học, tập trung vào nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao

- Thứ năm, đẩy mạnh xã hội hoá công tác phòng, chống và kiểm soát ma

tuý trên cơ sở huy động sự tham gia tích cực của các ngành, các đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các thành phần kinh tế, các tổ chức phi Chính phủ và của tất cả công dân

- Thứ sáu, tăng cường hợp tác quốc tế và thực hiện các cam kết quốc tế

trong phòng, chống và kiểm soát ma tuý

1.4.2 Kinh tế

Lợi nhuận do sản xuất và buôn bán ma túy ngày càng cao là nguyên nhân, động lực thúc đẩy gia tăng tội phạm về ma túy Tội phạm ma túy là một hiện tượng xã hội tiêu cực, mang yếu tố kinh tế vì nó đã trở thành thị trường ma túy

có cung - cầu và các hoạt động phục vụ cho qui luật cung - cầu đó, nó không chỉ phát triển trong nước mà đã hình thành các băng nhóm buôn lậu xuyên quốc gia và lan truyền như một đại dịch trên thế giới “Nền tài chính của tội phạm

ma túy” quốc tế hàng năm ước tính 400 tỷ USD Có thể nói, buôn lậu ma túy đem lại lợi nhuận siêu ngạch Giá thuốc phiện năm 1993 là 1.200.000 đ/1kg, năm 1996 đã lên tới 7.600.000đ/ 1 kg, hiện nay lên tới 26.000.000 đ/1kg Giá

1 cặp heroin ở Việt Nam (2 bánh) khoảng 760gam chỉ 160.000.000 đến 200.000.000đ nhưng vận chuyển sang đến CHLB Nga, Mỹ có thể bán được 200.000 USD Ở trong nước, bán lẻ 1kg heroin có thể thu lãi 1 tỷ đồng Giá heroin ở Đông Âu hay ở Mỹ cao gấp 10-15 lần so với thị trường Việt Nam Có

thể nói Việt Nam đang là thị trường tiêu thụ ma túy đầy hấp dẫn của bọn buôn lậu ma túy Khi nghiên cứu qui luật giá trị - qui luật quan trọng nhất trong kinh

tế tư bản, C.Mác đã khẳng định: Khi lợi nhuận đạt 300% thì dù có bị treo cổ,

nhà tư bản vẫn làm Vì vậy mức án tử hình không làm giảm tình hình buôn bán

ma túy Điều này nói lên lợi nhuận kinh tế cao có sức mạnh ghê gớm, là động lực thúc đẩy người ta lao vào con đường phạm tội, coi thường pháp luật [11]

Mặc dù hình phạt cho tội phạm buôn bán, tàng trữ, vận chuyển ma túy rất cao và nghiêm khắc, nhưng trong thời gian qua vẫn còn nhiều đối tượng bất chấp luật pháp, dung mọi thủ đoạn để tổ chức buôn bán ma túy

1.4.3 Pháp luật

Ngày 20/6/2012, Luật xử lý vi phạm hành chính được Quốc hội thông qua (có hiệu lực từ ngày 01/01/2014), theo đó biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với cá nhân vi phạm pháp luật về trật tự an toàn xã hội mà không phải tội phạm, trong đó có việc đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện sẽ do Tòa án nhân dân cấp huyện quyết định Để cụ thể hóa nội dung này, ngày 30/12/2013 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 221/2013/NĐ-CP quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

So với các Nghị định quy định về chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh như: Nghị định 135/2004/NĐ-CP ngày 10/6/2004; Nghị định số 43/2005/NĐCP ngày 05/4/2005, Nghị định số 61/2011/NĐCP ngày 26/7/2011 của Chính phủ thì nội dung quy định tại Nghị định số 221 đã có những thay đổi nhất định về đối tượng bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sơ cai nghiện bắt buộc, trình tự, thủ tục lập hồ sơ đề nghị, thời hiệu và thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc… Những thay đổi

sẽ gây ra không ít những khó khăn, lúng túng cho các đơn vị, địa phương trong việc xét duyệt đối tượng, lập hồ sơ người nghiện để đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; thay đổi hệ thống biểu mẫu hồ sơ… [6]

1.4.4 Văn hóa, phong tục tập quán

Việc sản xuất cây trồng có chứa chất gây nghiện (cây thuốc phiện) không phải mới xuất hiện những năm gần đây, mà đã thành tập quán lâu đời của người dân ở các vùng dân cư khác nhau Việc sản xuất tất yếu dẫn đến nhu cầu tiêu dùng của người dân, nhất là những vùng sản xuất ở trình độ tự cung, tự cấp, có điều kiện sống khắc nghiệt như đồng bào một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam Một khi nhu cầu tiêu dùng trở thành tập quán thì nó ăn sâu vào tiềm thức con người và trở thành văn trong hóa đời sống dân cư Chẳng hạn, tập quán hút thuốc phiện của đồng bào các dân tộc thiểu số phía Bắc nước ta đã tồn tại từ lâu, nhất là người dân tộc H’Mông Thuốc phiện được sử dụng phổ biến trong các sự kiện quan trọng như cưới hỏi, đình đám, ma chay hay khi có khách quý, Thuốc phiện không chỉ dùng để thưởng thức hay thỏa mãn nhu cầu, mà còn được xem như một loại dược liệu quý để chữa các bệnh về đau bụng, rắn cắn…

Do thói quen và tập quán dùng thuốc phiện nên tình hình nghiện hút ở các xã biên giới chiếm tỷ lệ cao, vì vậy các chương trình xóa bỏ trồng cây thuốc phiện ở các vùng dân tộc miền núi trở nên khó khăn phức tạp và tốn kém rất nhiều

1.4.5 Hội nhập quốc tế

Khu vực Đông Nam Á chịu sự tác động, ảnh hưởng trực tiếp từ khu vực

“Tam giác vàng” nên phức tạp diễn ra trên nhiều mặt Các đối tượng người Phi,

Úc, Trung Quốc, Đài Loan, Iran….đã triệt để và lợi dụng địa bàn Đông Nam Á

để hoạt động Thuốc phiện giảm nhưng heroin và các loại ma túy tổng hợp tăng Đáng chú ý ngoài khu vực “Tam giác vàng” thì ở một số nước như Campuchia, Philipine, Malayxia, Indonexia… đã hình thành nhiều xưởng sản xuất ma túy tổng hợp Vì vậy, lượng ma túy tổng hợp có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam

Á bị thu giữ tới 56% tổng lượng ma túy tổng hợp bị thu giữ trên thế giới [4]

Điều đáng quan tâm là trong những năm gần đây các nước ở xung quanh Việt Nam như Thái Lan, Lào, Myanma, Trung Quốc, Malayxia, Nhật Bản, Philipine, Singapore…có số vụ buôn bán herôin ngày càng tăng Bên cạnh nước láng giềng Myanmar, Thái Lan vẫn được coi là nước có tội phạm sản xuất ma túy lớn của khu vực, đặc biệt là khu vực biên giới với Myanmar

Tình hình buôn bán chất ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp ở các nước trên thế giới, các nước xung quanh Việt Nam sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình mua bán, sử dụng chất ma túy ở Việt Nam trong những năm tới Nghiên cứu tình hình ma túy trên thế giới giúp ta có định hướng mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế về phòng, chống tội phạm về ma túy nhằm từng bước làm giảm tội phạm về ma túy trong khu vực và trên thế giới

1.5 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở một

số địa phương và bài học kinh nghiệm vận dụng cho Phú Yên

1.5.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của một

Trong những năm qua, được sự quan tâm của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Lào Cai, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy trên địa bàn đạt được những kết quả quan trọng nhất là đã phát huy được sức mạnh tổng hợp của các ngành, đoàn thể và quần chúng nhân dân tích cực tham gia phong trào Toàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc

Đặc biệt, thời gian qua sự phối hợp giữa Công an tỉnh Lào Cai với lực lượng Bộ đội Biên phòng trong việc duy trì và phát huy vai trò hoạt động của Văn phòng liên lạc qua biên giới (Văn phòng BLO) Lào Cai với Văn phòng BLO Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc được mở rộng góp phần đấu tranh ngăn chặn tội phạm về ma túy hoạt động trên tuyến biên giới

Gần đây, Công an tỉnh Lào Cai đã khám phá thành công 05 chuyên án lớn, trong đó các đối tượng đều khai nhận mục đích vận chuyển trái phép ma túy từ Lào tập kết về Lào Cai để mang sang Trung Quốc tiêu thụ Qua một số

vụ án cho thấy các đối tượng đã sử dụng xe ô tô vận chuyển với số lượng lớn hêrôin từ Lào về Việt Nam để mang sang Trung Quốc tiêu thụ với thủ đoạn cất giấu là tạo ra những lỗ hổng trong khung xe, sàn xe, sau đó hàn lại và phun sơn lên Thủ đoạn này tuy không mới nhưng gây nhiều khó khăn cho các lực lượng chức năng công tác trên địa bàn rộng, lực lượng hạn chế, phương tiện, trang thiết bị còn thiếu thốn

Trong thời gian tới, để thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước

về phòng, chống ma tuý, các cơ quan quản lý nhà nước đặc biệt là lực lượng Công an tỉnh Lào Cai tiếp tục phối hợp với các ban ngành, đoàn thể thực hiện tốt các nội dung sau:

Một là, đổi mới công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân

tham gia phòng, chống tội phạm về ma túy trên các phương tiện thông tin đại chúng

Hai là, tiếp tục tham mưu, đề xuất cấp trên xây dựng và hoàn thiện hệ

thống pháp luật tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho hoạt động phòng, chống tội phạm

về ma tuý có tổ chức xuyên quốc gia

Ba là, nâng cao hiệu quả mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát

điều tra tội phạm về ma tuý với lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túy của Hải quan, Bộ đội Biên phòng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma tuý có tổ chức xuyên quốc gia

Bốn là, mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong phòng, chống

tội phạm về ma túy có tổ chức xuyên quốc gia

Năm là, tăng cường xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách làm nhiệm

vụ phòng, chống tội phạm về ma tuý có tổ chức xuyên quốc gia đảm bảo đủ biên chế, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, pháp luật, ngoại ngữ và kinh nghiệm công tác

Sáu là, tiếp tục thực hiện mô hình tổ chức hoạt động của Văn phòng

BLO, mở rộng quy mô, lĩnh vực phối hợp đấu tranh chống các loại tội phạm có yếu tố nước ngoài khác như tội phạm về hình sự, kinh tế, môi trường, mua bán người [26]

1.5.1.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của tỉnh Bắc Giang

Trong những năm qua, tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Bắc Giang có diễn biến rất phức tạp Tuyến hoạt động của các đối tượng mua bán lớn chủ yếu là vận chuyển hêrôin từ Tây Bắc, vận chuyển ma túy tổng hợp từ các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh về tiêu thụ ở Bắc Giang và ngược lại

Theo số liệu điều tra đến hết năm 2014 của Công an tỉnh, toàn tỉnh hiện có 2.044 người nghiện có hồ sơ quản lý Toàn tỉnh có 188/230 xã, phường, thị trấn có người nghiện ma túy Số người nghiện sử dụng ma tuý tổng hợp tăng mạnh, năm 2013 có 46 người, sang năm 2014 có 150 người (tăng hơn 3 lần) chủ yếu sử dụng ma tuý dạng viên nén và dạng đá; có 73 người sử dụng cả hêrôin và ma túy tổng hợp [27]

Những kết quả đạt được trong công tác cai nghiện ma túy

- Ngành Lao động - Thương binh - Xã hội chủ động tham mưu phối hợp, triển khai công tác cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện

- Lực lượng Công an các cấp đã chủ động tham mưu về công tác phòng, chống ma túy, nắm chắc tình hình, diễn biến về người nghiện ma túy

- Ngành Y tế đã phối hợp triển khai công tác cai nghiện bắt buộc tại Trung tâm, cai nghiện ma túy tại gia đình; chủ trì đề án điều trị các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone và phòng, chống lây nhiễm HIV

- Đã tham gia vào quỹ dự án toàn cầu về phòng chống HIV/AIDS tạo nguồn kinh phí lớn phục vụ công tác cai nghiện tại Trung tâm, đặc biệt là hỗ trợ các dụng cụ y tế, thuốc ARV điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS

- Công tác quản lý, giáo dục đối tượng cai nghiện tại gia đình và cộng đồng được đồng tình hưởng ứng Một số mô hình hay như: Câu lạc bộ Hội phụ

nữ xã Dĩnh Kế, Câu lạc bộ đồng đẳng phường Trần Nguyên Hãn, Câu lạc bộ Sông Thương, phường Lê Lợi (thành phố Bắc Giang)…

Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý cai nghiện trong thời gian tới

- Công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy phải được các cấp, ngành tiến hành một cách thường xuyên, liên tục, phải đa dạng, phong phú, thường xuyên đổi mới cả về nội dung và hình thức cho phù hợp với đời sống văn hóa, tinh thần của mọi tầng lớp nhân dân, nhất là trong giới trẻ

- Nâng cao chất lượng hiệu quả công tác cai nghiện phục hồi, giáo dục tại Trung tâm theo hướng dành không dưới 70% thời gian cho các hoạt động tư vấn học văn hóa, học nghề

- Đẩy mạnh công tác cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng

- Tăng cường thực hiện các biện pháp quản 1ý sau cai nghiện ma túy và công tác tái hòa nhập cộng đồng

- Duy trì và phát triển các mô hình quản lý sau cai, Câu lạc bộ Hàng năm, tổ chức đánh giá kết quả và xếp loại của từng Câu lạc bộ

- Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý và cán bộ trực tiếp làm công tác cai nghiện, quản lý sau cai Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn nghiệp vụ cho cho cán bộ lãnh đạo, cán bộ chuyên trách làm công tác phòng chống tệ nạn xã hội

- Thực hiện hợp tác quốc tế trong công tác cai nghiện Tranh thủ sự tài trợ về tài chính, giúp đỡ về chuyên môn kỹ thuật và kinh nghiệm, sử dụng có

hiệu quả các nguồn tài trợ huy động được của các tổ chức quốc tế [27]

1.5.2 Bài học kinh nghiệm vận dụng cho tỉnh Phú Yên

Hoạt động phòng, chống ma túy của mỗi quốc gia, mỗi địa phương có những nét riêng nhưng để quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy mang lại hiệu quả tích cực thì việc học tập, học hỏi kinh nghiệm của các địa phương, quốc gia khác là hết sức cần thiết Việc học hỏi kinh nghiệm sẽ giúp cho chúng

ta tránh được những sai lầm đồng thời học hỏi được những kinh nghiệm hay

trong công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của các địa phương, quốc gia Tuy nhiên, cũng cần nói thêm rằng việc học hỏi, học tập kinh nghiệm cần chọn lọc để phù hợp với thực tiễn của địa phương mình Qua nghiên cứu những kinh nghiệm trong công tác phòng, chống ma túy của tỉnh Lào Cai và công tác cai nghiện của tỉnh Bắc Giang có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm cần tham khảo trong công tác chỉ đạo, triển khai thực hiện trên địa bàn tỉnh Phú Yên như sau:

Một là, để thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước về phòng,

chống ma túy cần phải xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các lực lượng Công an với các cấp, ban ngành, đoàn thể để phát huy sức mạnh của

hệ thống chính trị và toàn xã hội, việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy phải đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, sự quản lý điều hành của UBND các cấp, thủ trưởng các ban ngành, đoàn thể, cơ quan, đơn vị phát huy vai trò tham mưu của Ban chỉ đạo, vai trò nòng cốt của cơ quan Công an và sự tích cực tham gia của các ban, ngành, đoàn thể

Hai là, cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy chỉ đạt được hiệu quả khi có

sự tham gia của đông đảo nhân dân, của cấp ủy, chính quyền và các tổ chức quần chúng Chú trọng công tác chỉ đạo, điều hành và đề cao tinh thần trách nhiệm của toàn dân, trực tiếp là vai trò nòng cốt của lực lượng Công an trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, xác định rõ phương châm “lấy phòng ngừa là chính”, “chặn cung, giảm cầu” kiên quyết không để xảy ra hoạt động vận chuyển, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép ma túy và các chất độc hại, nguy hiểm

Ba là, có chính sách trợ cấp trong công tác tuyên truyền, phổ biến giáo

dục pháp luật, lồng ghép thực hiện công tác phòng, chống ma tuý gắn với cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư" Nơi nào thực hiện tốt công tác này thì phát huy được sức mạnh to lớn của cả hệ thống chính trị và nhân dân trong công tác phòng, chống ma tuý; đồng thời, có các biện pháp giúp đỡ người cai nghiện tái hoà nhập với cộng đồng và tạo việc

làm sau cai nghiện thì ở đó, công tác phòng, chống ma tuý có những chuyển biến tích cực, được ngăn chặn, đẩy lùi Đây được xem là một trong những công tác xây dựng mô hình điểm xoá tệ nạn ma tuý ở khu dân cư đạt kết quả cao

Bốn là, để thực hiện tốt công tác phòng, chống ma tuý có hiệu quả, phải

xây dựng kế hoạch cụ thể nhằm đề ra mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp, biện pháp thực hiện Tăng cường công tác quản lý tạm trú, tạm vắng để phát hiện những đối tượng đang cư trú trên địa bàn; kịp thời vận động người nghiện đến trụ sở Công an địa phương để kiểm tra, xét nghiệm xác định kết quả cai nghiện

ma tuý theo định kỳ Nắm chắc số lượng và hoàn cảnh của từng người nghiện

và gia đình có người mắc nghiện để có biện pháp tuyên truyền, vận động cai nghiện phù hợp Tổ chức các buổi giao lưu "Tuổi trẻ nói không với ma tuý"

Năm là, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn sâu và trình

độ ngoại ngữ tiếng Anh giỏi để phục vụ công tác nghiên cứu, dự báo tình hình

và mở rộng hợp tác với các tỉnh, các quốc gia trên thế giới triển khai thực hiện các giải pháp về phòng, chống ma túy Tranh thủ mọi nguồn lực, sự ủng hộ, giúp đỡ của Chính phủ về kinh phí đầu tư cho đào tạo cán bộ, xử lý cai nghiện, trang thiết bị phục vụ yêu cầu công tác nhằm xây dựng được cơ sở dữ liệu về kiểm soát ma túy

Sáu là, tăng cường, mở rộng quan hệ hợp tác với các tỉnh, thành phố

trong cả nước, kể cả các nước, các tổ chức phi Chính phủ, đặc biệt với sự hỗ trợ của Tổ chức phòng, chống tội phạm và ma tuý của Liên hợp quốc (UNODC) nhằm nâng cao hiệu quả công tác trao đổi thông tin, đấu tranh phòng, chống

ma túy và tội phạm ma tuý

Bảy là, đề ra các chiến lược đấu tranh chống tội phạm ma túy, kết hợp

với cai nghiện và giải quyết việc làm sau cai; tăng cường công tác kiểm soát

ma túy tại cảng biển, cảng hàng không, bến tàu, xe, Việc đưa ra các giải pháp hiệu quả, kết hợp với việc huy động nguồn lực sẽ nâng cao hiệu quả đấu tranh chống tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh