Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (tt)

Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)Cưỡng chế trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau (LV thạc sĩ)

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Võ Khánh Vinh

Phản biện 1: .PGS.TS Vũ Thư

.(Học viện Khoa học xã hội) ………

Phản biện 2: ……TS Phạm Quang Huy …………

…Học Viện Hành Chính Quốc Gia …

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội giờ ngày 10 tháng 10 năm

2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Như chúng ta đã biết hiện nay Cơ quan THADS thuộc BTP quản

lý và là một trong những cơ quan độc lập trong hệ thống các cơ quan tư pháp của BMNN của Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam Vì trong tiến trình xây dựng NN pháp quyền xã hội chủ nghĩa, về lĩnh vực tổ chức, hoạt động của NN, Đảng đã chủ trương phải thực hiện đồng bộ ba cuộc cải cách: Cải cách tư pháp, cải cách PL, cải cách hành chính

Vậy thi hành án dân sự là gì? Đây là một trong những hoạt động quan trọng của NN trong việc đưa các bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền ra thi hành trên thực tế

Nhận thức được tầm quan trọng trong công tác THADS, Đảng và NN ta

đã đề ra mục tiêu phải: " Xây dựng cơ chế bảo đảm mọi bản án của toà

án có hiệu lực pháp luật phải được thi hành, các cơ quan hành chính vi phạm bị xử lý theo phán quyết của Toà án phải nghiêm chỉnh chấp hành"

Công tác THADS ở tỉnh Cà Mau đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận: Nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng lâu năm đã được tổ chức thi hành dứt điểm; một số án lớn, tính chất phức tạp, ảnh hưởng lớn về kinh tế, trật

tự an toàn xã hội cũng đã được chính quyền các cấp quan tâm chỉ đạo Đây cũng là những vấn đề bức xúc, rất cấp thiết đặt ra đối với công tác THADS ở tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay, đòi hỏi cần phải tiếp tục nâng cao việc áp dụng pháp luật về THADS nói chung và công tác CCTHADS nói riêng mới mong đảm bảo cho các quyết định, bản án của Toà án có hiệu lực pháp luật được thi hành trong thực tế ở tỉnh Cà Mau là vấn đề trở nên cấp bách

2

Với tất cả những ý nghĩa đã nêu ở trên, việc chọn đề tài “Cưỡng chế

trong thi hành án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau” làm Luận văn Thạc sĩ Luật học là cấp thiết và có ý nghĩa cả về lý

luận cũng như thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Để nghiên cứu và thực hiện đề tài “Cưỡng chế trong thi hành

án dân sự từ thực tiễn Thi hành án dân sự ở tỉnh Cà Mau” Tôi đã tham

khảo, kế thừa có chọn lọc kết quả của các công trình nghiên cứu khoa học

đã được công bố trên đây

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài là tìm ra các luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc phát huy kết quả đã đạt được cũng như khắc phục những yếu kém, hạn chế đang còn tồn tại và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả THADS ở tỉnh Cà Mau hiện nay nói chung và nâng cao hiệu quả công tác CCTHADS nói riêng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

3

- Phân tích cơ sở lý luận về THADS, làm sáng tỏ về pháp luật THADS, phân tích những kết quả đạt được, điểm yếu kém, hạn chế trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả công tác THADS;

- Xây dựng những quan điểm, giải pháp có tính lâu dài, thường xuyên liên tục để đảm bảo cho việc nâng cao hiệu quả công tác THADS, CCTHADS được đúng quy định pháp luật, đồng bộ, thống nhất trong toàn

hệ thống các cơ quan THADS ở tỉnh Cà Mau

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng các BPCC trong THADS ở tỉnh Cà Mau

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Từ thực tiễn áp dụng BPCC trong THADS ở tỉnh Cà Mau, luận văn nghiên cứu một cách tổng quát có hệ thống chế định CCTHADS hiện hành Về thời gian: Luận văn nghiên cứu thực tiễn việc CCTHADS của Cục THADS tỉnh Cà Mau khi thực hiện công tác thi hành án dân sự trong

05 năm (2012-2017) và những văn bản quy phạm pháp luật về THADS nói chung và CCTHADS nói riêng trong khoảng thời gian từ năm 1993

đến năm 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác

- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về NN và PL và những quan điểm của Đảng và NN ta về công tác THADS, về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và những nghiên cứu có liên quan đến áp dụng pháp luật trong công tác CCTHADS

4

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, chủ yếu sử dụng các phương pháp kết hợp giữa lý luận

và thực tiễn, phân tích và tổng hợp, lịch sử cụ thể, so sánh, thống hóa, logic, thống kê kết hợp với khảo sát thực tế

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

` - Luận văn nghiên cứu chỉ ra những đặc điểm chủ yếu của quá trình hình thành và phát triển của công tác THADS nói chung và cưỡng chế trong THADS nói riêng trong hệ thống pháp luật Việt Nam từ năm

5

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ CƯỠNG CHẾ TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc của cưỡng chế trong thi hành án dân sự

1.1.1 Khái niệm cưỡng chế trong thi hành án dân sự theo pháp luật Việt Nam

Biện pháp cưỡng chế là biện pháp THADS dùng quyền lực

NN cưỡng bức bắt buộc của cơ quan THA do CHV quyết định theo thẩm quyền nhằm buộc người phải THA phải thực hiện những hành

vi hoặc nghĩa vụ về tài sản theo bản án, quyết định của tòa án, được

áp dụng trong trường hợp người phải THA có điều kiện THA mà không tự nguyện THA trong thời hạn do CHV ấn định hoặc trường hợp cần ngăn chặn người phải THA tẩu tán, hủy hoại tài sản.”

1.1.2 Đặc điểm của cưỡng chế thi hành án dân sự

1.1.2.1 Cưỡng chế thi hành án là quyền năng đặc biệt của Nhà nước

Chỉ có cơ quan chức năng của NN, người có thẩm quyền được NN giao mới được phép áp dụng các BPCCTHA và việc áp dụng BPCC phải theo quy định của pháp luật, ví dụ: Theo quy định của BLTTHS Việt Nam thì cơ quan công an, tổ chức trong quân đội mới có quyền THA phạt tù; Còn theo quy định của LTHADS năm

2008 (sửa đổi bổ sung năm 2014) thì chỉ có CHV mới được quyền ra quyết định áp dụng BPCCTHADS

1.1.2.2 Cưỡng chế là một nguyên tắc cơ bản trong thi hành

án dân sự

1.1.2.5 Hiệu lực của quyết định cưỡng chế

Quyết định cưỡng chế không chỉ có giá trị bắt buộc đới với người phải THA, mà tất cả những tổ chức, cá nhân có liên quan đều phải tôn trọng và thực hiện Nói một cách khác, ngoài bản thân người phải THA phải thực hiện quyết định cưỡng chế của CHV, thì những tổ chức, cá nhân có liên quan đều phải thực hiện

1.1.3 Các nguyên tắc của các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

1.1.3.1 Chỉ người có thẩm quyền thi hành án mới có quyền

áp dụng biện pháp thi hành án dân sự và chỉ được áp dụng một trong các biện pháp cưỡng chế trong luật thi hành án dân sự

Theo PL hiện hành thì chỉ có cơ quan THADS và Văn phòng TPL mới được NN trao cho quyền tổ chức thi hành các bản án, quyết định có hiệu lực PL của cơ quan có thẩm quyền và chỉ người có thẩm quyền THA mới có quyền quyết định BPCC

1.1.3.2 Chỉ áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân

sự khi hết thời gian tự nguyện thi hành trừ trường hợp áp dụng cưỡng chế ngay

Hết thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 45 của LTHADS năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014), người phải THA có điều kiện THA mà không tự nguyện THA thì bị cưỡng chế

1.1.3.3 Không được cưỡng chế thi hành án trong thời gian

mà pháp luật quy định không được cưỡng chế thi hành án

7

Xuất phát từ mục đích nhân đạo đối với người phải THA, PL quy định không tổ chức CCTHA trong thời gian từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau, các ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định của pháp luật và các trường hợp đặc biệt như 15 ngày trước và sau tết nguyên đán, các ngày truyền thống của các đối tượng chính sách

1.1.3.4 Chủ thể có thẩm quyền có thể áp dụng một hoặc

nhiềucác biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

Việc áp dụng BPCCTHADS phải tương ứng với nghĩa vụ của người phải THA và các chi phí cần thiết Trường hợp người phải THA chỉ có một tài sản duy nhất lớn hơn nhiều lần so với nghĩa vụ phải THA mà tài sản đó không thể phân chia được hoặc việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản thì người có thẩm quyền THA vẫn có quyền áp dụng biện pháp bảo đảm, BPCC để THA

1.1.4 Vai trò của cưỡng chế trong thi hành án dân sự

Các BPCCTHA là chế tài độc lập nhằm bảo đảm việc thi hành nghĩa vụ của người phải THA Một người không thực hiện nghĩa vụ THA ngoài khả năng bị CCTHA còn có thể bị các cơ quan

có thẩm quyền chế tài bằng nhiều biện pháp

1.2 Nội dung của cưỡng chế trong thi hành án dân sự

1.2.1 Nội dung của cưỡng chế trong thi hành án dân sự theo Luật thi hành án dân sự Việt Nam hiện nay

1.2.2 Căn cứ cưỡng chế thi hành án

a) Bản án, quyết định: Đây là những bản án, quyết định được thi hành theo thủ tục THADS, gồm có: Bản án, quyết định dân sự, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính,

xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án,

c) Quyết định cưỡng chế thi hành án: Là quyết định do CHV ban hành

1.2.3 Biện pháp cưỡng chế thi hành án

Các BPCCTHA theo Điều 71 LTHADS năm 2008 (sửa đổi,

bổ sung năm 2014), gồm có sáu biện pháp cưỡng chế sau đây:

1 Khấu trừ tiền trong tài khoản; thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá của người phải thi hành án

2 Trừ vào thu nhập của người phải thi hành án

3 Kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án, kể cả tài sản đang do người thứ ba giữ

4 Khai thác tài sản của người phải thi hành án

5 Buộc chuyển giao vật, chuyển giao quyền tài sản, giấy tờ

6 Buộc người phải thi hành án thực hiện hoặc không được thực hiện công việc nhất định [66,68]

1.2.4 Kế hoạch cưỡng chế thi hành án

Điều 72 LTHADS năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) quy định: Kế hoạch CCTHA bao gồm các nội dung chính sau đây: BPCC cần áp dụng; Thời gian, địa điểm cưỡng chế; Phương án tiến hành cưỡng chế;

1.2.5 Chi phí cưỡng chế thi hành án

9

Chi phí CCTHA được xác định là các khoản chi phí do người phải THA chịu để tổ chức CCTHA, trừ trường hợp pháp luật quy định chi phí CCTHA do người được THA hoặc do ngân sách

NN chi trả Đối tượng chịu chi phí CCTHA theo quy định tại Điều

73 LTHADS năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014)

1.2.6 Xử lý đối với tài sản khi cưỡng chế có tranh chấp

Khi cưỡng chế đối với tài sản của người phải THA mà có tranh chấp với người khác thì CHV tiến hành cưỡng chế và yêu cầu đương sự, người có tranh chấp khởi kiện tại Toà án hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết CHV xử lý tài sản đã kê biên theo quyết định của Toà án, cơ quan có thẩm quyền

1.3 Cơ sở pháp luật về cưỡng chế trong thi hành án dân

1.3.2 Cơ sở thực tiễn

Qua thực tiễn công tác THADS, chúng ta thấy khi người phải THA không tự nguyện THA thì sẽ bị CHV áp dụng biện pháp đảm THADS với một số biện pháp như phong tỏa tài sản; tạm giữ tài sản, giấy tờ của đương sự và tạm dừng việc đăng ký, chuyển dịch, thay đổi hiện trạng về tài sản

1.3.3 Các biện pháp cưỡng chế trong thi hành án dân sự theo pháp luật Việt Nam hiện hành

10

1.3.3.1 Cưỡng chế thi hành đối với tài sản là tiền

Khấu trừ tiền trong tài khoản Trừ vào thu nhập của người phải thi hành án Thu tiền từ hoạt động kinh doanh của người phải thi hành án Thu tiền của người phải thi hành án đang giữ Thu tiền của người phải thi hành án đang do người thứ ba giữ

1.3.3.2 Cưỡng chế đối với tài sản là giấy tờ có giá

Khi phát hiện người phải THA hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân đang giữ giấy tờ có giá của người phải THA thì CHV ra quyết định thu giữ giấy tờ đó để THA Người phải THA hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân giữ giấy tờ có giá của người phải THA phải chuyển giao giấy tờ đó cho cơ quan THADS theo quy định của PL

1.3.3.3 Cưỡng chế đối với tài sản là quyền sở hữu trí tuệ

CHV ra quyết định kê biên quyền sở hữu trí tuệ thuộc quyền sở hữu của người phải THA Nếu người phải THA là chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ chuyển quyền sử dụng quyền sở hữu trí tuệ cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khác thì quyền sở hữu trí tuệ vẫn bị kê biên

Định giá và bán đấu giá quyền sở hữu trí tuệ

1.3.3.4 Cưỡng chế đối với tài sản là vật

Kê biên tài sản

Tài sản không được kê biên

a) Tài sản bị cấm lưu thông theo quy định của pháp luật; tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng; tài sản do ngân sách NN cấp cho cơ quan, tổ chức.b) Tài sản sau đây của người phải THA là cá nhân: c) Tài sản sau đây của người phải THA là doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ:

Thực hiện việc kê biên Kê biên tài sản là quyền sử dụng đất, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc đăng ký giao dịch bảo đảm

Kê biên phương tiện giao thông Kê biên hoa lợi

b) Định giá tài sản kê biên

- Đương sự không thoả thuận được về giá và không thoả thuận được việc lựa chọn tổ chức thẩm định giá

- Tổ chức thẩm định giá do đương sự lựa chọn từ chối việc

ký hợp đồng dịch vụ

- Thi hành phần bản án, quyết định thuộc diện chủ động thi hành án quy định tại khoản 2 Điều 36 của LTHADS năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014)

c) Giao tài sản để thi hành án

Trường hợp đương sự thoả thuận để người được THA nhận tài sản đã kê biên để trừ vào số tiền được THA thì CHV lập biên bản

về việc thoả thuận đó

d) Cưỡng chế khai thác đối với tài sản

- Cưỡng chế khai thác đối với tài sản để thi hành án

- Hình thức cưỡng chế khai thác tài sản để thi hành án

- Chấm dứt việc cưỡng chế khai thác tài sản

1.3.3.5 Cưỡng chế đối với tài sản là quyền sử dụng đất

- Quyền sử dụng đất được kê biên, bán đấu giá để thi hành án

- Kê biên quyền sử dụng đất

- Tạm giao quản lý, khai thác, sử dụng diện tích đất đã kê biên

a) Diện tích, loại đất, vị trí, số thửa đất, số bản đồ;b) Hiện trạng sử dụng đất;c) Thời hạn tạm giao quản lý, khai thác, sử dụng đất;

12

d) Quyền và nghĩa vụ cụ thể của người được tạm giao quản lý, khai thác, sử dụng đất

- Xử lý tài sản gắn liền với đất đã kê biên

a) Trường hợp tài sản gắn liền với đất đã kê biên thuộc sở hữu của người khác thì xử lý như sau:

b) Trường hợp tài sản thuộc sở hữu của người phải THA gắn liền với quyền sử dụng đất đã kê biên thì CHV xử lý tài sản cùng với quyền

sử dụng đất

c) Đối với tài sản là cây trồng, vật nuôi ngắn ngày chưa đến mùa thu hoạch hoặc tài sản đang trong quy trình sản xuất khép kín chưa kết thúc thì sau khi kê biên, Chấp hành viên chỉ tiến hành xử lý khi đến mùa thu hoạch hoặc khi kết thúc quy trình sản xuất khép kín

1.3.3.6 Cưỡng chế trả vật, giấy tờ, chuyển quyền sử dụng đất

- Thủ tục cưỡng chế trả vật; Cưỡng chế trả nhà, giao nhà; Cưỡng chế trả giấy tờ; Cưỡng chế chuyển giao quyền sử dụng đất

1.3.3.7 Cưỡng chế thi hành nghĩa vụ buộc thực hiện hoặc không được thực hiện công việc nhất định

- Cưỡng chế thi hành nghĩa vụ buộc thực hiện công việc nhất định

a) Trường hợp công việc đó có thể giao cho người khác thực hiện thay thì CHV giao cho người có điều kiện thực hiện; chi phí thực hiện do người phải THA chịu

b) Trường hợp công việc đó phải do chính người phải THA thực hiện thì CHV đề nghị cơ quan có thẩm quyền truy cứu TNHS về tội không chấp hành án

- Cưỡng chế thi hành nghĩa vụ không được thực hiện công việc

nhất định