Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………
BỘ NỘI VỤ
……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN HUYỀN MINH TRANG
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
Chuyên ngành : Quản lý công
Mã số: : 60 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
ĐẮK LẮK - NĂM 2017
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Hường
Phản biện 1: TS Phạm Đức Chính
Phản biện 2: TS Lương Thanh Sơn
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp 07, Nhà B- Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 51 - Đường Phạm Văn Đồng - Tp.Buôn Ma Thuột- Tỉnh Đắk Lắk
Thời gian: vào hồi 08 giờ 30 ngày 29 tháng 5 năm 2017
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đắk Lắk là tỉnh có tài nguyên văn hóa vô cùng phong phú với nền văn hóa lâu đời và độc đáo Trong khi đó, công tác quản lý Nhà nước tại địa phương chưa thể hiện tối đa vai trò, trách nhiệm
về lĩnh vực này Do vậy, đề tài “Quản lý Nhà nước về di tích lịch
sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” là một đề tài có tính cấp
thiết và mang ý nghĩa thực tiễn, hướng tới việc tìm ra nguyên nhân thực trạng cũng như đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết vấn đề còn tồn tại trong công tác bảo tồn di tích lịch sử -văn hóa tại các địa phương Đồng thời phát huy vai trò của quản lý Nhà nước về di tích lịch sử văn hóa tại địa phương, góp phần vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế, xã hội của đất nước
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa là vấn đề cấp thiết trong toàn xã hội Đây cũng là một trong những chức năng vô cùng quan trọng của các cơ quan quản lý Nhà nước cấp địa phương đến trung ương, đặc biệt là vấn đề quản lý Nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa Do vậy có rất nhiều công trình nghiên cứu, tham luận và các bài báo viết về vấn đề này, tiêu biểu như:
Giáo trình Quản lý di sản văn hóa của tác giả Nguyễn Thị Kim
Loan của trường Đại học Nội vụ Hà Nội
Giáo trình “Quản lý di sản văn hóa với phát triển du lịch” của
tác giả Lê Hồng Lý, xuất bản năm 2010, ĐHQG Hà Nội
Bài viết của PGS TS Đỗ Văn Trụ “Tiếp tục đổi mới hoạt động bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc trong thời kỳ mới” trong Kỷ yếu Hoạt động bảo tàng trong sự nghiệp đổi mới đất nước
của Cục di sản Văn hóa, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Bảo tàng Hồ Chí Minh (2004)
Chuyên luận “Góp phần Bảo tồn văn hóa người Bih” của TS
Lương Thanh Sơn (2011)
Trang 4Năm 2015, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk phát
hành cuốn sách Địa chí Đắk Lắk Bên cạnh đó còn rất nhiều Tài liệu tham khảo như sách “Bảo tồn, làm giàu và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập” của tác giả Ngô Đức Thịnh; “Di sản văn hóa bảo tồn và phát triển chuyên đề Kiến trúc” của tác giả Nguyễn Đình Thanh, Văn bản quản
lý Nhà nước về Di sản Văn hóa của Bộ Văn hóa, Thể thao và du lịch
- Cục Di sản Văn hóa (2014), là những tài liệu tham khảo liên quan đến công tác quản lý nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa
3 Mục đích và nhiệm vụ
- Hệ thống hóa các công trình nghiên cứu, những vấn đề lí luận
về công tác quản lý Nhà nước về di tích lịch sử văn hóa nói chung, nhằm cung cấp cho các nhà nghiên cứu những thông tin đầy đủ, cập nhật và có hệ thống nguồn tài liệu về di tích lịch sử - văn hóa tại tỉnh Đắk Lắk
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa tại tỉnh Đắk Lắk, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý Nhà nước về di tích lịch sử văn hóa tại tỉnh Đắk Lắk hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý Nhà nước về di tích lịch sử văn hóa tại tỉnh Đắk Lắk
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Không gian: Tỉnh Đắk Lắk
+ Thời gian: Từ năm 2013 đến năm 2016
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và tư tưởng Hồ Chí Minh về việc kế thừa vốn văn hóa truyền thống cũng như đường lối của Đảng
ta trong việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
Trang 5- Phương pháp nghiên cứu: phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê và phân loại, khảo sát, so sánh
Đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu liên ngành, đa ngành như: địa lý, sử học, văn học dân gian, quản lý văn hóa, bảo tồn
di sản văn hóa, bảo tàng học,
6 Ý nghĩa thực tiễn và lý luận
Ý nghĩa lý luận:
+ Góp phần hệ thống hóa lý luận về di sản văn hóa, di tích lịch
sử văn hóa và cơ sở lý thuyết quản lý nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa
+ Vận dụng cơ sở lý luận vào một trường hợp cụ thể: tìm hiểu công tác quản lý nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
Ý nghĩa thực tiễn:
+ Bước đầu cung cấp thông tin, tư liệu về hệ thống di tích lịch
sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk về các mặt: số lượng, phân loại, tình trạng di tích,
7 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm có 03 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý Nhà nước về di tích lịch sử
văn hóa
Chương 2: Thực trạng quản lý Nhà nước về di tích lịch sử văn
hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao quản lý Nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
Chương 1
Trang 6CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA 1.1 Lý luận cơ bản về di sản văn hóa và di tích lịch sử văn hóa
1.1.1 Văn hóa và di sản văn hóa
1.1.1.1 Văn hóa
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng phát biểu một quan điểm về văn
hóa như sau: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những phát minh và sáng tạo đó là văn hóa Văn hóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó do loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng nhu cầu đời sống và đòi hỏi sự sinh tồn” [25,tr.413]
1.1.1.2 Di sản văn hóa
“Từ điển Tiếng Việt” định nghĩa: “Di sản là cái của thời trước
để lại; văn hóa là tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” [45, tr.254] 1.1.1.3 Phân loại di sản văn hóa
Trên cơ sở đồng thuận với quan niệm của UNESCO, Luật Di sản văn hoá của Việt Nam (2001) phân loại di sản văn hóa như sau:
“Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch
sử, văn hóa, khoa học, được lưu giữ bằng trí nhớ, chữ viết, được lưu truyền bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức lưu giữ, lưu truyền khác, bao gồm tiếng nói, chữ viết, tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, ngữ văn truyền miệng, diễn xướng dân gian, lối sống, nếp sống, lễ hội, bí quyết về nghề thủ công truyền thống, tri thức về y, dược học cổ truyền, về văn hóa ẩm thực, về trang phục truyền thống dân tộc và các tri thức dân gian khác Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, bao gồm các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia ” [30]
Trang 71.1.1.4 Bảo tồn di sản văn hóa
Bảo tồn là việc gìn giữ nguyên hình dạng, quyền sở hữu, công năng sử dụng của một công trình hoặc một hiện vật mà không làm thay đổi chúng Ý nghĩa tổng quan này được sử dụng khi đề cấp đến
lĩnh vực bảo tồn di sản, có thể định nghĩa là “hoạt động nhằm tránh
sự thay đổi của một cái gì theo thời gian” [39, tr.17]
1.1.2 Di tích lịch sử - văn hóa
1.1.2.1 Khái niệm di tích lịch sử - văn hóa
Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các
di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, đã được xếp hạng theo quy định của pháp luật [29, tr.14]
1.1.2.2 Các loại di tích lịch sử - văn hóa
Di tích lịch sử văn hóa được chia thành:
- Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt
1.1.3 Ý nghĩa và vai trò của các di tích lịch sử - văn hóa
Di tích là những bằng chứng vật chất có ý nghĩa quan trọng, minh chứng về lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc
Di tích giúp cho con người biết được cội nguồn của dân tộc mình, hiểu về truyền thống lịch sử, đặc trưng văn hóa của đất nước và do
đó có tác động ngược trở lại tới việc hình thành nhân cách con người Việt Nam hiện đại Đây cũng chính là nguồn tài nguyên du lịch vô cùng quan trọng, sự độc đáo, phong phú, đa dạng
1.1.4 Bảo tồn các di tích lịch sử văn hóa
Trang 8Bảo tồn di tích với tư cách là một bộ môn khoa học, hoạt động với mục đích cao cả là giữ gìn, bảo lưu các tài sản văn hóa có giá trị của những thời đại đã lùi vào dĩ vãng Song, bên cạnh đó, với cách nhìn nhận về sự lưu truyền giá trị công năng của di tích, sự gìn giữ môi trường thiên nhiên được tạo hóa ban cho, hoạt động bảo tồn di tích còn góp sức nuôi dưỡng cuộc sống đương đại, đặc biệt là trong lĩnh vực văn hóa tinh thần, để rồi tiếp tục chuyển giao cho các giá trị
ấy cho thế hệ mai sau
1.2 Quản lý Nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa
1.2.1 Sự cần thiết quản lý Nhà nước đối với di tích lịch sử - văn hóa
Thứ nhất: đây là hoạt động thiết thực giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao ý thức dân tộc và niềm tự hào truyền thống lịch sử của dân tộc
Thứ hai: tạo ra nền móng vững chắc cho việc xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội, tạo nguồn lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển Thứ ba: tạo cơ sở vững chắc để văn hóa được giao lưu, tiếp biến và
là điều kiện đảm bảo cho dân tộc ta, hội nhập, hợp tác và phát triển
1.2.2 Yêu cầu quản lý Nhà nước đối với di tích lịch sử - văn hóa
Một, góp phần xây dựng môi trường xã hội tốt đẹp, lành mạnh Hai, phục vụ mục tiêu giáo dục, hình thành các nhân cách văn hóa, nguồn nhân lực có chất lượng đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế
Ba, quản lý hoạt động bảo tồn di sản văn hóa là để giữ gìn lâu dài các giá trị văn hóa tiêu biểu của đất nước
Bốn, quản lý các hoạt động bảo tồn phải căn bản dựa trên mục tiêu phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội
1.2.3 Nội dung quản lý Nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa
Điều 54 Luật di sản cũng quy định Nội dung quản lý nhà nước về
di sản văn hóa bao gồm:
1 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa;
Trang 92 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật
di sản chưa thực sự đi vào thực chất, còn nặng về giấy tờ, thủ tục
Sự giao lưu quốc tế rộng rãi trên cơ sở của phát triển kinh tế toàn cầu cũng có những tác động không nhỏ tới lĩnh vực văn hóa đặc biệt là sự tồn vong của các giá trị của di tích lịch sử - văn hóa
Tiểu kết chương 1
Luận văn đã áp dụng khung lý luận về công tác quản lý Nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa nhằm khái quát thực trạng công tác quản lý Nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh
Trang 10Đắk Lắk nhằm đưa ra những tồn tại, hạn chế cũng như thành tựu đạt được trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử
- văn hóa
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 2.1 Tổng quan về hệ thống di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
2.1.1 Khái quát địa bàn nghiên cứu
Đắk Lắk nằm ở trung tâm cao nguyên Nam Trung Bộ, có 14 đơn vị hành chính Lắk gồm 01 thành phố, 1 thị xã và 13 huyện (với
184 xã, phường và thị trấn)
Tỉnh Đắk Lắk hình thành trên cơ sở một vùng đất lâu đời, có con người sinh sống từ thời nguyên thủy và trải qua nhiều thay đổi
về cương vực qua các thời kỳ lịch sử Cấu tạo địa hình Đắk Lắk có
sự hòa hợp của nhiều sông suối xen lẫn núi đồi, ao hồ, ghềnh thác và những khu vực rừng nguyên sinh tạo nên nhiều cảnh quan hấp dẫn Thêm vào đó, Đắk Lắk còn là nơi ẩn chứa nhiều nét đặc thù về giá trị văn hóa cộng đồng của cư dân bản địa sinh sống tại đây và những di tích kiến trúc cổ ghi lại dấu ấn của lịch sử và phong trào cách mạng của thế hệ cha anh đi trước Chính từ các đặc điểm lịch sử, con người
mà Đắk Lắk đã sở hữu một hệ thống di tích lịch sử - văn hóa đa dạng, sinh động, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc cũng như tài nguyên thiên nhiên thơ mộng, hùng vĩ
2.1.2 Hệ thống di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
Tính đến năm 2016, Ban Quản lý di tích tỉnh đã kiểm kê được
60 di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, kiến trúc nghệ thuật trên địa bàn toàn tỉnh, với 24 di tích đã xếp hạng (trong đó có
01 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 16 di tích cấp quốc gia và 07 di tích cấp tỉnh) và 36 di tích tiềm năng có đầy đủ yếu tố để lập hồ sơ khoa học trình cấp có thẩm quyền công nhận xếp hạng di tích
2.1.3 Hiện trạng một số di tích lịch sử - văn hóa tại tỉnh Đắk Lắk
Trang 11- Di tích 04 Y Ngông được Bộ Văn hóa Thông tin (cũ) ký quyết
định công nhận di tích cấp quốc gia ngày 26/01/1994 Hiện nay Trung tâm Quản lý Di tích quản lý khuôn viên của di tích này với tổng diện tích là 55.770 m2
- Nhà đày Buôn Ma Thuột đã trải qua hơn 70 năm tồn tại, với
nhiều mục đích sử dụng khác nhau vì vậy cảnh quan và cơ sở vật chất cũng có những thay đổi, xuống cấp Nhà Đày Buôn Ma Thuột
đã qua hai lần trùng tu vào các năm 1992 và 2006 nhưng nhiều hạng mục sau khi được trùng tu đã xuống cấp, hư hại
- Đồn điền CADA được xếp hạng di tích quốc gia ngày
25/01/1999 Hiện nay công ty cà phê Phước An quản lý và phát huy giá trị của di tích
- Di tích Hang đá Đăk Tuôr được công nhận là di tích lịch sử
cấp quốc gia ngày 03/08/1991 Di tích được UBND xã Čư Pui quản
lý với tổng diện tích của dự án trùng tu là 15 ha
- Đình Lạc Giao do Trung tâm Quản lý Di tích trực tiếp quản lý
với tổng diện tích 2500m2 Ngoài sự quản lý của Trung tâm Quản lý
Di tích, Đình còn có ban Tế lễ gồm các cụ bô lão của làng Lạc Giao Nhân dịp 30 năm giải phóng Buôn Ma Thuột ngày 10/3/2005, UBND tỉnh Đắk Lắk đã cấp kinh phí cho Sở Văn hóa – Thông tin Đắk Lắk trùng tu tôn tạo cho di tích đình Lạc Giao như hiện nay
- Tháp Yang Prong được công nhận là di tích kiến trúc nghệ
thuật cấp quốc gia ngày 3/8/1991 Từ đó tới nay đã trải qua 02 lần trùng tu (năm 2001 và 2013)
- Hồ Lắk được công nhận là di tích danh lam thắng cảnh cấp
quốc gia vào ngày 11/5/1993 Trong số các di tích được công nhận là
di tích cấp quốc gia, hồ Lăk là di tích bị xâm hại nghiêm trọng nhất
Hồ Lăk hiện nay đang thuộc quyền quản lý và khai thác của 03 đơn vị: + Ban Quản lý rừng lịch sử văn hoá di tích hồ Lăk
+ Công ty cổ phần Du lịch Đắk Lắk
+ Thị trấn Liên Sơn