Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)

Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện EA HLEO, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

ĐẮK LẮK, NĂM 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤU THẦU TRONG

ĐẦU TƯ XÂY DỰNG BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN EA H’LEO, TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN HOÀNG QUY

ĐẮK LẮK, NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan:

Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân tôi, được

thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Hoàng Quy

Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và do tôi thực hiện Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác trong phạm vị hiểu biết của tôi

Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Đắk Lắk, ngày 15 tháng 6 năm 2017

T C GI

Nguyễn Ngọc Hưng

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến Ủy Ban nhân dân huyện

Ea H’leo - tỉnh Đắk Lắk, Ban Quản lý dự án xây dựng huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk và các đồng nghiệp đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa đào tạo

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể quý thầy, cô giảng dạy chương trình thạc sỹ Quản lý Công, những người đã truyền đạt cho tôi những kiến thức hữu ích về quản lý nhà nước, đó là cơ sở giúp tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc, lời chúc sức khỏe đến TS Nguyễn Hoàng Quy, người đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn Những góp ý, chỉ bảo của thầy không chỉ giúp tôi hoàn thành luận văn mà còn là kinh nghiệm trong công tác của tôi sau này

Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình đã luôn tạo điều kiện tốt nhất về mặt tinh thần cho tôi yên tâm học tập, những học viên khóa

20 chuyên ngành Quản lý Công đã luôn quan tâm, chia sẻ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập

Do thời gian có hạn cũng như kinh nghiệm nghiên cứu chưa nhiều, nên luận văn không tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy, cô và anh chị học viên

Trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

Trang Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, các hình vẽ, đồ thị

MỞ ĐẦU

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤU

THẦU TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG BẰNG NGUỒN VỐN

1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về đấu thầu ……… ……… 34

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤU

THẦU TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG BẰNG NGUỒN VỐN

NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN EA H’LEO, TỈNH ĐẮK

xây dựng từ nguồn vốn ngân sách ở huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk,

trong thời gian qua……… 67

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

ĐẤU THẦU TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG BẰNG NGUỒN VỐN

NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN EA H’LEO, TỈNH ĐẮK

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

2 BQLD DA XD Ban Quản lý dự án xây dựng

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.1 Công tác triển khai phê duyệt dự án đầu tư xây dựng

Bảng 2.2 Tình hình triển khai thực hiện dự án năm 2013 - 2016 45

Bảng 2.3 Công tác quyết toán dự án hoàn thành năm 2013 - 2016 47

Bảng 2.4 Tình hình thực hiện đấu thầu trong đầu tư xây dựng

công trình năm 2013 - 2016 tại Ban Quản lý dự án xây dựng huyện

Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk

62

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Trang

Biểu đồ 2.1 Tỷ lệ % các nguồn vốn triển khai phê duyệt đầu tư

xây dựng trên địa bàn huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn

2013 - 2016

44

Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ % các nguồn vốn triển khai thực hiện dự án trên

địa bàn huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2013 - 2016

46

Sơ đồ 2.1 Tổ chức quản lý của UBND huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk

Lắk

48

Sơ đồ 2.2 Bộ máy quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây

dựng công trình từ nguồn vốn ngân sách tại huyện Ea H’leo, tỉnh

Đắk Lắk

53

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Trong đầu tư xây dựng công trình của nhà nước thường tính cạnh tranh không cao Nhà nước thường đầu tư vào những nơi mà lợi ích kinh tế xã hội nói chung được coi trọng hơn lợi ích kinh tế Vì vậy, môi trường cạnh tranh trong đầu tư xây dựng công trình của nhà nước nhìn chung thường ít khốc liệt

và thiếu minh bạch Tuy nhiên, nếu thiếu vắng sự cạnh tranh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động đầu tư xây dựng công trình Nhà nước cần phải tạo ra một môi trường cạnh tranh thực chất trong lĩnh vực đầu tư xây dựng công trình để tạo điều kiện nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư xây dựng Trong những năm qua nhà nước đã giành hàng chục ngàn tỷ đồng mỗi năm cho đầu tư xây dựng cơ bản, chiếm tỷ trọng lớn và giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ hoạt động đầu tư của nền kinh tế Việt Nam Vì vậy việc quản lý hiệu quả vốn trong đầu tư xây dựng cơ bản rất khó khăn, phức tạp Ở nước ta hiệu quả đầu tư xây dựng cơ bản của nhà nước còn thấp thể hiện như: đầu tư sai, đầu tư khép kín, đầu tư dàn trải, thất thoát, lãng phí, tiêu cực, tham nhũng, Trong các khía cạnh của đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tác giả đi sâu vào nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách vì:

Với mục đích nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nâng cao vai trò quản lý nhà nước về công tác đấu thầu thông qua hoạt động đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước và việc tổ chức đấu thầu, triển khai thực hiện

dự án, thực hiện công tác đấu thầu trong môi trường cạnh tranh lành mạnh sẽ giúp tiết kiệm một khoản chi cho ngân sách nhà nước

Thông qua hoạt động mua bán, cách thức đấu thầu chúng ta lựa chọn được nhà thầu đủ kinh nghiệm và năng lực để thực hiện công tác theo yêu cầu của bên mời thầu Đồng thời, nhà thầu cũng phải có các giải pháp khả thi để

thực hiện công việc và bảo đảm giá trúng thầu không vượt giá gói thầu được duyệt Cuộc đấu thầu phải dựa trên nguyên tắc đảm bảo sự công bằng trong cách xem xét, đánh giá các hồ sơ dự thầu của các nhà thầu tham gia đấu thầu; công bằng trong đấu thầu là khá rộng, liên quan và phụ thuộc vào nhiều yếu

tố, đó cũng là cơ sở để lựa chọn nhà thầu trúng thầu Nếu quá trình lựa chọn nhà thầu để thực hiện thi công công trình không theo quy định, thực hiện không chặt chẽ sẽ dẫn đến lựa chọn nhà thầu sai quy định, gây thất thoát, lãng phí, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng công trình

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng thất thoát lãng phí trong quản lý đầu tư xây dựng công trình với nhiều lý do, nhưng cơ bản nhất là vai trò quản lý nhà nước trong lĩnh vực này còn nhiều hạn chế, nhất là trong việc định ra các quy định cơ chế chính sách về đầu tư xây dựng cơ bản cũng như vấn đề tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa ở lĩnh vực này

Với mục tiêu công nghiệp hóa hiện đại hóa thì nhu cầu đầu tư vào lĩnh vực xây dựng cơ bản ngày càng tăng, cùng với việc đầu tư mạnh vào các lĩnh vực an ninh quốc phòng, nâng cấp cơ sở hạ tầng bằng các nguồn vốn vay của nước ngoài làm cho nợ công của nước ta tăng cao

Từ những lý do nêu trên và từ tầm quan trọng của công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu xây dựng cơ bản, nhằm ngăn chặn hiện tượng tham nhũng, lãng phí, thất thoát, góp phần ổn định phát triển kinh tế xã

hội nên tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư

xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk” để làm cơ sở nghiên cứu của luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn

Quản lý nhà nước đối với công tác đấu thầu đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước đang là vấn đề quan tâm của dư luận cũng như các nhà nghiên cứu khoa học Hiện nay, những đề tài, công trình

nghiên cứu đề cập đến quản lý nhà nước trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước nói chung và quản lý nhà nước về công tác đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước nói riêng đã được đề cập đến qua những nghiên cứu như:

- Doãn Trung Thông (2003), Hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu

các công trình đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, thực tiễn đài truyền hình Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Quản lý Công, Học viện

hành chính Quốc gia

- Nguyễn Thị Bích Liên (2007), Quản lý nhà nước nhằm chống thất

thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn ngân sách nhà nước, Luận văn

Thạc sĩ Quản lý Công, Học viện hành chính Quốc gia

- Trần Thanh Bình (2012), Quản lý nhà nước đối với công tác đấu thầu

các công trình xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Hà Đông, Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Quản lý Công, Học viện hành chính Quốc

gia

- Nguyễn Ngọc Thành (2015), Quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu

các công trình giao thông ở Ban quản lý dự án phát triển giao thông nông thôn Hà Tĩnh, Luận văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế Chương trình định hướng

thực hành, Đại học Kinh tế

Các đề tài nghiên cứu đã đưa ra được những nội dung quản lý nhà nước

về đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tuy nhiên chưa hoàn thiện theo xu thế phát triển chung của việc cải cách đổi mới Luật Đấu thầu (2005) bằng Luật Đấu thầu (2013)

Quản lý nhà nước về đấu thầu theo Luật Đấu thầu (2013) đã đưa ra được nhiều vấn đề còn tồn tại Nhưng để áp dụng Luật vào thực tiễn còn phải chờ các Thông tư, Nghị định hướng dẫn làm rõ

Quản lý nhà nước về đấu thầu cả nước nói chung và quản lý nhà nước về đấu thầu trên địa bàn huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk nói riêng chưa được đề cập đến trong các công trình nghiên cứu khoa học tại huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk; vì vậy luận văn là công trình nghiên cứu khoa học đầu tiên nhằm hệ thống hóa, toàn diện và cụ thể, không trùng lặp với các công trình nghiên cứu

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Xác định và hệ thống các khái niệm liên quan đến vấn đề quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách dựa trên

tư tưởng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước

Khảo sát, thu thập tài liệu liên quan đến đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách; làm rõ các ưu điểm, hạn chế và tìm ra nguyên nhân

Đưa ra các phương hướng và giải pháp nâng cao và hoàn thiện hơn về quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây

dựng bằng nguồn vốn ngân sách

- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu quản lý nhà nước về đấu thầu đầu

tư xây dựng của cấp huyện Luận văn chỉ khảo sát thực tiễn ở huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk, thời gian khảo sát từ năm 2013 - 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận:

Trên cơ sở vận dụng chủ trương đường lối chính sách của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, về đầu tư xây dựng, các văn bản pháp lý về đầu tư xây dựng, đấu thầu trong đầu tư xây dựng

- Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp duy vật biện chứng, kết hợp các phương pháp: Thống kê, phân tích tổng hợp, so sánh số liệu giữa các năm, kế thừa có chọn lọc từ các bài báo, báo cáo phân tích thực trạng để từ đó rút ra nhận xét cũng như đánh giá tính hiệu quả của quá trình nghiên cứu

Vận dụng các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, Chính phủ, các Bộ ngành, UBND các cấp về quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách

Phương pháp thu nhập số liệu: Số liệu được thống kê thu thập qua các năm 2013 - 2016 trong lĩnh vực đầu tư xây dựng trên địa bàn huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk

Sử dụng một số tài liệu trong nước đã công bố liên quan đến luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về lý luận: Phân tích mối quan hệ giữa chủ thể, khách thể và đối tượng

quản lý; đưa ra mục tiêu, phương pháp và các công cụ quản lý; hệ thống hóa nội dung quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách cấp huyện

- Về thực tiễn: Tìm hiểu kinh nghiệm quốc tế về đấu thầu từ đó rút ra các vấn

đề có thể nghiên cứu ở Việt Nam trong quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà; làm rõ thực trạng quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk Đưa ra phương hướng và hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách

7 Kết cấu luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng

bằng nguồn vốn ngân sách

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng

bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư

xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách

1.1.1 Đầu tư xây dựng bằng vốn ngân sách

1.1.1.1 Khái niệm về đầu tư

Đầu tư có ý nghĩa khác nhau trong tài chính và kinh tế học Trong kinh

tế học, đầu tư có liên quan đến tiết kiệm và trì hoãn tiêu thụ Đầu tư có liên quan đến nhiều khu vực của nền kinh tế, chẳng hạn như quản lý kinh doanh

và tài chính dù là cho hộ gia đình, doanh nghiệp, hoặc chính phủ

Trong tài chính, đầu tư là đặt tiền vào một tài sản với kỳ vọng của vốn đánh giá cao, thường là trong tương lai dài hạn Điều này có thể được hoặc không được hỗ trợ bởi nghiên cứu và phân tích Hầu hết hoặc tất cả các hình thức đầu tư liên quan đến một số hình thức rủi ro, chẳng hạn như đầu tư vào cổ phần, bất động sản, thậm chí các chứng khoán lãi suất cố định mà có thể, ngoài những điều khác, rủi ro lạm phát [10]

Ngược lại, bỏ tiền vào một cái gì đó với một niềm hy vọng của lợi ích ngắn hạn, có hoặc không có phân tích kỹ lưỡng, là cờ bạc hay đầu cơ Thể loại này sẽ bao gồm hầu hết các dạng của phát sinh, kết hợp một yếu tố rủi ro không là ngôi nhà dài hạn đối với tiền, và đặt cược vào con ngựa Nó cũng sẽ bao gồm mua, ví dụ, một cổ phần công ty với hy vọng một lợi ích ngắn hạn

mà không có ý định giữ nó trong thời gian dài Theo giả thuyết thị trường hiệu quả, tất cả các đầu tư có rủi ro ngang nhau sẽ có cùng tỷ lệ thu hồi vốn

dự kiến: đó là để nói rằng có một sự đánh đổi giữa rủi ro và hoàn vốn kỳ vọng Nhưng điều đó không ngăn cản một người đầu tư trong các tài sản rủi

ro trong dài hạn với hy vọng được hưởng lợi từ sự đánh đổi này Việc sử dụng phổ biến thuật ngữ đầu tư để mô tả đầu cơ cũng đã có một ảnh hưởng trong đời sống thực tế nữa: nó làm giảm khả năng của nhà đầu tư phân biệt đầu tư

và đầu cơ, giảm nhận thức của nhà đầu tư về rủi ro liên quan đến đầu cơ, tăng vốn dành cho đầu cơ và giảm vốn khả dụng để đầu tư

1.1.1.2 Khái niệm về đầu tư công

Việc gia tăng vốn xã hội được gọi là đầu tư công Việc tăng vốn xã hội thuộc chức năng của chính phủ, vì vậy đầu tư công thường được đồng nhất với đầu tư mà chính phủ thực hiện Đầu tư công bao gồm: Đầu tư từ ngân

sách (phân cho các Bộ ngành Trung ương, các địa phương); Đầu tư theo các chương trình hỗ trợ có mục tiêu (thường là các chương trình mục tiêu trung

và dài hạn), cũng được thông qua trong kế hoạch ngân sách hằng năm, tín

dụng đầu tư (vốn cho vay) của Nhà nước có mức độ ưu đãi nhất định; Đầu tư

của các doanh nghiệp Nhà nước, mà phần vốn quan trọng của doanh nghiệp

có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước [10]

Khái niệm “đầu tư công” còn được hiểu là việc sử dụng nguồn vốn Nhà

nước để đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội không nhằm mục đích kinh doanh như: Chương trình mục tiêu, dự án phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh; các dự án đầu tư không có điều kiện xã hội hoá thuộc các lĩnh vực kinh

tế, văn hoá, xã hội, y tế, khoa học, giáo dục, đào tạo, ; chương trình mục tiêu, dự án phục vụ hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, kể cả việc mua sắm, sửa chữa tài sản

cố định bằng vốn sự nghiệp; các dự án đầu tư của cộng đồng dân cư, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp được hỗ trợ từ vốn nhà nước theo quy định của pháp luật; chương trình mục tiêu, dự án đầu

tư công khác theo quyết định của Chính phủ [10]

Hiện tại đầu tư công vẫn được quan niệm một cách khá đơn giản: nó bao gồm tất cả các khoản đầu tư do chính phủ và các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước tiến hành Đầu tư công được xét không phải từ góc độ mục đích mà từ góc độ tính sở hữu của nguồn vốn dùng để đầu tư Đầu tư công là đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành, bao gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước, vốn đầu tư phát triển của các doanh nghiệp nhà nước và các vốn khác do nhà nước quản lý Đây là cách hiểu phổ biến hơn cả và cũng là đối tượng của chính sách đầu tư của Nhà nước hiện nay

Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự

án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu tư vào các chương trình,

dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội [22]

1.1.1.3 Nguồn vốn nguồn vốn đầu tư xây dựng

+ Vốn đầu tư

Vốn đầu tư trong nền kinh tế thị trường, việc tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định là điều kiện quyết định đến sự tồn tại của mọi chủ thể kinh tế, để thực hiện được điều này, các tác nhân trong nền kinh

tế phải dự trữ tích luỹ các nguồn lực Khi các nguồn lực này được sử dụng vào quá trình sản xuất để tái sản xuất ra các tài sản cố định của nền kinh tế thì

nó trở thành vốn đầu tư

Vậy vốn đầu tư chính là tiền tích luỹ của xã hội của các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ là vốn huy động của dân và vốn huy động từ các nguồn khác, được đưa vào sử dụng trong quá trình tái sản xuất xã hội nhằm duy trì tiềm lực sẵn có và tạo tiềm lực mới cho nền sản xuất xã hội [10]

+ Vốn đầu tư xây dựng cơ bản

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản là toàn bộ những chi phí để đạt được mục đích đầu tư bao gồm chi phí cho việc khảo sát thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán [11] Vốn đầu tư xây dựng cơ bản được hình thành từ các nguồn sau:

Nguồn vốn trong nước là nguồn vốn có vai trò quyết định tới sự phát

triển kinh tế của đất nước, nguồn này chiếm tỷ trọng lớn Từ vốn tín dụng đầu

tư (do ngân hàng đầu tư phát triển và quỹ hỗ trợ phát triển quản lý) gồm:

Vốn của nhà nước chuyển sang, vốn huy động từ các đơn vị kinh tế và các tầng lớp dân cư, dưới các hình thức, vốn vay dài hạn của các tổ chức tài chính tín dụng quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài và từ vốn của các đơn vị sản xuất kinh doanh, dịch vụ thuộc các thành phần kinh tế khác [13]

Vốn nước ngoài có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình đầu tư xây dựng cơ bản và sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Nguồn này bao gồm: Vốn viện trợ của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (WB), Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB), các tổ chức chính phủ như JBIC (OECF), các tổ chức phi chính phủ (NGO), gọi chung là nguồn vốn ODA [13]

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thông qua hình thức 100% vốn nước ngoài, liên doanh, hợp đồng - hợp tác kinh doanh

Nội dung của vốn đầu tư xây dựng cơ bản là các khoản chi phí gắn liền

với hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản, nội dung này bao gồm [11]:

- Vốn cho xây dựng và lắp đặt;

- Vốn cho hoạt động chuẩn bị xây dựng và chuẩn bị mặt bằng;

- Những chi phí xây dựng công trình, hạng mục công trình, nhà xưởng, văn phòng làm việc, nhà kho, bến bãi, …;

- Chi phí cho công tác lắp đặt máy móc, trang thiết bị vào công trình và hạng mục công trình;

- Chi phí để hoàn thiện công trình

Tuỳ theo từng mục đích mà người ta phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản thành các tiêu thức khác nhau Nhưng nhìn chung các cách phân loại này, đều phục vụ cho công tác quản lý tốt hơn đối với hoạt động đầu tư xây dựng

cơ bản như sau: Gồm vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng đầu tư, vốn của các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ; vốn vay nước ngoài, vốn hợp tác liên doanh với nước ngoài; vốn của dân Mức độ huy động của từng nguồn vốn, vai trò của từng nguồn để từ đó đưa ra các giải pháp huy động và sử dụng nguồn vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản có hiệu quả hơn

Vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản có các hình thức đầu tư như: vốn đầu tư xây dựng mới, vốn đầu tư khôi phục, vốn đầu tư mở rộng đổi mới trang thiết

bị Theo cách này cho ta thấy, cần phải có kế hoạch bố trí nguồn vốn cho đầu

tư xây dựng cơ bản như thế nào cho phù hợp với điều kiện thực tế và tương lai phát triển của các ngành, các cơ sở

Theo nội dung kinh tế [19]:

- Vốn cho xây dựng lắp đặt;

- Vốn cho mua sắm máy móc thiết bị;

- Vốn kiến thiết cơ bản khác

Như vậy hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản có vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia nói chung và các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng Để phân tích cụ thể vai trò hoạt động này chúng ta phải

sử dụng các chỉ tiêu phản ánh kết quả và hiệu quả của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản

1.1.1.4 Khái niệm về ngân sách nhà nước, các thuật ngữ về ngân sách

Ngân sách nhà nước, hay ngân sách chính phủ, là một phạm trù kinh tế

và phạm trù lịch sử; là một thành phần trong hệ thống tài chính Thuật ngữ

“Ngân sách nhà nước” được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở

mọi quốc gia Song quan niệm về ngân sách nhà nước lại chưa thống nhất, người ta đã đưa ra nhiều định nghĩa về ngân sách nhà nước tùy theo các trường phái và các lĩnh vực nghiên cứu Các nhà kinh tế Nga quan niệm: Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của quốc gia

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước

có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của

Nhà nước [24]

Vốn nhà nước bao gồm vốn ngân sách nhà nước; công trái quốc gia, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ; vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp; vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; vốn tín dụng do Chính phủ bảo lãnh; vốn vay được bảo đảm bằng tài sản của Nhà nước; vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước; giá trị quyền sử dụng đất [21]

Sự hình thành và phát triển của ngân sách nhà nước gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phương thức sản xuất của cộng đồng và nhà nước của từng cộng đồng Nói cách khác, sự ra đời của nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của ngân sách nhà nước

Ngân sách trung ương là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm

vụ chi của cấp trung ương Ngân sách địa phương là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ

tầng kinh tế - xã hội; đường giao thông, hạ tầng đô thị, các công trình cho giáo dục - văn hoá xã hội, quản lý Nhà nước, [10]

1.1.2 Đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng vốn ngân sách

1.1.2.1 Khái niệm về đấu thầu

Đấu thầu là một quá trình chủ đầu tư (CĐT) lựa chọn được một nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của mình theo quy định của luật pháp Trong nền

kinh tế thị trường, người mua tổ chức đấu thầu để người bán (các nhà thầu)

cạnh tranh nhau Mục tiêu của người mua là có được hàng hóa và dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kỹ thuật, chất lượng và chi phí thấp nhất Mục đích của nhà thầu là giành được quyền cung cấp hàng hóa dịch vụ đó với giá đủ bù đắp các chi phí đầu vào và đảm bảo mức lợi nhuận cao nhất có thể [9]

1.1.2.2 Khái niệm đấu thầu xây dựng

Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế [21]

Đấu thầu xây dựng là đấu thầu các công việc có liên quan đến xây dựng công trình và các hạng mục công trình nhằm lựa chọn ra nhà thầu xây dựng

có thể đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật của công việc với mức chi phí hợp lý nhất [18]

1.1.2.3 Các khái niệm liên quan trong đấu thầu

Chủ đầu tư là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức được giao thay mặt chủ

sở hữu vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lý quá trình thực hiện dự án [21] Bên mời thầu là cơ quan, tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực hiện các hoạt động đấu thầu, bao gồm: Chủ đầu tư hoặc tổ chức do chủ đầu tư

quyết định thành lập hoặc lựa chọn; Chủ đầu tư là cơ quan, tổ chức, cá nhân

sở hữu vốn, vay vốn hoặc được giao trực tiếp quản lý, sử dụng vốn để thực hiện hoạt động đầu tư xây dựng; Đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng nguồn vốn mua sắm thường xuyên; Đơn vị mua sắm tập trung; Cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức trực thuộc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền lựa chọn [21]

Hồ sơ mời thầu là toàn bộ tài liệu sử dụng cho hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, bao gồm các yêu cầu cho một dự án, gói thầu, làm căn

cứ để nhà thầu, nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu tổ chức

đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư [21]

Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định Ở giai đoạn chuẩn

bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng

hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng [23]

Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế Công trình xây dựng bao gồm công trình dân dụng, công trình công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình khác [23]

Hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất là toàn bộ tài liệu do nhà thầu, nhà đầu tư lập và nộp cho bên mời thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu [21]

Các hình thức lựa chọn nhà thầu: Đấu thầu rộng rãi; Đấu thầu hạn chế; Chỉ định thầu; Chào hàng cạnh tranh; Tự thực hiện; Các hình thức lựa chọn nhà thầu được áp dụng trong nội dung phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu tùy thuộc vào đặc thù nguồn vốn và hạn mức giá gói thầu được quy định theo Luật Đấu thầu

Các phương thức lựa chọn nhà thầu: Phương thức một giai đoạn một túi

hồ sơ; phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ; phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ; phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ [19]

+ Phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ

- Nhà thầu, nhà đầu tư nộp hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất gồm đề xuất về

kỹ thuật và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

- Việc mở thầu được tiến hành một lần đối với toàn bộ hồ sơ dự thầu, hồ

sơ đề xuất

+ Phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ

- Nhà thầu, nhà đầu tư nộp đồng thời hồ sơ đề xuất về kỹ thuật và hồ sơ

đề xuất về tài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu

- Việc mở thầu được tiến hành hai lần Hồ sơ đề xuất về kỹ thuật sẽ được

mở ngay sau thời điểm đóng thầu Nhà thầu, nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu về

kỹ thuật sẽ được mở hồ sơ đề xuất về tài chính để đánh giá

+ Phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ

Phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ được áp dụng trong trường hợp đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp có quy mô lớn, phức tạp

Trong giai đoạn một, nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật, phương án tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu nhưng chưa có giá dự thầu Trên cơ sở

trao đổi với từng nhà thầu tham gia giai đoạn này sẽ xác định hồ sơ mời thầu

giai đoạn hai

Trong giai đoạn hai, nhà thầu đã tham gia giai đoạn một được mời nộp

hồ sơ dự thầu Hồ sơ dự thầu bao gồm đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu giai đoạn hai, trong đó có giá dự thầu

và bảo đảm dự thầu

+ Phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ

Giai đoạn một, nhà thầu nộp đồng thời hồ sơ đề xuất về kỹ thuật và hồ

sơ đề xuất về tài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Hồ sơ đề xuất về kỹ thuật sẽ được mở ngay sau thời điểm đóng thầu Trên cơ sở đánh giá đề xuất về kỹ thuật của các nhà thầu trong giai đoạn này sẽ xác định các nội dung hiệu chỉnh về kỹ thuật so với hồ sơ mời thầu và danh sách nhà thầu đáp ứng yêu cầu được mời tham dự thầu giai đoạn hai Hồ sơ đề xuất về tài chính sẽ được mở ở giai đoạn hai

Giai đoạn hai, các nhà thầu đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn một được mời nộp hồ sơ dự thầu Hồ sơ dự thầu (HSDT) bao gồm đề xuất về kỹ thuật

và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu giai đoạn hai tương ứng với nội dung hiệu chỉnh về kỹ thuật Trong giai đoạn này, hồ sơ đề xuất

về tài chính đã nộp trong giai đoạn một sẽ được mở đồng thời với hồ sơ dự thầu giai đoạn hai để đánh giá [21]

1.1.2.4 Sự cần thiết khách quan thực hiện đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách

Việc đầu tư ngân sách của các nước trên thế giới nói chung cũng như Việt Nam nói riêng, Chính phủ đều phải đầu tư xây dựng và phát triển cơ sở

hạ tầng, kỹ thuật nhằm nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân, cho đất nước

Xây dựng công trình là một trong những khâu quan trọng của một dự án,

để xây dựng được một công trình đáp ứng tốt các đòi hỏi về kỹ thuật, chất lượng, thời gian thực hiện, tiết kiệm chi phí và hạn chế tới mức thấp nhất những tranh chấp có thể gây thiệt hại về vật chất hoặc về uy tín của các bên hữu quan thì ngày nay Đối với các dự án lớn, phức tạp, dự án của các công ty nhiều chủ sở hữu và đặc biệt là các dự án thuộc khu vực nhà nước, dự án có

sự tài trợ của quốc tế thì việc xây dựng công trình qua đấu thầu là cách duy nhất để tránh những sơ hở, sai lầm có thể gây thiệt hại về vật chất và uy tín cho các bên có liên quan

Trên thế giới việc xây dựng công trình không chỉ eo hẹp trong một quốc gia mà nó còn phải được sự giúp đỡ về khảo sát thiết kế, thi công xây dựng, của các nước khác tiên tiến hơn, đảm bảo hơn Do vậy nếu không có phương thức đấu thầu thì không thể tìm kiếm được các nhà thầu phù hợp cho bất kỳ một nước nào khi mà dự án đó vượt ra khỏi tầm kiểm soát cũng như xây dựng của quốc gia

Trước tình hình quản lý trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách có nhiều yếu kém, thất thoát lãng phí như vậy, nền kinh tế nước ta khi chuyển sang nền kinh tế thị trường dưới tác động của các quy luật kinh tế như quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị, quy luật cung cầu, muốn cho các công trình xây dựng trở thành hàng hoá trên thị trường và tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước về đầu tư xây dựng công trình, cải tiến công tác đơn giá dự toán, chống lãng phí, thất thoát, tham nhũng, tiêu cực thì việc thực hiện phương thức đấu thầu xây dựng công trình là một đòi hỏi cấp thiết,

là một hướng tích cực có nhiều ưu thế hơn hẳn phương thức giao thầu theo kế hoạch trước đây của chúng ta Cần phải nhìn nhận một cách đúng đắn rằng đấu thầu là một phương pháp hình thành từ sự kết hợp nhuần nhuyễn và tinh

tế giữa các yếu tố pháp lý, kỹ thuật và tài chính với các nguyên lý của khoa

học quản lý tổ chức, với tính chất là một phương pháp phổ biến có hiệu quả cao, đấu thầu ngày càng được nhìn nhận như một điều kiện thiết yếu để đảm bảo thành công cho các nhà đầu tư dù họ thuộc khu vực nhà nước hay tư nhân, dù họ đầu tư ở trong nước hay nước ngoài [4]

1.1.2.5 Vai trò và ý nghĩa của đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách

Đấu thầu là một hoạt động của nền kinh tế thị trường, nó tuân theo các quy luật khách quan của thị trường như quy luật cung - cầu, quy luật giá cả - giá trị Thông qua hoạt động đấu thầu, Bên mua thầu (BMT) có nhiều cơ hội để lựa chọn những người bán phù hợp với mình, mang lại hiệu quả cao nhất - xứng với giá trị của đồng tiền mà người mua sẵn sàng bỏ ra Đồng thời Nhà thầu (NT) có nhiều cơ hội để cạnh tranh nhằm đạt được các hợp đồng, có thể cung cấp các hàng hóa sản xuất ra, cung cấp các kiến thức mà mình có hoặc các dịch vụ mà mình có khả năng đáp ứng nhằm tối đa hóa lợi nhuận [9]

Qua các năm tổ chức thực hiện theo phương pháp đấu thầu trong xây lắp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đúc kết, đánh giá được vai trò to lớn của đấu thầu trong quá trình tồn tại và phát triển của việc đầu tư xây dựng nói riêng và toàn bộ các ngành kinh tế nói chung

Thông qua phương thức đấu thầu thể hiện rõ những vấn đề chủ chốt sau:

- Mang lại hiệu quả cao trong quá trình đổi mới cơ chế quản lý đầu tư xây dựng công trình

- Thúc đẩy tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ngành xây dựng, tạo điều kiện ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, đổi mới công nghệ xây dựng

- Thông qua đấu thầu, bắt buộc các nhà thầu phải tự nâng cao năng lực của mình để cạnh tranh thắng thầu

- Thông qua đấu thầu, các nhà thầu tích luỹ được nhiều kinh nghiệm trong sản xuất kinh doanh, nhanh chóng trưởng thành lớn mạnh, hoà nhập vào

các khu vực thế giới tạo tiền đề cho quá trình phát triển của đất nước Việc đẩy mạnh, tự hoàn thiện mình để thực hiện được các yêu cầu cũng như các thông lệ của đấu thầu quốc tế Đó chính là điểm mốc quan trọng trong đầu tư xây dựng công trình để có thể cạnh tranh với các nước khác trên thế giới Tóm lại, đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình là một phương thức quản lý tiên tiến đem lại hiệu quả cao, góp phần thúc đẩy sự tiến bộ Đem lại hiệu quả cao cho nền kinh tế hay cho đất nước Vì thế đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình cần phải được triển khai rộng rãi

+ Vai trò của đấu thầu đối với Chính phủ

Đấu thầu là một công cụ quan trọng giúp Chính phủ quản lý chi tiêu, sử dụng các nguồn vốn của Nhà nước sao cho có hiệu quả và chống thất thoát, lãng phí Đó là những khoản tiền được chi dùng cho đầu tư phát triển cũng như cho mục tiêu duy trì các hoạt động của bộ máy Nhà nước

+ Vai trò của đấu thầu đối với Chủ đầu tư

Thông qua đấu thầu, các CĐT đã lựa chọn được những Nhà thầu đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện các dự án, gói thầu làm thay đổi diện mạo kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của đất nước Hàng loạt các con đường, cây cầu, bến cảng, sân bay, nhà máy điện, xi măng, các công trình cấp nước, thoát nước, dầu khí, đã được xây dựng, góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển

Việc chi tiêu, sử dụng tiền của Nhà nước thông qua đấu thầu sẽ giúp các chủ đầu tư có điều kiện xem xét, quản lý và đánh giá một cách minh bạch các khoản chi tiêu do quá trình đấu thầu phải tuân thủ các quy trình chặt chẽ với

sự tham gia của nhiều bên

Ngoài ra, các CĐT, BMT đã được tăng cường rất nhiều về năng lực, từ chỗ hiểu đấu thầu còn mơ hồ đến nay đã có thể thực hiện công tác đấu thầu thuần thục

+ Vai trò của đấu thầu đối với Nhà thầu

Thông qua đấu thầu, các nhà thầu trong nước từ khi chỉ làm thầu phụ cho các nhà thầu nước ngoài đến nay đã lớn mạnh có thể tham gia đấu thầu cạnh tranh bình đẳng với nhà thầu nước ngoài để dành được các hợp đồng lớn

Hoạt động đấu thầu không chỉ diễn ra trong phạm vi hẹp mà được diễn

ra trên toàn thế giới Các nhà thầu trên thế giới - họ là những người sẵn sàng

và có khả năng tham gia vào tất cả các hoạt động của các quốc gia, thông qua

đó các nhà thầu trong nước học hỏi được kiến thức, kinh nghiệm, công nghệ

Quản lý nhà nước là một dạng quản lý do Nhà nước làm chủ thể, định hướng điều hành, chi phối, … để đạt được mục tiêu kinh tế xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định [8]

Quản lý nhà nước về đấu thầu là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của Nhà nước đối với hoạt động đấu thầu nhằm làm cho hoạt động đấu thầu diễn ra hiệu quả, công bằng, minh bạch và kinh tế nhằm góp phần thực hiện những mục tiêu kinh tế xã hội của đất nước [9]

Cơ quan quản lý đấu thầu ở Việt Nam là Cục quản lý đấu thầu thuộc Bộ

Kế hoạch và đầu tư [21]

1.2.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu các công trình

Luật Đấu thầu (2013) cùng với hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật này đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng đưa hoạt động đấu thầu sử dụng vốn nhà nước dần đi vào nề nếp; góp phần thiết lập môi trường minh bạch, cạnh tranh cho các hoạt động đấu thầu phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo cơ sở để chủ đầu tư lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm, giúp tiết kiệm được nguồn vốn có hạn của nhà nước

Tuy nhiên, trong thời gian qua, hoạt động đấu thầu sử dụng vốn nhà nước cũng bộc lộ một số bất cập; tính chuyên môn, chuyên nghiệp trong hoạt động đấu thầu chưa đồng đều và còn hạn chế ở một số địa phương; chất lượng, hiệu quả thực hiện một số công việc chuẩn bị cho hoạt động đấu thầu chưa cao; vấn đề quản lý sau đấu thầu chưa được thực hiện thường xuyên và quan tâm đúng mức; có tình trạng thông thầu, chỉ định thầu bất hợp lý, kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng, chia nhỏ gói thầu để tạo thuận lợi cho một

số nhà thầu hay đưa vào hồ sơ mời thầu những điều kiện có lợi cho một số nhà thầu tham gia, cố tình không bán hồ sơ thầu cho các nhà thầu có nhu cầu tham gia, gây lãng phí, thất thoát vốn nhà nước, hiệu quả sử dụng vốn không cao

Quá trình thực hiện Luật Đấu thầu cũng bộc lộ một số vướng mắc, hạn chế và bất cập như:

- Các quy định về đấu thầu còn nằm rải rác trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau gây nên tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các văn bản, gây khó khăn trong quá trình quản lý và thực hiện Việc phân cấp cho hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản cho cơ quan nhà nước chưa được quy định cụ thể

- Cơ chế giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động đấu thầu chưa được quy định cụ thể, chặt chẽ Thực tế cho thấy, một số hành vi lách luật hoặc không tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về đấu thầu đã phát

sinh trong thời gian qua nhưng chế tài xử lý chưa mạnh, chưa đầy đủ đối với các bên tham gia hoạt động đấu thầu; cơ chế giải quyết kiến nghị trong đấu thầu chưa hợp lý và chưa rõ ràng trong trường hợp giải quyết tranh chấp tại tòa án

Xuất phát từ tình hình trên, để hoạt động đấu thầu ở Việt Nam diễn ra công bằng, minh bạch, đạt hiệu quả kinh tế, tránh lãnh phí thất thoát, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đấu thầu theo chủ trương của Đảng và Nhà nước thì cần phải có sự quản lý của nhà nước đối với hoạt động đấu thầu nói chung và đấu thầu các công trình đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nói riêng

1.2.3 Nguyên tắc quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách

Hoạt động quản lý là hoạt động chủ quản của con người, hoạt động đó phải tuân theo những nguyên tắc nhất định chi phối những mối quan hệ chủ yếu trong hoạt động quản lý và tổ chức hệ thống quản lý Nguyên tắc quản lý nhà nước về kinh tế là các nguyên tắc chủ đạo, những tiêu chuẩn hành vi mà hoạt động quản lý nhà nước và cơ quan quản lý nhà nước phải tuân thủ trong quá trình quản lý Nguyên tắc quản lý do chủ quan con người tạo ra nhưng không phải đặt ra một cách tùy tiện mà phải trên cơ sở phù hợp với yêu cầu của các quy luật khách quan, phù hợp với các đối tượng quản lý và phải hướng tới thực hiện các mục tiêu của quản lý Trong quản lý nhà nước nói chung, quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu nói riêng có nhiều nguyên tắc quản lý và giữa các nguyên tắc đó đều có quan hệ chặt chẽ với nhau và nằm trong một hệ thống nhất [8]

Nguyên tắc công bằng, minh bạch [4]: Có thể nói đấu thầu là một trong những phương thức kinh doanh có hiệu quả cao Nó góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển, mang lại nhiều lợi ích to lớn cho nền kinh tế Thông qua đấu

thầu, công tác quản lý trong lĩnh vực đầu tư của nhà nước ngày càng được nâng cao, nguồn vốn được sử dụng có hiệu quả, hạn chế được thất thoát, lãng phí Đặc biệt, khi tham gia đấu thầu các doanh nghiệp phải sử dụng mọi biện pháp cạnh tranh để thắng thầu, trong đó có biện pháp giảm giá Trong đấu thầu, bên mua bao giờ cũng muốn có thứ mình cần với giá rẻ nhất Bên bán bao giờ cũng muốn bán nhanh thứ mình có với lợi nhuận cao nhất Vì vậy, nhà nước chỉ phải bỏ ra một khoản tiền ít hơn dự toán để xây dựng công trình,

có như vậy mới đảm bảo tạo ra một sân chơi công bằng, minh bạch, thu hút các nhà thầu có năng lực tham gia cung cấp hàng hóa, dịch vụ, …

Thực tế thời gian qua, ở Việt Nam dù đã có nhiều tiến bộ trong công tác đấu thầu nhưng còn nhiều vấn đề gây khó khăn cho cả bên mời thầu và bên đấu thầu dẫn đến lãng phí, thất thoát vốn Tuy nhiên, đối với thực tiễn hoạt động và hình thức thể hiện thì đấu thầu lại là hình thức có một người mua và nhiều người bán cạnh tranh nhau để nhằm tối đa hoá lợi ích của người mua Người mua sẽ lựa chọn người bán nào đáp ứng một cách tốt nhất các yêu cầu của người mua đặt ra trong trường hợp mà việc xác định tương quan giữa giá

cả với số lượng và chất lượng hàng hóa, dịch vụ Đây là phương thức mua bán được sử dụng phổ biến trong nền kinh tế thị trường

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đấu thầu đang ngày càng hoàn thiện và đồng bộ, góp phần thiết lập môi trường minh bạch, cạnh tranh cho hoạt động đấu thầu, tạo cơ sở cho việc lựa chọn nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm thực hiện các gói thầu sử dụng vốn nhà nước, đem đến hiệu quả cao hơn trong đầu tư công, phòng chống tham nhũng, tiết kiệm không nhỏ cho ngân sách nhà nước

Nguyên tắc thống nhất, ổn định [4]: Cần phải đảm bảo tính thống nhất,

ổn định giữa các cơ quan chức năng trong việc quản lý đấu thầu cũng như các văn bản pháp lý hướng dẫn thực hiện công tác đấu thầu phải đảm bảo thống

nhất, tránh trùng lặp Trong hoạt động đấu thầu nếu văn bản hướng dẫn thực hiện Luật trùng lặp, chồng chéo thì rất khó cho Chủ đầu tư khi thực hiện Nguyên tắc đảm bảo hiệu quả kinh tế [30]: Hiệu quả của công tác đấu thầu chính là việc sử dụng một cách có hiệu quả nguồn vốn của Nhà nước, đảm bảo việc mua sắm xây dựng đúng với đồng tiền bỏ ra Việc sử dụng các nguồn vốn của Nhà nước có thể mang lại hiệu quả ngắn hạn cho gói thầu, dự

án và hiệu quả dài hạn về kinh tế - xã hội

Nguyên tắc pháp chế [4]: Việc tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu phải tiến hành theo đúng các quy định của pháp luật về đấu thầu, phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về đấu thầu, đồng thời đảm bảo đơn giản hơn nữa các quy định mang tính quy trình, thủ tục trong pháp Luật Đấu thầu nhằm thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đấu thầu

1.2.4 Nội dung quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng bằng vốn ngân sách [17]

Ban hành, phổ biến, tuyên truyền, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật và chính sách về đấu thầu;

Cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động đấu thầu;

Quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng về đấu thầu;

Tổng kết, đánh giá, báo cáo tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu; Quản lý hệ thống thông tin và các cơ sở dữ liệu về đấu thầu trên phạm vi

cả nước;

Theo dõi, giám sát, kiểm tra, thanh tra, giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trong đấu thầu và xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan;

Hợp tác quốc tế về đấu thầu

+ Nội dung cụ thể

Phê duyệt các nội dung trong quá trình lựa chọn nhà thầu, bao gồm:

- Kế hoạch lựa chọn nhà thầu trong trường hợp gói thầu được thực hiện trước khi có quyết định phê duyệt dự án;

- Hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, danh sách ngắn; hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu;

- Danh sách xếp hạng nhà thầu; kết quả lựa chọn nhà thầu;

- Ký kết hoặc ủy quyền ký kết và quản lý việc thực hiện hợp đồng với nhà thầu Phê duyệt công tác thiết kế, lập, thẩm định, phê duyệt dự toán;

- Đánh giá, xếp loại hồ sơ dự thầu, giải quyết kiến nghị trong quá trình lựa chọn nhà thầu;

- Lưu trữ các thông tin liên quan trong quá trình lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về lưu trữ và quy định của Chính phủ;

- Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật cho các bên liên quan nếu thiệt hại đó do lỗi của mình gây ra;

- Chịu trách nhiệm trước pháp luật và người có thẩm quyền về quá trình lựa chọn nhà thầu;

- Cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình việc thực hiện các quy định theo yêu cầu của người có thẩm quyền, cơ quan thanh tra, kiểm tra,

cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu;

- Ban hành, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật và chính sách về đấu thầu;

Các cơ quan quản lý nhà nước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật

và chính sách về đấu thầu làm cơ sở pháp lý cho các chủ thể tham gia hoạt động đấu thầu thực hiện như luật, công văn, nghị định hướng dẫn thi hành luật, thông tư hướng dẫn đối với từng lĩnh vực đấu thầu cụ thể Các văn bản

này phải được đăng tải rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng đảm bảo cho những ai có nhu cầu có thể dễ dàng tiếp cận

- Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác đấu thầu

Trong Luật Đấu thầu và các văn bản pháp lý, luật liên quan đã đề cập và quy định công tác đào tạo trong hoạt động đấu thầu Đặc biệt theo Nghị định

số 63/2014/NĐ-CP ban hành ngày 26/6/2014 của Thủ tướng Chính phủ [25] hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu thì công tác đào tạo đấu thầu ngày càng có nhiệm vụ quan trọng Theo đó các cá nhân tham gia hoạt động đấu thầu phải có chứng chỉ đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về đấu thầu, trừ các nhà thầu Các cơ sở tổ chức hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đấu thầu phải có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc quyết định thành lập đối với cơ sở không có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; có đội ngũ giảng viên về đấu thầu đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định của cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu Cơ sở đào tạo đấu thầu phải chịu trách nhiệm về chất lượng đào tạo; cung cấp thông tin về cơ sở đào tạo của mình cho hệ thống cơ sở dữ liệu; thực hiện hoạt động đào tạo, bồi dưỡng trên cơ sở chương trình khung về đào tạo đấu thầu và cấp chứng chỉ đấu thầu cho học viên theo đúng quy định; lưu trữ hồ sơ về các khóa đào tạo, bồi dưỡng đấu thầu mà mình tổ chức theo quy định; định kỳ hàng năm báo cáo

Bộ Kế hoạch và Đầu tư; các Bộ, ngành hoặc địa phương liên quan về tình hình hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đấu thầu để theo dõi, tổng hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư có trách nhiệm tổ chức và quản lý các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về đấu thầu theo quy định, cụ thể như Tổng hợp tình hình hoạt động đào tạo, bồi dưỡng của các cơ sở đào tạo thông qua báo cáo công tác đấu thầu của Bộ, ngành và địa phương, báo cáo của cơ sở đào tạo; xây dựng và quản lý hệ thống dữ liệu các cơ sở đào tạo về đấu thầu căn cứ thông tin do các cơ sở đào tạo cung cấp; xây dựng và quản lý hệ thống dữ liệu

chuyên gia đấu thầu; quy định chương trình khung về đào tạo đấu thầu, chứng chỉ, tiêu chuẩn giảng viên về đấu thầu và việc lưu trữ hồ sơ về các khoá đào tạo, bồi dưỡng đấu thầu; tổ chức, hỗ trợ các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ đấu thầu

- Tăng cường quản lý nhà nuớc quá trình lựa chọn nhà thầu các gói thầu

tư vấn, chọn những đơn vị tư vấn có năng lực, kinh nghiệm thực hiện gói thầu, giúp chủ đầu tư tránh thất thoát lãng phí; các gói thầu chỉ định thầu, đấu thầu hạn chế chỉ áp dụng đối với các gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc

kỹ thuật có tính đặc thù mà chỉ có một số nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu

Bộ máy quản lý nhà nước về đấu thầu phải tinh gọn, hiệu quả: Muốn hoạt động đấu thầu có hiệu quả cao, trước tiên bộ máy thực hiện công tác đấu thầu phải hoạt động tốt, từng cá nhân thực hiện phải chuyên sâu trong công tác đấu thầu nhằm lựa chọn đuợc những nhà thầu có năng lực kinh nghiệm thực hiện gói thầu có hiệu quả, làm giảm chi phí cho nhà nuớc

- Tăng cường tính công khai, minh bạch trong đấu thầu: các thông tin về đấu thầu phải được đăng tải công khai như: Kế hoạch đấu thầu; Thông báo mời sơ tuyển, kết quả sơ tuyển; Thông báo mời thầu đối với đấu thầu rộng rãi; Danh sách nhà thầu được mời tham gia đấu thầu; Kết quả lựa chọn nhà thầu; Thông tin xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu

- Đảm bảo cho quá trình hội nhập kinh tế Hiện nay nước ta đang trong quá trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới và là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như: Liên hợp quốc (WTO), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam (ASEAN), Tổ chức Hợp tác Kinh tế châu - Thái Bình Dương(APEC), hoạt động đấu thầu không chỉ liên quan đến các chủ thể trong nội bộ quốc gia mà còn có những tổ chức, cá nhân nước ngoài, đòi hỏi phải có sự quản lý, giám sát chặt chẽ của cơ quan nhà nước nhằm tạo điều kiện cho hội

nhập kinh tế một cách có hiệu quả trên cơ sở vẫn đảm bảo những nguyên tắc, lợi ích, chuẩn mực của quốc gia

Hoạt động đấu thầu luôn tồn tại những mâu thuẫn trái ngược nhau, những hành vi tiêu cực gây ảnh hưởng tới việc sử dụng nguồn vốn nhà nước

và hiệu quả của nền kinh tế vì vậy cần thiết phải có một cơ quan quản lý có quyền lực là Nhà nước đứng ra để đảm bảo lợi ích cho các chủ thể, định hướng hoạt động của họ nhằm hướng về lợi ích chung của xã hội

- Kiểm tra, thanh tra, giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trong đấu thầu và xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu theo quy định của Luật này và quy định của pháp luật có liên quan

Các cơ quan có thẩm quyền tổ chức giải quyết tranh chấp về đấu thầu theo thẩm quyền và đảm bảo thời gian theo quy định, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và giám sát chặt chẽ hoạt động đấu thầu trong phạm vi Bộ, ngành, địa phương để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vi phạm pháp

luật về đấu thầu (nếu có), chấp hành nghiêm túc quy định xử lý vi phạm về

đấu thầu; kịp thời kiểm điểm, xử lý nghiêm cá nhân, tổ chức không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các quy định của pháp luật về đấu thầu và gửi thông tin xử lý vi phạm về đấu thầu đến Bộ Kế hoạch và Đầu tư để tổng hợp theo quy định

Kiểm tra về đấu thầu: Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, tổ chức kiểm tra

về đấu thầu trên phạm vi cả nước Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, địa phương, Ủy ban nhân dân các cấp kiểm tra về đấu thầu đối với các đơn vi thuộc phạm vi quản lý của mình và các dự án do mình quyết định đầu tư

Kiểm tra đấu thầu được tiến hành thường xuyên theo kế hoạch hoặc đột xuất theo quyết định của người có thẩm quyền của cơ quan kiểm tra

Sau khi kết thúc kiểm tra, phải có báo cáo kết quả kiểm tra Cơ quan kiểm tra có trách nhiệm theo dõi việc khắc phục các tồn tại đã nêu trong kết luận báo cáo kết quả kiểm tra Nội dung báo cáo kiểm tra bao gồm: cơ sở pháp lý, kết quả kiểm tra, nhận xét, kiến nghị

Các cơ quan có thẩm quyền tổ chức giải quyết tranh chấp về đấu thầu theo thẩm quyền và đảm bảo thời gian theo quy định, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và giám sát chặt chẽ hoạt động đấu thầu trong phạm vi Bộ, ngành, địa phương để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vi phạm pháp

luật về đấu thầu (nếu có), chấp hành nghiêm túc quy định xử lý vi phạm về

đấu thầu; kịp thời kiểm điểm, xử lý nghiêm cá nhân, tổ chức không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các quy định của pháp luật về đấu thầu và gửi thông tin xử lý vi phạm về đấu thầu đến Bộ Kế hoạch và Đầu tư để tổng hợp

theo quy định

+ Các bước quản lý nhà nước về trình tự thực hiện đấu thầu [32]

Quá trình tổ chức đấu thầu xây dựng cơ bản ở Việt Nam hiện nay được thực hiện theo trình tự sau:

- Chủ đầu tư lập, thẩm định và phê duyệt kế hoạch đấu thầu;

- Sơ tuyển nhà thầu (nếu có);

- Lập hồ sơ mời thầu;

- Gửi thư mời thầu hoặc thông báo mời thầu;

- Nhận và quản lý hồ sơ dự thầu/ hồ sơ đề xuất (HSDT/ HSĐX);

- Mở thầu và các chỉ tiêu xét thầu;

- Đánh giá, xếp hạng nhà thầu;

- Thương thảo hợp đồng;

- Trình thẩm định phê duyệt kết quả đấu thầu;

- Thông báo kết quả trúng thầu, hoàn thiện hợp đồng

Sơ đồ 1.1 Trình tự thực hiện đấu thầu

Nguồn: Phạm Thị Trang, Trường Đại học Bách Khoa Đà Nẵng [26]

1.2.5 Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu

- Đảm bảo tính thống nhất theo đúng trình tự trong hoạt động đấu thầu

- Đảm bảo hiệu quả kinh tế trong hoạt động đấu thầu

- Đảm bảo tính cạnh tranh trong đấu thầu

+ Về định lượng

- Tỷ lệ (%) tiết kinh phí kiệm được trong các nguồn vốn dự án

- Tỷ lệ (%) tiết kiệm kinh phí trong lĩnh vực tư vấn, xây lắp, quản lý dự

án

- Tỷ lệ (%) tiết kiệm kinh phí trong các hình thức lựa chọn nhà thầu

1.2.6 Các nhân tố ảnh hưởng quản lý nhà nước về đấu thầu trong đầu tư xây dựng công trình bằng nguồn vốn ngân sách

tín dụng, thuế, chống độc quyền, bảo hộ, ưu đãi, bảo vệ môi trường, những chính sách này khi tác động lên nền kinh tế sẽ ra cơ hội cho doanh nghiệp này nhưng đồng thời cũng sẽ tăng nguy cơ cho doanh nghiệp khác

Sự ổn định của môi trường pháp lý cũng như sự ổn định chính trị sẽ là một nhân tố thuận lợi tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp đồng thời góp phần làm tăng khả năng cạnh tranh của quốc gia Ngược lại, doanh nghiệp sẽ gặp phải nhiều khó khăn khi phải đối diện với những thay đổi liên tục của pháp luật, dẫn đến suy yếu năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Quy chế đấu thầu ở nước ta hiện nay có những nội dung tương đối phù hợp với thông lệ đấu thầu trên thế giới, đặc biệt những nội dung hoàn toàn phù hợp với các quy định của một số nhà tài trợ như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB),

Mặc dù quy chế đấu thầu còn có một số nội dung cần được điều chỉnh, sửa đổi, song thời gian qua Quy chế đấu thầu đã thực sự là cơ sở pháp lý hoạt động đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và xây dựng

Bên cạnh quy chế đấu thầu, gần đây chúng ta đã ban hành các văn bản hướng dẫn và các biểu mẫu cụ thể nên những quy định đã sớm được xã hội thừa nhận và thực hiện

Những năm qua, đã có nhiều thay đổi cơ bản so với các quy định trước đây về các mặt, các Nghị định, Thông tư, Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng sửa đổi đã tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi nhằm hài hòa thủ tục đấu thầu đối với các nước, các tổ chức tài trợ quốc tế chẳng hạn như:

- Tăng cường phân cấp đi đôi với bồi duỡng, đào tạo trong đấu thầu mua sắm

- Hoạt động thanh tra, kiểm tra được triển khai trên diện rộng

- Bộ máy hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu

- Chế tài xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu đuợc cụ thể hoá

- Công khai hoá các thông tin về đấu thầu

- Thực hiện nghiêm chỉnh Luật Đấu thầu và Nghị định số

63/2014/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ

- Thay đổi phân cấp thẩm định kế hoạch đấu thầu

+ Nhân tố chủ quan - Nội bộ doanh nghiệp (DN)

Phương pháp quản lý, máy móc, thiết bị, lao động, tài chính, …

++ Nhân tố về máy móc, thiết bị của DN: Máy móc phù hợp với nhu cầu thi công; số lượng chủng loại đánh giá tài sản cố định của DN;

++ Nhân tố về tài chính: Thể hiện ở quy mô tài chính (khi cần hỗ trợ vốn cho CĐT); đảm bảo cho quá trình thi công và đấu thầu; mức lợi nhuận càng cao thì càng có uy tín; tổng nợ phải trả và nợ phải trả trong kỳ, hệ số nợ càng cao thì khả năng tạo lợi nhuận lớn và rủi ro cũng lớn; năng lực đội ngũ cán bộ quản lý tài chính cao thì giảm được chi phí giá thành đưa ra giá thầu hợp lý

++ Nhân tố về nguồn lực của DN: Số lượng cán bộ và công nhân DN; trình độ cán bộ và công nhân, kinh nghiệm và năng lực

++ Nhân tố về nguồn vật tư của DN: Nguồn vật tư dồi dào gần nơi thi công và mức giá cung cấp vật tư với mức giá phù hợp thì giá dự thầu thấp ++ Nhân tố về tổ chức và quản lý của DN: Cơ cấu tổ chức quản lý hợp

lý sẽ tạo cho DN hoạt động hiệu quả