Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (tt)

Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)Pháp luật bảo trợ xã hội Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HOÀNG XUÂN HÒA

PHÁP LUẬT VỀ BẢO TRỢ XÃ HỘI - TỪ THỰC TIỄN

TỈNH ĐẮK LẮK

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60380102

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

Công trình được hoàn thành tại: PHÂN VIỆN HÀNH CHÍNH TÂY NGUYÊN - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS HUỲNH VĂN THỚI

Phản biện 1:………

………

Phản biện 2:………

………

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại………

………

………

vào hồi …… giờ ……ngày…… tháng ……năm 2017 Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện:………

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đắk Lắk là một tỉnh của khu vực Tây Nguyên, với khoảng trên 47 dân tộc từ các địa phương cùng đến sinh sống trên địa bàn, đời sống người dân còn gặp nhiều khó khăn, thường xuyên bị ảnh hưởng của thiên tai và một số yếu tố khác đã làm cho nhiều đối tượng bảo trợ xã hội cần được trợ giúp rất lớn Hiện nay, tỉnh đã chăm lo cho 34.972 đối tượng yếu thế về tài chính, giáo dục, đào tạo, chăm sóc sức khỏe miễn phí, dạy nghề và giới thiệu việc làm… nhờ vậy các đối tượng yếu thế trên địa bàn phần nào giảm bớt những khó khăn trong cuộc sống, có điều kiện hòa nhập vào xã hội Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được công tác thực hiện pháp luật về BTXH vẫn bộc lộ nhiều hạn chế cần khắc phục như: lực lượng thực hiện hoạt động BTXH còn thiếu và yếu; công tác xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp quy về BTXH chưa thật sự chủ động, còn trông chờ vào hướng dẫn của cấp trên; công tác tuyên truyền phổ biến còn hình thức, các chính sách chưa thật sự đến với người dân cũng như các đối tượng BTXH quản lý đối tượng không thống nhất,

kỹ thuật, nghiệp vụ quản lý chưa cao nên thường xảy ra trùng lắp, thực hiện sai đối tượng; hoạt động thanh tra, kiểm tra còn mang nặng tính hình thức, lỏng lẽo, chỉ khi có dư luận mới tiến hành kiểm tra…Những hạn chế trong pháp luật về BTXH đã dẫn đến nhiều yếu kém trong hoạt động như: các đối tượng chưa được chăm lo kịp thời, chính sách tác động chưa cao đến đời sống cộng đồng của các đối tượng, chưa thể hiện được tính ưu việc của chính sách Chính vì lý

do đó, vấn đề “Pháp luật về bảo trợ xã hội - Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk” được tác giả chọn làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ

chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Công trình hy vọng sẽ góp phần nhỏ bé vào việc phát triển, hòa nhập đời sống cộng đồng xã hội và đảm bảo thực hiện các quyền của đối tượng bảo trợ

xã hội

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Pháp luật là một trong các lĩnh vực pháp lý cụ thể nói chung và pháp luật về BTXH đã và đang thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều cơ quan nghiên cứu khoa học, các nhà khoa học pháp lý Một

số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài này có thể kể đến là:

- Đề tài: “Hoàn thiện pháp luật về quyền của người khuyết tật ở Việt nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Luật học của Nguyễn Thị Báo,

Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia

- Đề tài: Thực hiện pháp luật về trợ giúp pháp lý cho người nghèo

và đối tượng chính sách xã hội khác, Luận văn thạc sĩ luật học của

Hoàng Thị Liên, Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội, 2015

- Đề tài “Quản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” của tác giả Nguyễn Tiến Ngọc, Luận văn Thạc sĩ Quản lý

công năm 2015

- Đề tài “Quản lý nhà nước đối với hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Bình Chánh - TP Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn

Thị Mỹ Thanh, Luận văn Thạc sĩ Hành chính công năm 2013

- Đề tài “Đẩy mạnh hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả Trịnh Quang Nghĩa, Luận văn Thạc sĩ Kinh

tế năm 2011

Các công trình nghiên cứu nói trên đều có những đóng góp nhất định về mặt lý luận và thực tiễn hoạt động nhân đạo, hoạt động bảo trợ xã hội Tuy nhiên BTXH còn khá mới mẽ ở Việt Nam, ít được quan tâm nghiên cứu, cơ sở lý luận thực sự chưa nhiều, cần phải kế thừa, vận dụng những kết quả nghiên cứu của các công trình nêu trên Vì vậy, khi nghiên cứu đề tài này tác giả chỉ tập trung các vấn

đề pháp luật về BTXH và thực tiễn thực hiện pháp luật về BTXH tỉnh Đắk Lắk, mong tìm ra những nguyên nhân để từ đó đề ra các phương hướng, giải pháp nhằm góp một phần nhỏ bé để hoàn thiện công tác này ở địa phương

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hoá những vấn đề lý luận chung về nhà nước và pháp luật, nghiên cứu và đánh giá chính xác thực trạng pháp luật về BTXH và thực tiễn thực hiện pháp luật về BTXH tỉnh Đắk Lắk, trên cơ

sở đó đưa ra những phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về BTXH, góp phần bảo đảm thực hiện các quyền của đối tượng BTXH,

tạo cơ hội cho đối tượng BTXH bình đẳng và hòa nhập cộng đồng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện những mục tiêu đặt ra, luận văn tập trung hoàn thành những nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

Một là, hệ thống hóa và khái lược hóa một số nội dung cả về lý luận và thực tiễn liên quan đến BTXH Trên cơ sở đó, hình thành lý luận những vấn đề của pháp luật về BTXH tỉnh Đắk Lắk, phân tích các hình thức và vai trò pháp luật về BTXH; Hai là, phân tích và đánh giá thực trạng pháp luật về BTXH và thực tiễn thực hiện pháp

luật về BTXH tỉnh Đắk Lắk, những kết quả đạt được và hạn chế, thiếu sót, nguyên nhân từ đó rút ra những kinh nghiệm đúc kết pháp luật

về BTXH tỉnh Đắk Lắk; Ba là, đưa ra phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về BTXH tỉnh Đắk Lắk Những giải pháp cần được xây dựng mang tính chất tổng thể phù hợp với hoạt động QLNN cũng như hoạt động thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là pháp luật về BTXH và thực tiễn thực hiện pháp luật về BTXH tỉnh Đắk Lắk

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu tác giả chỉ tập trung các vấn đề thực tiễn thực hiện pháp luật về BTXH ở tỉnh Đắk Lắk

- Về mặt thời gian: từ năm 2011 đến năm 2015

- Địa bàn nghiên cứu: tỉnh Đắk Lắk

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Trong quá trình nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và pháp luật Nhà nước ta về bảo trợ xã hội nhằm đảm bảo tính khoa học và tính thực tiễn của đề tài

Luận văn sử dụng phương pháp thống kê, thu thập số liệu để phân tích, so sánh việc thực hiện chế độ chính sách cho đối tượng bảo trợ

xã hội qua các năm Đồng thời, luận văn sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, tổng kết thực tiễn để tìm hiểu, đối chiếu tình hình thực

tế Khi thực hiện đề tài này, tác giả có tham khảo các công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu luật, hành chính, kinh tế học…và

một số tài liệu mang tính chất kế thừa của các luận văn tốt nghiệp, các báo cáo về hoạt động bảo trợ xã hội của Trung ương, tỉnh và các

tổ chức khác để làm tài liệu tham khảo

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu có hệ thống pháp luật

về bảo trợ xã hội - Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk và có những đóng góp mới sau đây: Làm sáng tỏ lý luận những vấn đề của pháp luật về BTXH; Đánh giá có hệ thống và khái quát thực trạng pháp luật về BTXH và thực tiễn thực hiện pháp luật về BTXH tỉnh Đắk Lắk Trong đó, có những đánh giá mang tính chất chuyên sâu thực hiện pháp luật về BTXH; Đưa ra những phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về BTXH và từ đó nâng cao nhận thức cả xã hội, đề xuất việc giải quyết các chế độ chính sách trợ giúp cho đối tượng BTXH có hiệu quả hơn

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Các khuyến nghị khoa học của luận văn có thể được vận dụng vào thực tế hoạt động thực hiện pháp luật về BTXH ở tỉnh Đắk Lắk

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn chia thành 3 chương:

Chương 1: Lý luận những vấn đề của pháp luật về bảo trợ xã hội Chương 2: Thực trạng pháp luật về bảo trợ xã hội và thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo trợ

xã hội

Chương 1

LÝ LUẬN NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA PHÁP LUẬT VỀ

BẢO TRỢ XÃ HỘI 1.1 Tổng quan về bảo trợ xã hội và pháp luật về bảo trợ xã hội

1.1.1 Bảo trợ xã hội

1.1.1.1 Quan niệm về bảo trợ xã hội

Qua nghiên cứu có thể đưa ra khái niệm về BTXH như sau:

BTXH là hệ thống các chính sách, chế độ, những hành động chủ yếu của Nhà nước và cộng đồng xã hội bằng các hình thức khác nhau nhằm giúp các đối tượng yếu thế giảm nhẹ và kiềm chế nguy cơ dễ bị tổn thương, bần cùng hóa, hòa nhập với cộng đồng, có điều kiện tiếp cận các dịch vụ xã hội, thúc đẩy công bằng và góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

1.1.1.2 Đặc điểm bảo trợ xã hội

Từ những quan niệm về BTXH có thể rút ra một số đặc điểm sau:

Về đối tượng; về nội dung; về mục đích

1.1.1.3 Vai trò bảo trợ xã hội

Mục tiêu hướng tới của mỗi quốc gia trên thế giới đều là đạt được

sự tiến bộ xã hội Nghĩa là vừa phải bảo đảm tăng trưởng kinh tế, vừa bảo đảm phát triển xã hội Thước đo của sự phát triển xã hội là việc giải quyết các vấn đề xã hội nảy sinh trong quá trình phát triển kinh

tế Trong đó, có chăm sóc cho dân cư khó khăn, giải quyết các vấn

đề bất bình đẳng trong xã hội

1.1.2 Pháp luật về bảo trợ xã hội

1.1.2.1 Khái niệm pháp luật về bảo trợ xã hội

Như vậy, pháp luật về bảo trợ xã hội là tổng thể các quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành quy định các đối tượng, điều kiện, chế độ trợ cấp cụ thể và trách nhiệm của nhà nước cộng đồng trong việc góp phần đảm bảo và ổn định cuộc sống cho các thành viên trong xã hội gặp rủi ro, khó khăn, bất hạnh

1.1.2.2 Đặc trưng cơ bản của pháp luật về bảo trợ xã hội

Thứ nhất, đối tượng tham gia quan hệ xã hội bao gồm nhà nước,

tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước

Thứ hai, đối tượng hưởng chế độ BTXH là mọi thành viên trong

xã hội khi có các sự kiện pháp lý xảy ra do nguyên nhân khách quan, chủ quan khác nhau

Thứ ba, mức hưởng trợ cấp BTXH phụ thuộc vào hoàn cảnh thực

tế của từng đối tượng, mức độ rủi ro mà không tính đến sự đóng góp của đối tượng được thụ hưởng

Thứ tư, tính chất của chế độ BTXH mang tính linh hoạt, đa dạng phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, phụ thuộc vào sự ủng hộ, quyên góp của cá nhân, tổ chức và cộng đồng tại thời điểm trợ cấp

1.1.2.3 Các quy định của pháp luật về bảo trợ xã hội

- Chế độ bảo trợ xã hội thường xuyên: là sự hỗ trợ, giúp đỡ về

mặt vật chất và tinh thần mang tính lâu dài cho những người thuộc diện BTXH nhằm giúp đỡ họ ổn định cuộc sống, hòa nhập vào cộng đồng Tùy từng đối tượng BTXH khác nhau mà pháp luật quy định

chế độ trợ cấp cụ thể

- Chế độ bảo trợ xã hội đột xuất: là sự hỗ trợ, giúp đỡ về vật chất,

tinh thần cho những người gặp rủi ro do thiên tai và những lý do bất

khả kháng khác nhằm giúp họ vượt qua hoàn cảnh hiểm nghèo, khắc

phục hậu quả rủi ro để ổn định cuộc sống

1.2 Khái quát về thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội

1.2.1 Khái niệm thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội

Như vậy, thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội là hoạt động có mục đích của các chủ thể mà các chủ thể đó có thể là cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, các cá nhân được nhà nước trao quyền nhằm làm cho các quy định của pháp luật về BTXH trở thành những hành vi trong thực tế bảo vệ và bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp đối với đối tượng bảo trợ xã hội

1.2.2 Đặc điểm thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội

Thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội mang đầy đủ đặc điểm của quá trình thực hiện pháp luật nói chung Với bản chất là hoạt động xã hội của con người, thực hiện pháp luật về BTXH hàm chứa những đặc điểm chung của các hoạt động xã hội khác đồng thời với bản chất pháp lý của mình, thực hiện pháp luật về BTXH đã tạo nên những đặc điểm nổi trội và đặc thù

1.2.3 Nguyên tắc thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội

Các quy phạm pháp luật liên quan đến BTXH được quy định trong rất nhiều văn bản pháp luật khác nhau Việc thực hiện đầy đủ các văn bản pháp luật này đòi hỏi có sự thống nhất và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước Căn cứ vào tính chất và đặc điểm hoạt động thực hiện pháp luật về BTXH có thể chia nguyên tắc thực hiện pháp luật về BTXH bao gồm: Tuân thủ hệ thống chính trị; Đảm bảo tính khoa học; Đảm bảo tính hiệu lực; Bảo đảm tính hiệu quả; Đảm bảo tính công bằng; Đảm

bảo tính công khai, minh bạch; Bảo đảm sự ổn định bền vững; Bảo đảm sự chia sẻ trách nhiệm

1.2.4 Các yếu tố tác động đến thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội

Việc phân tích các yếu tố tác động đến thực hiện pháp luật về BTXH là cần thiết, để tìm ra những nguyên nhân, bài học cho thành công và thất bại của thực hiện pháp luật về BTXH, để từ đó từng ra những phương hướng, giải pháp hoàn thiện phù hợp

1.2.4.1 Yếu tố kinh tế

1.2.4.2 Yếu tố chính trị - hành chính

1.2.4.3 Yếu tố pháp luật

1.2.4.4 Yếu tố truyền thống, lịch sử, văn hóa, xã hội

1.3 Nội dung thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội

1.3.1 Thực hiện quy định về đối tượng và điều kiện bảo trợ xã hội

Qua phân tích tìm hiểu, tác giả phân loại nhóm các đối tượng bảo trợ xã hội theo 05 nhóm sau:

Một là, nhóm trẻ em; Hai là, nhóm cao tuổi (NCT); Ba là, người khuyết tật (NKT); Bốn là, nhóm người đơn thân; Năm là, nhóm bị

nhiễm HIV

- Đối tượng được chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở bảo trợ xã hội, nhà xã hội

- Đối tượng cần bảo vệ khẩn cấp

- Đối tượng tự nguyện sống tại cơ sở bảo trợ xã hội, nhà xã hội

1.3.2 Thực hiện quy trình tiếp nhận, thẩm định hồ sơ đề nghị

trợ cấp xã hội

Hồ sơ đề nghị trợ cấp xã hội hàng tháng đối tượng bảo trợ xã hộ;Thủ tục thực hiện trợ hàng tháng đối tượng bảo trợ xã hội theo quy định;

Thủ tục điều chỉnh, thôi hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng đối tượng bảo trợ xã hội thực hiện theo quy định; Thủ tục chi trả trợ cấp xã hội hàng tháng khi đối tượng thay đổi nơi cư trú trong cùng địa bàn quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thực hiện theo quy định; Thủ tục quyết định trợ cấp xã hội hàng tháng khi đối tượng thay đổi nơi cư trú giữa các quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thực hiện theo quy định; Hồ sơ tiếp nhận vào cơ sở bảo trợ xã hội, nhà xã hội; Hồ sơ đề nghị tiếp nhận vào cơ sở bảo trợ xã hội đối với đối tượng cần bảo vệ khẩn cấp; Hồ sơ tiếp nhận đối tượng tự nguyện sống tại cơ sở bảo trợ xã hội, nhà xã hội; Thủ tục tiếp nhận vào cơ

sở bảo trợ xã hội, nhà xã hội; Thủ tục quyết định tiếp nhận đối tượng

tự nguyện sống tại cơ sở bảo trợ xã hội, nhà xã hội đối với thực hiện theo quy định

1.3.3 Thực hiện quy định về thành lập, tổ chức, hoạt động và giải thể cơ sở bảo trợ xã hội

Cơ sở bảo trợ xã hội bao gồm: cơ sở BTXH công lập và cơ sở

BTXH ngoài công lập

1 Cơ sở bảo trợ xã hội công lập do cơ quan nhà nước quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ chi thường xuyên của cơ sở bảo trợ xã hội

2 Cơ sở bảo trợ xã hội ngoài công lập do các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ chi thường xuyên của cơ sở bảo trợ xã hội

1.3.4 Thực hiện quy định về trách nhiệm của các cơ quan quản

lý nhà nước trong việc quản lý hoạt động bảo trợ xã hội

- Uỷ ban nhân dân cấp xã; Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội; Sở Lao động - Thương binh và Xã hội; Sở Tài chính; Tổ chức dịch vụ chi trả

- Thực hiện Đề án phát triển nghề công tác xã hội (Đề án 32)

- Thực hiện Đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng (Đề án 1215)

1.3.5 Thực hiện quy định về các nguồn lực bảo đảm thực hiện chế độ bảo trợ xã hội

- Kinh phí thực hiện chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên; Kinh phí thực hiện trợ giúp đột xuất; Bộ máy và nhân lực thực hiện pháp luật về bảo trợ xã hội

- Ở Trung ương và ở địa phương

1.3.6 Thực hiện quy định về công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý

- Thanh tra, kiểm tra việc sử dụng các nguồn lực của Nhà nước

- Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các chức năng và việc tuân thủ pháp luật về BTXH của các cơ quan Nhà nước

- Thanh tra, kiểm tra trong việc xác định và quản lý đối tượng và

cơ sở BTXH, nhà xã hội

- Thanh tra, kiểm tra để phát hiện ra các sai phạm trong việc thực hiện pháp luật về BTXH, để từ đó có những xử lý vi phạm kịp thời