Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (tt)

Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… .….…/.……

VÀ HÀNH CHÍNH

ĐĂK LĂK – NĂM 2017

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN BÁ CHIẾN

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn

Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Học viện Hành chính Quốc gia - Phân viện khu vực Tây Nguyên

Số:… - Đường Nguyễn Văn Cừ, Tp Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk Thời gian: vào hồi …… giờ …… tháng …… năm 201

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đắk Lắk là một tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên, trong những năm vừa qua do tác động mạnh mẽ của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế đã thúc đẩy kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng lên, một số công trình, nhà máy, xí nghiệp được xây dụng, lĩnh vực nông nghiệp, dịch vụ, du lịch, vui chơi giải trí phát triển Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó thì tình hình khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai, nhà ở, các lĩnh vực thuế, xây dụng, môi trường đô thị, kinh doanh, dịch vụ du lịch ngày càng phức tạp Số lượng vụ án hành chính được TAND tỉnh thụ lý giải quyết ngày càng tăng nhưng chất lượng giải quyết các vụ án vẫn còn nhiều thiếu sót, hạn chế dẫn đến việc các đương sự kháng cáo,

cơ quan có thẩm quyền kháng nghị, gây nên bức xúc trong quần chúng nhân dân

Thực trạng trên cho thấy, việc nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện cả về cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính dưới góc độ luật Hiến pháp và Hành chính nhằm tìm ra những ưu điểm và những hạn chế, vướng mắc; rút ra những bài học kinh nghiệm đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, tồn tại, góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng thực hiện thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm

vụ án hành chính là rất cần thiết và khách quan, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp theo quan điểm của Đảng được thể hiện tại các Nghị quyết

số 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 “Về một số nhiệm vụ trọng tâm của

ngày 02/6/2005 “Về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” Vì

vậy, tác giả chọn nghiên cứu đề tài: “Thẩm quyền của TAND trong xét

xử sơ thẩm vụ án hành chính - Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk” để làm

Luận văn tốt nghiệp Cao học Luật, chuyên ngành Luật Hiến pháp và Hành chính là cấp thiết, khách quan trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Tác giả Vũ Thị Hòa (2011): “ Đối tượng khởi kiện và thẩm quyền xét xử theo Luật tố tụng hành chính 2010” Nguồnhttp://hoc vien

tuphap.edu.vn

Bài viết phân tích làm rõ quy định của Luật TTHC năm 2010 về đối tượng khởi kiện và thẩm quyền xét xử vụ án hành chính của Tòa án nói chung Bài viết không đề cập đến cơ sở lý luận về thẩm quyền xét

xử nói chung và thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính cũng như thực tiễn thực hiện thẩm quyền của Tòa án

TS Nguyễn Văn Thuân, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 12/2016, “Thẩm quyền của Tòa án theo Luật TTHC năm 2015” Bài

viết đề cập đến sự cần thiết về việc ban hành Luật TTHC năm 2015 đồng thời nêu lên một số điểm mới về thẩm quyền của TAND trong việc giải quyết các vụ án hành chính như theo loại việc, thẩm quyền theo cấp Tòa án Bài viết không đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính của TAND

Nhìn chung, những công trình, tài liệu trên đây đã tập trung nghiên cứu các quy định chung về thẩm quyền xét xử vụ án hành chính của Tòa án theo quy định của Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1996 và Luật TTHC năm 2010 mà chưa đề cập đến

quy định của Luật TTHC năm 2015 và chưa nghiên cứu một cách hệ thống về hoạt động thực hiện thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành

chính của TAND Vì vậy, việc lựa chọn đề tài “Thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính - Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk” của tác giả là hoàn toàn mới, chưa có một công trình nào

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu trên, luận văn đặt ra và thực hiện những nhiệm vụ như sau:

- Nghiên cứu, phân tích làm rõ các đặc điểm của thẩm quyền của TAND trong xét xứ sơ thẩm vụ án hành chính

- Xây dựng một số khái niệm, nội dung của thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính;

- Khảo sát, thống kê, đánh giá thực trạng thực hiện Thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính - Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk giai đoạn năm 2012 đến năm 2016;

- Tổng hợp kết quả nghiên cứu, dự báo những yếu tố ảnh hưởng

và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện “Thẩm

quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính - Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk”

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện Thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính

Về thời gian nghiên cứu: Từ năm 2012 đến năm 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thục hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước về thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:

- Phương pháp thu thập và nghiên cứu các tài liệu có liên quan

- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp được sử dụng để thống kê và phân tích tài liệu, báo cáo tổng kết thực hiện thẩm quyền

- Phương pháp nghiên cứu điển hình được sử dụng để tiến hành nghiên cứu, phân tích hoạt động thực hiện thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính

- Phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận vãn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn đã góp phần bổ sung, hoàn thiện lý luận khoa học pháp

lý chuyên ngành luật hành chính; làm rõ nội dung thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động xét xử của TAND

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm có 03 Chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính

Chương 2: Thực trạng thực hiện thẩm quyền của Toàn án nhân dân tỉnh Đăk Lăk trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện thẩm quyền của Toàn án nhân dân trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TRONG XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH 1.1 Những khái niệm có liên quan

1.1.1 Khái niệm thẩm quyền

Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng “thẩm quyền”có nghĩa là

“quyền xem xét, quyết định”

Theo Từ điển Luật học, “thẩm quyền” là “Quyền chính thức được xem xét để kết luận và định đoạt, quyết định một vấn đề

Thẩm quyền gắn liền với quyền và nhiệm vụ mà pháp luật quy định cho cơ quan nhà nước, người nắm giữ các chức vụ lãnh đạo, quản

lý trong cơ quan đó để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của họ…” Như vậy, “thẩm quyền” là một thuật ngữ pháp lý dùng để chỉ phạm vi, giới hạn chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của một chủ thể trong việc thực thi quyền lực nhà nước do pháp luật quy định

1.1.2 Khái niệm thẩm quyền của Tòa án

Là một bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, Tòa án có chức

năng, nhiệm vụ riêng biệt Theo Hiến pháp năm 2013, “TAND là cơ quan xét xử của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp”, Tòa án “bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”

1.1.3 Khái niệm “vụ án hành chính” và “xét xử sơ thẩm vụ án hành chính”

1.1.3.1 Khái niệm vụ án hành chính

“Vụ án” nói chung là một thuật ngữ dùng để chỉ một vụ việc hình

sự, dân sự, hành chính được đưa ra giải quyết tại Tòa án (TA) hoặc cơ

quan Trọng tài Theo Từ điển Luật học, “vụ án” là “Một vụ việc có dấu hiệu trái pháp luật mang tính chất hình sự hoặc tranh chấp giữa các chủ thể pháp luật được đưa ra TA hoặc cơ quan Trọng tài giải quyết Theo Luật Tổ chức TAND, TA xét xử những vụ án hình sự, dân

sự, hôn nhân - gia đình, lao động, kinh doanh thương mại, hành chính

và những việc khác theo quy định của pháp luật”

1.1.3.2 Khái niệm xét xử vụ án hành chính theo thủ tục sơ thẩm Theo Từ điển Luật học, “xét xử” là “hoạt động xem xét, đánh giá bản chất pháp lý của vụ việc nhằm đưa ra một phán xét về tính chất, mức độ pháp lý của vụ việc, từ đó nhân danh nhà nước đưa ra một phán quyết tương ứng với bản chất, mức độ trái hay không trái pháp luật của vụ việc” “Xét xử sơ thẩm” là lần đầu tiên đưa vụ án ra xét xử tại một TA có thẩm quyền”.

1.1.4 Khái niệm thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét

xử sơ thẩm vụ án hành chính

Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật TTHC năm 2015, quyết

định hành chính bị khởi kiện là “văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành; quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính; được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể; quyết định này làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát

sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân”

Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật TTHC năm 2015 thì hành

vi hành chính bị khởi kiện là “hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật; hành vi đó làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân”

1.2 Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm

1.2.1 Những khiếu kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa

án

Luật TTHC năm 2015 quy định những khiếu kiện hành chính

trách nhiệm giải quyết của mỗi cấp TA đối với từng khiếu kiện hành chính cụ thể TA có căn cứ thụ lý, giải quyết các khiếu kiện hành chính phát sinh trong xã hội thuộc thẩm quyền của mình Quy định này tránh được sự chồng chéo trong việc thực hiện nhiệm vụ, tránh được việc

chuyển đi chuyển lại giữa TA với các cơ quan nhà nước làm kéo dài thời gian giải quyết

1.2.2 Thẩm quyền theo cấp của Tòa án nhân dân trong xét xử

sơ thẩm các vụ án hành chính

1.2.2.1 Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện

Theo quy định tại Điều 31 Luật TTHC năm 2015, TA cấp huyện

giải quyết theo thủ tục sơ thẩm “những khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước từ cấp huyện trở xuống trên cùng phạm vi địa giới hành chính với TA hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước đó, trừ quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện” Các “khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc của người đứng đầu cơ quan, tổ chức từ cấp huyện trở xuống trên cùng phạm vi địa giới hành chính với TA đối với công chức thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức đó và khiếu kiện danh sách cử tri của cơ quan lập danh sách cử tri trên cùng phạm vi địa giới hành chính với TA”

1.2.2.2 Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tính trong việc xét

xử sơ thẩm các vụ án hành chính

Luật TTHC năm 2015 quy định cho TAND cấp tỉnh giải quyết theo thủ tục sơ thẩm khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện nhằm khắc phục tồn tại, bất cập từ thực tiễnnhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong việc giải quyết các khiếu kiện hành chính theo tinh thần cải cách tư pháp, nhanh

quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên địa bàn hành chính cấp huyện

1.2.2.3 Xác định thẩm quyền trong trường hợp vừa có đơn khiếu nại, vừa có đơn khiếu kiện

Nhằm tôn trọng quyền của đương sự và tránh sự chồng chéo trong việc thực hiện quyền hạn, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước, pháp luật TTHC cho phép đối tượng quản lý hành chính nhà nước được lựa chọn “khiếu nại” hoặc “khởi kiện”đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính làm thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của họ

1.2.3 Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong việc thụ lý xét

1.3.1.1 Nhận và xử lý đơn khởi kiện

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện, Chánh án TA phân công một Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải xem xét xử lý đơn kiện Nếu đơn kiện chưa có đủ nội dung quy định tại Điều 118 Luật TTHC, Thẩm phán ra quyết định yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện

1.3.1.2 Thụ lý vụ án hành chính

Việc thụ lý vụ án hành chính phải đáp ứng các điều kiện về thủ tục khởi kiện, quyền khởi kiện, thẩm quyền giải quyết, thời hiệu khởi kiện, đối tượng bị kiện, người bị kiện

1.2.3.2 Thẩm quyền của Thẩm phán trong giai đoạn xét xử

sơ thẩm vụ án hành chính

Theo Điều 130 Luật TTHC năm 2015, thời hạn chuẩn bị xét xử các vụ án hành chính, trừ vụ án xét xử theo thủ tục rút gọn, vụ án có yếu tố nước ngoài và vụ án khiếu kiện về danh sách cử tri được quy định như sau:

“1 04 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án đối với vụ kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc;

2 02 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án đối với vụ kiện quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định giải quyết vụ việc cạnh trạnh

3 Đối với vụ án phức tạp hoặc có trở ngại khách quan thì Chánh

án TA có thể quyết định gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử một lần, nhưng không quá 02 tháng đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này và không quá 01 tháng đối với trường hợp quy định tại khoản

2 Điều này”

a) Lập hồ sơ vụ án hành chính

Hồ sơ vụ án hành chính bao gồm: Hồ sơ khởi kiện, các tài liệu chứng cứ và tài liệu về áp dụng thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

b) Thu thập chứng cứ

Chứng cứ trong TTHC được thu thập công khai Đương sự có quyền được biết, được tiếp cận, sao chép chứng cứ do TA và các đương

sự khác thu thập Thủ tục thu thập chứng cứ được quy định cụ thể tại các Điều 83 đến Điều 93 Luật TTHC

c) Áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời do TA thực hiện trước khi thụ lý vụ án và trong quá trình giải quyết vụ án hành chính nhằm giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tình trạng hiện có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, bảo đảm việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án Trước khi mở phiên tòa, thẩm quyền áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời do Thẩm phán xem xét, quyết định; tại phiên tòa thẩm quyền này thuộc về Hội đồng xét xử

d) Quy định về thủ tục đối thoại

Trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, TA tiến hành đối thoại

để các đương sự thống nhất với nhau về việc giải quyết vụ án, trừ những vụ án không tiến hành đối thoại được, vụ án khiếu kiện về danh sách cử tri, vụ án xét xử theo thủ tục rút gọn Trường hợp vụ án hành chính không tiến hành đối thoại được, Thẩm phán tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ mà không tiến hành việc đối thoại

1.2.3.3 Thẩm quyền của Tòa án trong chuyển, nhập hoặc tách