Tai lieu ve cau tao o to tai

Hình 7: Xéc măng Nhớ lại cái kim tiêm có cái piston ở trong xi lanh, thì trên pison trong kim tiêm hay có cái miếng cao su đen đen trên thân để làm kín nước hay không khí đây, thì cũng g

Bài 2: Tổng quan động cơ xe ô tô

Khi bạn mở nắp capo ở mũi xe lên thì động cơ sẽ nằm ở đâu? Đó là toàn bộ cụm phần bên dưới nắp đen có chữ VVT-i và biểu tượng TOYOTA đấy (tùy mỗi xe có chữ khác nhau, có thể là DOHC chẳng hạn ) Đừng hỏi VVT-i hay DOHC là cái gì, loạn đấy Chưa đến lúc phải hiểu cái đó

Chúng ta sẽ học về động cơ xăng trước, đừng quan tâm tới động cơ diesel

Vậy làm thế nào mà động cơ nó chạy được nhỉ?

Hãy tưởng tượng động cơ là 1 cái hộp, trong cái hộp đó có 4 cái xilanh (giống xi lanh mấy y tá hay tiêm ấy), trong 4 xi lanh có 4 piston, và 4 cái piston ấy nó được xếp thẳng hàng và gắn trên 1 cái trục nằm ngang, trục này đâm xuyên qua cái hộp ra ngoài

Khi piston trong mỗi xi lanh chạy lên chạy xuống sẽ làm quay cái trục này, trục này được dẫn qua 1 cơ cấu truyền động ra từng bánh xe làm bánh xe quay (Xem hình 1 nhé)

Hình 1 - Động cơ xăng ô tô

Để ý xem cái trục mình nói ở trên là cái phần trục xanh lá cây trong hình 1 đó,

trục này gọi là Trục khuỷu Bây giờ chúng ta chưa cần quan tâm cái piston nó

chuyển động ra sao và tại sao nó chuyển động được, chúng ta mặc định là nó chuyển động và làm trục khuỷu quay Và từ trục khuỷu này nó sẽ truyền động sang hộp số tới các bánh xe làm xe chuyển động

Bài 3: Pittong làm trục khuỷu quay như thế nào?

Trước khi bắt đầu bài 3, hãy xem cái cụm pittong và trục khuỷu nó nằm trong khoang động cơ ra sao nhé (Hình 2)

Hình 2: Tổng quan cấu tạo bên trong động cơ

Ok, bài trước chúng ta hiểu pittong làm quay trục khuỷu, trục khuỷu thông qua 1

số các bộ phận truyền động khác (hộp số, ly hợp, trục các đăng ) làm quay bánh xe Tạm thời ta chưa quan tâm tại sao pittong nó chuyển động lên xuống được và hộp số, ly hợp là cái gì Ta cùng xem xét pittong nó làm trục khuỷu quay ra làm sao Hãy xem hình dáng của trục khuỷu

Hình 3: Trục khuỷu động cơ

Và cách mà pittong được gắn vào trục khuỷu

Hình 4: Pittong và trục khuỷu

Và cách mà pittong làm cho trục khuỷu quay

Hình 5: Chuyển động tịnh tiến -> chuyển động quay

Chúng ta thấy là 4 pittong có 4 cái cần màu xanh da trời nối với trục khuỷu (cần

này gọi là thanh truyền, nhiều bác gọi là tay biên, tay dên) Khi pittong

chuyển động lên xuống sẽ làm chuyển động tay biên, tay biên sẽ làm quay trục khuỷu như hình 5

Vậy là giờ chúng ta biết pittong, trục khuỷu và tay biên, cùng tìm hiểu cấu tạo chi tiết của 3 bộ phận chính này

Bài 4: Cấu tạo chi tiết của pittong, tay biên và trục khuỷu

4.1 - Piston

Hình 6: Piston

Chúng ta thấy trên phần thân piston (phần gần phía trên đầu) có 3 rãnh nhỏ tròn bao quanh Đó chính là những rãnh xéc măng để lắp các bạc xéc măng vào Xéc măng nó có 3 cái như thế này:

Hình 7: Xéc măng

Nhớ lại cái kim tiêm có cái piston ở trong xi lanh, thì trên pison trong kim tiêm hay có cái miếng cao su đen đen trên thân để làm kín nước hay không khí đây, thì cũng giống như ở đây người ta dùng xéc măng để làm kín khí hoặc dầu nhớt) Thường mỗi piston có 3 xéc măng, 2 cái trên cùng là xéc măng khí (để ngăn khí lọt xuống dưới) và 1 xéc măng dầu ở dưới dùng (cái mà có cái lò xo xoắn xoắn bên trong đó), để ngăn dầu nhớt bôi trơn ở bên dưới lên trên Còn dầu nhớt nó đâu ra thì chúng ta tìm hiểu sau

4.2 - Thanh truyền (tay biên, tay dên)

Thường làm bằng thép các bon

Hình 8: Thanh truyền

Các bạn sẽ thấy nó có 2 đầu, đầu to và đầu nhỏ Lưu ý mỗi đầu to nhỏ hình tròn

sẽ có các bạc lót (to nhỏ) ở bên trong Đầu nhỏ sẽ gắn vào dưới piston thông qua 1 cái chốt ngang Còn đầu to sẽ ôm vào chốt khuỷu trên trục khuỷu Cần có bạc lót ở đầu to và nhỏ để khi thanh truyền chuyển động quay và tịnh tiến

quanh chốt piston và trục khuỷu được trơn tru và ko bị ma sát mài mòn Ở đầu

to ngoài dùng bạc lót, người ta có thể dùng vòng bi (gọi mỹ miều theo kiểu kỹ thuật là bạc đạn)

Các bác cần biết những cái này, bởi thanh truyền (tay biên, tay dên) này có thể

bị gãy, cong do thủy kích (đừng search thủy kích là gì, tìm hiểu sau) hay các bác

ra tiệm, mấy cụ thợ bảo là máy bị lột dên thì có nghĩa là cái đầu bạc lót này bị mài mòn như kiểu bị lột da, làm cho chuyển động quay của nó khục khặc, ko trơn tru nữa (Cái này e sẽ nói tới trong 1 số bài tới đây)

4.3 - Trục khuỷu

Hình 9: Trục khuỷu

Trục khuỷu thì đơn giản thế này, cũng chưa cần phải tìm hiểu sâu xa tại sao nó

có hình dạng kỳ dị vậy Các bác chỉ biết là nó có hình dạng vậy để quay cho mượt là được Chỉ để ý cái phần đuôi thường sẽ có 1 cái bánh đà khá là to Bánh

đà này có 2 tác dụng chính: 1 là nó có quán tính (giống như khi các bác tác dụng 1 lực làm quay bánh đà sau đó thả tay ra thì theo quán tính nó vấn quay tiếp), cái quán tính này sẽ giúp trục khuỷu nó quay mượt và đều hơn, vì bình thường nó sẽ quay hơi giật cục 1 tí do thanh truyền nó truyền lực từ tịnh tiến sang chuyển động tròn sẽ có 2 điểm chết trên và dưới (chưa cần hiểu sâu), tác dụng thứ 2 là lúc khởi động máy (bật chìa khóa đề lên), bộ khởi động làm cái bánh đà này quay sẽ tác dụng 1 lực lớn hơn lên trục khuỷu để đẩy các piston hoạt động nhanh chóng, chứ bình thường ko có bánh đà, các bác thử lấy tay quay trục khuỷu xem có nặng ko?

Phần đuôi thì dẫn động ra bánh xe, còn phần đầu trục khuỷu, sẽ được gắn thêm bánh răng truyền động và hệ thống dây đai truyền động để chạy máy bơm, máy nén điều hòa, bơm dầu kiểu kết hợp luôn, chứ ko phải là bơm nước, bơm dầu, máy nén điều hòa dùng điện acquy đâu nhé

Ok, vậy là chúng ta hiểu đc về piston, thanh truyền, trục khuỷu Cái quan trọng nhất bây giờ là chúng ta tìm hiểu tại sao piston chuyển động được nhé, đó cũng chính là nguyên lý hoạt động của động cơ xăng đốt trong

Bài 5: Nguyên lý hoạt động của động cơ

Hãy cùng xem 1 số bộ phận chính làm nên chuyển động pistontheo hình dưới:

Và xem nó hoạt động xem nào

Hình 10: Hoạt động của động cơ

Nhìn nó hoạt động mượt thế nhưng người ta chia làm 4 giai đoạn là Hút, Nén,

Nổ, Xả Trước khi nói sâu hơn, các bác lưu ý là khi động cơ ngừng chuyển động thì các piston nó có thể đang nằm ở kỳ hút, hoặc nén hoặc xả tùm lum trong đó Chúng ta bật chìa khóa khởi động, acquy sẽ khởi động bộ khởi động để làm quay cái bánh đà, bánh đà sẽ quay trục khuỷu để lấy đà cho các piston chuyển động Xong nhiệm vụ thì bộ khởi động hết tác dụng Và khi các piston quay rồi thì tự nó đã hoạt động được rồi

Lưu ý thêm người ta nhắc đến cái điểm chết trên (ĐCT) và điểm chết dưới (ĐCD)

là hai cái điểm cao nhất và thấp nhất của piston khi chuyển động lên xuống Mỗi xi lanh chứa 1 piston thông thường có 2 xu páp: nạp và xả (tương ứng màu

đỏ và xanh da trời ở trên), nó chẳng qua giống như cái nắp ngược để đóng mở giúp cho khí và nhiên liệu ra vào mà thôi

5.1 - Kỳ hút

Theo quán tính từ bánh đà của trục khuỷu, piston sẽ chuyển động trong xi lanh

đi từ ĐCT xuống ĐCD, xu páp nạp sẽ mở ra để hỗn hợp không khí và nhiên liệu

đi vào buồng đốt (buồng đốt là khoảng ko giữa piston và xi lanh cũng với phần nắp máy phía trên đấy) Lưu ý 1 chút là không khí nó tự đi vào do sự giảm áp suất trong buồng đốt (các bác kéo cái piston trong kim tiêm lên thì tự nó hút ko

khí vào đấy), còn nhiên liệu đc phun vào bởi cái vòi phun đặt cạnh xupap nạp, 2 cái tự hòa trộn với nhau trong buồng đốt Cái này e sẽ phân tích cụ tỷ trong bài

về hệ thộng nạp nhiên liệu nhé Giờ thì kệ bà nó đi

Khi piston bị đậy xuống dưới, theo quán tính lại nẩy lên trên, lúc này sẽ đẩy khí

xả ra ngoài, xu páp xả mở ra để đẩy ra ngoài, qua ống xả và ra cái mà các bác gọi là khói xe đấy

Chu trình cứ thế lặp đi lặp lại Lưu ý các xu páp được dẫn động bởi 1 cái trục cam nằm ngang phái trên cùng, trên trục cam người ta gắn các con đội ngay phía trên xupap Trục cam này lại được dẫn động thông qua dây curoa, dây xích

từ dưới trục khuỷu lên

Bugi đánh tia lửa điện như thế nào thì có hệ thống đánh lửa của nó ta kệ bà nó

đi tìm hiểu sau, xăng phun vào đúng thời điểm thì do cơ chế của nó cũng kệ ông

nó đi, cứ từ từ, đừng nóng vội Cứ hiểu vậy đã

Bài 6: Cấu tạo của Xupap và cơ cấu truyền động trục cam

Trục cam và xupap là 2 bộ phận chính của cơ cấu phân phối khí Trước tiên hãy xem trục cam dẫn động xupap ra sao nhé

Hình 6.1 - Cơ cấu dẫn động trục cam

Cái trục cam nằm ngang trên cùng đấy, nó có 8 vấu cam để điều khiển 8 xu pap đấy Trục cam lại được dẫn động bởi trục khuỷu thông qua xích cam Xem hình ảnh trong thực tế nào

Hình 6.2 - Trục cam thực tế

Và trong cụm máy

Hình 6.3 - Cơ cấu phân phối khí trong động cơ xăng đốt trong

Và mặt cắt ngang chi tiết

Hình 6.4 - Mặt cắt ngang trục cam và xupap

Lưu ý, khi mở nắp capo lên thấy trên nắp máy có chữ DOHC thì đó là xupap đc dẫn động bởi 2 trục cam, còn OHC hoặc SOHC là 1 trục cam Còn VVT-i thì là hệ thống cảm biến liên quan đến thời gian đóng mở xu pap

Trục cam thì đơn giản thế thôi, còn xu páp thì sao

* Cấu tạo xu páp

Hình 6.5 - Cấu tạo xupap

Nhìn hình chắc ko cần giải thích gì về cấu tạo thêm Chỉ lưu ý các bác có cái khe

hở xupap (cái phần sát giữa mấu cam và đầu xu páp ấy, trong hình vẽ sát nịt vậy là chưa đúng) Cái khe hở này để khi xupap nó nóng nó nở ra thì ko bị cấn vào vấu cam Đợt trước trên diễn đàn có bác hỏi là xe để lâu ko chạy thì khởi động rất dễ, còn khi chạy được 1 đoạn đường dài, tắt máy xong khởi động lại ko được là vì cái khe hở này đây Nhiều bác cười vì vô lý tưởng bác đó hỏi ngu Nhưng là vì cái xu pap nóng nó nở ra đội lên vấu cam, làm cái đế xupap (cái banh ra như cái kèn bên dưới đó) ko liền được với xi lanh, buồng đốt ko kín nên

ko đủ áp suất buồng đốt, ko nổ được máy

Lưu ý 2 là cái bạc dẫn hướng xu pap, màu vàng vàng trên hình đó Xu pap trượt lên trượt xuống trong cái bạc dẫn hướng này Trên bạc dẫn hướng có cái phớt dầu để ngăn ko cho dầu nhớt lọt từ ngoài vào trong buồng đốt Cùng xem xupap trong thực tế ra sao nào

Hình 6.6 - Xupap (lưu ý xupap nạp thường to hơn xu pap xả)

Bài 7: Một số các bộ phận khác của động cơ

Nói chung nắp quy lát như là cái nắp máy có chứa các bộ phận như xu páp, trục cam cái nắp này đậy lên thân máy đc ngăn cách bằng 1 cái gioăng cho kín Thân máy là phần có chứa piston trở xuống đó Các pác phải nhớ mấy cái tên này, chứ ra ngoài gara người ta bảo nắp quy lát, rồi thì gioăng nắp quy lát lại ngơ ngơ, thợ nó tinh lắm, nhìn bác nào ngơ ngơ là nó vặt lông ngay ))

Bài 8 (phần 1) - Dầu động cơ và cơ chế bôi trơn của dầu động cơ

Nói thật các bác ngày xưa e chả hiểu éo gì về dầu với mè, đi thay dầu thợ hỏi có thay dầu trợ lực, dầu phanh, dầu hộp số ko hay chỉ thay dầu động cơ thôi Èo

mẹ, chả hiểu nó khác nhau thế éo nào và thời gian bao lâu thì nên thay mấy cái dầu đó nhưng cũng tỏ vẻ ta đây bảo thôi, đang có việc gấp, thay dầu động cơ đc rồi Ô, sao càng viết bài ngôn ngữ của e càng trở nên giang hồ thế nhở, biến chất vãi Thôi các bác thông cảm, con người mà, ai đầu tiên chả giả nai, sau rồi quen mùi rồi thì lộ rõ nguyên hình khà khà Nói chứ ngoài đời e hiền khô, trên diễn đàn chém tí cho zui thôi Các bác thông cảm nhé

Nói chung các bác chưa cần quan tâm tới dầu hộp số dầu trợ lực gì sất, chỉ biết

là trong động cơ cần có dầu nhớt (dầu nhờn) để làm gì, làm gì??? bác nào đọc đến đây mà hóng câu trả lời tiếp thì éo phải đàn ông )) bởi câu trả lời quá ư là đơn giản Các bác cứ tưởng tượng lúc "ấy con em" mà ko có nhớt bôi trơn, bố con thằng nào chịu đc ko? haha Đùa chứ dễ cũng phải nói, lỡ có bác pê đê nào đọc đến đây ko hiểu thì sao, lại mang dầu ăn đổ vào động cơ bỏ mẹ

Nếu động cơ là trái tim của xe thì dầu nhớt giống như là máu của trái tim Dầu nhớt hay dầu nhờn tùy mỗi xe, mỗi động cơ mà nó khác nhau 1 chút và dầu cho động cơ thì khác dầu cho hộp số khác dầu phanh còn khác thế nào thì kệ bà nó

đi, tìm hiểu sau, đi xe nào thì các bác tìm hiểu loại phù hợp với xe đó là đc (tra

cụ Gu Gồ hoặc hỏi mấy thằng cha bán xe, hãng xe, xem trong quyển Manual kèm theo xe) Tác dụng của nó là bôi trơn và làm mát các chi tiết trong động cơ

vì động cơ hoạt động mà ko có nhớt sẽ bị mài mòn, nóng và dẫn đến mòn gãy chỉ trong vài nốt nhạc là bình thường

Bây giờ ta cùng tìm hiểu nguyên lý dầu động cơ hoạt động trong động cơ ra sao nhé Đầu tiên là xem cái lỗ để cho dầu vào nằm ở đâu đã:

Hình 8.1 - Thay dầu động cơ

Trên động cơ nào cũng có 1 cái nắp to to, đó chính là cái lỗ thay dầu động cơ

Giờ ta cùng xem xét cái nguyên lý làm việc của dầu động cơ nhé, xem nó chảy trong động cơ ra sao Trước tiên xem kỹ hình này và nhớ tên các bộ phận chính Cái đường đỏ đỏ để dần dầu từ các te đến các bộ phận Thực tế ở thân máy, nắp máy người ta thiết kế các ống dẫn sẵn, trên trục cam, trục khuỷu, piston đều có các cái lỗ nhỏ nhỏ thông nhau, đó chính là đường ống dẫn dầu đấy

Hình 8.2 - Các bộ phận của hệ thống bôi trơn động cơ (dầu động cơ là dung dịch tím tím đựng trong các te dưới cùng đó)

Cùng xem nguyên lý làm việc của dầu bôi trơn qua video

Chúng ta lưu ý là dầu động cơ này chỉ bôi trơn phần sau:

- Trục cam, các vấu cam

- Phần trên các xu páp (bài trước có nhắc rằng trên xupap có cái phớt dầu là để chặn dầu bôi trơn này đây)

- Piston: để ý trong video người ta có chiếu rõ cái dầu bôi trơn giữa piston và thành xilanh được cái xéc măng dầu gạt lên gạt xuống đấy Xe đi mà bị khói xanh xanh tanh tanh là có thể cái xéc măng này bị gãy làm cho dầu nhớt lọt vào buồng đốt bị đốt cháy thải ra đấy

- Thanh truyền (tay biên, tay dên)

- Trục khuỷu (xem lại bài trước, chúng ta sẽ thấy có nhiều cái lỗ nhỏ nhỏ trên trục khuỷu là để dầu bôi trơn chảy qua đấy)

Đệch, viết xong lại thấy thừa thừa, rốt cuộc là bôi trơn hết cả bà nó mọi bộ phận trong động cơ rồi gì nữa, trừ mỗi cái phần buồng đốt trong đó có bugi và vòi phun nhiên liệu thôi Tất cả dầu bôi trơn xong thì lại tự rớt xuống cái Các te dầu bên dưới và cứ lặp đi lặp lại vậy

Mỏi tay vãi, làm hớp bia đã

Bài tiếp theo ta sẽ cùng xem các bộ phận bơm dầu, các te trong thực tế hình thù nó ra làm sao nhé

Bài 8 (Phần 2) - Nguyên lý dầu bôi trơn và những hình ảnh thực tế

Có pác nào xem phần 1 xong vẫn chưa hình dung ra được trong đầu dầu nó chạy như thế lào ko, thì lại phải ảnh:

Hình 8.2 - Nguyên lý hoạt động hệ thống bôi trơn động cơ

Và trong thực tế, để ý tơí các đường ống dẫn dầu, đặc biệt đường ống dẫn chính

nó đâm vào những chỗ nào nhé

Hình 8.3 - Hệ thống ống dẫn dầu bôi trơn trong động cơ

(Các bác lưu ý hình 8.2.2 là trục cam để ngang gần với trục khuỷu, ngang với piston vì ở đây ng ta dùng hệ thống xupap treo, dùng cần đẩy và cò mổ đẩy xu pap ở phía trên, nguyên lý thì giống như cái mà chúng ta hôm giờ thấy, chỉ có thêm cái đũa đẩy với cò mổ thôi, nói chung ko cần quan tâm lắm, quan tâm cái ống dẫn dầu thôi, trục cam nằm đâu thì nối ống tới đó, lo gì)

Tóm lại là chu trình nó như lày:

Bây giờ ta xe xem xét từng chu trình một theo số thứ tự e đánh dấu ở sơ đồ trên

nhé

Chu trình 1 Các te dầu -> Lưới lọc dầu

Đầu tiên xem cái các te trong thực tế nó ra sao nhé (cái này e lấy của con Captiva)

Hình 8.4 - Các te dầu bôi trơn động cơ

và ống hút + lưới lọc dầu

Và hai cái gắn lại với nhau trong thực tế xem sao nhé

Hình 8.5 - Ống hút dầu bôi trơn và lưới lọc (hay còn gọi là lược dầu)

Dầu được hút lên qua lưới lọc và lưới lọc này sẽ để lưng chừng ở trong các te chứ ko phải để sát đáy để hút được dầu sạch và có 1 lưới lọc thô tránh hút phải các mạt sắt có kích cỡ lớn

Và lược dầu trong máy thì sao

Hình 8.6 - Lược dầu trong máy (để ý đây là thân máy đã lật ngược lên)

Và khi tháo cái lược dầu ra

Hình 8.7 - Lỗ hút dầu vào bơm dầu (các bác để ý cái này để phần tới nói về

bơm dầu các bác dễ hình dung

Và chụp cái các te lên thì sao

Hình 8.8 - Các te máy (máy đã lật ngược lại rồi nhé, các te này bình thường nó

nằm dưới)

Chu trình 2 Lưới lọc dầu -> Bơm dầu

Bơm dầu là bộ quạn quan trọng nhất trong hệ thống bôi trơn này Cùng xem nó trong thực tế nhé

Bài 8 (Phần 3) - Nguyên lý dầu bôi trơn và những hình ảnh thực tế

(E đổi lại tên từng phần cho các bác dễ theo dõi chứ cứ 8.1 8.2 nhìn hoa mắt vãi)

Chu trình 2: Dầu bôi trơn đi từ lưới lọc dầu (lược dầu) -> Bơm dầu

(Các bác lưu ý, ở phần 2 e bổ sung thêm 1 số hình ảnh, các bác xem lại cho dễ hình dung hơn)

Giờ ta tìm hiểu cái bơm dầu nhé, đây là hình em nó trong thực tế

Hình 8.10 - Phần tiếp giáp giữa bơm dầu và thân máy

E biết đến giờ nhiều bác vẫn đang thắc mắc ko biết trong máy nó có thiết kế hệ thống dẫn dầu bằng cách gắn thêm các ống như ông nước ko thì xin thưa là ko, người ta chế tạo thân máy dày nhô vào nhô ra lung tung để thiết kế thêm mấy cái ống nằm trong dẫn dầu luôn Xem thêm phát ảnh nữa cho dễ hình dung

Hình 8.11 - Hướng đi của dầu

Các bác sẽ thấy là dầu được bơm hút từ các te lên qua lỗ dầu rồi đi vòng vòng trong thân máy ra cái lọc dầu như trên đấy Rồi, quày lại các bơm dầu nào, xem

Hình 8.14 - Van an toàn của bơm dầu

Ok, đến đây các bác hình dung ra được chưa, ko được thì nghỉ bà đi, đàn ông gì

mà lột hết đồ đến thế rồi mà đứng mặt nghệt ra thế thì vứt Đùa chứ, tiếp nhé các bác, xem nguyên lý hoạt động của em bơm dầu nào

Hình 8.15 - Hoạt động bơm dầu

Cũng đơn giản thôi nhở, giờ các bác xem cái nguyên lý van an toàn nhé

Hình 8.16 - Nguyên lý van an toàn bơm dầu động cơ

Các bác để ý thấy dầu được bơm từ các te lên đi qua bơm vào đường dầu chính, bình thường thì nó ko đi qua van an toàn, nhưng khi áp suất dầu cao (chữ P hiện lên đó) thì dầu nó sẽ đẩy cái van nó mở để dầu chạy ngược về cácte giảm áp suất Áp suất cao khi bị tắc nghẽn gì đó chẳng hạn, hoặc động cơ chạy quá nhanh, nếu ko có van, dầu bị bơm lên quá nhanh hết bà nó dưới các te thì quá

trình bôi trơn nó ko đồng đều, chỗ có dầu chỗ ko có thì các bác biết điều gì xảy

ra rồi đó

Bài 8 (Phần 4) - Nguyên lý dầu bôi trơn

Chu trình 3: Bơm dầu -> Lọc dầu -> Bộ làm mát dầu

Sau khi dầu được bơm dầu bơm lên sẽ đi qua cái Lọc dầu và Bộ làm mát dầu (Két làm mát, két sinh hàn), lưu ý chút là bộ làm mát dầu này có nhiều máy thì được nhà sản xuất lắp sẵn trên máy, nhiều xe giờ thì lắp thêm

1 Ta cùng nghiên cứu cái lọc dầu nhé

Xem em nó này

Hình 8.17 - Lọc dầu

Và xem nguyên lý em nó

Các bác để ý xem xong video, các bác sẽ thấy khi phần tử lọc bị tắc, thì dầu bôi trơn sẽ ko đi qua được, áp suất tăng, van an toàn mở để dầu bôi trơn chảy trực tiếp vào động cơ, lọc dầu mất tác dụng, điều này rất nguy hiểm, nên sau 2 lần thay dầu bôi trơn, các bác thay 1 lần lọc dầu nhé Dầu bôi trơn thì cứ phải thay sau 3000-5000km, các xe đời mới giờ có thể lên tận 15000km ko cần thay

Bên cạnh đó, có cái van 1 chiều để ngăn các cáu bẩn ở trên phần tử lọc không quay trở lại bơm dầu, các te làm tắc bơm, nghẽn ống dẫn dầu khi động cơ ngừng hoạt động

Thường cạnh lọc dầu người ta gắn thêm cái cảm biến áp suất như thế này:

Hình 8.20 - Cảm biến áp suất dầu

Nguyên lý cái cảm biến này là khi có áp suất tác dụng lên cái màng, cái màng bị biến dạng, thông qua cơ cấu điện tử của nó tạo thành tín hiệu điện truyền lên đồng hô đo áp suất, đồng hồ này đặt ở sau vô lăng lái đó, cạnh đồng hồ đo nhiệt độ dầu và công tơ mét đó Nói chung ko cần hiểu sâu cái này, kệ bà nó đi

2 Giờ là đến cái két làm mát (sinh hàn dầu nhớt)

Lưu ý cái này là khác cái bộ làm mát động cơ bằng nước nhé (bài sau sẽ học) Cái sinh hàn này trên động cơ 4 xi lanh thường ng ta hay lắp thêm chứ ko có sẵn trên động cơ khi sản xuất, vì động cơ 4 xilanh dầu nó truyền nhiệt qua thân máy

và nước làm mát là đủ rồi Nhưng khi lắp cái tăng áp cho động cơ hoặc trên các động cơ 6 xi lanh trở lên thì cần có sinh hàn Xe đời mới giờ sinh hàn nó đơn giản hơn (Các bác cứ xem hết bài này đã rồi kéo xuống các comment tiếp theo của e để xem sinh hàn bây giờ)

Hình 8.21 - Bộ sinh hàn nhớt động cơ

Các bác xem cái nguyên lý của nó nhé (lưu ý trong video là cái động cơ hình chữ

V, tức là động cơ có xi lanh xếp theo hình chữ V, tiện thể giải thích luôn, các bác thấy ng ta nói động cơ I4, V6, V8 thì I là động cơ có xi lanh xếp thẳng hàng, V là

xi lanh xếp hình chữ V, còn số phía sau là số lượng xi lanh), nói chung là ko cần

để ý tới động cơ, để ý tới cái bộ sinh hàn thôi.

Và xem trong thực tế ng ta lắp nó trên xe ra sao (phải xem)

Và dầu đi qua lưới tản nhiệt (các lá nhôm mỏng, rống bên trong) sẽ truyền nhiệt lên lá nhôm này, sau đó lá nhôm sẽ truyền nhiệt vào không khí, quạt gió sẽ thổi

khóa lại, ko để dầu qua bộ làm mát (tất nhiên vẫn qua lọc dầu, chỉ là ko đi qua cái lưới tản nhiệt thôi) Khi dầu nóng lên giãn nở ra và tốc độ chạy nhanh hơn làm áp suất tăng lên, van này nó sẽ mở ra để dầu vào làm mát Cái van này cũng có cái lò xo với nguyên lý như trong bơm và trong lọc dầu

Ok, vậy là ta đã nghiên cứu xong chu trình tiếp theo, dầu đi từ bơm dầu đến lọc dầu (đi qua phần tử lọc) rồi qua két làm mát, quay trở lại lọc dầu (phần lõi ở giữa đấy), tiếp đó sẽ đi qua cái cảm biến áp suất dầu rồi đi tiếp vào đường dầu chính

Bài 8 (phần cuối) - Nguyên lý dầu bôi trơn động cơ

Chu trình cuối: Sinh hàn -> Đường dầu chính -> Trục khuỷu

Ok, vậy là các bác có 1 cái nhìn thực tế hơn về động cơ rồi đúng ko, bây giờ ta cùng xem cái đường dầu chính ở trong động cơ nó ra làm sao nhé

Đường dầu chính nó là 1 đường ống được thiết kế sẵn trong thân máy và song song với trục khuỷu, các bác xem cái ảnh phía dưới cho dễ hình dung nhé

Ok, dầu sẽ được bơm từ bơm dầu vào cái lỗ dầu chính này, lỗ này thông với lỗ ở trên bạc cổ trục như hình trên đó Các bác cần phân biệt giữa cổ biên và cổ trục nhé, cổ trục nằm trên 1 đường thẳng còn cổ biên thì không, xem hình dưới

Hình 8.22 - Trục khuỷu

Ta cứ gọi cổ trục và cổ biên cho dễ nhớ nhé, cổ trục sẽ quay trong bạc cổ trục, còn cổ biên thì quay trong bạc đầu to thanh truyền

Hình 8.23 - Piston và Trục khuỷu

Ở trên trục khuỷu ta thấy có rất nhiều lỗ dầu, 2 lỗ dầu trên cổ trục sẽ thông với

lỗ dầu trên cổ biên như thế này

Hình 8.24 - Đường dầu trong trục khuỷu

Vậy là giờ các bác hình dùng được dầu từ đường dầu chính đi vào trục khuỷu qua cái lỗ trên bạc cổ trục sau đó chạy lên cổ biên để bôi trơn những cổ này Cái

rãnh nhỏ nhỏ trên bạc cổ trục là để dẫn hướng dầu đấy

Ta sẽ cùng xem dầu đi từ cổ biên lên thanh truyền ra sao, các bác xem hình

Hình 8.25 - Đường dầu trong thanh truyền

Các bác thấy là trên bạc lót và nửa trên đầu to thanh truyền, đều có 1 cái lỗ dầu Vậy là dầu đi từ cổ biên ra thanh truyền, chỉ khi lỗ dầu trên bạc trùng với lỗ dầu trên thanh truyền thì dầu sẽ phun lên trên piston để bôi trơn đầu nhỏ và phần tiếp giáp piston/xilanh Còn nếu ko trùng thì dầu chỉ có nhiệm vụ là bôi trơn cổ biên

Ok, còn cái chu trình đi từ trục khuỷu lên trục cam thì cũng na ná như thế thôi, e khỏi phải nói nhé các bác

Bài 9: Kỹ thuật kiểm tra dầu động cơ và thay dầu động cơ

Vậy là các bác đã hình dung được toàn bộ hệ thống bôi trơn động cơ chưa? Giờ chúng ta sẽ tìm hiểu cách thay dầu nhớt động cơ nhé Thường 3000-5000km hoặc 3 tháng nên thay dầu 1 lần, tuy nhiên xe đời giờ thì lâu hơn, cái này các bác tự tìm hiểu

Bước 1: Tháo dầu cũ

Trong bài 8 (phần cuối), video tháo động cơ, các bác thấy trên các te có cái ốc

to to ko, e có chú thích là chỗ tháo dầu đó, các bác xem lại nhé Và ở bài 8 (phần 2) trong video lắp sinh hàn cho động cơ, các bác để ý phần đầu cách người ta tháo dầu trong các te và lọc dầu nhé Đơn giản thôi mà Chỉ lưu ý các bác khi tháo dầu nên để máy nóng nhé, dầu nó loãng dễ chảy hơn Và các bác

cứ 2 lần thay dầu thì nên thay 1 lần lọc dầu

Bước 2: Đổ dầu vào

Cứ mở nắp trên động cơ đổ dầu vào thôi Bác nào ko biết thì nghỉ bà nó đi, đọc

từ bài đầu đến giờ mà còn chưa biết đổ dầu vào chỗ nào thì hết chỗ nói Ha ha Tổng lượng dầu trong động cơ khoảng 3 đến 5 lít

Bước 3: Thăm dầu

Hầu như tất cả các động cơ đều có que thăm dầu với cái tay núm màu vàng, đỏ

ở trên

Khi rút ra thì em nó như thế này

Khi đổ dầu mới vào xong, các bác lấy thăm dầu ra, lấy giẻ lau sạch cái đầu còn bám dầu Sau đó thọc lại, rồi lấy ra, các bác để ý

Trên tất cả đầu que thăm dầu đều có hai nấc max và min, nhiều loại thì chỉ có 2 cái chấm lồi ra (nói chung là rất dễ nhận biết) dầu phải nằm trong mức này mới

đảm bảo động cơ hoạt động tốt Nếu nằm ngoài, thấp quá hoặc cao quá đều không tốt Cách kiểm tra tốt nhất là khi động cơ nguội, dầu ko được thấp hơn min, và khi động cơ nóng thì dầu không được cao hơn max

Bảng kết quả thăm dầu cho các bác, đen thui là nên thay, màu da cam là ok

Bài 10: Hệ thống làm mát động cơ

Các bác biết rằng nhiệt độ động cơ làm việc rất nóng, ở kỳ nổ nhiệt độ trong động cơ có thể lên tới cả ngàn độ C, nhưng các bác lưu ý khoảng 30% nhiệt đốt cháy đó phục vụ cho việc chuyển hóa thành cơ năng đẩy piston, còn lại 30% nhiệt theo khí thải ra ngoài, 10% là mất do ma sát và kéo bơm nước, còn lại 30% chuyển vào hệ thống làm mát

Bây giờ ta cùng nghiên cứu nguyên lý làm việc của hệ thống này nhé, các bác xem hình trước, xem kỹ và nhớ các bộ phận nhé

Hình 10.1 - Tổng quan các bộ phận chính hệ thống làm mát động cơ

Giờ mới các bác xem đoạn video nguyên lý làm việc, cái này e search trên

youtube thấy có của bác Đạt Nguyễn Trọng có dịch ra nên e lấy đỡ, tuy nhiều chỗ bác dịch hơi sách vở và hàn lâm 1 chút nhưng cũng cảm ơn bác Khuyến cáo các bác newbie nên xem ít nhất 2 lần đến khi hình dung đc trong đầu rồi mới đọc tiếp nhé

Tóm lại đơn giản là nước trong ÁO NƯỚC lấy nhiệt của động cơ được BƠM NƯỚC đẩy đi qua VAN HẰNG NHIỆT đến bình nước trên của LƯỚI TẢN

NHIỆT , sau đó chảy xuống được QUẠT không khí làm mát, chảy xuống bình nước dưới rồi vào động cơ

Trên bình chứa nước trên có cái VAN AN TOÀN , khi nước nóng nở ra thì áp suất tăng lên, van này mở để nước chảy vào BÌNH CHỨA MỞ RỘNG để tránh

nổ đường ống dẫn.