Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện bảo thắng giai đoạn 2012 2016

Ở Việt Nam hiện nay, hoạt động Bảo hiểm Xã hội (BHXH) là một trong số những hoạt động do nhà nước thực hiện và quản lý, không vì mục đích sinh lời, là một chính sách xã hội được nhiều quốc gia coi trọng. BHXH là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động, là một phương tiện hữu ích trong việc đảm bảo thu nhập cho người lao động khi gặp phải những rủi ro trong cuộc sống,... BHXH luôn chứng tỏ vai trò trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội.

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ vii

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Nội dung nghiên cứu 2

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH 4

1.1 Khái quát chung về BHXH 4

1.1.1 Khái niệm BHXH 4

1.1.2 Vai trò của BHXH 4

1.1.3 Quỹ Bảo hiểm xã hội 7

1.2 Lý luận chung về quản lý thu BHXH 8

1.2.1 Khái niệm quản lý thu BHXH 8

1.2.2 Vai trò của công tác quản lý thu BHXH 8

1.3 Nội dung công tác quản lý thu BHXH 10

1.3.1 Quản lý đối tượng tham gia BHXH 10

1.3.2 Quản lý mức tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH 13

1.3.3 Quản lý mức đóng và phương thức đóng BHXH 15

1.3.4 Quản lý quy trình tổ chức thu BHXH 17

1.4 Truy thu và các thủ tục truy thu 21

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXH 22

1.5.1 Chính sách pháp luật về BHXH 22

1.5.2 Lực lượng lao động 22

1.5.3 Sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước 22

1.5.4 Trình độ của cán bộ BHXH 23

1.5.5 Trình độ nhận thức và ý thức trách nhiệm của người tham gia BHXH .23

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXHBB TẠI BHXH HUYỆN BẢO THẮNG GIAI ĐOẠN 2012- 2016 25

2.1 Giới thiệu chung về BHXH huyện Bảo Thắng 25

i

2.1.1 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của BHXH huyện Bảo

Thắng, tỉnh Lào Cai 25

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức bộ máy của BHXH huyện Bảo Thắng 26

2.2 Thực trạng công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại huyện Bảo Thắng 30

2.2.1 Thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH bắt buộc huyện Bảo Thắng 30

2.2.2 Thực trạng công tác quản lý tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH 36

2.2.3 Thực trạng công tác quản lý mức thu và phương thức thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 38

2.2.4 Thực trạng quy trình tổ chức thu BHXHBB 40

2.2.5 Kết quả thu BHXHBB tại BHXH huyện Bảo Thắng 44

2.3 Đánh giá công tác quản lý thu 52

2.3.1 Một số kết quả đạt được 52

2.3.2 Hạn chế 53

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 55

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC TẠI BHXH HUYỆN BẢO THẮNG GIAI ĐOẠN 2012 - 2016 58

3.1 Định hướng phát triển chung của BHXH huyện Bảo Thắng trong thời gian tới 58

3.1.1 Định hướng phát triển của BHXH huyện 58

3.1.2 Định hướng phát triển công tác quản lý thu của BHXH huyện 58

3.2 Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH huyện Bảo Thắng 59

3.2.1 Thực hiện tốt công tác thông tin, tuyên truyền chính sách BHXH .59

3.2.2 Nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ, công chức trong cơ quan BHXH huyện Bảo Thắng 61

3.2.3 Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong việc quản lý thu BHXH 61

3.2.4 Tăng cường quản lý đối tượng tham gia 62

3.2.5 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu 63

3.2.6 Quản lý chặt chẽ tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH 63

3.2.7 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra 63

3.2.8 Giải quyết tình trạng nợ đọng BHXH 64

ii

3.3 Một số khuyến nghị 64

3.3.1 Đối với Nhà nước và Chính phủ 64

3.3.2 Đối với cơ quan BHXH Việt Nam 65

3.3.3 Đối với BHXH tỉnh Lào Cai 65

3.3.4 Đối với cơ quan BHXH huyện Bảo Thắng 66

3.3.5 Đối với UBND huyện và các ban ngành liên quan 66

KẾT LUẬN 68

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

iii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ST

T

8 HSXKD cá thể Hộ sản xuất kinh doanh cá thể

9 LĐTB & XH Lao động thương binh và xã hội

iv

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

Bảng 1.1 Đội ngũ cán bộ của cơ quan BHXH huyện Bảo Thắng 29Bảng 2.1: Số đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc huyện

Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016 31Bảng 2.2 Số lao động tham gia BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Bảo

Thắng giai đoạn 2012- 2016 34Bảng 2.3: Tổng quỹ lương BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Bảo

Thắng giai đoạn 2012- 2016 37Bảng 2.4: Tiền lương tối thiểu chung giai đoạn 2012- 2016 39Bảng 2.5: Tiền lương tối thiểu vùng trên địa bàn huyện Bảo Thắng

giai đoạn 2012- 2016 40Bảng 2.6: Bảng kế hoạch thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện

Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016 44Bảng 2.7: Tình hình thu BHXHBB theo khối loại hình tại BHXH

huyện Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016 47Bảng 2.8: Tình trạng nợ đọng BHXHBB tại BHXH huyện Bảo Thắng

giai đoạn 2012- 2016 50Bảng 2.9: Tình hình nợ đọng BHXHBB theo khối loại hình tại BHXH

huyện Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016 51

Sơ đồ 2.1: Hệ thống bộ máy tổ chức BHXH huyện Bảo Thắng 28

Sơ đồ 2.2: Quy trình thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Bảo Thắng

41Biểu đồ 2.1: Biểu đồ thể hiện cơ cấu số đơn vị SDLĐ tham gia BHXH

bắt buộc theo khối loại hình tại BHXH huyện Bảo Thắngnăm 2012 và 2016 32Biểu đồ 2.2: Biểu đồ thể hiện số lao động tham gia BHXH bắt buộc tại

BHXH huyện Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016 34Biểu đồ 2.3: Biểu đồ thể hiện tình trạng nợ đọng BHXHBB tại BHXH

huyện Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016 50

v

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ở Việt Nam hiện nay, hoạt động Bảo hiểm Xã hội (BHXH) là mộttrong số những hoạt động do nhà nước thực hiện và quản lý, không vì mụcđích sinh lời, là một chính sách xã hội được nhiều quốc gia coi trọng.BHXH là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động, là mộtphương tiện hữu ích trong việc đảm bảo thu nhập cho người lao động khigặp phải những rủi ro trong cuộc sống, BHXH luôn chứng tỏ vai trò trụcột trong hệ thống an sinh xã hội

Trên thực tế khi triển khai chính sách BHXH, bên cạnh những thuậnlợi thì hoạt động BHXH bắt buộc ở Việt Nam còn nhiều hạn chế, nhất làtrong lĩnh vực quản lý thu BHXH, từ đó, ảnh hưởng đến việc thực hiện chế

độ chính sách BHXH cho NLĐ Một trong những nguyên tắc quan trọng đểquỹ BHXH có thể tồn tại và phát triển được đó là số thu BHXH phải luônlớn hơn hoặc ít nhất là phải bằng số chi Tuy nhiên, các doanh nghiệp ngoàiquốc doanh, tổ hợp tác, người buôn bán nhỏ trốn tránh không tham giaBHXH cho NLĐ hoặc còn cố tình tìm mọi cách trốn đóng BHXH, nợ đọngBHXH thời gian dài, thậm chí có những đơn vị sử dụng lao động lạm dụngquỹ BHXH, lạm dụng tiền đóng BHXH của NLĐ để làm vốn sản xuất kinhdoanh Hậu quả là làm mất cân đối quỹ nói riêng và sự phát triển củaBHXH nói chung Một trong những nguyên nhân là chúng ta chưa xâydựng được một cơ chế thu đồng bộ và hiệu quả Nắm bắt được sự cần thiếtcũng như vai trò vô cùng quan trọng của quản lý thu, công tác thu luônđược chú trọng, quan tâm đặc biệt để ổn định nguồn tài chính quỹ BHXH

Do vậy, công tác quản lý thu BHXH bắt buộc là nhiệm vụ quan trọng

và khó khăn của ngành BHXH Để công tác quản lý thu BHXH bắt buộcđạt hiệu quả cao thì đòi hỏi phải có quy trình quản lý thu chặt chẽ, hợp lý,khoa học

Để khắc phục những hạn chế trên, nhằm mở rộng và tăng trưởngnguồn thu BHXH bắt buộc, phát triển bền vững quỹ BHXH, rất cần cónhững giải pháp thiết thực, hiệu quả trong thời gian tới Từ nhận thức

những vấn đề nêu trên, em đã chọn đề tài “Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016” làm đề tài cho luận văn của mình, nhằm góp phần

giải quyết những vấn đề còn hạn chế nêu trên

2 Mục tiêu nghiên cứu

Luận giải cơ sở khoa học, báo cáo đánh giá tổng quát thực trạng côngtác quản lý thu BHXH trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2016 và đề xuấtnhững giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện tốt hơn nữa công tác quản lý thuBHXH tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai đến năm 2016, tầm nhìn 2020.Nghiên cứu các vấn đề về thu, nộp BHXH của người lao động, người

sử dụng lao động và cơ quan BHXH, các yếu tố ảnh hưởng đến số thuBHXH, đối tượng nộp BHXH, phương thức thu, quy trình tổ chức quản lýthu, nguyên nhân trốn tránh nộp BHXH Dựa trên những mặt còn tồn tại,vướng mắc trong việc phân tích, đánh giá thực hiện công tác quản lý thuBHXH tại BHXH huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, báo cáo đề xuất nhữnggiải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH ởBHXH huyện Bảo Thắng, từng bước đưa chính sách của Đảng, pháp luậtcủa nhà nước thực sự đi vào đời sống

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Những nội dung về công tác quản lý thu BHXH,quá trình thực hiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyệnBảo Thắng, tỉnh Lào Cai

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Tại Bảo hiểm xã hội huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai+ Về thời gian: giai đoạn 2012- 2016

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Một số phương pháp khác: thu thập số liệu; phân tích so sánh; tổng hợp

số liệu và phân tích

5 Nội dung nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,báo cáo có kết cấu bao gồm 3 chương:

Chương 1: Một số lý luận chung về BHXH và công tác quản lý thu

BHXH

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH tại BHXH huyện

Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016

Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn nữa

công tác quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai

Trong quá trình làm bài do nhận thức còn hạn chế nên không tránhkhỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến, chỉ bảocủa thầy, cô để bài viết của em được tốt hơn.

Qua đây một lần nữa em xin chân thành cảm ơn thầy “Hoàng MinhTuấn” đã tận tình hướng dẫn và chỉ bảo em để có thể hoàn thiện tốt bàikhóa luận tốt nghiệp này Đồng thời em xin cảm ơn các bác, cô chú, anhchị trong cơ quan BHXH huyện Bảo Thắng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho

em có được số liệu, tài liệu hữu ích để em có thể hoàn thành bài khóa luậntốt nghiệp này

Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ CÔNG

Công ước 102 tháng 6 năm 1952 tại Giơnevơ của Tổ chức lao động

quốc tế (ILO) đưa ra khái niệm về BHXH như sau: “BHXH là sự bảo vệ

mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế và xã hội dẫn đến việc ngừng hoặc giảm sút đáng kể về thu nhập gây ra bởi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già, và chết; đồng thời bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con”

Theo Luật số 58/2014/QH13 Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế

hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặcmất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hếttuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước

tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia

Như vậy, BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thunhập cho người lao động, khi họ gặp phải biến cố, rủi ro làm suy giảm sứckhỏe, mất khả năng lao động, mất việc làm, chết, gắn liền với quá trình tạolập một quỹ tiền tệ tập trung được hình thành bởi các bên tham gia BHXHđóng góp và việc sử dụng quỹ đó cung cấp tài chính nhằm đảm bảo mứcsống cơ bản cho bản thân người lao động và những người ruột thịt củangười lao động trực tiếp phải nuôi dưỡng, góp phần đảm bảo an toàn xã hội

1.1.2 Vai trò của BHXH

BHXH ra đời và phát triển đã ngày càng khẳng định được vai trò củamình trên nhiều phương diện khác nhau trong cuộc sống cũng như trongphát triển kinh tế Có thể khái quát vai trò của BHXH trên các mặt sau:

1.1.2.1 Đối với người lao động

Ở bất kỳ hoàn cảnh, thời điểm nào, rủi ro luôn luôn rình rập, đe doạcuộc sống của mỗi người gây gánh nặng cho cộng đồng và xã hội Rủi ro

phát sinh hoàn toàn ngẫu nhiên bất ngờ không lường trước được nhưng xéttrên bình diện xã hội, rủi ro là một tất yếu không thể tránh được Để phòngngừa và hạn chế những tác động tiêu cực của rủi ro đối với con người và xãhội là nhiệm vụ, mục tiêu hoạt động của BHXH Chúng ta có thể liệt kêmột số vai trò của BHXH đối với cá nhân.

Thứ nhất: BHXH có vai trò ổn định thu nhập cho NLĐ và gia đình họ.

Khi tham gia BHXH, người lao động phải trích một khoản phí nộp vàoquỹ BHXH, khi gặp rủi ro, bất hạnh như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao độnglàm cho chi phí gia đình tăng lên hoặc phải ngừng làm việc tạm thời Dovậy thu nhập của gia đình bị giảm, đời sống kinh tế lâm vào tình cảnh khókhăn, túng quẫn Nhờ có chính sách BHXH mà họ được nhận một khoảntiền trợ cấp đã bù đắp lại phần thu nhập bị mất hoặc bị giảm để đảm bảo ổnđịnh thu nhập, ổn định đời sống

Thứ hai: Ngoài việc đảm bảo đời sống kinh tế, BHXH tạo được tâm lý

an tâm, tin tưởng Khi đã tham gia BHXH góp phần nâng cao đời sống tinhthần cho người lao động đem lại cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho thânnhân người lao động

Vì vậy, BHXH có vai trò rất to lớn đối với NLĐ, đó là điều kiện chongười lao động được tương trợ lẫn nhau khi ốm đau, tai nạn, thai sản, …Đồng thời cũng là cơ hội để mỗi người thực hiện trách nhiệm hỗ trợ lẫnnhau khi gặp khó khăn

1.1.2.2 Đối với tổ chức sử dụng lao động

Người sử dụng lao động và người lao động có mối quan hệ ràng buộcchặt chẽ, chia sẻ trách nhiệm, chia sẻ rủi ro trong quan hệ của BHXH Tuynhiên mối quan hệ này thể hiện trên nhiều giác độ khác nhau Người laođộng tham gia BHXH với vai trò bảo vệ quyền lợi cho chính mình đồngthời phải có trách nhiệm đối với cộng đồng và xã hội Người sử dụng laođộng tham gia BHXH là để tăng cường tình đoàn kết và cùng chia sẻ rủi rocho người lao động nhưng đồng thời cũng bảo vệ, ổn định cuộc sống chocác thành viên trong xã hội Mối quan hệ này thể hiện tính nhân sinh, nhânvăn sâu sắc của BHXH

Bảo hiểm xã hội là tấm lá chắn giúp họ trong quá trình sản xuất kinhdoanh, mở rộng sản xuất và thu hút được lao động, vì bảo hiểm xã hội đảmbảo chi trả những khoản tiền lớn khi người lao động không may gặp nhữngrủi ro hoặc khi già hết tuổi lao động Không ảnh hưởng lớn đến tài chínhcủa đơn vị

BHXH giúp các tổ chức sử dụng lao động nói chung và các doanhnghiệp nói riêng ổn định sản xuất kinh doanh thông qua phân phối các chiphí cho người lao động một cách hợp lý BHXH góp phần làm cho lựclượng lao động trong mỗi đơn vị ổn định, sản xuất kinh doanh được liêntục, hiệu quả.

BHXH cũng tạo điều kiện để người sử dụng lao động có trách nhiệmvới người lao động của mình thông qua việc đóng bảo hiểm xã hội chongười lao động, làm cho quan hệ lao động có tính nhân văn sâu sắc

Hơn nữa, BHXH giúp cho đơn vị sử dụng lao động ổn định nguồn chingay cả khi có rủi ro lớn xảy ra thì cũng không lâm vào tình trạng nợ nần,phá sản

1.1.2.3 Đối với Nhà nước và nền kinh tế

Đối với Nhà nước, BHXH là công cụ quan trọng giúp Nhà nước thực

hiện chức năng xã hội được tốt hơn nhằm đạt tới mục tiêu công bằng vàtiến bộ xã hội Thông qua các quy định về BHXH đối với người lao động

và người sử dụng lao động, Nhà nước thực hiện việc điều tiết lợi ích, quyềnlợi của các bên Nói cách khác, Nhà nước sử dụng pháp luật về BHXH đểcan thiệp vào mối quan hệ chủ- thợ, đảm bảo những quyền lợi xã hội chongười lao động tạo sự công bằng, bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ củacông dân, phân phối lại thu nhập, từ đó phát huy tốt nhân tố con người, kếthợp tốt giữa tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội

BHXH không những trợ giúp đắc lực cho Nhà nước phân phối lại thunhập, điều tiết lợi ích các bên, mà BHXH còn là kênh huy động vốn có hiệuquả cung cấp nguồn tiền tệ lớn cho việc đầu tư phát triển đối với nền kinh

tế và cũng chính điều này là sự đảm bảo cho quỹ BHXH được bảo toàn vàphát triển tránh sự trượt giá của đồng tiền theo thời gian

Đối với nền kinh tế xã hội, BHXH tạo ra cơ chế chi trả rủi ro, nâng

cao tính cộng đồng xã hội, truyền thống đoàn kết, gắn bó các thành viêntrong xã hội góp phần củng cố công bằng trong xã hội BHXH là công cụphân phối, sử dụng nguồn quỹ dự phòng hiệu quả nhất cho việc giảm thiểuhậu quả rủi ro, tạo động lực phát triển kinh tế BHXH phản ánh trình độphát triển kinh tế của mỗi quốc gia, khi nền kinh tế càng phát triển, đờisống của mỗi người được nâng cao thì nhu cầu tham gia BHXH sẽ cànglớn

BHXH là một khâu không thể thiếu trong việc thực hiện mục tiêu

“dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh” góp phần

ổn định và phát triển kinh tế

1.1.2.4 Đối với hệ thống an sinh xã hội

Chính sách BHXH là trụ cột xương sống của hệ thống an sinh xã hộicủa quốc gia BHXH mang lại vai trò xã hội to lớn, BHXH là việc tạo ra cơchế chia sẻ, nâng cao tính cộng đồng, xã hội, củng cố truyền thống đoànkết, gắn bó giữa các thành viên trong xã hội

BHXH góp phần điều tiết các chính sách, các chương trình ASXHcủa mỗi đất nước Khi BHXH phát triển, số đối tượng tham gia và hưởngBHXH được mở rộng sẽ góp phần nâng cao đời sống của NLĐ nói riêng vànhân dân nói chung, từ đó làm giảm số đối tượng được hưởng các chínhsách ASXH khác như ưu đãi xã hội, cứu trợ xã hội và làm giảm gánh nặngcho ngân sách nhà nước Chính vì vậy thực hiện tốt chính sách BHXH gópphần phát triển con người, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển đấtnước bền vững

1.1.3 Quỹ Bảo hiểm xã hội

Các bên tham gia BHXH bao gồm: NLĐ, NSDLĐ và nhà nước

Quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ tài chính độc lập, tập trung nằm ngoàingân sách nhà nước Điều kiện tiên quyết để một hệ thống BHXH hoạtđộng được là phải hình thành được nguồn quỹ tiền tệ tập trung để rồi nguồnquỹ này được dùng để chi trả trợ cấp cho các chế độ BHXH

Quỹ bảo hiểm xã hội mang đầy đủ những đặc trưng cơ bản nhất củamột quỹ, ngoài ra do đặc thù của BHXH mà quỹ BHXH có những đặctrưng riêng đó là: Quỹ BHXH là quỹ an toàn về tài chính; Mang tính tíchluỹ; vừa mang tính hoàn trả vừa mang tính không hoàn trả

Các bên tham gia đóng góp gồm: Người lao động, Người sử dụng laođộng theo quy định

- Tiền sinh lời của hoạt động đầu tư từ quỹ

- Hỗ trợ của Nhà nước

- Các nguồn thu hợp pháp khác: lãi đầu tư phần quỹ nhàn rỗi, thu lãichậm đóng, thu phạt các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH

Hiện nay, quỹ BHXH bắt buộc gồm 3 quỹ thành phần là:

- Quỹ ốm đau và thai sản

- Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

- Quỹ hưu trí và tử tuất.

Quỹ BHXH bắt buộc ở nước ta được tổ chức theo nguyên tắc tậptrung, tạo lập một quỹ tiền tệ chung Do đó, vấn đề quản lý quỹ sao chođảm bảo quyền lợi của tất cả các thành viên tham gia đóng góp rất là quantrọng Đặc biệt, công tác quản lý thu BHXH hiện nay còn tồn tại nhiều bấtcập cần phải giải quyết, có biện pháp xử lý triệt để Vì vậy không chỉ riêngngành BHXH mà các ban ngành liên quan cần có sự quan tâm đúng mứchơn với những thực trạng này

1.2 Lý luận chung về quản lý thu BHXH

1.2.1 Khái niệm quản lý thu BHXH

Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra côngtác của các thành viên thuộc hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lựcphù hợp để đạt được các mục đích đã định

Thu BHXH thực chất là quá trình phân phối lại một phần thu nhập củacác đối tượng tham gia BHXH, phân phối và phân phối lạ một phần của cảicủa xã hội dưới giá trị, nhằm giải quyết hài hòa các mặt lợi ích kinh tế, gópphần đảm bảo công bằng xã hội

Quản lý thu BHXH được hiểu là sự tác động có tổ chức của chủ thểquản lý để điều chỉnh các hoạt động thu BHXH Sự tác động đó được thểhiện bởi hệ thống các biện pháp hành chính, kinh tế và pháp luật nhằm đạtđược mục đích thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và không để thất thu tiền đóngBHXH theo quy định của pháp luật về BHXH

(Nguồn: Giáo trình Quản trị BHXH trang 78, 2009)

1.2.2 Vai trò của công tác quản lý thu BHXH

1.2.2.1 Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH

Hoạt động thu BHXH có tính chất đặc thù khác với các hoạt độngkhác, đó là: đối tượng thu BHXH rất đa dạng và phức tạp do đối tượngtham gia BHXH bao gồm nhiều thành phần kinh tế khác nhau, độ tuổi, thunhập và vị trí địa lý vùng miền cũng không thống nhất Do đó, nếu không

có sự chỉ đạo thống nhất giữa các cấp quản lý thì hoạt động thu BHXH sẽkhông đạt được hiệu quả cao

Hiện nay, ngành BHXH của nước ta được quản lý theo ngành dọc, hệthống bảo hiểm ở các xã cũng khá lớn Thông qua công tác quản lý, quátrình tổ chức thực hiện chính sách BHXH giữa các cấp khác nhau được

thống nhất Việc thống nhất giữa người bị quản lý và người quản lý sẽ làmgiảm chi phí, tiền của và công sức cho cơ quan BHXH.

Quản lý là một loại lao động đặc biệt, lao động sáng tạo, hoạt độngquản lý cũng phát triển không ngừng từ thấp đến cao, gắn liền với quy trìnhphát triển đó là sự phân công, chuyên môn hóa lao động quản lý Phân cônggắn liền với hiệp tác, phân công chuyên môn hóa càng sâu, đòi hỏi sự hợptác càng cao, mối liên hệ càng chặt chẽ với trình tự nhất định giữa các chứcnăng quản lý

Như vậy, thông qua hoạt động quản lý những nội dung quan trọng củahoạt động thu BHXH được thống nhất về đối tượng thu, biểu mẫu, hồ sơthu, quy trình thu nộp BHXH Đồng thời giúp cho cơ quan BHXH nắmchắc được các nguồn thu từ các đối tượng khác nhau để đưa ra các biệnpháp nâng cao hiệu quả các nguồn thu đó

1.2.2.2 Đảm bảo thu BHXH ổn định, bền vững, hiệu quả

Tính ổn định, bền vững, hiệu quả của hoạt động thu BHXH là nhữngmục tiêu mà bất kỳ một hệ thống BHXH của quốc gia nào cũng mongmuốn đạt được Khi mục tiêu này đạt được cũng có nghĩa là hệ thống ansinh xã hội được đảm bảo, đây là điều kiện tiền đề cho phát triển kinh tế

Và những mục tiêu này đạt được khi hoạt động thu BHXH được địnhhướng một cách đúng đắn, phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của mỗiquốc gia trong từng thời kỳ cũng như tạo động lực cho mọi cá nhân trong

tổ chức Với chức năng của mình, công tác quản lý thu BHXH sẽ đảm bảohoạt động thu BHXH thông qua:

Thứ nhất, công tác quản lý sẽ giúp định hướng công tác thu BHXH

một cách đúng đắn, phù hợp với điều kiện kinh tế- xã hội trên cơ sở xácđịnh mục tiêu chung của hoạt động thu BHXH đó là: thu đúng, thu đủ, thukhông để thất thoát

Thứ hai, công tác thu BHXH có thể tạo động lực cho mọi người trong

tổ chức BHXH Trong vấn đề này, quản lý giữ vai trò đảm nhiệm, thôngqua công tác đánh giá sẽ khen thưởng cho các cá nhân, tổ chức thu BHXH

có thành tích tốt, đạt kết quả cao, đồng thời uốn nắn những sai lệch hoặcnhững biểu hiện tiêu cực làm thất thoát quỹ BHXH, làm ảnh hưởng đến lợiích của người tham gia

1.2.2.3 Kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH

Thu BHXH là một nội dung của tài chính BHXH mà thông thường bất

kì một hoạt động nào liên quan đến tài chính đều rất dễ mắc phải tình trạng

thất thoát, vô ý hoặc cố ý làm sai, ảnh hưởng đến quyền lợi của người thamgia, không thể hiện ý nghĩa, tầm quan trọng của hệ thống BHXH Mặtkhác, quá trình thực hiện thu BHXH được tiến hành theo ba cấp, nếu không

có công tác quản lý trong quá trình thu nộp sẽ dẫn đến quỹ BHXH bị thấtthoát Để giải quyết mặt hạn chế này, người quản lý sẽ đảm nhiệm công táckiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH một cách kịp thời và toàn diện, sátvới thực tế, để có những điều chỉnh kịp thời sau khi đánh giá

Ngoài ra, công tác quản lý thu BHXH còn có vai trò to lớn trong việctạo ra nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi trên thị trường tài chính để đầu tư pháttriển kinh tế xã hội đất nước, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội Nếu côngtác quản lý thu thực sự được thực hiện tốt

Như vậy, nếu công tác quản lý thu BHXH đạt hiệu quả cao, sẽ cónhiều đối tượng tham gia vào hệ thống BHXH Qua đó, số tiền huy độngvào quỹ BHXH ngày càng cao, được đảm bảo an toàn Ngược lại, khi quản

lý thu BHXH đạt hiệu quả thất cũng có nghĩa là số huy động vào quỹBHXH cũng thấp tương ứng, đây chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sựmất cân đôi quỹ BHXH

1.2.2.4 Tăng thu, đảm bảo cân đối quỹ BHXH

Tăng thu về nguyên tắc là tăng tất cả các nguồn hình thành nên quỹbao gồm: đóng góp của NLĐ và NSDLĐ, hỗ trợ từ ngân sách nhà nước,sinh lời từ đầu tư Tuy nhiên, nguồn thu có tác động lớn nhất của việc tăngthu là tăng sự đóng góp của NLĐ và NSDLĐ

Việc quản lý thu có thể tác động tới tất cả các thành tố tạo nên tổngthu Khi thu đủ số lượng, đúng đối tượng đảm bảo theo quy định sẽ gópphần đảm bảo cân đối quỹ

1.3 Nội dung công tác quản lý thu BHXH

1.3.1 Quản lý đối tượng tham gia BHXH

Đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc bao gồm Người laođộng và người sử dụng lao động

1.3.1.1 Đối với người lao động

 Giai đoạn 1/12/2015 - 31/12/2016:

Căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội số 71/2006/QH11 ngày 29 tháng 6 năm2006; và quyết định Số: 1111/QĐ-BHXH năm 2011 người lao động thamgia BHXH bắt buộc là công dân Việt Nam, bao gồm:

Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ,công chức, viên chức, kể cả cán bộ, công chức cấp xã

Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 3tháng trở lên và hợp đồng lao động không xác định thời hạn theo quy địnhcủa pháp luật về lao động; người lao động, xã viên, cán bộ quản lý làm việc

và hưởng tiền lương, tiền công theo hợp đồng lao động từ đủ 3 tháng trởlên trong các hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã thành lập, hoạt động theoLuật Hợp tác xã

Người quản lý doanh nghiệp hưởng tiền lương, tiền công thuộc cácchức danh quy định tại Khoản 13, Điều 4 Luật Doanh nghiệp, gồm: chủ sởhữu, giám đốc doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh công ty hợpdanh, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, thành viên Hội đồngquản trị, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc và các chức danh quản lý khác doĐiều lệ công ty quy định

Công nhân quốc phòng, công nhân công an làm việc trong các doanhnghiệp thuộc lực lượng vũ trang

Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan,

hạ sĩ quan nghiệp vụ và sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật thuộcCông an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối vớiquân nhân, Công an nhân dân

Hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ Công annhân dân; học sinh Cơ yếu hưởng phụ cấp được đào tạo về kỹ thuật, nghiệp

vụ mật mã do Ban Cơ yếu Chính phủ quản lý

Người lao động đã tham gia BHXH bắt buộc mà chưa nhận trợ cấpBHXH một lần trước khi đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợpđồng với doanh nghiệp Việt Nam trúng thầu, nhận thầu, công trình ở nướcngoài

Phu nhân, phu quân trong thời gian hưởng chế độ phu nhân, phuquân tại các cơ quan Việt Nam ở nước ngoài mà trước đó đã tham giaBHXH bắt buộc

Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) được Quốc hội thông qua ngày28/6/2006 đã đánh dấu sự phát triển quan trọng của ngành BHXH ViệtNam, tạo tiền đề cho việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH tới mọingười lao động, góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội Tuynhiên, qua hơn 6 năm thực hiện, có nhiều nội dung của Luật BHXH 2006còn bất cập, không còn phù hợp với điều kiện kinh tế- xã hội, vì vậy, ngày20/11/2014 Quốc hội đã thông qua Luật Bảo hiểm xã hội (Luật số 58/2014/QH13), có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016 (một số điểm có hiệu lực từ1/1/2018), thay thế Luật BHXH 2006

Những điểm mới căn bản của Luật BHXH 2014:

Mở rộng đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc: Luật

BHXH 2014 quy định thêm ba nhóm đối tượng như sau:

+ Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động thời hạn từ đủ 1tháng đến dưới 3 tháng, áp dụng từ ngày 1/1/2018;

+ Người lao động là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam

có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề

do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp, có hiệu lực thi hành từ ngày1/1/2018;

+ Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, phường, thị trấn.Như vậy, theo Luật BHXH 2014, đối tượng tham gia BHXH bắtbuộc đã bao phủ gần như toàn bộ người lao động có quan hệ lao động

1.3.1.2 Đối với người sử dụng lao động

Giai đoạn 1/1/2012 – 30/11/2015:

Theo quy định tại Điều 4 trong quyết định 1111/QĐ –BHXH ngày25/10/2011 có hiệu lực thi hành ngày 1/1/2012 Quy định đơn vị tham giaBHXH bắt buộc cho người lao động bao gồm:

Cơ quan của Đảng, Nhà nước, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước ởTrung ương, cấp tỉnh, huyện đến cấp xã và đơn vị thuộc lực lượng vũ trang

Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội, đơn vị sự nghiệp thuộc tổchức chính trị, đơn vị sự nghiệp thuộc tổ chức chính trị- xã hội và tổ chức

Các tổ chức khác có sử dụng lao động được thành lập và hoạt độngtheo quy định của pháp luật

Giai đoạn 1/12/2015 – 31/12/2016:

Quyết định 959/QĐ- BHXH thay thế quyết định 1111/QĐ- BHXHchỉ khái quát hơn chứ không có thay đổi gì về nội dung này Đối tượng

tham gia BHXH bắt buộc là người SDLĐ được quy định gồm:

Cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân; tổchức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội- nghề nghiệp, tổ chức xã hội–nghề nghiệp, tổ chức khác; cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tếhoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh

cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao độngtheo HĐLĐ

1.3.2 Quản lý mức tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH

Đối tượng tham gia BHXH rất đa dạng, phong phú với nhiều ngànhnghề và mức thu nhập khác nhau Có thể nói, mức tiền lương- tiền cônglàm căn cứ đóng BHXH thời gian qua hầu như chưa phải là thu nhập thực

tế của đa số bộ phận người lao động, đặc biệt là đối tượng thực hiện chế độtiền lương theo hợp đồng lao động

Giai đoạn 1/1/2012 – 30/11/2015: Theo quy định tại Điều 6 trong

QĐ 1111/QĐ –BHXH ngày 25/10/2011 có hiệu lực thi hành ngày 1/1/2012tiền lương do Nhà nước quy định được thể hiện cụ thể như sau:

Người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhànước quy định thì tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc là tiền lương theongạch, bậc, cấp bậc quân hàm và các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâmniên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề (nếu có) Tiền lương này tínhtrên cơ sở mức lương tối thiểu chung tại thời điểm đóng

Tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc quy định tại Khoản này baogồm cả hệ số chênh lệch bảo lưu theo quy định của pháp luật về tiền lương,tiền công

Người lao động thực hiện chế độ tiền lương do đơn vị quyết định thìtiền lương, tiền công tháng đóng BHXH bắt buộc là mức tiền lương, tiềncông ghi trên hợp đồng lao động

Người lao động có tiền lương, tiền công tháng ghi trên hợp đồng laođộng bằng ngoại tệ thì tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH bắt buộcđược tính bằng Đồng Việt Nam trên cơ sở tiền lương, tiền công bằng ngoại

tệ được chuyển đổi bằng Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch bình quântrên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước công bố tạithời điểm ngày 02 tháng 01 cho 6 tháng đầu năm và ngày 01 tháng 7 cho 6tháng cuối năm

Đối với ngoại tệ mà Ngân hàng Nhà nước không công bố tỷ giá giaodịch bình quân liên ngân hàng thì áp dụng tỷ giá tính chéo của Đồng ViệtNam so với ngoại tệ đó áp dụng để tính thuế xuất nhập khẩu do Ngân hàng

Nhà nước công bố tại thời điểm ngày 02 tháng 01 cho 6 tháng đầu năm vàngày 01 tháng 7 cho 6 tháng cuối năm.

Trường hợp trùng vào ngày nghỉ mà Ngân hàng Nhà nước chưa công

bố thì được lấy tỷ giá của ngày tiếp theo liền kề

Người lao động là người quản lý doanh nghiệp thì tiền lương, tiềncông tháng đóng BHXH bắt buộc là mức tiền lương do Điều lệ của công tyquy định

Mức tiền lương, tiền công đóng BHXH bắt buộc quy định tại Khoảnnày không thấp hơn mức lương tối thiểu chung hoặc mức lương tối thiểuvùng tại thời điểm đóng: NLĐ đã qua học nghề (kể cả lao động do doanhnghiệp dạy nghề) thì tiền lương, tiền công đóng BHXH bắt buộc phải caohơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng, nếu làm công việc nặngnhọc độc hại thì cộng thêm 5%

Giai đoạn 1/12/2015 – 31/12/2016:

Theo quyết định số959/QĐ- BHXH đối tượng áp dụng tiền lươngđược chia làm 2 phần: Tiền lương áp dụng cho đối tượng khu vực Nhànước được thể hiện trong hệ thống thang bảng lương do Nhà nước quyđịnh; tiền lương áp dụng do người sử dụng lao động quyết định dựa trên cơ

sở tiền lương trong hợp đồng lao động nhưng không được thấp hơn mứclương tối thiểu vùng Cụ thể:

Đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương

do Nhà nước quy định thì tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH là tiềnlương theo ngạch, bậc, cấp bậc, quân hàm và các khoản phụ cấp chức vụ,phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề (nếu có) Mức tiềnlương, tiền công tháng đóng BHXH được tính trên mức lương cơ sở tại thờiđiểm đóng

Đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện theo chế độ tiềnlương do người sử dụng lao động quy định thì tiền lương, tiền công thángđóng BHXH là tiền lương, tiền công ghi trong hợp đồng lao động nhưngkhông thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng

Từ 01/01/2016, tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương và phụcấp lương theo quy định của pháp luật lao động

Từ ngày 01/01/2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH là mứclương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định củapháp luật

Người lao động đã qua học nghề (kể cả lao động do doanh nghiệpdạy nghề) thì tiền lương đóng BHXH bắt buộc phải cao hơn ít nhất 7% so

với mức lương tối thiểu vùng, nếu làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguyhiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thì cộng thêm 5%.

Mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc mà cao hơn 20 tháng lương cơ sở thì mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc bằng 20 tháng lương cơ sở

Mức đóng và trách nhiệm đóng của người lao động

- Người lao động là công dân Việt Nam làm việc theo HĐLĐ khôngxác định thời hạn, HĐLĐ xác định thời hạn, HĐLĐ theo mùa vụ hoặc theomột công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể

cả HĐLĐ được ký kết giữa đơn vị với người đại diện theo pháp luật củangười dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động; Người làmviệc theo HĐLĐ có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng (thực hiện từ01/01/2018); Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật vềcán bộ, công chức và viên chức; Công nhân quốc phòng, công nhân công

an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu (trường hợp BHXH BộQuốc phòng, BHXH Công an nhân dân bàn giao cho BHXH các tỉnh);Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởngtiền lương; hàng tháng đóng bằng 8% mức tiền lương tháng vào quỹ hưu trí

và tử tuất

- Người lao động là người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quyđịnh tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợpđồng thì mức đóng hằng tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất bằng 22% mứctiền lương tháng đóng BHXH của người lao động trước khi đi làm việc ởnước ngoài, đối với người lao động đã có quá trình tham gia BHXH bắtbuộc; bằng 22% của 02 lần mức lương cơ sở đối với người lao động chưatham gia BHXH bắt buộc hoặc đã tham gia BHXH bắt buộc nhưng đãhưởng BHXH một lần

Mức đóng và trách nhiệm đóng của đơn vị sử dụng lao động

Đối với người làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn, HĐLĐxác định thời hạn, HĐLĐ theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định

có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, Người làm việc theo HĐLĐ

có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng (thực hiện từ 01/01/2018);Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, côngchức và viên chức; Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làmcông tác khác trong tổ chức cơ yếu (trường hợp BHXH Bộ Quốc phòng,BHXH Công an nhân dân bàn giao cho BHXH các tỉnh); Người quản lýdoanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương;Đơn vị hàng tháng đóng trên quỹ lương đóng BHXH của người lao độngnhư sau:

a) 3% vào quỹ ốm đau và thai sản;

b) 1% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;

c) 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất

Đối với người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn tham gia BHXH bắt buộc vào quỹ hưu trí và tử tuất (thực hiện từ

01/01/2016) thì Đơn vị hằng tháng đóng 14% mức lương cơ sở vào quỹ hưu trí và tử tuất cho người lao động

1.3.3.2 Phương thức đóng

 Đóng hằng tháng

Hằng tháng, chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, đơn vị tríchtiền đóng BHXH bắt buộc trên quỹ tiền lương tháng của những người laođộng tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời trích từ tiền lương tháng đóngBHXH bắt buộc của từng người lao động theo mức quy định, chuyển cùngmột lúc vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hànghoặc Kho bạc Nhà nước

 Đóng 3 tháng hoặc 6 tháng một lần

Đơn vị là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp táchoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêmnghiệp trả lương theo sản phẩm, theo khoán thì đóng theo phương thứchằng tháng hoặc 3 tháng, 6 tháng một lần Chậm nhất đến ngày cuối cùngcủa kỳ đóng, đơn vị phải chuyển đủ tiền vào quỹ BHXH

 Đóng theo địa bàn

Đơn vị đóng trụ sở chính ở địa bàn tỉnh nào thì đăng ký tham giađóng BHXH tại địa bàn tỉnh đó theo phân cấp của cơ quan BHXH tỉnh Chi nhánh của doanh nghiệp đóng BHXH tại địa bàn nơi cấp giấyphép kinh doanh cho chi nhánh

Đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quyđịnh tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợpđồng, phương thức đóng là 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng một lần hoặc đóngtrước một lần theo thời hạn ghi trong hợp đồng đưa người lao động đi làmviệc ở nước ngoài Người lao động đóng trực tiếp cho cơ quan BHXHtrước khi đi làm việc ở nước ngoài hoặc đóng qua doanh nghiệp, tổ chức sựnghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Do đặc thù công tác thu BHXH là phải thu nhiều đối tượng bằngnhiều hình thức khác nhau nên với mỗi hình thức chuyển tiền đều phảiquản lý chặt chẽ để tránh nhầm lẫn, thất thoát

 Đóng tiền 1 lần thời gian còn thiếu để giải quyết chế độ: Người laođộng đã đủ tuổi đời để hưởng chế độ hưu trí nếu thời gian đóng bảo hiểm

xã hội chưa đủ 20 năm còn thiếu tối đa không quá 6 tháng, thì người laođộng được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu với mức đóng hằngtháng bằng 22% mức tiền lương tháng đóng BHXH trước khi nghỉ việc đểhưởng chế độ hưu trí, thời điểm hưởng ngay tại tháng đóng đủ số tháng cònthiếu liền kề tháng sinh nhật (kể cả trường hợp giám định y khoa).Trườnghợp người lao động còn thiếu tối đa không quá 6 tháng để đủ 15 năm đóngbảo hiểm xã hội mà có thân nhân đủ điều kiện hưởng tuất hàng tháng, thìthân nhân được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu vào quỹ hưu trí và

tử tuất với mức đóng hằng tháng bằng 22% mức tiền lương tháng đóng bảohiểm xã hội của người lao động trước khi chết;

1.3.4 Quản lý quy trình tổ chức thu BHXH

Quy trình tổ chức thu BHXH được hiểu là tổng thể các công việc cần phải tiến hành, là cả một quá trình sắp xếp thứ tự logic để đạt được mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất

1.3.4.1 Phân cấp quản lý thu

Tổ chức thu BHXH là một vấn đề rất cần thiết trong công tác quản lý thu BHXH Nó góp phần thúc đẩy, hoàn thiện hơn trong việc thu BHXH còn đang yếu kém

- BHXH Việt Nam (Ban thu BHXH):

+ Chịu trách nhiệm tổng hợp, phân loại đối tượng tham gia BHXH bắtbuộc, hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức, quản lý thu BHXH bắt buộc, kiểm tra,đối chiếu tình hình thu nộp BHXH bắt buộc, cấp sổ BHXH và thẩm định sốthu BHXH bắt buộc

+ Thu tiền của ngân sách Trung ương đóng BHXH cho người có thờigian công tác trước năm 1995

- BHXH tỉnh (Phòng Thu BHXH):

+ Trực tiếp thu: Các đơn vị do Trung ương quản lý đóng trụ sở trênđịa bàn tỉnh, thành phố, các đơn vị trên địa bàn do tỉnh quản lý, các doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức quốc tế; lao động hợp đồng thuộcdoanh nghiệp lực lượng vũ trang, các đơn vị đưa lao động Việt Nam đi làmviệc có thời hạn ở nước ngoài, các đơn vị BHXH huyện không đủ điều kiệnthu thì BHXH tỉnh trực tiếp tổ chức thu

+ Phòng Thu BHXH có trách nhiệm: Tổ chức, hướng dẫn thu BHXHbắt buộc; Định kỳ quý, năm thẩm định số thu BHXH bắt buộc đối vớiBHXH huyện; Phối hợp với phòng Kế hoạch Tài chính lập và giao kếhoạch, quản lý tiền thu BHXH bắt buộc trên địa bàn tỉnh quản lý

- BHXH huyện (Bộ phận thu):

+ Trực tiếp thu BHXH bắt buộc: Các đơn vị trên địa bàn do huyệnquản lý, các đơn vị khác do BHXH tỉnh giao nhiệm vụ thu, hướng dẫn, tổchức thực hiện quản lý thu, nộp BHXH bắt buộc

+ Giải quyết các trường hợp truy thu, hoàn trả BHXH tạm dừng đóngvào quỹ hưu trí và tử tuất đối với đơn vị, người tham gia BHXH do BHXHtrực tiếp thu

1.3.4.2 Lập và xét duyệt kế hoạch thu BHXH hàng năm

Lập kế hoạch thu BHXH nhằm đánh giá tình hình thực hiện kế hoạchthu BHXH bắt buộc trên địa bàn

 BHXH huyện sẽ xây dựng, điều chỉnh kế hoạch thu căn cứ tình hìnhthực hiện năm trước, 6 tháng đầu năm và khả năng phát triển đối tượngtham gia BHXH trên địa bàn, rà soát và lập 02 bản kế hoạch thu BHXH(Mẫu K01-TS) gửi 01 bản đến BHXH tỉnh theo quy định

Lập 02 bản kế hoạch ngân sách địa phương đóng, hỗ trợ mức đóngBHYT, 01 bản gửi cơ quan tài chính cùng cấp theo phân cấp ngân sách địaphương để tổng hợp trình UBND huyện quyết định, 01 bản gửi BHXH tỉnh

để tổng hợp toàn tỉnh

 BHXH tỉnh xây dựng, điều chỉnh kế hoạch thu:

Lập 02 bản kế hoạch điều chỉnh thu BHXH, (Mẫu K01-TS) và kinhphí hỗ trợ công tác thu đối với đơn vị do tỉnh trực tiếp thu

Tổng hợp toàn tỉnh, lập 02 bản kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch thu

BHXH, (Mẫu K0i -TS), gửi BHXH Việt Nam.

Lập 02 bản kế hoạch ngân sách địa phương đóng, hỗ trợ mức đóngBHYT, gửi Sở Tài chính để tổng hợp trình UBND tỉnh quyết định Giao kếhoạch thu: Trên cơ sở kế hoạch thu, phân bổ kinh phí hỗ trợ công tác thu,hoa hồng đại lý được BHXH Việt Nam giao, tiến hành phân bổ kế hoạchthu BHXH; kế hoạch kinh phí hỗ trợ công tác thu, hoa hồng đại lý choBHXH tỉnh và BHXH huyện.

 BHXH Việt Nam

Tổng hợp, xây dựng và điều chỉnh kế hoạch, giao kế hoạch đảm bảo

sát tình hình thực tế và khả năng thực hiện

1.3.4.3 Quản lý tiền thu BHXH

Quỹ BHXH là quỹ tài chính độc lập với Ngân sách Nhà nước, đượcquản lý thống nhất theo chế độ tài chính của Nhà nước, quỹ BHXH có thểnói là hạt nhân của hoạt động BHXH Do đó, cần phải quản lý chặt chẽnhững nguồn thu của BHXH, bên cạnh đó cũng phải tăng cường quản lýđối với số tiền BHXH thu được để hình thành quỹ

Quỹ BHXH cần được quản lý thống nhất ở BHXH Việt Nam, vì vậytất cả sự đóng góp của người tham gia BHXH đều phải tiến hành chuyển vềBHXH Việt Nam để hình thành quỹ BHXH tập trung

BHXH tỉnh và BHXH huyện không được sử dụng tiền thu BHXHbắt buộc vào bất cứ mục đích gì Không được áp dụng hình thức gán thu bùchi tiền BHXH bắt buộc đối với các đơn vị Mọi trường hợp thoái thu, truythu BHXH bắt buộc để cộng nối thời gian công tác chỉ được thực hiện saukhi có sự chấp thuận bằng văn bản của BHXH tỉnh

Hàng quý, BHXH tỉnh (Phòng Kế hoạch-Tài chính) và BHXH huyệngửi thông báo quyết toán cho phòng Thu hoặc bộ phận Thu;

BHXH Việt Nam thẩm định số thu BHXH bắt buộc theo 6 thánghoặc hàng năm đối với BHXH tỉnh

Để thực hiện nguyên tắc trên các đơn vị BHXH các tỉnh (thành phố),huyện được mở các tài khoản chuyên thu BHXH ở hệ thống Ngân hàng vàKho bạc Nhà nước, các đơn vị sử dụng tài khoản này chỉ để thu tiền nộpBHXH ở khu vực quản lý của mình và định kỳ chuyển số tiền thu được lêncấp trên, từ đó tiền thu BHXH được tập trung thống nhất tại một cơ quancao nhất là BHXH Việt Nam

Trong quá trình thu BHXH và lưu chuyển số tiền thu BHXH từ đơn

vị cơ sở lên BHXH Việt Nam, các đơn vị không được phép sử dụng tiềnthu BHXH cho bất cứ một nội dung nào khác, việc quy định như vậy nhằm

tránh những thất thoát tiền thu BHXH của các đơn vị, thống nhất nguyêntắc quan trong quá trình hình thành, quản lý quỹ BHXH.

1.3.4.4 Thông tin báo cáo

Thông tin báo cáo nhằm phân tích, đánh giá kết quả hoạt động củatừng đơn vị và của toàn Ngành nhằm giúp Tổng Giám đốc, Thủ trưởng đơn

vị trực thuộc, Giám đốc BHXH tỉnh tổng hợp tình hình và đề ra các biệnpháp quản lý, chỉ đạo, điều hành hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn;tổng hợp kết quả hoạt động của Ngành báo cáo Chính phủ, các bộ, ngànhtheo quy định

Nội dung báo cáo sẽ được thực hiện qua báo cáo kết quả công táchằng tháng, báo cáo sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, báo cáo tổng kếtcông tác năm, báo cáo đột xuất, báo cáo chuyên đề Thời gian nộp báo cáođược quy định như sau:

Đối với các đơn vị trực thuộc

Báo cáo kết quả công tác hằng tháng gửi về Văn phòng trước ngày

05 của tháng kế tiếp;

Báo cáo công tác 6 tháng đầu năm gửi Dự thảo báo cáo (số liệu trong

dự thảo báo cáo ước thực hiện đến hết ngày 30/6) về Văn phòng trước ngày15/6 hằng năm; gửi báo cáo chính thức về Văn phòng trước ngày 5/7 hằngnăm;

Báo cáo tổng kết công tác năm gửi Dự thảo báo cáo (số liệu trong dựthảo báo cáo ước thực hiện đến hết ngày 31/12) về Văn phòng trước ngày15/11 hằng năm; gửi báo cáo chính thức về Văn phòng trước ngày 5/1 năm

kế tiếp;

Báo cáo đột xuất, báo cáo chuyên đề gửi theo yêu cầu của từng loạibáo cáo

Báo cáo 6 tháng đầu năm, báo cáo tổng kết công tác năm của các đơn

vị trực thuộc phải trình Tổng Giám đốc và Phó Tổng Giám đốc phụ trách

lĩnh vực thông qua trước khi chuyển Văn phòng tổng hợp.

Công tác thông tin báo cáo trong quản lý thu là rất cần thiết, đảm bảomọi thông tin đều được cập nhật thường xuyên, liên tục Trong công tácthông tin báo cáo, các đơn vị thường sử dụng hệ thống biểu mẫu đã đượcBHXH Việt Nam quy định sẵn Vì vậy để thực hiện thông tin báo cáo theođúng quy định, cán bộ làm công tác chuyên môn phải nắm chắc từng biểumẫu, giấy tờ có liên quan

1.3.4.5 Quản lý hồ sơ, tài liệu

Các thông tin, dữ liệu của đối tượng tham gia thay đổi thường xuyên

và số lượng giấy tờ, văn bản liên quan khá lớn nên BHXH tỉnh, huyện luônphải cập nhật thông tin, dữ liệu của người tham gia BHXH để phục vụ kịpthời cho công tác nội vụ và quản lý

BHXH tỉnh, huyện: Cập nhật thông tin, dữ liệu của người tham giaBHXH, để kịp thời phục vụ cho công tác nghiệp vụ và quản lý

BHXH tỉnh xây dựng hệ thống mã số đơn vị tham gia BHXH ápdụng trong địa bàn tỉnh theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam Mã số thamgia BHXH tỉnh cấp cho đơn vị để đăng ký tham gia BHXH được sử dụngthống nhất trên hồ sơ, giấy tờ, sổ sách và báo cáo nghiệp vụ

BHXH các cấp: Tổ chức phân loại, lưu trữ và bảo quản hồ sơ, tài liệuthu BHXH, đảm bảo khoa học để thuận tiện khai thác, sử dụng Thực hiệnứng dụng công nghệ thông tin để quản lý người tham gia BHXH bắt buộc

1.4 Truy thu và các thủ tục truy thu

Theo công văn 1379/BHXH- BT ngày 20/4/2016 của BHXH Việt Nam quy định các trường hợp truy thu:

Truy thu do trốn đóng, đóng không đủ số người thuộc diện bắtbuộc tham gia

Truy thu đối với người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng laođộng về nước truy đóng BHXH cho thời gian đi làm việc ở nước ngoài theoHĐLĐ chưa đóng: trường hợp sau 6 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồnglao động về nước mới thực hiện truy đóng BHXH thì số tiền truy thuBHXH được tính bao gồm: số tiền phải đóng BHXH theo quy định và tiềnlãi truy thu tính trên số phải đóng

Truy thu do điều chỉnh tăng tiền lương đã đóng BHXH cho NLĐ

Theo điều 23 của quyết định 959/QĐ- BHXH hồ sơ truy thu BHXH gồm:

Đối với người lao động: Tờ khai cung cấp và thay đổi thông tinngười tham gia BHXH (Mẫu TK1-TS)

Đối với đơn vị sử dụng lao động: Danh sách lao động tham giaBHXH (Mẫu D02- TS) và bảng kê giấy tờ hồ sơ làm căn cứ truy thu (Phụlục 02 của Quyết định 959/QĐ- BHXH)

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXH

1.5.1 Chính sách pháp luật về BHXH

Ở mỗi thời kỳ phát triển khác nhau, với thể chế kinh tế khác nhau, thì

cơ chế thu BHXH cũng khác nhau Chính sách pháp luật về BHXH có ảnhhưởng trực tiếp tới chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý BHXH.Trong quá tình tổ chức, quản lý BHXH, các chế độ, chính sách BHXH, cácvăn bản pháp luật về BHXH là những công cụ cơ bản và quan trọng đểthực hiện việc quản lý thu BHXH và có tác động trực tiếp đến đối tượngBHXH

Chính sách tiền lương: là tiền đề và cơ sở cho việc thực hiện chínhsách BHXH, vì cơ sở để tính mức đóng và hưởng BHXH hiện nay phụthuộc vào tiền lương cơ sở do Nhà nước quy định Thêm vào đó, đối vớingười lao động đóng BHXH theo thang bảng lương Nhà nước quy định,mức đóng còn phụ thuộc vào hệ số lương do đó khi Nhà nước điều chỉnhlại thang bảng lương thì mức đóng BHXH cũng tăng lên

Chính sách về BHXH: việc quy định tăng mức đóng làm cho mứcđóng tăng lên cơ quan BHXH phải điều chỉnh mức đóng hiện tại của ngườilao động

Các chính sách pháp luật khác

1.5.2 Lực lượng lao động

Lực lượng lao động là đối tượng chính tham gia BHXH vì nó baogồm những người trong độ tuổi lao động, trực tiếp tạo ra của cải vật chấtcho xã hội

Nếu một quốc gia có cơ cấu dân số già, tức là lực lượng lao độngchiếm tỷ trọng thấp trong dân số, điều này sẽ dẫn đến tình trạng số đốitượng tham gia BHXH cũng thấp Ngược lại, nếu một quốc gia có dân sốtrẻ thì lực lượng lao động trong xã hội sẽ tăng lên, sẽ có nhiều người thamgia vào thị trường lao động, làm tăng đối tượng tham gia BHXH Mà đốitượng tham gia BHXH tăng thì số thu BHXH cũng tăng Như vậy, lựclượng lao động tăng lên hay giảm đi đều có ảnh hưởng đến công tác quản

lý thu BHXH

1.5.3 Sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước

Đây là nhân tố có ảnh hưởng mạnh mẽ đến cơ chế thu BHXH và kếtquả thu BHXH bắt buộc Thực tế cho thấy, những nơi có nguồn thu BHXHlớn là những địa phương có trình độ phát triển kinh tế - xã hội cao hơn so vớinơi khác Chẳng hạn như, TP Hồ Chí Minh và Hà Nội là những địa phương

có nguồn thu BHXH bắt buộc rất lớn Đó là bởi vì, ở những địa phương nàykinh tế - xã hội phát triển, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp lớn, nơi mà ngườidân có mức thu nhập cao hơn, dẫn đến mức đóng cũng cao hơn

Mặt khác, nếu hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, thì NSDLĐcũng sẽ tự giác, có trách nhiệm với nguồn nhân lực của doanh nghiệp, nên

sẽ có ý thức nộp đúng, nộp đủ nghĩa vụ đóng góp BHXH cho NLĐ

1.5.4 Trình độ của cán bộ BHXH

Đây là nhân tố phản ánh trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả công tácquản lý, điều hành, khai thác nguồn thu của cơ quan BHXH; là quá trìnhvận dụng, triển khai chủ trương, chính sách BHXH bắt buộc để tổ chứcthực hiện vào mỗi địa phương theo những mục tiêu đã định

Thực tế cho thấy, nhiều tỉnh, địa phương trên cả nước có điểm tươngđồng về phát triển kinh tế - xã hội, nhưng nơi nào năng lực tổ chức, điềuhành công tác thu BHXH tốt, thì hiệu quả thu sẽ cao, ít có hiện tượng bỏsót nguồn thu, thu thiếu, trây ỳ nợ đọng trong các nguồn thu

Bên cạnh đó, tổ chức bộ máy được thiết lập hoàn chỉnh, vận hànhđồng bộ, từng bộ phận thực hiện tốt chức năng và quyền hạn trách nhiệmcủa mình thì công tác thu BHXH sẽ đạt kết quả tốt

Nhân tố này thể hiện phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý,điều hành và cán bộ thu BHXH bắt buộc Nếu đội ngũ cán bộ này có nănglực, chuyên môn vững, phẩm chất đạo đức tốt thì năng lực, tổ chức quản lýđiều hành thực hiện thu BHXH bắt buộc sẽ đạt kết quả cao và ngược lại

1.5.5 Trình độ nhận thức và ý thức trách nhiệm của người tham gia BHXH

Quỹ BHXH bắt buộc được hình thành từ việc đóng BHXH của NLĐ

và NSDLĐ, được quản lý thống nhất, tập trung, độc lập với NSNN và đượcNhà nước bảo hộ

Như thế có thể thấy, nhận thức của người tham gia tốt là nhân tố thiếtyếu để công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH đạt kết quả cao Chínhsách ra đời chỉ là sự hướng dẫn chung nhất, nhưng để chính sách đi vàothực tế nhất định phải có sự chấp hành tốt chính sách đó

Mặt khác, nguồn thu BHXH còn chịu ảnh hưởng lớn từ ý thức tráchnhiệm của người sử dụng lao động Thời gian vừa qua, hiện tượng trốn

tránh đóng BHXH bắt buộc cho người lao động trở thành hiện tượng phổbiến ở nhiều nơi, số tiền nợ đọng của các chủ doanh nghiệp lên tới con sốnhiều tỷ đồng đã gây không ít khó khăn cho ngành bảo hiểm Rõ ràng nếuchủ doanh nghiệp nhận thức và thực hiện đúng trách nhiệm của mình thìhiệu quả công tác thu BHXH bắt buộc sẽ đạt kết quả cao và ngược lại nếuchủ doanh nghiệp trốn tránh trách nhiệm của mình sẽ dẫn đến khó khăncho công tác thu BHXH.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXHBB TẠI BHXH HUYỆN BẢO THẮNG GIAI ĐOẠN 2012- 2016

2.1 Giới thiệu chung về BHXH huyện Bảo Thắng

2.1.1 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của BHXH huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai

Huyện Bảo Thắng là huyện vùng thấp nằm ở trung tâm tỉnh Lào Cai.Phía Bắc giáp huyện Hà Khẩu của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) với đườngbiên giới dài 15km; Phía Đông và Đông Bắc giáp huyện Bắc Hà và huyệnMường Khương; Phía Nam giáp huyện Bảo Yên; Phía Tây giáp huyện SaPa; Tây Bắc giáp thành phố Lào Cai

Là một huyện miền núi, trình độ dân trí của người dân không đồngđều, nên việc hiểu biết cũng như nhận thức về các chính sách pháp luật củaNhà nước của người dân còn hạn chế Tuy nhiên trong những năm gần đâyBảo Thắng không ngừng phát triển cả về điều kiện kinh tế xã hội, trình độvăn hóa,… tất cả những yếu tố trên đã góp phần không nhỏ đến quá trìnhthực hiện chính sách bảo hiểm xã hội của huyện Bảo Thắng

Căn cứ nghị định số 19/CP ngày 16/02/1995 của Chính phủ vềviệc thành lập BHXH Việt Nam và quyết định số16QĐ/TC-CB ngày15/06/1995 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam về việc thành lậpBHXH tỉnh và thành phố, quy định chức năng về quyền hạn của BHXHtỉnh, thành phố

Căn cứ Quyết định số 109/QĐ–TCCB ngày 04/08/1995 của Tổnggiám đốc BHXH Việt Nam về việc thành lập BHXH tỉnh Lào Cai và Quyếtđịnh số 110/QĐ-TCCB ngày 04/8/1995 của Tổng giám đốc BHXH ViệtNam về việc thành lập BHXH huyện Bảo Thắng Đối với cấp huyện quân

số ban đầu được tách từ một bộ phận của phòng Tổ chức lao động TBXHhuyện chuyển sang và trụ sở làm việc được đặt tại Thị trấn Phố Lu - HuyệnBảo Thắng - Tỉnh Lào Cai

Là một đơn vị mới được thành lập, một mặt phải sớm ổn định đi vàohoạt động để thực hiện các nhiệm vụ về công tác BHXH, mặt khác phảicủng cố hoàn thiện tổ chức bộ máy nhằm đảm đương tốt yêu cầu của nhiệm

vụ mới, BHXH Bảo Thắng đã tiến hành triển khai các công tác quan trọngđảm bảo thực hiện tốt công tác thu BHXH, duy trì công tác chi trả chế độBHXH cho người lao động được thụ hưởng đầy đủ và kịp thời góp phầnkhông nhỏ vào sự thành công chung của BHXH tỉnh Lào Cai

Trải qua hơn 20 năm xây dựng và trưởng thành, BHXH huyện BảoThắng, tỉnh Lào Cai đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có nhiều tiến bộ cả

về phạm vi bảo hiểm và chất lượng bảo hiểm Quyền, lợi ích của người laođộng và những người nghỉ hưởng BHXH đã được đảm bảo thực hiện đúngtheo quy định của Nhà nước, góp phần cải thiện đời sống nhân dân

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức bộ máy của BHXH huyện Bảo Thắng

2.1.2.1 Chức năng

BHXH huyện Bảo Thắng là cơ quan trực thuộc BHXH tỉnh Lào Caiđặt tại số 141 Đường Cách mạng Tháng Tám, Thị trấn Phố Lu, Huyện BảoThắng, Tỉnh Lào Cai, có chức năng giúp giám đốc BHXH tỉnh thực hiệncác chế độ, chính sách BHXH, BHYT, BHTN, quản lý thu, chi BHXH,BHYT, BHTN trên địa bàn huyện theo phân cấp quản lý của BHXH ViệtNam và quy định của pháp luật

BHXH huyện Bảo Thắng chịu sự quản lý trực tiếp, toàn diện củaGiám đốc BHXH tỉnh và chịu sự quản lý hành chính nhà nước củaUBND huyện

BHXH huyện có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng, tài khoản riêngtại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Bảo Thắng tỉnhLào Cai

2.1.2.2 Nhiệm vụ

BHXH huyện Bảo Thắng có nhiệm vụ:

- Xây dựng, trình giám đốc BHXH tỉnh kế hoạch dài hạn và ngắn hạn

về phát triển BHXH huyện và chương trình công tác hàng năm, tổ chứcthực hiện kế hoạch sau khi được phê duyệt

- Tổ chức thực hiện các công tác thông tin tuyên truyền, phổ biến cácchế độ, chính sách pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN tổ chức khai thác,đăng ký, quản lý đối tượng tham gia và hưởng các chế độ BHXH, BHYT,BHTN theo phân cấp

- Tổ chức cấp sổ, thu các khoản đóng BHXH, BHYT, BHTN đối vớicác tổ chức, cá nhân theo phân cấp

- Hướng dẫn, tổ chức tiếp nhận hồ sơ, giải quyết các chế độ BHXH,BHYT, BHTN theo phân cấp

- Tổ chức chi trả các chế độ theo phân cấp, từ chối đóng hoặc chi trảcác chế độ không đúng quy định

- Kiểm tra giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo về thực hiện cácchế độ, chính sách BHXH, BHYT, BHTN đối với các tổ chức, cá nhântham gia, các cơ sở khám chữa bệnh BHYT theo quy định của pháp luật.

- Tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch cải cách hành chính theochỉ đạo, hướng dẫn của BHXH tỉnh, tổ chức bộ phận tiếp nhận, trả kết quảgiải quyết chế độ BHXH, BHYT theo cơ chế một cửa tại cơ quan BHXHhuyện

- Tổ chức quản lý, lưu trữ hồ sơ các đối tượng tham gia và hưởng cácchế độ BHXH, BHYT, BHTN theo quy định

- Tổ chức hướng dẫn nghiệp vụ BHXH, BHYT cho các cá nhân, tổchức tham gia bảo hiểm

- Đề xuất, kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thanh tra,kiểm tra các tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện BHXH

- Cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về việc đóng, quyền hưởng cácchế độ bảo hiểm, thủ tục thực hiện BHXH, BHYT khi được tổ chức, cánhân tham gia bảo hiểm, hoặc tổ chức công đoàn và cơ quan nhà nước cóthẩm quyền

2.1.2.3 Hệ thống tổ chức bộ máy

Hiện nay, BHXH huyện Bảo Thắng gồm 06 bộ phận có chức năng,nhiệm vụ riêng biệt được đặt dưới sự lãnh đạo của giám đốc và phó giámđốc Mỗi bộ phận thực hiện nhiệm vụ của mình, phối kết hợp với các bộphận khác để hoàn thành tốt công việc, đóng góp vào thành tích chung củađơn vị, đáp ứng được sự tín nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền cũngnhư giải quyết tốt các chính sách, chế độ cho người lao động Cơ cấu tổchức bộ máy của BHXH huyện Bảo Thắng được thể hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 2.1: Hệ thống bộ máy tổ chức BHXH huyện Bảo Thắng

( Nguồn: BHXH huyện Bảo Thắng)

 Giám đốc: là người đứng đầu cơ quan BHXH huyện, người nắmquyền hành cao nhất và quản lý mọi hoạt động của cơ quan, quy địnhnhiệm vụ cụ thể cho từng nghiệp vụ, chịu trách nhiệm với giám đốc BHXHtỉnh về các mặt công tác của đơn vị theo nhiệm vụ được giao phụ tráchtổng hợp các bộ phận và trực tiếp phụ trách kế toán

 Phó giám đốc: Gồm có 2 phó giám đốc

- Phó giám đốc 1 có nhiệm vụ thường trực, chịu trách nhiệm quản

lý trực tiếp bộ phận thu, bộ phận cấp sổ thẻ và bộ phận chế độ của cơ quan

- Phó giám đốc 2 chịu trách nhiệm quản lý bộ phận một cửa và bộphận giám định y tế

 Bộ phận thu gồm 5 cán bộ có nhiệm vụ hướng dẫn các đơn vị sửdụng lao động tham gia BHXH, BHYT lập kế hoạch thu BHXH, BHYThàng quý, hàng năm, báo cáo kết quả thu BHXH về tỉnh theo quy định.Đôn đốc việc nộp BHXH trên địa bàn theo phân cấp của BHXH huyện

 Bộ phận sổ thẻ gồm 2 cán bộ phụ trách sổ BHXH và thẻ BHYT.Tổng hợp báo cáo tình hình cấp, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT trên địa bàntheo đúng quy định

Bộ phận

kế toán tài vụ

Bộ phận chế

độ chính sách

Bộ phận thu

Bộ phận cấp sổ thẻ

 Bộ phận giám định y tế gồm 2 cán bộ có nhiệm vụ trực tiếp giámđịnh BHYT, tổng hợp, làm báo cáo tháng, quý giám định BHYT tại bệnhviện đa khoa huyện Bảo Thắng và các cơ sở đăng ký KCB.

 Bộ phận một cửa gồm 2 cán bộ tổ chức tiếp nhận hồ sơ và trả kếtquả, tư vấn giải đáp những thắc mắc của người dân về các chế độ chínhsách BHXH, BHYT, BHXH TN Quản lý và tổ chức thực hiện công tác lưutrữ hồ sơ, tài liệu thuộc hệ thống BHXH huyện theo quy định

2.1.2.4 Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của BHXH huyện Bảo Thắng

Hiện nay, BHXH huyện Bảo Thắng có 20 cán bộ viên chức, lao động hợp đồng (gồm cả tạp vụ và bảo vệ) BHXH huyện có chi bộ Đảng độc lập;Phân đoàn thanh niên thuộc Chi đoàn liên cơ quan BHXH-Tài chính- Kho Bạc- Thuế; Tổ chức công đoàn hoạt động theo mô hình công đoàn bộ phận trực thuộc công đoàn cơ sở BHXH tỉnh Đội ngũ cán bộ được thể hiện qua bảng sau:

Bảng 1.1 Đội ngũ cán bộ của cơ quan BHXH huyện Bảo Thắng

Trụ sở BHXH huyện Bảo Thắng đang làm việc đặt tại Thị trấn Phố

Lu Đơn vị đặt tại trung tâm huyện gần với khu dân cư, các doanh nghiệplớn và cơ quan ban ngành trực thuộc huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyệnnên rất thuận lợi cho việc triển khai và thực hiện các nhiệm vụ của

ngành, cũng như việc trao đổi báo cáo của các cơ quan cá nhân tổ chứcđược dễ dàng hơn.

BHXH huyện Bảo Thắng có trụ sở 5 tầng, trong đó: 01 phòng hộitrường; 01 phòng họp; 01 phòng tiếp dân; 10 phòng làm việc rộng rãi,khang trang Các phòng làm việc đều có điều hoà không khí Ngoài ra, các

bộ phận 100% các nhân viên đều được trang bị máy tính kết nối Internet vàmáy in, mỗi phòng chức năng còn hỗ trợ 1 điện thoại bàn được mắc nối songsong tiện cho việc trao đổi và liên lạc trong và ngoài đơn vị Bên cạnh đó, có

tủ đựng hồ sơ tại mỗi phòng và một số thiết bị khác phục vụ cho quá trìnhlàm việc

2.2 Thực trạng công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại huyện Bảo Thắng

2.2.1 Thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH bắt buộc huyện Bảo Thắng

Đánh giá kết quả tham gia BHXH của các đối tượng trên địa bàn chothấy tình hình tham gia của các đối tượng có sự biến động so với nămtrước Qua các năm, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tại BHXH huyệnBảo Thắng ngày càng tăng, mở rộng ra nhiều thành phần kinh tế tạo sự đadạng, phong phú trong công tác quản lý thu BHXH Do mục tiêu phát triểncủa ngành BHXH là phải mở rộng đối tượng tham gia tiến tới BHXH toàndân nên ngành BHXH không ngừng tìm cách vận động các đối tượng thuộcdiện bắt buộc, cũng như tự nguyện tham gia BHXH Chính vì sự nỗ lựcchung của ngành cộng với quyết tâm của BHXH huyện Bảo Thắng mà đốitượng tham gia BHXH tại huyện đã tăng lên đáng kể cả về số lượng đơn vịcũng như số lượng người tham gia

2.2.1.1 Quản lý đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc

Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta đang dần ổn định vàphát triển, kéo theo đó là sự xuất hiện của các khu công nghiệp mới, cáckhu đô thị mới, vì vậy các thành phần tham gia vào nền kinh tế cũng ngàycàng đa dạng và phong phú làm cho số lượng đơn vị thuộc diện tham giaBHXH cũng tăng đáng kể

Số đơn vị tham gia BHXH bắt buộc của huyện Bảo Thắng giai đoạn2012- 2016 được thể hiện qua bảng sau:

Bảng 2.1: Số đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc huyện Bảo Thắng giai đoạn 2012- 2016

Cơcấu( %)

Sốđơn vị

Cơcấu( %)

Sốđơn vị

Cơcấu( %)

Sốđơn vị

Cơcấu( %)

Sốđơn vị

Cơcấu( %)

Biểu đồ 2.1: Biểu đồ thể hiện cơ cấu số đơn vị SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc theo khối loại hình tại BHXH huyện Bảo Thắng

năm

2012 và 2016

Qua biểu đồ thể hiện cơ cấu số

đơn vị sử dụng lao động tại BHXH

huyện Bảo Thắng năm 2012 và năm

2016 ta thấy khối HCSN, Đảng, đoàn

thể chiếm tỷ trọng lớn nhất chiếm

65,85% tổng khối ngành năm 2012 và chiếm 57,32% tổng khối ngành năm

2016 Đứng thứ hai là khối ngành DNNQD cũng đang chiếm tỷ trọng tươngđối lớn Tuy nhiên kết quả này còn chưa đạt được nhiều mong đợi

Từ bảng số liệu 2.1 ta thấy, do chịu ảnh hưởng của suy thoái kinh tếchung cũng như những khó khăn nhất định về tiềm năng phát triển nên cácđơn vị SDLD tham gia BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Bảo Thắng tănggiảm không đồng đều Cụ thể:

- Khối HCSN, Đảng, Đoàn thể là khối có các đơn vị sử dụng lao độngnhiều nhất trong 6 khối ngành, và có sự gia tăng từ năm 2012 đến 2014tăng 13 đơn vị tương ứng tăng 16,01% nhưng từ năm 2014 đến năm 2016không có sự biến động với 94 đơn vị

- Khối Doanh nghiệp nhà nước đang trong quá trình chuyển đổi sanghình thức cổ phần hóa nhằm khơi dậy sự cạnh tranh, năng động trong việctìm kiếm sự đầu tư, ưu tiên phát triển thị trường vì vậy năm 2015 giảm 1 đơn

vị so với năm 2014 tương ứng giảm 25% là do Công ty cổ phần đường bộ 242được chuyển sang khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh

- Khối Doanh nghiệp ngoài quốc doanh đang được Đảng và nhà nước takhuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nên cũng đạt được nhữngchuyển biến đáng kể Nhìn qua bảng số liệu ta thấy số đơn vị tham gia BHXH

Xã, phường, thị trấn Hợp tác xã

Hộ SXKD cá thể

Xã, phường, thị trấn

Hợp tác xã