Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)

Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)Pháp luật về An toàn thực phẩm Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP - LUẬT HÀNH CHÍNH

BUÔN MA THUỘT, NĂM 2017

HÀ NỘI – 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ………/.…… … / …

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ MINH

PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM -

TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HIẾN PHÁP – LUẬT HÀNH CHÍNH

Mã số: 60 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS-TS NGUYỄN BÁ CHIẾN

BUÔN MA THUỘT, NĂM 2017

HÀ NỘI – 2013

LỜI CAM ĐOAN

Bằng văn bản này, tác giả xin cam đoan rằng các nội dung được trình bày

trong Luận văn “Pháp luật về An toàn thực phẩm - Từ thực tiễn Thành phố Buôn

Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tác giả

Tác giả xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu do chính tác giả thực hiện Các số liệu trích dẫn nêu trong luận văn là trung thực và được tác giả chú thích rõ ràng

Tác giả

Nguyễn Thị Minh

Trangii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ iv

MỞ ĐẦU 01

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM 07

1.1 Những khái niệm cơ bản 07

1.2 Nội dung chủ yếu của pháp luật về an toàn thực phẩm và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm 14

1.3 Sự cần thiết và vai trò của pháp luật về an toàn thực phẩm trong đời sống xã hội Việt Nam hiện nay 26

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK 37

2.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm 37

2.2 Phân tích thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột 41

2.3 Đánh giá thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột 63

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK 70

3.1 Quan điểm đảm bảo an toàn thực phẩm ở nước ta trong giai đoạn hiện nay 70

3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về an toàn thực phẩm từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột 74

KẾT LUẬN 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

Trang iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

HĐND : Hội đồng Nhân dân

UBND : Ủy ban nhân dân

Organization)

(Food Borne Disease)

(Good Hygiene Practice)

(Good Manufacturing Practice)

Control Points)

NN&PTNT : Nông nghiệp và phát triển nông thôn

Trang iv

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1.2 Tình hình kiểm tra ATTP trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2011-2016 62Biểu đồ 2.2 Tình hình xử phạt vi phạm ATTP trên địa bàn Thành phố Buôn

Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2011-2016 62

Trang 1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

An toàn thực phẩm là một trong những vấn đề mà Đảng, Nhà nước ta

từ lâu đã đặc biệt quan tâm và coi đây là một vấn đề có ý nghĩa lớn về kinh tế

- xã hội, về an toàn xã hội, sức khoẻ cộng động, về bảo vệ môi trường và cũng

là vấn đề có ảnh hưởng lớn đến tiến trình hội nhập của Việt Nam Do vậy, Đảng và Nhà nước ta thường xuyên chỉ đạo và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về ATTP, không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản

lý nhà nước về an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khoẻ nhân dân

Trong những năm qua, do tác động mạnh mẽ của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế đã thúc đẩy kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng lên; từ chỗ ăn no, mặc ấm, người dân ngày càng có nhu cầu ăn ngon, mặc đẹp, từng bước cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống Mọi người quan tâm nhiều hơn đến việc lựa chọn thực phẩm an toàn để đảm bảo dinh dưỡng cho bữa ăn hằng ngày Tuy nhiên, thời gian qua, báo chí, truyền thông đưa tin lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện và ngăn chặn hàng loạt các vụ vận chuyển thực phẩm hôi thối, nhiễm khuẩn đi tiêu thụ; bên cạnh đó vì mục tiêu lợi nhuận các nhà sản xuất, kinh doanh đã sử dụng nhiều loại hóa chất, chất phụ gia bị cấm để chăn nuôi, trồng trọt, chế biến, bảo quản thực phẩm; việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật như thuốc trừ sâu, diệt cỏ, hóa chất kích thích tăng trưởng và thuốc bảo quản không theo đúng quy định, gây ô nhiễm nguồn nước cũng như tồn dư các hóa chất này trong thực phẩm Các vụ vi phạm ATVSTP phát hiện thời gian gần đây cho thấy mức độ vi phạm đáng báo động Ðây là mối lo của toàn xã hội không chỉ ở thời điểm hiện tại mà còn là mối lo cho sự phát triển của thế hệ tương lai đất nước

Trang 2

Do vậy vấn đề ATTP trở thành đề tài nóng tại các diễn đàn, hội nghị, phiên họp quan trọng của quốc hội, chính phủ và trở thành vấn đề gây lo lắng, bức xúc trong quần chúng nhân dân “Chưa bao giờ con đường từ dạ dày đến nghĩa địa lại nhanh chóng và dễ dàng như bây giờ”, đó là phát biểu của đại biểu Quốc hội Trần Trọng Vinh (Hải Phòng) tại phiên chất vấn Bộ trưởng Cao Đức Phát ngày 17/11/2015

Mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật trong đó có Luật an toàn thực phẩm; Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; sửa đổi, bổ sung một số điều về vi phạm VSATTP trong Bộ luật hình sự … cùng hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm được hình thành từ trung ương đến cơ sở Song nhiều hành vi sản xuất, kinh doanh vi phạm về ATTP vẫn xảy ra, thậm chí ngày càng gia tăng, trong đó có địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

Thực trạng trên cho thấy, việc nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện

cả về cơ sở lý luận và thực tiễn pháp luật về an toàn thực phẩm dưới góc độ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính nhằm đánh giá những ưu điểm, những hạn chế, vướng mắc, đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, tồn tại, góp phần nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả pháp luật về an toàn thực phẩm là rất cần thiết và khách quan, đáp ứng yêu cầu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân trong tình hình mới theo quan điểm của Đảng được thể hiện tại Nghị quyết số 46-NQ/TW ngày 25/02/2005 của Bộ Chính, Kết luận số 43-KL/TW của Bộ Chính trị về 03 năm thực hiện Nghị quyết số 46-NQ-TW, Nghị quyết số 34/2009/NQ-QH12 ngày 19/6/2009 của Quốc hội về đẩy mạnh thực hiện chính sách pháp luật về quản lý chất lượng,

vệ sinh an toàn thực phẩm Vì vậy, tác giả chọn nghiên cứu đề tài: “Pháp luật

về An toàn thực phẩm - Từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk

Trang 3

Lắk” để làm Luận văn tốt nghiệp lớp Cao học Luật, chuyên ngành Luật Hiến

pháp và Luật Hành chính là cấp thiết, khách quan trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Công tác đảm bảo an toàn thực phẩm tuy đóng vai trò rất quan trọng, song pháp luật về an toàn thực phẩm ở nước ta mới chỉ được quan tâm đúng mức và bắt đầu có một số nghiên cứu quy mô trong thời gian gần đây được thể hiện trong nhiều công trình khoa học công bố trên sách, báo, tạp chí chuyên ngành và các Luận văn Thạc sỹ Có thể nêu ra các công trình, bài viết sau đây: “Tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm trong Luật hình

sự Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Luận văn thạc sĩ của tác giả Hoàng Trí Ngọc, năm 2009, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội; “Pháp luật về kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ của tác giả Đặng Công Hiển năm 2010, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội; “Thi hành pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm ở cấp Phường trên địa bàn thành phố Hà Nội”, Luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Mai Vân năm 2013, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội…

Nhìn chung, những công trình trên đã tập trung nghiên cứu một số quy định của pháp luật về ATTP, việc tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP, phân tích, làm rõ những hạn chế, bất cập trong thực thi pháp luật về ATTP Tuy nhiên cho đến nay chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu một cách cơ bản và có hệ thống pháp luật về ATTP từ thực tiễn thành phố Buôn

Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Do đó, dưới góc độ thực tiễn của việc thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thành phố và dưới góc độ khoa học, công trình này có ý nghĩa quan trọng, góp phần hoàn thiện và triển khai thực hiện có hiệu quả pháp luật về an toàn thực phẩm, nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền địa phương trong công tác bảo đảm ATTP phục vụ cho sự nghiệp phát triển của Thành phố

Trang 4

3 Mục đích và nhiệm vụ của Luận văn

- Mục đích nghiên cứu: Mục đích của Luận văn là làm sáng tỏ một số

vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật về an toàn thực phẩm, đánh giá thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về an toàn

thực phẩm, nâng cao chất lượng công tác đảm bảo an toàn thực phẩm

- Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục tiêu trên, luận văn đặt ra và

thực hiện những nhiệm vụ như sau:

+ Nghiên cứu, phân tích những vấn đề lý luận của pháp luật về an toàn thực phẩm, nội dung, sự cần thiết và vai trò của pháp luật về an toàn thực phẩm trong đời sống xã hội hiện nay

+ Phân tích, làm rõ một số khái niệm của pháp luật về an toàn thực phẩm

+ Khảo sát, thống kê, đánh giá thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm, những ưu điểm, khuyết điểm và nguyên nhân ưu điểm, khuyết điểm, hạn chế của pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2011-2016

+ Phân tích, làm rõ những quan điểm đảm bảo ATTP trong giai đoạn hiện nay và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về ATTP, tổ chức thực hiện

có hiệu quả pháp luật về ATTP trong thời gian đến.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu pháp luật về ATTP và

thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm theo quy định của Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và các văn bản hướng dẫn, triển khai thực hiện của các ngành chức năng đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm

- Phạm vi nghiên cứu:

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của

Chủ nghĩa Mác-Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trên quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Việt Nam về an toàn thực phẩm

- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp thống kê,

phân tích, tổng hợp, kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về phương diện lý luận: Đề tài là một công trình mới nhất được

nghiên cứu trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk từ cơ sở tổng hợp nghiên cứu lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lê Nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chủ trương của Đảng cộng sản Việt Nam, Pháp luật của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đảm bảo an toàn thực phẩm

Do đó luận văn sẽ góp phần về mặt lý luận cho việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về an toàn thực phẩm

- Về phương diện thực tiễn: đây là luận văn đầu tiên được nghiên cứu

trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột, đề tài đã đề cập đến thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố Buôn

Ma Thuột Với những quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về an toàn thực phẩm từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk được đề cập trong luận văn sẽ làm cơ sở cho các cấp chính quyền trong địa bàn tỉnh Đắk Lắk nói chung và thành phố Buôn Ma Thuột nói riêng có thể vận dụng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đảm bảo an toàn thực phẩm trong thời

Trang 6

gian đến Đề tài cũng là cơ sở để các nhà nghiên cứu sau có thể vận dụng tiếp tục nghiên cứu ở mức độ cao hơn để đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về an toàn thực phẩm ngoài phạm vi thành phố Buôn Ma Thuột và tỉnh Đắk Lắk; là tài liệu để các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, tham khảo khi sửa đổi, bổ sung Luật xử lý vi phạm hành chính, Bộ luật Hình sự hiện hành của Việt Nam

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài các nội dung: lời cam đoan, danh mục từ viết tắt, danh mục các biểu đồ, mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo; nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận của pháp luật về an toàn thực phẩm Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về an toàn thực phẩm từ thực tiễn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

Trang 7

Chương 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM 1.1 Những khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm an toàn thực phẩm

Ngay từ lúc chào đời con người đã cần đến thực phẩm để duy trì sự sống Thực phẩm là một trong những nhu cầu thiết yếu cho sự tồn tại của con người Tuy nhiên, vì những mục đích khác nhau, các nhà sản xuất và kinh doanh thực phẩm vẫn sử dụng những biện pháp bảo quản, kích thích tăng trưởng không hợp lý làm thực phẩm trở nên không an toàn Với thực trạng nhu cầu sử dụng thực phẩm ngày càng cao của con người thì vấn đề đảm

bảo ATVSTP càng trở nên báo động hơn bao giờ hết Thực phẩm là tác nhân

chính dẫn đến ngộ độc thực phẩm và các căn bệnh đặc biệt nguy hiểm từ tiêu chảy cấp đến ung thư Việt Nam cũng là một trong những nước có số lượng người mắc bệnh ung thư nhiều nhất thế giới và nguyên nhân chính là thực phẩm ăn hàng ngày của con người

Thực phẩm là sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc

đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm [37] Mỗi loại thực phẩm đều có

quy định riêng về ngưỡng an toàn và khi thực phẩm chứa những yếu tố nguy

cơ đối với sức khỏe con người thì gọi là thực phẩm không an toàn Sử dụng các loại thực phẩm không an toàn, người tiêu dùng đã phải trả giá quá đắt bằng chính sức khoẻ, thậm chí cả tính mạng của mình do bị ngộ độc thực phẩm và mầm mống gây ra căn bệnh ung thư quái ác đang ngày một tích tụ và chờ bộc phát Nhưng có không ít người tiêu dùng không quan tâm đến vấn đề ATVSTP khi mua các thực phẩm thiết yếu tiêu dùng hàng ngày (như rau, cá, thịt….)

Trang 8

Các hóa chất độc hại như thuốc bảo vệ thực vật (thuốc trừ sâu, trừ bệnh

và thuốc trừ cỏ dại…), thuốc kích thích tăng trưởng, kim loại nặng, các vi sinh vật gây bệnh có trong các loại rau quả hoặc các chất kháng sinh, chất tăng trọng có trong thịt, cá sẽ tích lũy dần trong các mô mỡ, tủy sống…của con người, là tiền đề để phát sinh các loại bệnh tật như ung thư, loãng xương, suy giảm trí nhớ và thoái hóa xương khớp

Khi bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc thì thực phẩm lại là nguồn truyền bệnh nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng con người

và sự phát triển của xã hội Ngộ độc thực phẩm và các bệnh do thực phẩm gây

ra không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ và cuộc sống của mỗi người, mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế, là gánh nặng chi phí cho công tác chăm sóc sức khoẻ

Theo Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm số UBTVQH11 ngày 26/7/2003 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội, VSATTP được hiểu là các điều kiện và biện pháp cần thiết để bảo đảm thực phẩm không gây hại cho sức khỏe, tính mạng của con người [51] VSATTP hiểu theo nghĩa hẹp là một môn khoa học dùng để mô tả việc xử lý, chế biến, bảo quản và lưu trữ thực phẩm bằng những phương pháp phòng ngừa, phòng chống bệnh tật do thực phẩm gây ra VSATTP cũng bao gồm một số thói quen, thao tác trong khâu chế biến cần được thực hiện để tránh các nguy cơ gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe Hiểu theo nghĩa rộng, VSATTP là tất cả điều kiện, biện pháp cần thiết từ khâu sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối, vận chuyển cũng như sử dụng nhằm bảo đảm cho thực phẩm sạch sẽ, an toàn, không gây hại cho sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng Vì vậy, VSATTP là công việc đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngành, nhiều khâu có liên quan đến thực phẩm như nông nghiệp, thú y, cơ sở chế biến thực phẩm, y tế, người tiêu dùng

12/2003/PL-Trang 9

Tuy nhiên để phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế sau khi Việt Nam chính thức gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) vào 01/01/2007, khái niệm này đã được đơn giản hóa, ngắn gọn và phù hợp hơn, được thể hiện trong Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011, theo đó

ATTP là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người Từ đây, có thể hiểu theo nghĩa hẹp đó là việc xử lý, chế biến, bảo

quản và lưu trữ thực phẩm bằng những phương pháp phòng ngừa, phòng chống bệnh tật do thực phẩm gây ra ATTP cũng bao gồm các quy trình, quy định áp dụng trong từng khâu chế biến cần được thực hiện để tránh các nguy

cơ sức khỏe có tiềm năng nghiêm trọng Hiểu theo nghĩa rộng, đảm bảo ATTP là toàn bộ những vấn đề cần xử lý liên quan đến việc đảm bảo vệ sinh đối với thực phẩm nhằm đảm bảo cho sức khỏe của người tiêu dùng Đây là vấn đề có nguy cơ rất lớn mà rất nhiều quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt

Vấn đề ATTP đang nóng lên từng ngày và được dư luận đặc biệt quan tâm Tình trạng mất an toàn thực phẩm trở thành vấn đề lớn, gây bức xúc, lo lắng cho toàn xã hội Tình trạng sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm về

vệ sinh thú y, không rõ nguồn gốc xuất xứ; vi phạm về chất lượng, hết hạn sử dụng, tình trạng hóa chất sử dụng trong chế biến thực phẩm, chăn nuôi hiện chưa được kiểm soát chặt chẽ và gần như thả nổi trên thị trường vẫn diễn biến phức tạp, nếu không được kiểm soát chặt chẽ của các ngành chức năng

và các địa phương thì sẽ có nguy cơ đưa vào tiêu thụ tại các chợ truyền thống, vùng sâu, vùng xa Theo báo cáo của 6 đoàn liên ngành Trung ương tại 12 tỉnh, thành phố và 42/63 địa phương về an toàn thực phẩm Tết Nguyên đán Đinh Dậu năm 2017, với hơn 40 nghìn cơ sở được kiểm tra, kết quả có hơn 5.600 cơ sở có vi phạm, trong đó các đoàn đã tiến hành cảnh cáo 679 cơ sở, phạt tiền 2.311 cơ sở vi phạm với số tiền hơn 8 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động

Trang 10

của 22 cơ sở, đình chỉ lưu hành 41 sản phẩm Đồng thời tiến hành tiêu hủy

414 sản phẩm gồm các loại thực phẩm không đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm (thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hết hạn sử dụng ) [53]

1.1.2 Khái niệm pháp luật về an toàn thực phẩm

Đảm bảo ATTP luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm vì xuất phát từ tầm quan trọng của nó; bảo đảm ATTP trước hết là chăm lo sức khỏe của nhân dân, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và phục vụ cho tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta Đảng và Nhà nước ta thường xuyên chỉ đạo và đưa ra nhiều giải pháp nhằm không ngừng hoàn thiện pháp luật về ATTP, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về ATTP Nhiều văn bản quy phạm pháp luật về ATTP đã được ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong lĩnh vực ATTP Các cấp, các ngành đã vào cuộc và tạo được sự chuyển biến tích cực đã được ghi nhận ở nhiều địa phương, đơn vị, đặc biệt ở những thành phố lớn Tuy nhiên, nhìn về tổng thể, công tác bảo đảm ATTP vẫn là vấn đề thách thức to lớn ở nước ta Ngộ độc thực phẩm và các mối nguy đe dọa mất an toàn thực phẩm tiếp tục là những vấn đề quan tâm hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng, an sinh xã hội và tăng trưởng kinh

tế Các giải pháp giải quyết vấn đề này đang được đặt ra rất cấp bách, nhất là việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về ATTP Do vậy cần thiết phải có các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra và bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, tạo lập trật tự, ổn định xã hội

Pháp luật về an toàn thực phẩm là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra và bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực an toàn thực phẩm Pháp luật về

ATTP ở Việt Nam, là một bộ phận trong hệ thống pháp luật hiện hành của nước ta, bao gồm các quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành hoặc thừa

Trang 11

nhận, tham gia điều chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo đảm an toàn thực phẩm; điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm, sản xuất, kinh doanh thực phẩm và nhập khẩu, xuất khẩu thực phẩm; quảng cáo, ghi nhãn thực phẩm; kiểm nghiệm thực phẩm; phân tích nguy cơ đối với ATTP; phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục sự cố

về ATTP; thông tin, giáo dục, truyền thông về ATTP; trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP [37] Như vậy, pháp luật an toàn thực phẩm là toàn bộ các văn bản luật và dưới luật, các thông tư, nghị định có liên quan điều chỉnh những vấn đề xã hội phát sinh trong lĩnh vực an toàn thực phẩm

Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm năm 2003 là văn bản luật đầu tiên quy định toàn diện các vấn đề về vệ sinh, an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phòng ngừa, khắc phục ngộ độc thực phẩm

và truyền bệnh qua thực phẩm Trên cơ sở đó, Chính phủ quy định chi tiết cách thức kiểm tra, xử lý các vi phạm trong lĩnh vực thực phẩm Qua 06 năm thực hiện cho thấy, Pháp lệnh này đã thật sự là một công cụ quan trọng để Nhà nước quản lý công tác VSATTP Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, Pháp lệnh VSATTP tồn tại một số bất cập cần phải được nghiên cứu sửa đổi, hoàn chỉnh như: cùng một vấn đề nhưng quá nhiều văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh (134 văn bản của các ngành, các cấp) nên có sự chồng chéo, mâu thuẫn, trùng lặp, có vấn đề nảy sinh nhưng chưa có văn bản quy định điều chỉnh; việc phân công trách nhiệm và mối quan hệ phối hợp giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương và các Bộ, ngành liên quan chưa được rõ ràng (đặc biệt là đối với việc quản lý thực phẩm tươi sống) nên dẫn đến những khó khăn trong quá trình triển khai, phối hợp thực hiện, cũng như đùn đẩy trách nhiệm khi sự việc xảy ra Các quy định về hệ thống thanh tra chuyên ngành về VSATTP hiện mới được nêu tại Nghị định số 79/2008/NĐ-CP ngày 18/7/2008 của Chính phủ mà chưa được luật hoá nên

Trang 12

hiệu lực pháp lý chưa cao Mặt khác, các quy định trong Nghị định về hệ thống thanh tra chuyên ngành ATTP cũng chưa đồng nhất với pháp luật về thanh tra hiện hành…những hạn chế, bất cập trên đã được nhìn nhận, sửa đổi, tiếp tục tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ, có hiệu quả hơn về ATTP và từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về ATTP Do đó ngày 28/06/2010 Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật An toàn thực phẩm và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2011 Luật An toàn thực phẩm có 11 chương, 72 điều quy định một cách toàn diện về vấn đề an toàn thực phẩm Cùng với đó là các văn bản quy phạm pháp luật do Chính phủ và các bộ ngành ban hành như: Nghị định số 38/2012/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm năm 2010; Thông tư liên tịch số 13/2014/TLT-BYT-BNNPTNT-BCT hướng dẫn việc phân công, phối hợp trong quản lý nhà nước

về an toàn thực phẩm, các văn bản quy định, hướng dẫn thực hiện của Bộ NN&PTNT, Bộ Y tế, Bộ, Công thương … cùng với việc ban hành Luật An toàn thực phẩm, nhà nước ta cũng đã ban hành Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; sửa đổi, bổ sung một số điều

về vi phạm VSATTP trong Bộ luật hình sự ….đã tạo hành lang pháp lý cho công tác bảo đảm ATTP ở nước ta thời gian qua

1.1.3 Khái niệm thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm

Sau khi Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực thi hành, các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố, quận, huyện, phường, xã đã vào cuộc quyết liệt để triển khai thực hiện có hiệu quả các quy định của pháp luật về ATTP Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện Luật an toàn thực phẩm chưa kịp thời, còn chậm, nhất là các văn bản hướng dẫn, triển khai thực hiện của các ngành chức năng như Bộ y tế, Bộ NN&PTNT, Bộ Công thương Công tác phối hợp liên ngành giữa các cơ quan chức năng chưa đồng bộ, hiệu quả chưa cao Nhiều chính quyền địa

Trang 13

phương coi công tác quản lý ATTP là trách nhiệm của ngành y tế nên công tác chỉ đạo, huy động sự tham gia của các cơ quan liên quan chưa quyết liệt Đầu tư kinh phí từ ngân sách còn thấp, trang thiết bị và nhân lực còn hạn chế Những hạn chế trên có nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân đầu tiên phải

kể đến đó là việc triển khai thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm chưa hiểu quả nên chưa tạo được sự đồng bộ, phối hợp của các ngành chức năng, hiệu quả đạt được thấp Do đó thực hiện pháp luật về ATTP giữ một vị trí quan trọng trong công tác đảm bảo ATTP

Thực hiện pháp luật là hành vi xử sự của con người được tiến hành phù hợp với yêu cầu của các quy phạm pháp luật Hành vi xử sự của con người trong hoạt động thực hiện pháp luật có hai tính chất: mang tính xã hội và mang tính pháp lý Vì vậy, thực hiện pháp luật bao hàm các hành vi (hành động hay không hành động) của các cá nhân, các tổ chức phù hợp với các quy định của pháp luật Khoa học pháp lý gọi đó là những hành vi hợp pháp Như vậy, thực hiện pháp luật là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực

tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật [22] Thực hiện pháp luật bao gồm các hình thức: tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật Thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm là quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các cá

nhân, cơ quan, tổ chức Theo đó thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm là việc các chủ thể pháp luật về an toàn thực phẩm phải thực hiện nghĩa vụ pháp

lý của mình bằng hành động tích cực và chủ động Tiếp cận dưới góc độ thực

tiễn, thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm thể hiện qua các hình thức sau: ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để triển khai thực hiện; tổ chức bộ máy, con người, kinh phí thực hiện; công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục

Trang 14

pháp luật về an toàn thực phẩm; công tác thanh tra, kiểm tra, phối hợp tổ chức thực hiện…để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm

Từ khi Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực đến nay, các ngành, cơ quan chức năng đã tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, quy định của pháp luật về ATTP đến người dân, nâng cao nhận thức VSATTP cho các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm Qua đó ý thức của các cơ sở kinh doanh thực phẩm đã có sự chuyển biến rõ rệt trong việc đảm bảo chất lượng vệ sinh ATTP tại cơ sở mình Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát được tiến hành thường xuyên, qua đó kịp thời xử lý nhiều trường hợp vi phạm Tuy nhiên, trên thực tế, tại một số địa phương, đơn vị vấn đề đảm bảo VS ATTP vẫn thực hiện chưa tốt Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân liên quan đến vấn đề ATTP còn nhiều hạn chế

Để làm tốt công tác quản lý về an toàn thực phẩm, vấn đề then chốt là làm thế nào để đưa các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm gắn kết với đời sống, phù hợp với điều kiện thực tế để từng bước nâng cao chất lượng thực phẩm, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế-xã hội của đất nước Công tác đảm bảo ATTP để thực hiện tốt cần những nỗ lực rất lớn của chính phủ, các bộ ngành và của toàn xã hội Việc đưa Luật An toàn thực phẩm vào cuộc sống có ý nghĩa quyết định với kết quả của công tác này

1.2 Nội dung chủ yếu của pháp luật về an toàn thực phẩm và thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm

1.2.1 Nội dung chủ yếu của pháp luật về an toàn thực phẩm

Luật An toàn thực phẩm đã được Quốc hội thông qua ngày 17/6/2010

là một sự kiện quan trọng thể hiện được quan điểm của Đảng và Nhà nước ta, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho công tác bảo đảm ATTP trong tình hình

Trang 15

mới, góp phần tích cực vào việc thực hiện thành công sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân Luật gồm 11 chương và 72 điều, gồm các nội dung cơ bản sau: quy định quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong đảm bảo thực phẩm; điều kiện đảm bảo an toàn đối với thực phẩm, sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, xuất khẩu thực phẩm; quảng cáo, ghi nhãn, kiểm nghiệm, phân tích nguy cơ đối với thực phẩm; thông tin, giáo dục, truyền thông và trách nhiệm quản lý về an toàn thực phẩm [37] Theo pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm thì thực phẩm do nhiều bộ, ngành quản lý do đó gặp rất nhiều khó khăn, bất cập trong triển khai thực hiện [51] Nhưng Luật ATTP quy định có 03 bộ có trách nhiệm quản lý chính gồm Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn và Bộ Công thương Luật quy định rất rõ và cụ thể trách nhiệm của từng ngành và trách nhiệm quản lý nhà nước của ủy ban nhân dân các cấp [37]

Sau khi Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực thi hành, Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các bộ, ngành, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, làm cơ sở cho việc tổ chức triển khai thực hiện Luật, cụ thể:

+ Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XI ban hành Chỉ thị số 08-CT/TW

ngày 21/10/2011 về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với vấn đề an toàn thực phẩm trong tình hình mới” Các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban

ngành đoàn thể từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố, quận, huyện, phường,

xã đã vào cuộc quyết liệt để triển khai có hiệu quả các quy định của pháp luật

về ATTP

+ Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chiến lược Quốc gia an toàn thực phẩm giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn 2030 (Quyết định 20/QĐ-TTg ngày 04/01/2012); phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia vệ sinh an toàn thực phẩm giai đoạn 2012-2015 (Quyết định 1228/QĐ-TTg ngày 07/9/2012); Chỉ

Trang 16

thị 34/CT-TTg ngày 11/12/2014 về việc tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo đảm

an toàn thực phẩm và phòng chống ngộ độc thực phẩm trong tình hình mới

+ Chính phủ ban hành Nghị định 38/2012/NĐ-CP ngày 25/4/2012 về quy định chi tiết một số điều của Luật an toàn thực phẩm; Nghị định 178/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về ATTP (thay thế Nghị định 91/2012/ NĐ-CP của chính phủ); Nghị định 185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ người tiêu dùng

+ Bộ Y tế ban hành 46 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó đáng chú

ý là: Thông tư 15/TT-BYT quy định về điều kiện chung bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; Thông tư 26/2012/TT-BYT quy định cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng, thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai; dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế; Thông tư 30/2012/TT-BYT quy định về điều kiện an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, kinh doanh thức ăn đường phố Trong đó có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Bộ Y tế về chất lượng nước ăn uống, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của

Bộ Y tế về chất lượng nước sinh hoạt; Thông tư số 47/2014/TT-BYT ngày 11/12/2014 của Bộ Y tế hướng dẫn quản lý an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống…

+ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành 18 văn bản quy phạm pháp luật, gồm Thông tư số 14/2011/TT-BNNPTNT quy định việc kiểm tra, đánh giá cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp và sản phẩm nông lâm thủy sản; Thông tư số 45/2014/TT-BNNPTNT, Thông tư số 51/2014/TT-BNNPTNT…

+ Tỉnh Đắk Lắk ban hành Kế hoạch 20-KH/TU ngày 01/12/2011 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về triển khai thực hiện Chỉ thị số 08-CT/TW của Ban

Bí thư “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với vấn đề an toàn thực phẩm trong tình hình mới”

Cùng với các văn bản theo hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, nhiều luật, pháp lệnh mới hoặc sửa đổi bổ sung có liên quan tới công tác quản

lý ATTP như: Luật Thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14/6/2005; Luật dược

số 34/2005/QH11 ngày 14/6/2005; Luật Tiêu chuẩn quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 ngày 29/6/2006; Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa số 05/2007/QH12 ngày 21/11/2007; Luật Quảng cáo số 16/2012/QH13 ngày 21/6/2012 …

Hệ thống các văn bản trên đã tạo hành lang pháp lý để kiểm soát chất lượng ATTP, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về ATTP và yêu cầu hội nhập quốc tế

Tuy nhiên, An toàn thực phẩm là một lĩnh vực mới ở nước ta, vì thế hệ thống luật pháp cũng mới được hình thành và vẫn đang trong giai đoạn xây dựng tích cực nên trong quá trình thực hiện vẫn còn gặp khá nhiều khó khăn, vướng mắc; chưa đồng bộ, còn thiếu, chồng chéo và chưa phù hợp với thực tiễn Phân công trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý nhà nước vẫn đang trong giai đoạn điều chỉnh; thiếu nhiều quy định chi tiết, cụ thể, hoặc chưa phù hợp với nhiều loại hình hoạt động, kinh doanh, khó khăn khi triển khai;

1.2.2 Thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm

Khi đặt ra những quy phạm pháp luật, nhà nước ta mong muốn sử dụng chúng để điều chỉnh các quan hệ xã hội, đáp ứng lợi ích của nhân dân lao động và sự tiến bộ xã hội Mục đích đó chỉ đạt được khi các chủ thể thực hiện nghiêm chỉnh pháp luật trong đời sống thực tế Thực hiện đúng đắn và nghiêm chỉnh pháp luật là yêu cầu khách quan của quản lý nhà nước bằng pháp luật Pháp luật được ban hành nhiều nhưng ít đi vào cuộc sống thì điều

đó chứng tỏ công tác quản lý nhà nước kém hiệu quả Do đó xây dựng và thực hiện pháp luật là hai hoạt động có quan hệ chặt chẽ với nhau

Việc thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm tiếp cận dưới góc độ thực tiễn triển khai thực hiện gồm các hình thức: ban hành văn bản lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện, tổ chức bộ máy, con người thực hiện, xây dựng các biện pháp triển khai thực hiện như: tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATTP, phối hợp tổ chức thực hiện, công tác thanh tra, kiểm tra, thực

vệ sinh an toàn thực phẩm; năm 2004 ban hành Nghị định số

163/2004/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh VSATTP; năm

2006 phê duyệt chương trình hành động bảo đảm VSATTP giai đoạn

2006-2010 theo hướng trở thành chương trình mục tiêu quốc gia độc lập; năm 2007 phê duyệt 06 dự án nằm trong chương trình mục tiêu quốc gia bảo đảm VSATTP giai đoạn đến năm 2010 với tổng kinh phí khoảng 1300 tỷ đồng Năm 2008, ban hành Nghị định số 79/2008/NĐ-CP về hệ thống tổ chức quản

lý và kiểm nghiệm vệ sinh an toàn thực phẩm

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng chỉ đạo, giám sát chặt chẽ công tác bảo đảm VSATTP, đã tổ chức nhiều Hội nghị toàn quốc về công tác bảo đảm VSATTP; ban hành Chỉ thị số 06/2007/CT-TTg về việc triển khai các biện pháp cấp bách bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; chỉ đạo các bộ ngành liên quan đề xuất xây dựng dự án Luật an toàn thực phẩm để trình Quốc hội vào năm 2009 Các Bộ, ngành liên quan cũng đã ban hành hàng loạt các Quyết định, Thông tư, Thông tư liên tịch để hướng dẫn chi tiết thi hành các nhiệm

vụ quản lý nhà nước về ATTP, tạo hành lang pháp lý khá đầy đủ cho lĩnh vực quản lý mới, đặc biệt quan trọng này

Trang 20

Sau khi Luật an toàn thực phẩm có hiệu lực thi hành, ngoài việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn việc triển khai tổ chức thực hiện thì Chính phủ, các bộ ngành có liên quan cũng tiến hành đồng loạt các hoạt động triển khai thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm, cụ thể:

* Thành lập các cơ quan chuyên môn, giúp việc, hệ thống kiểm nghiệm ATTP: Căn cứ Luật An toàn thực phẩm, các Bộ được giao nhiệm vụ chính là

Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Y Tế, Bộ Công Thương đã hình thành hệ thống tổ chức quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương tới tỉnh, huyện và xã, phường Hệ thống tổ chức này giúp cho việc thực thi quản lý nhà nước theo chuỗi và giúp kiểm soát an toàn thực phẩm tại nơi phát sinh ra mối nguy

vị thuộc Bộ thực hiện Cục Trồng trọt, Cục Bảo vệ thực vật, Cục Quản lý chất lượng nông lâm, thủy sản, Cục Chế biến nông lâm thủy sản và nghề muối là các đơn vị được giao chức năng, nhiệm vụ giúp Bộ trưởng Bộ NN&PTNT thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm nông nghiệp Tại các đơn vị này đều có bộ phận chức năng (phòng, trung tâm) thực hiện quản lý về an toàn thực phẩm theo chuỗi sản phẩm rau, củ, quả và chè (Cục Trồng trọt có

02 Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phẩm cây trồng và Trung tâm Khảo kiểm nghiệm phân bón; Cục Bảo vệ thực vật có Phòng quản lý an toàn

Trang 21

thực phẩm và Môi trường, 09 Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng với hơn 80 trạm Kiểm dịch thực vật tại các cửa khẩu thực hiên công tác kiểm dịch thực vật và kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa thực phẩm có nguồn gốc thực vật xuất khẩu, nhập khẩu, 04 Trung tâm bảo vệ thực vật vùng thực hiện

dự tính, dự báo và giám sát sinh vật có hại trên đồng ruộng, 02 trung tâm Kiểm định và khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật đạt tiêu chuẩn ISO/IEC

17025 thực hiện nhiệm vụ kiểm định chất lượng thuốc bảo vệ thực vật và phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật, aflatoxin trong thực phẩm; Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản có Phòng Quản lý chất lượng nông lâm sản, Phòng Quản lý kiểm nghiệm và nguy cơ an toàn thực phẩm, 02 cơ quan Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản Trung Bộ và Nam Bộ đặt tại Khánh Hòa và Thành phố Hồ Chí Minh, 07 Trung tâm chất lượng nông lâm thủy sản của các vùng đặt tại 07 tỉnh, thành phố trong cả nước; Cục Chế biến nông lâm thủy sản và Nghề muối có Phòng Chế biến và bảo quản Nông sản

+ Tại các địa phương:

Thực hiện Quyết định số 809/QĐ-TTg ngày 30/5/2011 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án tăng cường năng lực quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản và muối giai đoạn 2011-2015, đến nay 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản Ngoài ra các Chi cục thú y, bảo vệ thực vật, thủy sản cũng tham gia triển khai quản lý, kiểm tra chất lượng an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản theo phân công của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Một số Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản địa phương đã thành lập Trạm kiểm nghiệm hoặc các đơn vị sự nghiệp trực thuộc về kiểm nghiệm và tư vấn đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản

Trang 22

Hệ thống thanh tra chuyên ngành chất lượng an toàn thực phẩm đã đi vào hoạt động ở hầu hết các địa phương, tuy nhiên tên gọi và chức năng, nhiệm vụ của đơn vị chưa thống nhất giữa các tỉnh, thành phố Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã cấp 780 thẻ công chức thanh tra chuyên ngành cho công chức được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành theo Nghị định số 07/2012/NĐ-CP ngày 09/02/2012 và Thông tư số 34/2013/TT-BNNPTNT ngày 24/6/2013

Trong lĩnh vực y tế, tại tuyến tỉnh, thực hiện Nghị định 79/2008/NĐ-CP của Chính phủ, đến nay đã có 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm trực thuộc Sở Y tế với trung bình khoảng 11 biên chế hành chính Tại cấp huyện và cấp xã của các địa phương, theo báo cáo của UBND các tỉnh, tại cấp huyện và cấp xã đã bố trí cán bộ làm công tác an toàn thực phẩm Tuy nhiên, số lượng cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra Tại cấp huyện, công tác quản lý về an toàn thực phẩm giao cho phòng kinh tế hoặc phòng kinh tế - nông nghiệp, phòng y tế hoặc

trung tâm y tế huyện đảm nhận Tuy nhiên, ở những quận hoặc thành phố

thuộc tỉnh, do không có Phòng Nông nghiệp, công tác quản lý về an toàn thực phẩm được giao cho Phòng Y tế hoặc Trung tâm Y tế thực hiện Tại cấp xã có 01 cán bộ y tế kiêm nhiệm nhiệm vụ giúp UBND xã về an toàn thực phẩm UBND xã, phường có Ban Chỉ đạo vệ sinh ATTP do Phó Chủ tịch UBND xã, phường làm Trưởng Ban, Phó Ban là Trạm trưởng Trạm y tế; các thành viên khác gồm cán bộ công an, tư pháp, văn hóa xã hội, tài chính, an ninh trật tự Tuy nhiên, việc quản lý về VSATTP ở cấp xã, phường lại gặp nhiều khó khăn Nguyên nhân là cán bộ làm công tác này đều kiêm nhiệm trong khi hoạt động mua, bán thực phẩm phần lớn diễn ra cuối buổi chiều,

buổi tối và ban đêm nên rất khó để tổ chức đoàn đi kiểm tra Bên cạnh đó, hầu

và phòng kiểm nghiệm thuộc 63 trung tâm y tế dự phòng các tỉnh/thành phố Đến nay, 42/63 tỉnh/thành phố có phòng kiểm nghiệm được công nhận phù hợp ISO/IEC 17025

* Tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn thực phẩm

Sau khi Luật an toàn thực phẩm được ban hành, Bộ Y tế phối hợp với

Bộ Tư pháp biên soạn đề cương giới thiệu Luật An toàn thực phẩm làm cơ sở

để Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật cấp huyện tổ chức tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân; phối hợp với các Bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương

và tổ chức tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về quản lý an toàn thực phẩm một cách thường xuyên với các hình thức đa dạng, phù hợp với từng đối tượng, từng vùng miền; nâng cao ý thức của người tiêu dùng thực phẩm, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh thực phẩm đối với sức khỏe cộng đồng; đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm và tuyên truyền, phổ biến pháp luật về vệ sinh, an

toàn thực phẩm

Trang 24

Hoạt động tuyên truyền, giáo dục trên các phương tiện thông tin đại chúng luôn được Bộ Y tế quan tâm và đẩy mạnh, đặc biệt tập trung vào dịp

Tết Nguyên đán, Tháng hành động vì ATTP và Tết Trung thu Công tác tuyên

truyền đã giúp nâng cao nhận thức, thực hành về ATTP của các nhóm đối tượng Những thông tin về điều kiện của cơ sở sản xuất thực phẩm không đảm bảo an toàn, những sản phẩm thực phẩm không an toàn hoặc những hành động gian dối, kiếm lợi bất chính mà hệ lụy là thực phẩm không an toàn được đưa tin hàng ngày với mức độ ngày càng gia tăng Khách quan nhận xét thì bên cạnh việc tỷ lệ lô hàng và sản phẩm không an toàn ngày càng tăng, còn do năng lực hoạt động của giới truyền thông về an toàn thực phẩm được nâng cao, người tiêu dùng cũng đã quan tâm hơn đến chất lượng thực phẩm Nhu cầu chuyển đổi từ nhận thức có cái để ăn, ăn no, sang ăn nhưng phải bổ dưỡng

và an toàn cho sức khoẻ ngày càng tăng

Theo kết quả điều tra kiến thức hàng năm với cùng 1 đối tượng, năm

2015 so với năm 2012, kiến thức của người sản xuất tăng từ 76% lên 81,9%, kiến thức của người kinh doanh tăng từ 73% lên 84,6%; kiến thức của người tiêu dùng tăng từ 65,8% lên 82,5% [23] Đặc biệt với khuyến cáo “hãy là người tiêu dùng thông thái” đã tác động đến ý thức, trách nhiệm của người dân trong lựa chọn và đấu tranh với thực phẩm không an toàn

* Tổ chức thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm

Công tác thanh tra, kiểm tra được đẩy mạnh, giúp ngăn chặn, xử lý nhiều vụ vi phạm về ATTP góp phần làm cho thị trường thực phẩm an toàn hơn Công tác thanh, kiểm tra về ATTP hàng năm được thực hiện theo Kế hoạch của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện về ATTP, trong đó tập trung nhiều vào dịp Tết Nguyên đán, Tháng hành động vì ATTP

và Tết Trung thu Trong giai đoạn 2011-2016, cả nước đã thành lập được

Việc áp dụng các chế tài xử phạt đã được đẩy mạnh qua các năm, tỷ lệ

cơ sở bị phạt tiền tăng từ 30,0% năm 2011 lên 67,1% trong năm 2016 Kết quả xử phạt đã thể hiện tính răn đe cao đối với các cơ sở cố ý vi phạm các quy định về ATTP

Cùng với việc xử phạt hành chính, các đoàn thanh, kiểm tra đã kiên quyết xử lý tiêu hủy đối với sản phẩm không đảm bảo ATTP, cũng như thu hồi các loại giấy phép đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận Hầu hết các trường hợp vi phạm đã được thông báo công khai, kịp thời trên các phương tiện thông tin đại chúng theo đúng quy định Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, các đoàn đã tiến hành lấy mẫu kiểm nghiệm Kết quả kiểm nghiệm đã góp phần tích cực giúp các địa phương đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp, đồng thời cảnh báo mối nguy và triển khai việc thanh tra dựa trên nguy cơ đạt hiệu quả

Trong thời gian qua, các cấp, các ngành, các địa phương đã có nhiều

cố gắng trong quản lý, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và đạt được những kết quả nhất định; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cơ bản đầy đủ, trách nhiệm quản lý của các bộ, ngành, địa phương được phân định rõ ràng, nhiều

vụ việc vi phạm lớn đã được phát hiện, xử lý Tuy nhiên, tình hình an toàn thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp, gây nhiều bức xúc trong nhân dân, cần được tiếp tục chỉ đạo quyết liệt hơn nữa Vấn đề nổi lên hiện nay là việc tổ chức thực hiện pháp luật về ATTP trong cả nước chưa tốt, chưa nghiêm minh, kết quả còn hạn chế, chưa tạo được sự quan tâm, ủng hộ của quần chúng nhân dân

vụ nhiễm khuẩn, nhiễm độc thực phẩm đã được kiểm soát nhưng vẫn không ngừng gia tăng và gây nhiều hậu quả đáng tiếc Sử dụng các loại thực phẩm không an toàn, người tiêu dùng đã phải trả giá quá đắt bằng chính sức khoẻ, thậm chí cả tính mạng của mình do bị ngộ độc thực phẩm và mầm mống gây

ra căn bệnh ung thư quái ác đang ngày một tích tụ và chờ bộc phát Thực phẩm là tác nhân chính dẫn đến ngộ độc thực phẩm và các căn bệnh đặc biệt nguy hiểm từ tiêu chảy cấp đến ung thư WHO xếp Việt Nam trong tốp 2 của bản đồ ung thư thế giới Mỗi năm có hơn 70.000 người chết vì ung thư, trung bình 205 người một ngày mà nguyên nhân chính là thực phẩm ăn hàng ngày của con người [56] Có thể nói, chưa bao giờ sự lo ngại trước vấn đề ATTP lại nóng bỏng và được rất nhiều người quan tâm như hiện nay Quyền lợi của người tiêu dùng bị xâm hại nghiêm trọng Hiện chưa có số liệu chính xác nào

về tổn thất vật chất, nhưng những thiệt hại về sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng người tiêu dùng thì đã rõ và được đề cập liên tục trên phương tiện thông tin đại chúng Điều đó phản ánh hệ thống pháp luật, chế tài xử lý các hành vi

vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam thời gian qua còn lỏng lẻo và thiếu tính răn đe

An toàn thực phẩm là một trong những vấn đề mà Đảng, Nhà nước Việt Nam từ lâu đã đặc biệt quan tâm Giữ được ATTP trước hết nhằm bảo đảm

Trang 27

cho phát triển sản xuất, phát triển kinh tế; thứ hai là bảo đảm cho sức khỏe, thể chất và tầm vóc người Việt Nam, hạn chế các bệnh truyền qua thực phẩm; thứ ba, ATTP bảo đảm cho một môi trường sống trong lành, thu hút đầu tư, khách du lịch, và cũng là vấn đề có ảnh hưởng lớn đến tiến trình hội nhập của Việt Nam Do vậy, Đảng và Nhà nước ta thường xuyên chỉ đạo và đưa ra các giải pháp nhằm không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khoẻ nhân dân Đánh giá đúng đắn về vai trò quan trọng của công tác bảo đảm ATTP đối với sức khoẻ nhân dân, một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao tầm vóc và thể chất của con người Việt Nam, góp phần tích cực vào sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chỉ đạo và đầu tư các nguồn lực cho lĩnh vực này Tuy nhiên, công tác bảo đảm ATTP vẫn còn nhiều yếu kém, trong đó công tác thông tin, giáo dục, truyền thông thay đổi hành vi sức khoẻ đã có đổi mới bước đầu, song chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế dự phòng, an toàn thực phẩm [4] Nguyên nhân chính của các yếu kém đó là do "Quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế còn nhiều bất cập, một số chính sách về y tế không còn phù hợp nhưng chậm được sửa đổi hoặc

bổ sung Một bộ phận nhân dân chưa hình thành được ý thức và thói quen tự bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ Vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm chưa được kiểm soát chặt chẽ [4] Từ nhận định trên, Đảng và Nhà nước

ta đã đề ra nhiệm vụ và giải pháp để phát triển sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân nói chung và lĩnh vực ATTP nói riêng, một trong những nhiệm vụ quan trọng đó là triển khai mạnh mẽ các biện pháp kiểm soát

vệ sinh, an toàn thực phẩm và tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm Như vậy, Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định rõ sự cần thiết phải tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ, có hiệu quả hơn về ATTP và từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về ATTP, quy định cụ thể trách nhiệm, nghĩa vụ của

Trang 28

các tổ chức, cá nhân trong bảo đảm ATTP

Mặt khác, Việt Nam đã là thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) từ ngày 01/01/2007, nên phải từng bước tuân thủ các hiệp định của Tổ chức này, trong đó có các dịch vụ về y tế Các hiệp định chính của WTO bao gồm: Hiệp định về các rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT), Hiệp định về áp dụng các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS), Hiệp định về các quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại (TRIPS) và Hiệp định về thương mại dịch vụ (GATS) Theo đó, các quy định

về SPS như ghi thời hạn sử dụng ghi trên nhãn sản phẩm thực phẩm nhập khẩu,

áp dụng các biện pháp ATTP và kiểm dịch động, thực vật, đặc biệt là nguyên tắc đánh giá nguy cơ hay các quy định về TBT như áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp với tiêu chuẩn Codex, các tiêu chuẩn quốc tế do WHO

và FAO phối hợp soạn thảo mà Việt Nam cũng như các quốc gia thành viên đều phải tuân thủ Bên cạnh đó, trong điều kiện hội nhập, cần thiết phải có cơ chế pháp lý về việc thừa nhận tiêu chuẩn lẫn nhau giữa Việt Nam và các quốc gia trong khu vực, cũng như thế giới, đặc biệt là việc áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến trong quản lý an toàn thực phẩm Như vậy, các yêu cầu trên cho thấy, Việt Nam cần phải nội luật hóa các quy định của WTO, WHO, FAO, CODEX…về ATTP để có cơ sở pháp lý thực hiện tại Việt Nam

Đã đến lúc toàn xã hội tiến lên một nấc thang mới trong việc bảo vệ cuộc sống, sức khỏe của mình và điều quan trọng nhất là tôn trọng và chấp hành các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, phù hợp với xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế Và đây cũng chính là các lý do đòi hỏi sự cần thiết của pháp luật về an toàn thực phẩm trong đời sống xã hội Việt Nam hiện nay

1.3.2 Vai trò của pháp luật về an toàn thực phẩm trong đời sống xã hội Việt Nam hiện nay

Bảo đảm an toàn thực phẩm là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, vừa cấp

Trang 29

bách, vừa lâu dài của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp, trước hết là của người đứng đầu; là chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội hằng năm ở các cấp

Hệ thống pháp luật bảo đảm ATTP bằng việc thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, chiến lược, kế hoạch nhà nước trong công tác bảo đảm ATTP và quy định các phương tiện, biện pháp, nhân lực, để đảm bảo thực hiện các chính sách, kế hoạch đó Chính vì thế, pháp luật về ATTP

đã trở thành công cụ hữu hiệu để quản lý lĩnh vực này

Đặc biệt thời gian qua, pháp luật về ATTP ở nước ta đã từng bước được xây dựng và hoàn thiện, góp phần điểu chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh, liên quan đến lĩnh vực an toàn thực phẩm

Nắm vững pháp luật về An toàn thực phẩm là trách nhiệm của nhà nước cùng các bộ, ngành liên quan, mỗi doanh nghiệp, mỗi cá nhân để nâng cao chất lượng đời sống cho người dân Việt Nam Trong đó các doanh nghiệp đóng vai trò then chốt qua đó tiến đến mục tiêu xuất khẩu hàng thực phẩm Việt Nam ra toàn khu vực cũng như thế giới

Nhìn chung có thể đánh giá vai trò của pháp luật về ATTP ở Việt Nam hiện nay qua những điểm sau:

Thứ nhất, Pháp luật về an toàn thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thực hiện các quy chuẩn, tiêu chuẩn về an toàn thực

phẩm, đồng thời công nhận những thực phẩm đạt chuẩn bảo đảm an toàn

Bằng việc quy định cụ thể điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm, luật an toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành có vai trò không thể thay thế được trong việc đảm bảo thực hiện các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn an toàn thực phẩm Cụ thể, điều 10 Luật an toàn thực phẩm

2010 quy định điều kiện chung về bảo đảm an toàn đối với thực phẩm như sau:

Trang 30

'1 Đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng, tuân thủ quy định về giới hạn vi sinh vật gây bệnh, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, dư lượng thuốc thú y, kim loại nặng, tác nhân gây ô nhiễm và các chất khác trong thực phẩm có thể gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người

2 Tùy từng loại thực phẩm, ngoài các quy định tại khoản 1 Điều này, thực phẩm còn phải đáp ứng một hoặc một số quy định sau đây:

a) Quy định về sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm;

b) Quy định về bao gói và ghi nhãn thực phẩm;

c) Quy định về bảo quản thực phẩm."

Nhằm đánh giá được mức độ bảo đảm an toàn cho thực phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng, pháp luật về an toàn thực phẩm đã đặt ra những tiêu chuẩn nhất định cho thực phẩm và cả quá trình chế biến, phân phối thực phẩm

an toàn Những tiêu chuẩn này thường do Bộ Y tế ban hành và được gọi là các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia ATTP Cụ thể, những quy chuẩn này quy định cho các vấn đề của thực phẩm an toàn như sau:

- Nước uống, nước sinh hoạt (ví dụ: Thông tư số 04/2009/TT-BYT ngày 16/6/2009 ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống);

- Nước đá dùng liền (ví dụ: QCVN 10:2011/BYT - “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với nước đá dùng liền” ngày 13/01/2011);

- Nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai, đồ uống không cồn

và đồ uống có cồn (ví dụ: Thông tư số 45/2010/TT-BYT ngày 22/12/2010 Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các sản phẩm đồ uống có cồn);

Trang 31

- Sữa và các sản phẩm từ sữa (ví dụ: Thông tư số 41/2010/TT-BYT ngày 18/11/2010 Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các sản phẩm sữa lên men);

- Sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ (ví dụ: QCVN 11-4:2012/BYT Quy chuẩn quốc gia đối với sản phẩm dinh dưỡng chế biến từ ngũ cốc cho trẻ từ 6 đến 36 tháng tuổi);

-Các chất được sử dụng để bổ sung vào thực phẩm (ví dụ: QCVN 6:2011/BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về các chất được sử dụng để bổ sung Iod vào thực phẩm);

3 Thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng (ví dụ: Thông tư số 04/2011/TT-BYT ngày 13/01/2011 Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng);

- Giới hạn ô nhiễm sinh học và hoá học trong thực phẩm (ví dụ: QCVN 8-2:2011/BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm);

- Phụ gia thực phẩm (ví dụ: QCVN 4-22:2010/BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phụ gia thực phẩm - Nhóm chất nhũ hóa);

-Bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (ví dụ: Thông tư số 34/2011/TT-BYT ngày 30/8/2011 của Bộ Y tế ban hành các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn vệ sinh đối với bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm)…

Nhờ đặt ra những quy chuẩn này, việc đánh giá mức độ an toàn của thực phẩm trở nên thuận tiện hơn rất nhiều Cũng từ đó có thể công nhận danh hiệu cho những sản phẩm thực phẩm đạt chuẩn để chúng tạo dựng được niềm tin với người tiêu dùng; đẩy lùi những thực phẩm không rõ nguồn gốc, kém

an toàn và có thể gây nguy hại đến sức khoẻ con người

1 Sử dụng nguyên liệu không thuộc loại dùng cho thực phẩm để chế biến thực phẩm

2 Sử dụng nguyên liệu thực phẩm đã quá thời hạn sử dụng, không

rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm an toàn để sản xuất, chế biến thực phẩm

3 Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm đã quá thời hạn sử dụng, ngoài danh mục được phép sử dụng hoặc trong danh mục được phép sử dụng nhưng vượt quá giới hạn cho phép; sử dụng hóa chất không rõ nguồn gốc, hóa chất bị cấm sử dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm

4 Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân, bị tiêu hủy để sản xuất, kinh doanh thực phẩm

5 Sản xuất, kinh doanh:

a) Thực phẩm vi phạm quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa; b) Thực phẩm không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng; c) Thực phẩm bị biến chất;

d) Thực phẩm có chứa chất độc hại hoặc nhiễm chất độc, tác nhân gây ô nhiễm vượt quá giới hạn cho phép;

đ) Thực phẩm có bao gói, đồ chứa đựng không bảo đảm an toàn hoặc bị vỡ, rách, biến dạng trong quá trình vận chuyển gây ô nhiễm thực phẩm;

i) Thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc quá thời hạn sử dụng

6 Sử dụng phương tiện gây ô nhiễm thực phẩm, phương tiện đã vận chuyển chất độc hại chưa được tẩy rửa sạch để vận chuyển nguyên liệu thực phẩm, thực phẩm

7 Cung cấp sai hoặc giả mạo kết quả kiểm nghiệm thực phẩm

8 Che dấu, làm sai lệch, xóa bỏ hiện trường, bằng chứng về sự cố

an toàn thực phẩm hoặc các hành vi cố ý khác cản trở việc phát hiện, khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm

9 Người mắc bệnh truyền nhiễm tham gia sản xuất, kinh doanh thực phẩm

10 Sản xuất, kinh doanh thực phẩm tại cơ sở không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật

11 Quảng cáo thực phẩm sai sự thật, gây nhầm lẫn đối với người tiêu dùng

12 Đăng tải, công bố thông tin sai lệch về an toàn thực phẩm gây bức xúc cho xã hội hoặc thiệt hại cho sản xuất, kinh doanh

Trang 34

13 Sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè, hành lang, sân chung, lối

đi chung, diện tích phụ chung để chế biến, sản xuất, kinh doanh thức ăn đường phố

Việc quy định rõ các hành vi phạm làm cơ sở cho các cơ quan chức năng căn cứ xử lý hành vi vi phạm, mặt khác giúp cho các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm biết và không vi phạm

Thứ ba, Pháp luật về an toàn thực phẩm có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của xã hội về vấn đề an toàn thực phẩm Luật an

toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành có các quy định cụ thể về việc thông tin, giáo dục, truyền thông về an toàn thực phẩm từ đó góp phần nâng cao nhận thức của xã hội về vấn đề an toàn thực phẩm Mục đích của thông tin, giáo dục, truyền thông về ATTP nhằm nâng cao nhận thức về

an toàn thực phẩm, thay đổi hành vi, phong tục, tập quán sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt, ăn uống lạc hậu, gây mất an toàn thực phẩm, góp phần bảo

vệ sức khỏe, tính mạng con người; đạo đức kinh doanh, ý thức trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh với sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng thực phẩm Luật quy định rõ yêu cầu, nội dung, đối tượng tiếp cận, hình thức thông tin, giáo dục, truyền thông về ATTP cũng như trách nhiệm của các bộ, ban, ngành, chính quyền các cấp, các cơ quan, đơn vị có liên quan trong thông tin, giáo dục, truyền thông về ATTP

An toàn thực phẩm trong cả nước nói chung và của địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk nói riêng đang đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm bàn luận Trên thực tế, nhiều sự kiện như việc tiếp tục sử dụng những hoá chất cấm dùng trong nuôi trồng, chế biến nông thủy sản, thực phẩm, việc sản xuất một số sản phẩm kém chất lượng hoặc do quy trình chế biến hoặc do nhiễm độc từ môi trường, đang gây ảnh hưởng xấu đến xuất khẩu và tiêu