Đề cương môn quản lý hành chính về nhà nước

Như vậy, thể chế hành chính nhà nước là toàn bộ các quy định, quy tắc do nhà nước ban hành để điều chỉnh các hoạt động Quản lý hành chính nhà nước, tạo nên hành lang pháp lý cho tất cả c

đề cương môn quản lý hành chính nhà nước

docx - 26 trang

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP

BỘ MÔN: QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

-Câu 1: Khái niệm, các yếu tố cấu thành nền hành chính nhà nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam?

và các nguồn lực vật chất cần thiết đảm bảo cho việc thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính

nhà nướccủa các cơ quan nhà nước

* Các yếu tố cấu thành nền hành chính nhà nước:

tổ chức nào đó Như vậy, thể chế hành chính nhà nước là toàn bộ các quy định, quy tắc do

nhà nước ban hành để điều chỉnh các hoạt động Quản lý hành chính nhà nước, tạo nên hành

lang pháp lý cho tất cả các hoạt động của cơ quan quản lý hành chính nhà nước vàcán bộ,

công chức nhà nước có thẩm quyền

- Hệ thống tổ chức hành chính nhà nước

+ Khái niệm tổ chức: Tổ chức là khái niệm dùng để chỉ một tập hợp gồm hai người

trở lên cùng làm việc với nhau theo cách thức nhất định nhằm đạt tới những mục tiêu chung

nào đó Như vậy, để hình thành 1 tổ chức cần:

+ Có nhiều người (từ hai trở lên) cùng làm việc với nhau (có sự phân công công việc)

* Nhân sự trong bộ máy hành chính nhà nước:

Để vận hành, thực hiện các hoạt động công vụ, cần có những con người làm việc -

đó

là đội ngũ nhân sự làm việc trong bộ máy hành chí nh nhà nước

- Khái niệm: Đội ngũ nhân sự làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước là tất cả những người lao động làm việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của bộ máy hành chính nhà

nước Họ có thể là những quan hệ lao động khác nhau với cơ quan nhà nước Nhưvậy, người

làm việc chủ yếu trong bộ máy hành chính nhà nước ở nước ta gồm cán bộ, công chức:

Quản lý Hành chính nhà nước

Page 1

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

+ Cán bộ: Là công dân Việt Nam , được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, giữ

chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của nhà nước ở trung ương, ở cấp tỉnh, ởcấp huyện,

trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

+ Công chức: Là công dân Việt Nam , được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức

vụ,

chức danh trong cơ quan nhà nước ở trung ương , cấp tỉnh, cấp huyện…

* Các nguồn lực vật chất cần thiết cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước:

- Khái niệm: Nguồn lực vật chất cần thiết cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước

là tất cả những trang thiết bị vật chất bao gồm công sở, trang thiết bị làm việc và các nguồn

lực tài chính công khác cần thiết để tiến hành hoạt động quản lý hành chính nhà nước

- Như vậy, các yếu tố cấu thành nền hành chính nhà nước , giúp cho hoạt động quản

lý, điều hành bộ máy nhà nước một cách thông suốt, hiệu quả Ngoài ra, để đạt hiệu quả cao

thì các bộ phận trên cần liên kết một cách khoa học, lôgíc

Câu 2: Những đặc điểm của nền hành chính nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam?

* Tính lệ thuộc vào chính trị và hệ thống chính trị:

- Hành chính nhà nước phục vụ chính trị, thực hiện những nhiệm vụ chính trị do

cơ quan quyền lực nhà nước quyết định, trong đó Đảng là hạt nhân lãnh đạo

- Tuy nhiên cũng có tính độc lập tương đối về nghiệp vụ kĩ thuật hành chính

* Tính liên tục tương đối ổn định và thích ứng:

- Nhiệm vụ của hành chính công là phục vụ công vụ và công dân Đây là công việc thường xuyên, hàng ngày, liên tục vì các mối quan hệ xã hội và hành vi công dân được pháp

luật điều chỉnh diễn ra thường xuyên liên tục

- Tính liên tục ổn định không loại trừ tính thích ứng, ổn định là tương đối, không phải

cố định Đời sống kinh tế và xã hội luôn biến động không ngừng, do đó nền hành chính nhà

nước cũng phải luôn thích ứng với hoàn cảnh thực tế đó

* Tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao:

- Các hoạt động trong nền hành chính nhà nước có nội dung phức tạp và đa dạng, đòi

hỏi các nhà hành chính phải có kiến thức xã hội và kiến thức chuyên môn sâu rộng

- Cán bộ công chức là những người thực thi công vụ, trình độ chuyên môn nghiệp

vụ

của họ có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng công việc

* Tính hệ thống thứ bậc chặt chẽ:

- Nền hành chính nhà nước gồm một hệ thống định chế thứ bậc chặt chẽ từ trung ương

tới địa phương trong đó cấp dưới phục tùng cấp trên

- Mỗi cấp mỗi công chức hoạt động theo thẩm quyền của mình

* Tính không vụ lợi:

- Hành chính nhà nước có nhiệm vụ phục vụ lợi ích công và công dân

- Xây dựng hành chính công, công tâm trong sạch không vì mục đích doanh lợi, không

đòi hỏi ở người được phục vụ trả thù lao

* Tính nhân đạo:

- Đặc điểm này xuất phát từ bản chất nhà nước VN là nhà nước dân chủ xã hội chủ

nghĩa

Quản lý Hành chính nhà nước

Page 2

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

- Tôn trọng quyền lợi và lợi ích hợp pháp của công dân là xuất phát điểm của hệ thống

luật, thể chế, quy tắc và thủ tục hành chính

- Cơ quan hành chính và đội ngũ công chức không được quan liêu cửa quyền, hách

dịch gây phiền hà cho dân khi thi hành công vụ

Câu 3: Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của nền hành chính Việt Nam?

* Khái niệm nguyên tắc hành chính nhà nước:

Nguyên tắc được hiểu là những chuẩn mực mà cá nhân, tổ chức phải dựa vào đó trong

suốt quá trình hoạt động hay nói cách khác nó là tiêu chuẩn định hướng hành vi của con

người, tổ chức Để đạt được mục tiêu của mình, Nhà nước cần phải đặt ra những nguyên tắc

định hướng chi phối tổ chức và hoạt động quản lý nhà nước nói chung và hành chính nhà

nước nói riêng Xét về bản chất, các nguyên tắc hành chính nhà nước phản ánh các quy luật

của quản lý nhà nước và hành chính nhà nước, và phù hợp với sự phát triển của

chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao

Sự lãnh đạo của Đảng đối với hành chính nhà nước được thể hiện trên các nội dung

thiệu vào đảm nhận các chức vụ trong bộ máy nhà nước thông qua con đường bầu cử dân

lối, chủ trương của đảng

Nguyên tắc này một mặt đòi hỏi trong tổ chức và hoạt động quản lý nhà nước nói chung và hành chính nhà nước nói riêng phải thừa nhận và chịu sự lãnh đạo của đảng Để

đảm bảo sự lãnh đạo của đảng, hành chính nhà nước có trách nhiệm đưa đường lối, chủ

trương của Đảng vào thực tiễn đời sống xã hội và đảm bảo sự kiểm tra của tổ chức đảng đối

với hành chính nhà nước

- Nguyên tắc nhân dân làm chủ:

Nhà nước CHXHCNVN là nhà nước của dân, do dân, vì dân, tất cả quyền lực thuộc

- Nguyên tắc tập trung dân chủ:

+ Tập trung trong hành chính nhà nước được thể hiện trên các nội dung:

(1) tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước theo hệ thống

thứ bậc;

Quản lý Hành chính nhà nước

Page 3

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

(2) thống nhất chủ trương, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phat triển;(3)

cấp dưới được chủ động, linh hoạt trong việc thực hiện nhiệm vụ

- Nguyên tắc kết hợp giữa quản lý ngành với quản lý lãnh thổ:

Trong xã hội xuất hiện hai xu hướng khách quan có quan hệ mật thiết với nhau và thúc

đẩy sản xuất xã hội phát triển, đó là: chuyên môn hóa theo ngành và phân bố sản xuất theo

địa phương, vùng lãnh thổ Vì vậy, trong quản lý nhà nước cần phải kết hợp giữa quản lý

ngành với quản lý theo lãnh thổ (địa phương, vùng lãnh thổ)

- Nguyên tắc phân định giữa quản lý nhà nước về kinh tế và quản lý kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước:

Khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp nhà nước được trao quyền

tự chủ kinh doanh theo cơ chế thị trường, định hướng XHCN, có sự quản lý của nhà nước

Nên vai trò chủ yếu của nhà nước là định hướng, dẫn dắt, hổ trợ và điều chỉnh hoạt động của

các doanh nghiệp, không can thiệp sâu vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước

trước đây Vì vậy, cần phải phân định và kết hợp tốt chức năng quản lý nhà nước

pháp luật của nhà nước nguyên tắc này không cho phép các cơ quan nhà nước thực hiện

quản lý nhà nước một cách chủ quan, tùy tiện mà phải dựa vào pháp luật, làm đúng pháp

luật, nghiêm chỉnh chấp hành nguyên tắc pháp chế, cụ thể:

+ Hành chính nhà nước phải chịu sự giám sát của các cơ quan lập pháp, tư pháp

và xã

hội;

+ Tổ chức và hoạt động hành chính nhà nước trong phạm vi do pháp luật quy định,

không vượt quá thẩm quyền;

+ Các hành vi hành chính phải được tiến hành đúng trình tự, thủ tục mà pháp luật quy

định;

+ Các quyết định quản lý hành chính nhà nước được ban hành đúng luật

- Nguyên tắc công khai, minh bạch:

Nguyên tắc này đòi hỏi, các cơ quan nhà nước, các tổ chức và các đơn vị khi xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật phải được tiến hành công khai,

minh bạch, đảm bảo công bằng dân chủ theo quy định của pháp luật

Câu 4: Vai trò của cán bộ, công chức trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước?

* Khái niệm:

- Cán bộ là công dân Việt Nam , được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức

danh theo nhiệm kỳ cơ quan nhà nước ở trung ương, ở cấp huyện tỉnh trong biên chế và

hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Quản lý Hành chính nhà nước

Page 4

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

- Công chức là công dân VN, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch chức vụ, chức danh trong cơ quan nhà nước ở trung ương cấp huyện tỉnh … lương được đảm bảo từ quỹ

của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật

* Vai trò của cán bộ, công chức bao gồm:

- Quan hệ với đường lối , chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước

- Quan hệ vơi tổ chức lãnh đạo quản lý

- Quan hệ trong công việc

- Quan hệ với quần chúng nhân dân

Từ 4 mối quan hệ trên có thể đưa ra các vai trò khác nhau Ví dụ như: Trong mối

quan hệ với quần chúng nhân dân: Cán bộ, công chức là cầu nối giữa Đảng, Chính phủ với

giữa Nhà nước với công dân và các tổ chức nhằm thiết lập trật tự kỷ cương xã hội.

- Để hạn chế sự nhầm lẫn của thể chế và hệ thống pháp luật, thể chế được hiểu như

sau: “Thể chế bao gồm toàn bộ các cơ quan Nhà nước với hệ thống quy định do Nhà nước

xác lập trong hệ thống văn bản pháp luật của Nhà nước và được Nhà nước sử dụng để điều

chỉnh và tạo ra các hành vi và mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân, các tổ chức nhằm

thiết lập kỷ cương xã hội”

- Thể chế Nhà nước là toàn bộ các văn kiện pháp luật: Hiến pháp, luật, Bộ luật, vănbản dưới luật để tạo thành khuôn khổ pháp luật để Bộ máy nhà nước thực hiện chức năng

quản lý Nhà nước đối với toàn xã hội, để cá nhân, tổ chức sống và làm việc theo pháp luật

- Thể chế hành chính Nhà nước là một hệ thống gồm Luật, các văn bản pháp quy dưới

luật tạo khuôn khổ pháp lý cho các cơ quan HCNN, một mặt là thực hiện chức năng quản lý,

điều hành mọi lĩnh vực của đời sống xã hội cũng như cho mọi tổ chức và cá nhân sống và

làm việc theo pháp luật; mặt khác là các quy định các mối quan hệ trong hoạt động kinh tế

cũng như các mối quan hệ giữa các cơ quan và nội bộ bên trong các cơ quan HCNN Thể chế

HCNN là toàn bộ các yếu tố cấu thành HCNN để HCNN hoạt động quản lý Nhà nước một

cách hiệu quả, đạt được mục tiêu của quốc gia

- Thể chế tư là toàn bộ các quy định mang tính quy phạm của các thực thể ngoài Nhà

nước để thực hiện chức năng quản lý trong phạm vi các thực thể được duy trì tính

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

Chủ thể ban hành: Do Nhà nước ban hành (cơ quan Nhà nước có thẩm quyền), mang

tính pháp lý, mức độ cưỡng chế cao được đảm bảo bằng hệ thống cưỡng chế đặc biệt Khuôn

khổ quản lý xã hội nói chung là phức tạp và đa dạng

- Thể chế tư :

Chủ thể ban hành: không phải do Nhà nước ban hành Mang tính quy phạm, tính cưỡng chế thấp, chủ yếu bằng kỷ luật của tổ chức Khuôn khổ quản lý một tổ chức

số lượng

và đơn giản hơn

- Thể chế HCNN và thể chế Nhà nước có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Thể chế HCNN là một bộ phận của thể chế Nhà nước Thể chế Nhà nước bao trùm toàn bộcác loại

thể chế hoạt động của các cơ quan quản lý Nhà nước Chính vì vậy thể chế HCNN phải

mang cái đặc trưng cơ bản của thể chế Nhà nước được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ

bản của thể chế Nhà nước Tuy có mối liên hệ mật thiết nhưng thể chế HCNN có những

điểm khác biệt với thể chế Nhà nước

- Thể chế Nhà nước: giới hạn trong hoạt động chấp hành và điều hành liên quan đến

các cơ quan thực thi quyền hành pháp Số lượng ít hơn, nội dung, kém phức tạp hơn

- Thể chế HCNN: Bao trùm hoạt động quản lý Nhà nước liên quan đến tất cả các

cơ

quan trong bộ Máy nhà nước Số lượng lớn, nội dung phức tạp

Câu 6: Phân tích các yếu tố tác động đến thể chế hành chính nhà nước?

Thể chế hành chính nhà nước là một bộ phận của thể chế xã hội, do nhà nước xây dựng để điều tiết các hoạt động tổ chức và điều hành bộ máy nhà nước và quản lýcủa bộ

máy nhà nước đối với xã hội Do đó, hệ thống thể chế hành chính nhà nước chịu ảnh hưởng

chủ yếu của các yếu tố sau:

* Thứ nhất: Môi trường chính trị

Nhà nước trước hết là công cụ trong tay giai cấp thống trị để giúp giai cấp đó thựchiện các mục tiêu chính trị của mình Do đó, mọi hoạt động của nhà nước đều không thể đi

ngược lại các mục tiêu chính trị Các quy định về sự điều tiết của nhà nước đối với

chế nhà nước hành chính nói riêng

* Thứ hai: Môi trường kinh tế - xã hội

Các quy định điều tiết hoạt động của các đối tượng trong xã hội phải phù hợp với trình

độ phát triển kinh tế - xã hội Vai trò và mức độ điều tiết của Nhà nước đối với các quá trình

kinh tế - xã hội diễn ra ở các nước khác nhau không giống nhau Sự thay đổi trong môi

trường kinh tế - xã hội buộc hệ thống thể chế hành chính nhà nước phải thay đổi theo, thích

ứng với những thay đổi trong xã hội để có thể quản lý xã hội một cách hiệu quả nhất

* Thứ ba: Lịch sự phát triển của quốc gia và truyền thống, văn hóa dân tộc

Mỗi dân tộc trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài đều có những đặc điểm

truyền thống, văn hóa riêng, không giống với các dân tộc khác Do đặc tính này màmọi quy

định để điều tiết hành vi của các đối tượng trong xã hội phải được xây dựng phù hợp với các

chuẩn mực chung được thừa nhận trong truyền thống , văn hóa Một hệ thống thể chế chỉ tốt

và được tự nguyện áp dụng khi nó phát huy được những ưu điểm của các giá trị truyền

thống, nhưng đồng thời cũng phải loại bỏ đi những nhược điểm của truyền thống như những

hủ tục lạc hậu, tư duy bảo thủ

* Thứ tư: Các yếu tố quốc tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, mỗi quốc gia nếu muốn phát triển không thể

nằm ngoài mối liên hệ với các quốc gia khác Sự giao thoa văn hóa, tri thức và các giá trị

Quản lý Hành chính nhà nước

Page 6

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

chung của văn minh nhân loại cũng tác động không nhỏ tới sự hình thành và phát triển của

hệ thống thể chế hành chính nhà nước Sự ràng buộc pháp lý đối với một quốc giachấp nhận

khi tham gia các cấu trúc quốc tế có ảnh hưởng to lớn tới hệ thống thể chế của quốc gia đó

Ví dụ, việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) có ảnh hưởng lớn tới hệ

thống các quy định về thuế nhập khẩu: chúng ta không thể tự mình quyết định tỷ

lệ đánh

thuế như trước đây mà phải căn cứ vào các hiệp định đa phương được thừa nhận chung

trongWTO và những thỏa thuận chúng ta ký kết khi tham gia tổ chức này

* Thứ năm: Trình độ phát triển của xã hội

Thể chế hành chính nhà nước là cơ sở pháp lý của hoạt động QLNN Thể chế hành chính nhà nước hoàn thiệncó vai trò quan trọng đối với hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước

Nhưng muốn có thể chế hành chính nhà nước hoàn thiện thì trong quá trình xây dựng thể chế

hành chính nhà nước phải lượng hoá được các quan hệ xã hội cần điều chỉnh, dự báo định

hướng các quan hệ xã hội trong tương lai Thể chế hành chính nhà nước phải phù hợp với xu

thế vận động và phát triển của xã hội Chỉ có như vậy thể chế hành chính nhà nước mới thực

sự có ý nghĩa cho đời sống QLNN đốivới xã hội

Ngoài những yếu tố ảnh hưởng trên được coi là cơ bản thì cũng tồn tại một số nhân tố

khác cũng ảnh hưởng đến thể chế hành chính nhà nước như những biến đổi về kinh tế, chính

trị diễn ra trênthế giới,hoàn cảnh địa lý của mỗi quốc gia

Câu 7: Phân tích vai trò của thể chế hành chính nhà nước?

Thể chế hành chính nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sự hình thành

và

phát triển hệ thống hành chính nhà nước, vì hệ thống thể chế hành chính thiết lậpnên hành

lang pháp lý cho mọi hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Vai trò quan trọng này thể hiện trên các mặt chủ yếu sau:

* Cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý của nền hành chính nhà nước

- Hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước là sự tác động của quyền

lực Nhà nước đến các chủ thể trong xã hội

- Thể chế hành chính nhà nước (HCNN) với một hệ thống pháp luật (bao gồm Luật,

các văn bản pháp quy dưới Luật) do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành chính là

cơ sở pháp lý cho các cơ quan HCNN, các cấp thực hiện quản lý, bảo đảm thống nhất quản

lý Nhà nước trên phạm vi quốc gia

- Hệ thống văn bản luật ngày càng được bổ sung, hoàn chỉnh, hoàn thiện Nhà nước

ngày càng hướng đến một Nhà nước dân chủ hiện đại, pháp quyền với ý nghĩa đầy

Page 7

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

- Thể chế HCNN về tổ chức xác định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩmquyền, trách nhiệm cũng như các phương tiện kỹ thuật vật chất, nhân sự cho các cấp đó hoạt

phải được quy định

- Thể chế HCNN càng rành mạch thì cơ cấu tổ chức của bộ máy các cơ quan HCNN các cấp càng rõ ràng và gọn nhẹ Thiếu các quy định cụ thể, khoa học trong việc phân chia

quyền hạn, trách nhiệm, nghĩa vụ trong hoạt động quản lý Nhà nước của các cơ quan HCNN

sẽ làm cho bộ máy HCNN cồng kềnh, chức năng, nhiệm vụ chồng chéo và sẽ dẫn đến một

bộ máy hoạt động kém năng lực, kém hiệu lực và hiệu quả

- Nghiên cứu phân chia một cách khoa học chức năng, quyền hạn của bộ máy HCNN

để huy động cao nhất mọi khả năng của các chủ thể trong hoạt động quản lý là một trong

những vấn đề và là nội dung quan trọng của thể chế HCNN

* Thể chế HCNN là cơ sở xác lập nhân sự trong các cơ quan HCNN

- Yếu tố con người trong các tổ chức nói chung và trong các cơ quan HCNN nói riêng

có ý nghĩa vô cùng quan trọng.Về cơ bản có 3 loại:

+ Những người có quyền ban hành các quyết định quản lý (các văn bản pháp luật) bắt

buộc xã hội, cộng đồng phải chấp nhận và thực hiện (công quyền)

+ Những người trong bộ máy thực hiện chức năng tư vấn giúp cho những nhà lãnh đạo

ban hành quyết định (tham mưu, giúp việc)

+ Những người thực thi các văn bản pháp luật, các thể chế, các thủ tục của nền hành

chính (công lực)

- Nếu như chức năng, nhiệm vụ không được xác định một cách rõ ràng, khoa học thì

khó có thể bố trí hợp lý được từng người vào các chức vụ cụ thể Thể chế hành chính không

cụ thể, khoa học sẽ không thể bố trí được cán bộ, công chức hành chính vào đúng

như thế nào, do đó có thể bố trí được đội ngũ nhân sự hợp lý

* Thể chế HCNN là cơ sở để xác định mối quan hệ giữa nhà nước với công dân và

nhu cầu hợp pháp của công dân

+ Người dân tác động tới nhà nước: Tuân thủ theo sự quản lý của nhà nước trên

cơ sở

pháp luật, thực hiện quyền làm chủ của mình với nhà nước

- Ngoài ra, Thể chế HCNN là căn cứ để xác lập mức độ và phạm vi can thiệp của nhà

nước đối với hoạt động của các đối tượng trong xã hội;

Thể chế HCNN là căn cứ để quản lý, điều chỉnh việc sử dụng các nguồn lực của xã hội

một cách có hiệu quả và hiệu lực

Câu 8: Khái niệm, đặc điểm, phân loại cơ quan hành chính nhà nước Vẽ sơ đồ Quản lý Hành chính nhà nước

Page 8

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam

hệ thống cơ quan hành chính ở Việt Nam?

* Khái niệm:

Cơ quan hành chính nhà nước (CQHCNN) là một tổ chức tương đối đọc lập, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập ra theo quy định của pháp luật để thực hiện những

chức năng, nhiệm vụ nhất định của quản lý hành chính nhà nước (QLHCNN)

* Đặc điểm:

- Là tổ chức tương đối độc lập trong bộ máy hành chính nhà nước;

- Do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập theo quy định của pháp luật;

- Có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền xác định;

- Liên kết với nhau thành hệ thống thứ bậc để thực hiện quyền chấp hành và điều hành;

- Được sử dụng quyền lực nhà nước mang tính cưỡng chế đối với xã hội;

- Hoạt động tuân thủ các quy định của pháp luật;

- Hoạt động được đảm bảo bằng ngân sách nhà nước

* Phân loại:

1 Theo lãnh thổ hành chính:

a Tổ chức hành chính cấp trung ương:

- Có nhiệm vụ QLHCNN trên phạm vi toàn quốc

- Bộ máy hành chính trung ương ở nước ta hiện nay gồm: Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc chính phủ Trong đó:

+ Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, CQHCNN cao nhất của nước Cộng

hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

+ Bộ và cơ quan ngang bộ là cơ quan của chính phủ thực hiện chức năng QLNN đối

với ngành hoặc lĩnh vực nhất định trên phạm vi cả nước

+ Các cơ quan thuộc chính phủ là những tổ chức do chính phủ thành lập nhằm thực

hiện những chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do chính phủ quy định

b Tổ chức chính quyền địa phương

- Là bộ máy thực hiện chức năng QLHC trên phạm vi một địa bàn hành chính nhất định

- Chính quyền địa phương các cấp ở nước ta gồm 3 cấp: cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã

2 Theo tính chất thẩm quyền:

- Cơ quan HCNN thẩm quyền chung: Là những cơ quan hành chính nhà nước quản

lý trong từng lĩnh vực trên phạm vi toàn quốc hay từng địa bàn hành chính

+ Hệ thống cơ quan thẩm quyền riêng gồm: Các Bộ, các cơ quan ngang Bộ, các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân,…

+ Hệ thống cơ quan hành chính ở Việt Nam (theo lãnh thổ hành chính): Ngoài Chính

Cơ quan ngang Bộ

Ủy ban Dân tộc

Thanh tra Chính phủ

Ngân hàng Nhà nước

Văn phòng chính phủ

Các cơ quan thuộc chính phủ

Viện Khoa học Xã hội Việt Nam

Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Thông tấn xã Việt Nam

Đài Tiếng nói Việt Nam

Page 9

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam Phát triển nông thôn

Bộ Kế hoạch

Kiểm toán nhà nước

Đài Truyền hình Việt Nam Bảo hiểm Xã hội Việt Nam

Bộ Nội vụ

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí

chính nhà nước

* Hình thức quản lý hành chính nhà nước:

1 Khái niệm hình thức quản lý hành chính nhà nước:

- Hình thức quản lý hành chính Nhà nước là sự biểu hiện ra bên ngoài của hoạt động

quản lý, cùng loại về nội dung, tính chất và phương thức tác động của chủ thể lên khách thể,

đối tượng quản lý

- Hình thức quản lý hành chính nhà nước do chủ thể QLHCNN mà chủ yếu là do các

cơ quan QLHCNN và những người có thẩm quyền trong các cơ quan này sử dụng

Quản lý Hành chính nhà nước

Page 10

Lớp K1-TN1 Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam