Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (tt)

Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)Pháp luật về công khai minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam (LV thạc sĩ)

NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI – NĂM 2017

NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

MÃ SỐ: 60 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS TRẦN THỊ DIỆU OANH

HÀ NỘI – NĂM 2017

1

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Thị Diệu Oanh

Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Thời gian: vào hồi giờ phút ngày tháng năm 2017

2

ĐỀ TÀI:

PHÁP LUẬT VỀ CÔNG KHAI, MINH BẠCH TÀI SẢN, THU NHẬP CỦA NGƯỜI CÓ CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận văn

Thứ nhất, quy định pháp luật về công khai, minh bạch tài

sản, thu nhập chưa ổn định, việc sửa đổi, bổ sung chỉ được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn

Thứ hai, quy định hiện hành về đ i tượng phải k khai tài

sản, thu nhập chưa r ràng uật h ng, ch ng tham nh ng hiện hành chưa c quy định k khai đ i v i trường hợp đ i tượng đi h c, đi công tác ài hạn nư c ngoài, c chuy n đổi vị tr công tác

Thứ ba, quy định về tài sản, thu nhập phải k khai chưa đáp

ng y u c u c a công tác ph ng, ch ng tham nh ng , quy định giá trị tài sản t triệu đ ng loại tài sản tr l n là chưa ph hợp v i

bi n đ ng giá trị tài sản tr n thị trường, phạm vi và loại tài sản phải

k khai chưa phản ánh h t được tài sản, thu nhập c a đ i tượng phải

kê khai

Thứ tư, quy định về n i ung và hình th c công khai, minh

bạch tài sản, thu nhập chưa hợp lý háp luật hiện nay chưa quy định việc phải công khai r ng rãi thông tin về tài sản và thu nhập Bản k khai chỉ được ni m y t tại tr s làm việc hoặc công b tại các cu c

h p, h i nghị c a cơ quan, đơn vị

Thứ năm, quy định về việc ác minh tài sản, thu nhập chưa

tạo được t nh ch đ ng nh m làm r t nh trung thực c a việc k khai

uy định về ác minh k khai m i chỉ ng lại ác minh việc k

khai mà chưa ác minh n i ung ngu n g c tài sản k khai, chưa c biện pháp h u hiệu đ ki m tra ác minh ngu n g c, s lượng, giá trị tài sản, thu nhập k khai

Thứ sáu, quy định về ch tài ử lý vi phạm về công khai,

minh bạch tài sản, thu nhập chưa c th và chưa đ s c răn đe Trong

đ , quy định ử lý k luật đ i v i đ i tượng không k khai hoặc k khai chậm quá nh chưa đ s c răn đe chưa c quy định c th về ử

lý đ i v i người và s tài sản k khai không trung thực chưa c quy định ử lý trách nhiệm người được giao nhiệm v mà thực hiện nhiệm v ác minh không đ y đ , thi u chặt ch

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

- M t s sách: “Một số vấn đề cơ bản về phòng ngừa và chống

tham nhũng” - Nguyễn ăn Thanh, Tr n Đ c ượng, hạm Duy

Nghĩa, N b.Tư pháp, Hà N i, 2 4, 231tr, “Nhận diện tham nhũng và

các giải pháp phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay” - Phan

Xuân Sơn, hạm Th ực, N b.CT G, Hà N i, 2008, 250tr

- Đề tài khoa h c: “Đấu tranh chống tham nhũng với nhiệm

vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” (Đề

tài nhánh 4 c a Đề tài đ c lập cấp Nhà nư c: uận c khoa h c cho việc ây ựng chi n lược ph ng ng a và nâng cao hiệu quả đấu tranh

ph ng, ch ng tham nh ng iệt Nam cho đ n năm 2 2 ) - Đào Tr

Úc, Hà N i, 2 7, 298tr

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

M c đ ch nghi n c u c a luận văn là cung cấp nh ng luận c khoa h c cho việc đề uất các giải pháp, ki n nghị nh m hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong các cơ quan hành ch nh nhà nư c iệt Nam hiện nay

Đ thực hiện m c đ ch tr n, luận văn c nh ng nhiệm v chính sau:

- hân t ch làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong cơ quan hành ch nh nhà nư c

- hân t ch, đánh giá thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong cơ quan hành ch nh nhà nư c: nh ng mặt đạt được,

nh ng t n tại, hạn ch và nguy n nhân c a nh ng t n tại, hạn ch đ

- Tr n cơ s nghi n c u lý luận và thực tiễn, phân t ch và đưa

ra nh ng định hư ng và giải pháp cơ bản nh m hoàn thiện pháp luật

và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong các cơ quan hành ch nh nhà nư c iệt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đ i tượng nghi n c u c a luận văn là pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong cơ quan hành ch nh nhà nư c iệt Nam hiện nay g c đ lý luận, cơ s pháp lý và cơ s thực tiễn

uận văn gi i hạn phạm vi nghi n c u trong khuôn khổ pháp luật hiện hành về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c

ch c v , quyền hạn trong cơ quan hành ch nh nhà nư c và khai thác liệu li n quan đ n thực trạng trong khoảng thời gian t năm 2 13

vật lịch sử c a Ch nghĩa Mác - nin, tư tư ng H Ch Minh và quan

đi m c a Đảng C ng sản iệt Nam về ph ng, ch ng tham nh ng

Phương pháp nghiên cứu: phương pháp phân t ch, tổng

hợp, quan sát, th ng k , so sánh

6 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn

- iệc nghi n c u g p ph n làm r cơ s khoa h c cho việc

đề uất các giải pháp, ki n nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong các cơ quan hành ch nh nhà nư c iệt Nam hiện nay

- K t quả nghi n c u luận văn là tài liệu tham khảo ph c v cho công tác nghi n c u và giảng ạy, b i ưỡng nghiệp v cho cán

b , công ch c các cơ quan hành ch nh nhà nư c n i chung và c a ngành thanh tra nói riêng

7 Kết cấu của luận văn

K t cấu c a luận văn ngoài ph n m đ u, k t luận, anh m c tài liệu tham khảo, luận văn được k t cấu thành 3 chương:

Chương 1 Cơ s lý luận c a pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong cơ quan hành ch nh nhà nư c

Chương 2 Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong cơ quan hành ch nh nhà nư c iệt Nam hiện nay

Chương 3 Định hư ng, giải pháp bảo đảm pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v , quyền hạn trong cơ quan hành ch nh nhà nư c iệt Nam hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ CÔNG KHAI, MINH BẠCH TÀI SẢN, THU NHẬP CỦA NGƯỜI CÓ CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1.1 Khái niệm và vai trò của pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

1.1.1 Khái niệm pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

- Quan niệm về pháp luật:

Pháp luật là tổng th các quy phạm pháp luật quy định các quy tắc xử sự chung o Nhà nư c ban hành theo nh ng trình tự, th

t c, hình th c nhất định và được Nhà nư c bảo đảm thực hiện nh m điều chỉnh các quan hệ xã h i

- Quan niệm về công khai, minh bạch:

Trong m t s cu n t đi n ti ng iệt, thuật ng công khai được hi u là “không giấu gi m, b mật mà cho m i người c ng bi t” hoặc “công khai là việc không gi k n, mà đ cho m i người đều c

th bi t”[48] Thuật ng công khai c ng thường được sử ng gắn liền v i minh bạch và chúng ta thường hi u “minh bạch” là sự r ràng, không bị hi u nh m về m t việc làm hoặc m t quy định nào đ

- Quan niệm về tài sản, thu nhập:

Theo quy định c a pháp luật về ân sự, tài sản được liệt k khép

k n g m: vật, tiền, giấy tờ c giá và các quyền tài sản

“Thu nhập” là nhận được tiền bạc, c a cải, vật chất t m t hoạt đ ng nào đ

- Quan niệm về cơ quan hành chính nhà nước:

Cơ quan hành ch nh nhà nư c là m t b phận cấu thành c a b máy nhà nư c, thực hiện các quyền hành ch nh, quản lý hành ch nh nhà nư c Cơ quan hành ch nh nhà nư c được phân làm cơ quan hành ch nh nhà nư c trung ương và cơ quan hành ch nh nhà nư c địa phương

- Quan niệm về người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước:

Người c ch c v , quyền hạn trư c h t là người đại iện cho

b máy công quyền đ thi hành công v N i ung và cơ s hoạt

đ ng c a người c ch c v , quyền hạn s được ác định ựa tr n

ch c v mà h đảm nhiệm và nhiệm v mà h được giao

T m lại, công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có

chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước là việc công bố, giải trình, xác minh thông tin về tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức và những người hưởng lương từ ngân sách nhà nước theo quy định pháp luật trong cơ quan hành chính nhà nước nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật về vấn đề này

Như vậy, pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu

nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội trong quá trình công bố, giải trình, xác minh thông tin về tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật về vấn đề này

1.1.2 Vai trò của pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

Thứ nhất, pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan chức năng có thẩm quyền đánh giá, xử lý cán bộ, công chức; từ

đó xây dựng đội ngũ cán bộ thanh liêm, trong sạch

Thứ hai, pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn nhằm bảo đảm kiểm soát tài sản, thu nhập góp phần phòng, chống tham nhũng

Thứ ba, pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn một mặt thể hiện tính nghiêm minh của Nhà nước trong công tác quản lý cán bộ, đồng thời thể hiện nguyên tắc tập trung dân chủ

1.2 Nội dung pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

- Thứ nhất, pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước quy định cụ thể các nguyên tắc kê khai tài sản, thu nhập

- Thứ hai, pháp luật xác định rõ chủ thể thực hiện là người

có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

- Thứ ba, pháp luật quy định rõ ràng, cụ thể đối tượng công khai, minh bạch là tài sản, thu nhập

- Thứ tư, pháp luật quy định cụ thể nội dung công khai, minh bạch tài sản, thu nhập

- Thứ năm, pháp luật quy định cụ thể trình tự, thủ tục và hình thức công khai, minh bạch tài sản, thu nhập

- Thứ sáu, pháp luật quy định cụ thể giám sát, kiểm tra việc công khai, minh bạch tài sản, thu nhập

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

Thứ nhất, sự lãnh đạo của Đảng

Thứ hai, nhận thức của người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập và những người có liên quan

Thứ ba, sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Thứ tư, việc tổ chức thực hiện pháp luật về kê khai tài sản, thu nhập

Một là, công tác tuy n truyền, hư ng ẫn

Hai là, ki m tra, giám sát việc thực hiện

Ba là, điều kiện con người, cơ s vật chất

1.4 Kinh nghiệm quốc tế về quy định công khai, minh

bạch tài sản, thu nhập

M t trong nh ng văn kiện qu c t đề cập s m nhất đ n vấn đề này là Công ư c ch ng tham nh ng i n châu Mỹ (được thông qua vào năm 1996) Ngoài ra, Công ư c c a i n minh Châu hi về

h ng, ch ng tham nh ng (được thông qua năm 2 3) c ng y u c u các qu c gia thành vi n cam k t “y u c u tất cả hoặc các công ch c được bổ nhiệm gi ch c v phải k khai tài sản c a mình tại thời đi m nhận nhiệm v , trong khi làm việc và sau khi h t nhiệm kỳ công v ”

Đ n nay, vấn đề k khai đ i v i công ch c đã tr thành m t ph n trong ti u chuẩn mang t nh toàn c u và được th hiện r nét trong Công ư c i n Hợp qu c về Ch ng tham nh ng (được thông qua vào năm 2 3)

Ngoài ra, Hư ng ẫn kỹ thuật về việc thực thi Công ư c iên Hợp qu c về Ch ng tham nh ng c ng đưa ra m t s khuy n nghị, bao g m:

Thứ nhất, quy định đối tượng phải công khai, minh bạch tài sản, thu nhập

Mỗi qu c gia c cách phân loại ri ng c a mình đ i v i t ng loại công ch c thu c đ i tượng phải k khai C ng c qu c gia quy định chi ti t đ n t ng cá nhân c ng phải k khai, ch không chỉ ri ng công ch c Nhìn chung, kinh nghiệm qu c t cho thấy các nh m công ch c sau đây thường là đ i tượng được y u c u k khai tài sản:

- Thành viên của nghị viện và chính phủ

- Các quan chức/chính trị gia cao cấp

- Hầu hết hoặc tất cả các công chức

- Một số nhóm đối tượng đặc biệt khác

Thứ hai, quy định về phạm vi và nội dung công khai, minh bạch tài sản, thu nhập

b) i phạm li n quan đ n việc cung cấp thông tin trong bản

k khai, g m: Cung cấp thông tin không đ y đ theo y u c u vô ý cung cấp sai thông tin; và c tình cung cấp sai thông tin

y u thông qua các biện pháp: K khai và công khai bản k khai tài sản, thu nhập Xây ựng và thực thi hoạt đ ng ác minh, điều tra về tài sản, thu nhập Áp ng ch tài đ mạnh đ ử l hành vi che giấu

và không trung thực về k khai tài sản thu nhập… iệc áp ng và tri n khai cơ ch công khai, minh bạch tài sản thu nhập đ ki m soát tài sản, thu nhập ph thu c vào cơ s pháp lý c a mỗi qu c gia, tùy thu c vào truyền th ng c a nư c mình, mỗi qu c gia c nh ng quy định pháp luật khác nhau về cơ ch công khai, minh bạch tài sản thu nhập riêng

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Tại chương 1, uận văn đã làm r được cơ s lý luận pháp luật

về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập c a người c ch c v quyền hạn trong các cơ quan hành ch nh nhà nư c

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

VỀ CÔNG KHAI, MINH BẠCH TÀI SẢN, THU NHẬP CỦA NGƯỜI CÓ CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Thực trạng pháp luật quy định về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

2.1.1 Quy định pháp luật hiện hành về công khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan hành chính nhà nước

2.1.1.1 Quy định về đối tượng phải công khai, minh bạch tài sản, thu nhập

Tr n cơ s quy định c a uật Ph ng, ch ng tham nh ng sửa đổi năm 2 12, Ch nh ph ban hành Nghị định s 78 2 13 NĐ-C về minh bạch tài sản, thu nhập và Thanh tra Ch nh ph đã ban hành Thông tư s 8 2 13 TT-TTC ngày 31 1 2 13 hư ng ẫn thi hành các quy định về minh bạch tài sản, thu nhập nh m quy định c th hơn về các đ i tượng phải k khai tài sản, thu nhập

2.1.1.2 Quy định về các loại tài sản, thu nhập phải công khai, minh bạch

Theo quy định c a B luật Dân sự năm 2 1 , tài sản bao g m bất đ ng sản và đ ng sản (Điều 1 5); bất đ ng sản và đ ng sản c

th là tài sản hiện c và tài sản hình thành trong tương lai

Nh m công khai, minh bạch tài sản, thu nhập ph hợp v i sự phát tri n kinh t - ã h i và ch nh sách ph ng, ch ng tham nh ng