Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (tt)

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã Từ thực tiễn huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

-/ -

BỘ NỘI VỤ -/ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Luận văn được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS VŨ ĐỨC ĐÁN

Phản biện 1: ………

Phản biện 2: ………

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn,

Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Phòng họp … tầng … Hội trường bảo vệ Luận văn Thạc sĩ

Học viện Hành chính Quốc gia Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội Thời gian: vào hồi …h ngày … tháng … năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện Học viện Hành chính Quốc gia

hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học,

Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hội đồng nhân dân (HĐND) là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, được quy định tại điều 113 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam năm 2013: “HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa

phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương

và cơ quan nhà nước cấp trên” [35, tr.49]

Chính quyền cấp xã (cấp cơ sở), là cấp chính quyền địa phương thấp

vai trò quan trọng trong cơ cấu chính quyền địa phương, là nơi Nhân dân thực hiện quyền dân chủ, đồng thời là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước HĐND cấp

xã là cơ quan quyền lực nhà nước ở cơ sở có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo quyền của Nhân dân, phát huy dân chủ, đảm bảo hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước Do vậy, hoạt động của HĐND cấp

xã nói chung và hoạt động giám sát của HĐND cấp xã nói riêng đóng vai trò

vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo cho hoạt động của bộ máy Nhà nước được thực hiện chất lượng, hiệu quả

Trong những năm qua, hoạt động giám sát của HĐND cấp xã có nhiều chuyển biến tích cực Hàng năm đã xây dựng chương trình kế hoạch giám sát; tổ chức các đoàn giám sát khi cần thiết, trong thực hiện giám sát có những hình thức phối hợp với các cấp, các ngành v.v Do đó, đã đưa lại nhiều kết quả khả quan, bước đầu góp phần khắc phục tính hình thức trong hoạt động của HĐND cấp xã nói chung và hoạt động giám sát nói riêng

Tuy nhiên trong thực tiễn, hoạt động giám sát của HĐND cấp xã còn nhiều hạn chế Chẳng hạn như việc xây dựng chương trình, cách thức tổ chức giám sát chưa thật sự khoa học; một số vụ việc tiêu cực của các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương chưa được phát hiện kịp thời; các kết luận sau khi giám sát thường chung chung, thiếu kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện kết luận đó nên vẫn còn hiện tượng sau giám sát đâu lại vào đấy; kỹ năng giám sát của các đại biểu HĐND cấp xã còn nhiều hạn chế v.v Chính vì vậy, hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND cấp xã hiện nay còn thấp Để khắc phục tình trạng trên, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải đổi mới hoạt động của HĐND cấp xã, nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã vừa phù hợp với công cuộc đổi mới đất nước, đáp ứng yêu cầu của Nhân dân là nhu cầu, đòi hỏi khách quan của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ mới.Hoài Đức là huyện ngoại thành thuộc tỉnh Hà Tây cũ, chính thức sáp nhập vào Thủ đô Hà Nội kể từ 01/8/2008 Với vị trí cửa ngõ phía Tây và là vùng mở rộng của đô thị trung tâm Hà Nội trong tương lai, từ những năm

2000 trở lại đây kinh tế - xã hội của huyện chuyển dịch mạnh mẽ từ nông nghiệp sang phát triển công nghiệp, thương mại và dịch vụ; quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, phần lớn đất nông nghiệp đã được quy hoạch, thu hồi, nhiều khu đô thị lớn được đầu tư xây dựng… đã đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn quản lý mới phức tạp hơn, khó khăn hơn như chăm lo đời sống, giải quyết tạo việc làm cho người dân sau thu hồi đất nông nghiệp, sự dịch chuyển dân số cơ học, chuyển dịch cơ cấu dân cư, lao động việc làm trong quá trình đô thị hóa… nên đây thực sự là một trong những khó khăn rất lớn cho chính quyền địa phương nói chung và hoạt động giám sát của HĐND cấp

xã nói riêng

Do vậy, nghiên cứu, đánh giá về hoạt động giám sát của HĐND cấp xã trên địa bàn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội theo pháp luật hiện hành được đặt ra nhằm đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND nói chung và hoạt động giám sát của HĐND cấp xã nói riêng với mục tiêu xây dựng HĐND thực sự là cơ quan đại diện, cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, là cơ quan dân cử xứng đáng với niềm tin của Nhân dân

Từ những lý do trên tác giả lựa chọn đề tài: “Hoạt động Giám sát của

Hội đồng nhân dân cấp xã - Từ thực tiễn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Luật hiến pháp và Luật

hành chính

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề nghiên cứu về chất lượng, tổ chức và hoạt động của HĐND cấp

xã, hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân nói chung và Hội đồng nhân dân cấp xã nói riêng đã được nhiều đề tài tiếp cận Có thể kể ra đây một số công trình tiêu biểu sau:

- Nguyễn Khắc Bộ (2001), Công tác giám sát tại kỳ họp Hội đồng nhân

dân - Những vấn đề đặt ra nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân, Kỷ yếu nâng cao năng lực và hiệu quả giám sát của

Hội đồng nhân dân, Văn phòng Quốc hội

- TS Phạm Ngọc Kỳ, Quyền giám sát của Hội đồng nhân dân và kỹ năng giám sát cơ bản, , (2001), Nxb Tư pháp, Hà Nội;

- Đinh Ngọc Quang, Về đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2004 - 2009, Tạp chí Nhà nước số 2/2005

- Nguyễn Thị Nữ - Tổ chức và hoạt động của HĐND cấp xã- qua thực

tiễn ở tỉnh Thừa Thiên Huế Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Khoa

học xã hội và nhân văn, năm bảo vệ 2012

- Lê Thị Bình Tuyết - Hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện - Từ

thực tiến tỉnh Thanh Hóa Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật - Đại học

Quốc gia Hà Nội, năm bảo vệ 2014

Các công trình trên đã tiếp cận tổ chức và hoạt động giám sát của HĐND

ở nhiều góc độ, nhiều khía cạnh với những luận giải, đánh giá khoa học có ý nghĩa lý luận và thực tiễn như: Tổ chức hoạt động, chủ thể giám sát, đối tượng giám sát, hình thức giám sát, … Tuy nhiên, cho đến nay vẫn tồn tại một khoảng trống trong nghiên cứu về hoạt động giám sát của HĐND cấp xã trên địa bàn cụ thể ở thành phố Hà Nội để tổng kết, đánh giá những ưu điểm, hạn chế, qua đó đưa ra những giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động giám sát của HĐND cấp xã

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động giám sát của HĐND cấp xã ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội Qua đó tác giả luận văn đưa ra những quan điểm và giải pháp đẩy mạnh hoạt động giám sát của HĐND cấp xã, nhằm đảm bảo HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân

- Đưa ra những quan điểm và giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động giám sát của HĐND cấp xã đáp ứng với yêu cầu đổi mới ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu hoạt động giám sát của HĐND cấp xã từ thực tiễn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Có rất nhiều phương pháp nghiên cứu, ở đây tác giả chủ yếu dùng các phương pháp phân tích những tài liệu sẵn có; phương pháp thu thập và xử lý thông tin; phương pháp thống kê, phân tích và xử lý số liệu; phương pháp so sánh, đánh giá; phương pháp quan sát để nghiên cứu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Về mặt lý luận

Thông qua việc phân tích đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của

HĐND cấp xã từ thực tiễn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, tác giả đưa ra

được những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND cấp

xã, từ đó góp phần luận chứng về mặt lý luận cho việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động hoạt động của HĐND nói chung và HĐND cấp xã nói riêng trong giai đoạn hiện nay

6.2 Về mặt thực tiễn

Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu

và ứng dụng trong tổ chức hoạt động giám sát của Hội động nhân dân cấp xã

ở huyện Hoài Đức, Thành phố Hà Nội

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 8 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA

HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP XÃ

1.1 Khái quát chung về Chính quyền cấp xã và Hội đồng nhân dân cấp xã

1.1.1 Những vấn đề chung về chính quyền cấp xã

1.1.1.1 Khái niệm chính quyền cấp xã

1.1.1.2 Vị trí, vai trò của chính quyền xã trong bộ máy nhà nước

1.1.1.3 Cơ cấu, tổ chức của chính quyền cấp xã

1.1.1.4 Chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã

1.1.2 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân cấp

xã

1.1.2.1 Vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân cấp xã

HĐND xã là cơ quan quyền lực Nhà nước ở cấp xã, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong xã, do Nhân dân xã bầu

ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân xã và cơ quan nhà nước cấp trên

1.1.2.2 Chức năng của Hội đồng nhân dân xã

- Quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương

- Giám sát

1.1.2.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân xã

Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 đã quy định HĐND cấp xã có những nhiệm vụ và quyền hạn

1.1.3 Tổ chức của hội đồng nhân dân cấp xã

1.1.3.1 Thường trực Hội đồng nhân dân

1.1.3.2 Đại biểu Hội đồng nhân dân

1.1.3.3 Các ban của Hội đồng nhân dân xã

1.2 Những vấn đề chung về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

1.2.1 Khái niệm giám sát của Hội đồng nhân dân

Theo khoản 1, Điều 2 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội

đồng nhân dân năm 2015 Giám sát là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem

xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý

1.2.2 Đối tượng giám sát

- Thường trực HĐND, UBND cùng cấp, Ban của HĐND

- Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND các thành viên khác của UBND, cơ quan chuyên môn thuộc UBND

- Các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác ở địa phương

1.2.3 Nội dung giám sát

- Hội đồng nhân dân giám sát hoạt động của thường trực Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân

- Giám sát việc thực hiện các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân

- Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật của cơ quan, tổ chức,

cá nhân chịu sự giám sát

1.2.4 Hình thức giám sát

Theo Điều 57 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015, quy định các hoạt động giám sát như sau:

“1 Xem xét báo cáo công tác của Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và các báo cáo khác theo quy định tại Điều 59 của Luật này

2 Xem xét việc trả lời chất vấn của những người bị chất vấn quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 5 của Luật này

3 Xem xét quyết định của Ủy ban nhân dân cùng cấp, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp dưới trực tiếp có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp

4 Giám sát chuyên đề

5 Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu”

1.2.5 Chủ thê giám sát

Theo Khoản 2, Điều 2 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng

nhân dân năm 2015: “Chủ thể giám sát bao gồm Quốc hội, Ủy ban thường vụ

Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân, Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân, đại biểu Hội đồng nhân dân”

1.3 Yếu tố tác động đến kết quả hoạt động giám sát của HĐND cấp xã

1.3.1 Các quy định của pháp luật về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

1.3.2 Tổ chức bộ máy, hoạt động của Thường trực và các Ban HĐND cấp xã

1.3.3 Năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm thực hiện chức năng giám sát của đại biểu HĐND cấp xã

1.3.4 Chương trình, kế hoạch, phương thức giám sát của HĐND cấp xã

1.3.5 Sự hợp tác của đối tượng chịu sự giám sát của HĐND cấp xã

1.3.6 Điều kiện vật chất, chi phí cho hoạt động giám sát của HĐND cấp xã

Tiểu kết chương 1

Nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước là một yêu cầu khách quan để góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân ở Việt Nam hiện nay

Trong hệ thống bộ máy nhà nước, HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do Nhân dân địa phương bầu ra, đại diện cho ý chí nguyện vọng của Nhân dân địa phương trong việc thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương Chất lượng hoạt động của HĐND thể hiện việc ban hành các Nghị quyết, hoạt động giám sát và các hoạt động khác Với chức năng, nhiệm vụ được quy định, HĐND có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo quyền lực thuộc

về Nhân dân, phát huy quyền làm chủ, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước ở địa phương

Vì vậy, nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND cấp xã nói riêng và HĐND các cấp nói chung là một trong những phương hướng và giải pháp của quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước nói riêng, của sự nghiệp đổi mới đất nước ta hiện nay nói chung, góp phần thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Chương 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP XÃ - TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HOÀI ĐỨC, THÀNH PHỐ

HÀ NỘI

2.1 Vị trí địa lý, đặc điểm kinh tế xã hội tác động đến hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

2.1.1 Vị trí địa lý

Huyện Hoài Đức là huyện ngoại thành phía Tây Hà Nội với vị trí địa lý:

- Phía Bắc giáp huyện Đan Phượng

- Phía Tây giáp huyện Quốc Oai

- Phía Nam giáp quận Hà Đông

- Phía Đông giáp quận Nam Từ Liêm và Bắc Từ Liêm

Tổng diện tích đất tự nhiên là 8.245ha (chia ra vùng đồng bằng là 5.820

ha, vũng bãi là 2.425 ha)

2.1.2 Đặc điểm kinh tế-xã hội

Cơ cấu hành chính của huyện Hoài Đức bao gồm 19 xã và 1 thị trấn: An Khánh, An Thượng, Cát Quế, Di Trạch, Dương Liễu, Đắc Sở, Đông La, Đức Giang, Đức Thượng, Kim Chung, La Phù, Lại Yên, Minh Khai, Sơn Đồng, Song Phương, Tiền Yên, Vân Canh, Vân Côn, Yên Sở và thị trấn Trạm Trôi Trong đó phân loại có 4 xã loại I, 13 xã loại II và 3 xã loại III

2.2 Phân tích thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

2.2.1 Tổ chức của Hội đồng nhân dân cấp xã ở huyện Hoài Đức

HĐND cấp xã ở huyện Hoài Đức, bao gồm: HĐND ở 20 xã, thị trấn với tổng số đại biểu HĐND: đầu nhiệm kỳ 2011 - 2016 là 542 đại biểu, đến cuối nhiệm kỳ còn 525 đại biểu, trong đó: 381 đại biểu trong Đảng cộng sản Việt Nam, 144 đại biểu ngoài đảng chiếm 27,4%; 402 đại biểu nam, 123 đại biểu

nữ chiếm 23,4%; dân tộc 01 đại biểu chiếm 0,19%; độ tuổi trung bình là 45

2.2.2 Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội (nhiệm kỳ 2011-2016)

2.2.2.1 Hoạt động giám sát của tập thể Hội đồng nhân dân tại kỳ họp 2.2.2.2 Hoạt động giám sát của Thường trực Hội đồng nhân dân xã

2.2.2.3 Hoạt động giám sát của các ban Hội đồng nhân dân xã

2.2.2.4 Hoạt động giám sát của đại biểu Hội đồng nhân dân xã

2.3 Đánh giá chung hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

2.3.1 Ưu điểm

- Công tác tổ chức kỳ họp được chuẩn bị chu đáo, nội dung sát thực Việc điều hành kỳ họp hợp lý, khoa học, phát huy được trí tuệ và trách nhiệm của các đại biểu HĐND

- Nội dung giám sát chuyên đề của Thường trực HĐND được chọn lọc

kỹ hơn, tập trung vào những vấn đề lớn được đông đảo cử tri quan tâm và ủng hộ

- Hoạt động giám sát của Thường trực và các Ban ngày càng đi vào ổn định, thực chất, đặc biệt giám sát chuyên đề và giám sát tại kỳ họp