Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (tt)

Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa thành phố Hà Nội (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

MÃ SỐ: 60 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN BÁ CHIẾN

HÀ NỘI – NĂM 2017

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn

Đất đai đã được khẳng định là một tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn vô cùng to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng

Sử dụng đất đai vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước, đặc biệt là các dự án phát triển đô thị, dự án sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước

Để có mặt bằng xây dựng các dự án, Nhà nước phải thu hồi đất của nhân dân

và thực hiện việc bồi thường hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân có đất bị thu hồi

Trong thời gian gần đây, vấn đề thực hiện cơ chế Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng đất để giao đất cho các nhà đầu tư vẫn đang gây nhiều bức xúc trong thực tế triển khai, nhất là những bức xúc của người bị thu hồi đất về thực hiện bồi thường Mặc dù các quy định của pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất đã từng bước được hoàn thiện, ngày càng rõ ràng, cụ thể về nguyên tắc, điều kiện, đơn giá thực hiện bồi thường,

hỗ trợ về đất đai và tài sản khi Nhà nước thu hồi đất

Tuy nhiên đất đai và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất đang là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp do đó thực tế thực hiện pháp luật về bồi thường, giải phóng mặt bằng thu hồi đất vẫn còn nhiều vướng mắc

và tồn tại gây nhiều bức xúc trong nhân dân Tình trạng tiến độ giải phóng mặt bằng chậm là rất phổ biến làm chậm tiến độ thực hiện dự án

Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội là một quận trung tâm với nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế, hiện đang có những chính sách để thu hút đầu

tư trong và ngoài nước Cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì nền kinh tế - xã hội đang từng ngày phát triển Trên địa bàn toàn quận có rất nhiều dự án đã và đang được đầu tư, nhưng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và thu hồi đất đang gặp rất nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân Nguyên nhân chủ yếu do đất ở và nhà cửa cũng như vật kiến trúc, hoa màu trên đất là tài sản rất lớn đối với người dân nơi đây làm ảnh hưởng nhiều đến sản xuất và đời sống của nhân dân.Vì vậy, tôi đã lựa chọn đề

tài : “Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên

địa bàn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội” để nghiên cứu luận văn là cấp

thiết cả về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất là đề tài thu hút

sự quan tâm nghiên cứu, thời gian qua đã có rất nhiều công trình khoa học về vấn đề này được công bố, như :

- Bài viết " Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong

khu vư ̣c và Viê ̣t Nam", của ThS Nguyễn Thi ̣ Dung, Ta ̣p chí Cô ̣ng sản, số

2010

- Bài viết " Chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất", của TS Trần

Quang Huy, Tạp chí Luâ ̣t ho ̣c, số 10, 2010

- Luận văn tốt nghiệp “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội”, của Nguyễn Thị Nhi - Đại học Tài

nguyên môi trường, năm 2014

Các công trình nghiên cứu trên đây đã giải quyết một số vấn đề lý luận

thu hồi đất ở nước ta Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên chưa đi sâu đánh giá việc thực hiện pháp luật mà chỉ mới dừng lại những quy định của luật theo như quy định của Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn khác

Bên cạnh đó cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện công tác thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.Vì vậy, nghiên cứu đề tàiluận văn này là đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra và không trùng lặp với các

công trình, đề tài nghiên cứu đã từng công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu làm rõ và đánh giá đúng thực trạng thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, tìm ra những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế

- Đề xuất các giải pháp các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất

- Khảo sát, đánh giá thực trạng về thực hiện pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội; tìm ra những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế

- Đề xuất các giải pháp các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Những lý luận thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất

- Những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của thành phố Hà Nội, quận Đống Đa về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất

- Thực trạng thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu việc thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội từ năm 2012 đến hết năm 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu luận văn

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất cũng như thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Quá trình nghiên cứu, luận vănđã sử dụng các phương pháp cụ thể sau:

- Phương pháp phân tích và tổng kết: Hệ thống các văn bản hướng dẫn, các tài liệu tham khảo, giáo trình, sách, công trình nghiên cứu, bài viết đã được công bố liên quan bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất Thực tiễn thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn Thủ Đô nói chung và trên địa bàn quận Đống Đa nói riêng, kết quả

đã đạt được, hạn chế thiếu sót và nguyên nhân, những yếu tố tác động và phân tích đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu công tác này

- Phương pháp thống kê về cán bộ thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa và kết quả thực hiện công tác này

- Phương pháp chuyên gia qua gặp gỡ, trao đổi với các nhà khoa học, cán bộ thực tiễn công tác trong thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

6 Những đóng góp mới của luận văn

- Làm phong phú lý luận về thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất

- Đánh giá đúng thực trạng việc thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

- Đề xuất các giải pháp các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được cấu trúc làm 3 chương

- Chương 1 Lý luận thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

- Chương 2 Thực trạng thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội

- Chương 3 Giải pháp thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội

1.1 Những khái niệm cơ bản

Trong phần này luận văn trình bày các khái niệm như sau:

1.1.1 Khái niệm về bồi thường

Định nghĩa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng: "Bồi thường: đền bù những tổn

hại đã gây ra"

- Phân biệt giữa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất với bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong pháp luật dân sự

- Phân biệt giữa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất với bồi thường oan sai trong pháp luật hình sự

- Phân biệt giữa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất với trách nhiệm vật chất trong pháp luật lao động

1.1.2 Khái niệm về bồi thườngkhi thu hồi đất

Giải phóng mặt bằng là quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cho người bị thu hồi đất theo quy định của pháp luật đất đai nhằm tạo lập quỹ đất

"sạch" để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1.1.3 Khái nhiệm thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

Bồi thường giải phóng mặt bằng là quá trình các cơ quan nhà nước tiến hànhquyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật

về đất đai và Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất nhằm tạo lập quỹ đất "sạch" để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1.2 Ý nghĩa của việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Trong phần này, luận văn tập trung làm rõ 03 ý nghĩa của việc bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất:

- Bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia, công cộng

- Bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đấy bảo đảm giải quyết hài hòa lợi ích của Nhà nước, lợi ích của người bị thu hồi đất và lợi ích của nhà đầu tư

- Bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất góp phần vào việc duy trì

1.3.1.1 Giai đoạn trước khi ban hành Luật đất đai năm 1993

1.3.1.2 Giai đoạn sau khi ban hành Luật đất đai năm 1993 đến trước khi ban hành Luật đất đai năm 2003

1.3.1.3 Giai đoạn từ khi có Luật đất đai năm 2003 đến trước khi ra đời Luật đất đai năm 2013

1.3.1.4 Giai đoạn từ khi ban hành Luật đất đai năm 2013 đến nay

1.3.2 Nội dung pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

Thứ nhất, nhóm các quy định về xử lý vi phạm pháp luật về bồi thường

khi Nhà nước thu hồi đất

Thứ hai, nhóm các quy định về giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh

chấp liên quan đến bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Thứ ba, nhóm các quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên liên

quan đến bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; bao gồm các quy định về quyền và nghĩa vụ của người bị thu hồi đất; các quy định về quyền và nghĩa vụ của Nhà nước trong thực hiện bồi thường đối với người bị thu hồi đất v.v

Thứ tư, nhóm các quy định về thực hiện quyền định đoạt đất đai thông

qua việc thu hồi đất và giải quyết hậu quả do việc thu hồi đất gây ra của Nhà nước với tư cách đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai

1.1.4 Phân biệt giữa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất với bồi thường trong một số lĩnh vực pháp luật khác

1.2 Ý nghĩa của việc bồi thường khi nhà nước thu hồi đất

1.3 Nội dung thực hiện pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất

1.4 Hình thức về thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

1.4.1 Hình thức thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

Thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất là quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền căn cứ chủ trương, chính sách

và căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành tiến hành thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước giao quyền sử dụng đất và Nhà nước trả

lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích thu hồi nhằm phục vụ phát triển

xã hội và đáp ứng lợi ích của nhân dân

là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật

Căn cứ vào tính chất của hoạt động thực hiện pháp luật, khoa học pháp

lý đã xác định những hình thức thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất như sau:

- Tuân thủ pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

- Thi hành pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

- Sử dụng pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

- Áp dụng pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

1.4.2 Cơ chế thực hiện pháp luật về bồi thường thu hồi đất

1.5 Một số điều kiện đảm bảo thực hiện pháp luật khi nhà nước thu hồi đất

1.5.1 Điều kiện đảm bảo về chính trị, tư tưởng

1.5.2 Điều kiện đảm bảo về pháp lý

1.5.3 Điều kiện đảm bảo về kinh tế và việc làm cho người thu hồi đất

1.5.4 Điều kiện đảm bảo về cơ chế chính sách và trình độ, năng lực, phẩm chất của cán bộ công chức

1.6 Kinh nghiệm thu hồi đất của một số địa phương

thu hồi đất ở TP Thanh Hóa

- Kinh nghiệp thực hiện pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất tỉnh Ninh Thuận

Kết luận chương 1

Trong chương 1, luận văn đã đi sâu vào nghiên cứu và làm rõ các vấn

đề lý luận về bồi thường khi thu hồi đất, giải phóng mặt bằng khi thu hồi đất

và bồi thường giải phóng khi thu hồi đất; ý nghĩa của việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; lịch sử hình thành và nội dung pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất Bên cạnh đó,luận văn cũng đi vào làm rõ các lý luận về thực hiệnpháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất; hình thức thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất

Trên cơ sở các nghiên cứu về thực hiện pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất Chương này luận văn cũng nghiên cứu những kinh nghiệm thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất của một số địa phương trong nước

Từ những lý luận đã làm rõ tại chương 1 sẽ là định hướng để tác giả tiến hành nghiên cứu, phân tích làm rõ những vấn đề thực tế thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa bàn quận Đống

Đa, Thành phố Hà Nội tại chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN

QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến việc thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất trên địa quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội

2.1.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Đống

Đa, Thành phố Hà Nội

Trong nội dung này, luận văn khái quát các yếu tố tự nhiên xã hội của quận Đống Đa, tuy nhiên chỉ tập trung vào những yếu tố có ảnh hưởng liên quan trực tiếp đến thực hiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng thu hồi đất, như sau:

- Tác động tích cực

Thứ nhất: Thành phố Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa xã