Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)

Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)Quản lý tài chính đối với báo gia đình và xã hội thuộc Tổng cục dân số kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế (LV thạc sĩ)

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ PHƯƠNG THANH

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI BÁO GIA ĐÌNH

VÀ XÃ HỘI THUỘC TỔNG CỤC DÂN SỐ

- KẾ HOẠCH HOÁ GIA ĐÌNH, BỘ Y TẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI – 2017

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ PHƯƠNG THANH

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI BÁO GIA ĐÌNH

VÀ XÃ HỘI THUỘC TỔNG CỤC DÂN SỐ

- KẾ HOẠCH HOÁ GIA ĐÌNH, BỘ Y TẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HOC: TS ĐẶNG THỊ HÀ

Tác giả xin cam đoan những nội dung nghiên cứu trình bày trong luận văn

thạc sĩ quản lý công, đề tài “Quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và Xã hội

thuộc Tổng cục Dân số- Kế hoạch hoá gia đình, Bộ Y tế” của tác giả là kết quả

nghiên cứu khoa học của bản thân, nếu có sự thiếu trung thực học viên xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước Hội đồng chấm luận văn và Ban Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia, Hà Nội

TÁC GIẢ

Lê Thị Phương Thanh

LỜI CẢM ƠN

Đề tài này được thực hiện dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của TS Đặng

Thị Hà, cùng với sự giúp đỡ của các giáo sư, phó giáo sư - tiến sỹ phản biện và các bạn đồng nghiệp Xin cảm ơn sự giúp đỡ tận tình và quý báu đó

Quá trình nghiên cứu đề tài cũng là quá trình vận dụng giữa lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Tổng cục Dân số- Kế hoạch hoá gia đình, Bộ Y tế Đây là kết quả học tập nghiên cứu, mặc dù

đã cố gắng song bản thân vẫn còn nhiều băn khoăn về nhiều vấn đề trong công tác quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập chưa đi sâu nghiên cứu được Do vậy, trong quá trình thực hiện đề tài không tránh khỏi thiếu sót, rất mong được sự giúp

đỡ của giáo viên hướng dẫn và Hội đồng bảo vệ luận văn để bản thân bổ cứu, hoàn chỉnh đề tài được tốt hơn nhằm vận dụng vào thực tiễn công tác quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập ngành Y tế

Xin chân thành cảm ơn!

LỜI CẢM ƠN 4

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu: 2

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu: 4

3.1 Mục đích: 4

3.2 Nhiệm vụ: 4

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu: 4

4.1 Phạm vi nghiên cứu: 4

4.2 Đối tượng nghiên cứu: 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Những đóng góp mới và ý nghĩa của luận văn 5

7 Kết cấu của luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP NGÀNH Y TẾ 6

1.1 Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế và hoạt động tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế 6

1.1.1 Khái niệm 6

1.1.2 Vai trò 7

1.1.3 Hoạt động tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập 8

1.1.3.1 Nguồn thu 8

1.1.3.2 Nhiệm vụ chi 8

1.2 Quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế 9

1.2.1 Khái niệm, nguyên tắc, yêu cầu và sự cần thiết của quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế 9

1.2.2 Công cụ, phương pháp quản lý tài chính 11

1.2.3 Nội dung quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế 15

1.2.4 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính tại đơn vị 26

1.3 Kinh nghiệm quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công ở một số quốc gia và bài học rút ra cho Việt Nam 29

1.3.1 Kinh nghiệm 29

1.3.2 Bài học 33

Tóm tắt Chương 1 35

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI BÁO GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI THUỘC TỔNG CỤC DÂN SỐ-KẾ HOẠCH HÓA GIA ĐÌNH, BỘ Y TẾ 36

2.1 Khái quát về Báo Gia đình và Xã hội, Bộ Y tế 36

2.1.1 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ 36

2.1.2 Cơ cấu tổ chức, nhân sự và chế độ làm việc của Báo Gia đình và xã hội 37

2.1.3 Hoạt động kinh doanh và sản phẩm Báo Gia đình và xã hội 39

2.2 Thực trạng Quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và xã hội 41

2.2.1 Nội dung quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và Xã hội 41

2.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính ở Báo Gia đình và xã hội 59

2.3 Đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Báo Gia đình & xã hội 62

2.3.1 Kết quả đạt được 62

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân trong công tác quản lý tài chính tại Báo Gia đình và xã hội 64

Tóm tắt Chương 2 69

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI BÁO GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI 70

3.1 Định hướng phát triển tài chính sự nghiệp báo chí, tuyên truyền tại Báo Gia đình và xã hội 70

3.1.1 Mục tiêu 75

3.1.2 Định hướng hoạt động 75

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Báo Gia đình và xã hội 76

3.2.1 Tăng cường c ng tác thực hành tiết iệm, chống lãng phí 76

3.2.2 Thực hiện xây dựng hệ thống các qu định, ti u chuẩn, định mức ph hợp với tình hình thực tế của đơn vị 78

3.2.3 Xây dựng hệ thống đánh giá năng lực, hiệu quả công việc 78

3.2.4 Nâng cao hiệu quả trong công tác lập dự toán thu chi 80

3.2.5 Tăng nguồn thu tại Báo Gia đình và xã hội 80

3.2.6 Quản lý chi ti u hướng tới hiệu quả tại Báo Gia đình và xã hội 82

3.2.7 Nâng cao hiệu quả công tác kế toán trong quá trình hoạt động quản lý tài chính 84

3.3 Kiến nghị 86

3.3.1 Đối với Bộ Tài chính 86

3.3.2 Bộ Y tế 87

Tóm tắt Chương 3 88

KẾT LUẬN 89

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 91

BẢNG SỐ:

Bảng số 2.1 Dự toán thu sự nghiệp giai đoạn 2013-2015 45

Bảng số 2.2 Doanh thu kế hoạch và thực tế giai đoạn 2013-2015 51

Bảng số 2.3 Chi phí kế hoạch và thực hiện giai đoạn 2013-2015 52

Bảng số 2.4 Doanh thu giai đoạn 2013-2015 53

Bảng số 2.5: Chênh lệch thu chi 2013-2015 54

Bảng số 2.6 Bảng đối chiếu số liệu thu chi hoạt động sự nghiệp của Báo GĐ&XH 2013-2015 57

BIỂU ĐỒ: Biểu đồ 2.1 Kế hoạch số thu sự nghiệp giai đoạn 2013-2015 45

Biểu đồ 2.2: Doanh thu kế hoạch so với doanh thu thực tế 51

Biểu số 2.3: Chi phí kế hoạch so với thực tế 53

Biểu đồ 2.4 So sánh doanh thu từ 2013-2015 54

Biểu đồ 2.5: Chênh lệch thu chi 2013-2015 55

SƠ ĐỒ: Sơ đồ 1.1 Hệ thống quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp ngành y tế 14

Sơ đồ 1.2 Tổ chức bộ máy quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế 16

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức của Báo Gia đình và xã hội 37

Sơ đồ 2.2 Tổ chức bộ máy quản lý tài chính Báo GĐ&XH 38

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

AASB: Chuẩn mực kế toán quốc tế

Báo GĐ&XH: Báo Gia đình và xã hội

BCKTKT: Báo cáo kinh tế kỹ thuật

BCTC: Báo cáo tài chính

BHTN: Bảo hiểm thất nghiệp

BHXH: Bảo hiểm xã hội

BHYT: Bảo hiểm y tế

BTC: Bộ Tài chính

CĐKT: Cân đối kế toán

CM: Chuẩn mực

CMKT: Chuẩn mực kế toán

CNTT: Công nghệ thông tin

FAF: Đơn vị tư hoạt động không vì lợi nhuận

FRC: Hội đồng báo cáo tài chính

GASB: Hội đồng ban hành chuẩn mực kế toán khu vực công của Mỹ HCSN: Hành chính sự nghiệp

IAS: Chuẩn mực kế toán quốc tế

IFRS: Chuẩn mực kế toán quốc tế

IPSAS: Chuẩn mực kế toán công

ISA: Chuẩn mực kế toán quốc tế

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cải cách tài chính công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chương trình tổng thể cải cách hành chính quốc gia giai đoạn 2001-2010, các cột mốc đánh dấu

sự đổi mới trong quản lý tài chính công là sự ra đời của Nghị định số 10/2002/NĐ-CP ngày 16/1/2002 của Chính phủ về chế độ tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu; Nghị định số 43/2006/NĐ-CP quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập Thực hiện lộ trình cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020 theo Kết luận số 37-KL/TW ngày 26/5/2011 của Bộ Chính trị về Đề án “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hoá một số loại hình dịch vụ sự nghiệp công”, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập (sau đây viết tắt là Nghị định 16) Nghị định 16 ra đời thay thế Nghị định 43/2006/NĐ-CP nhằm đổi mới toàn diện các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị, đồng bộ cả về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân

sự và tài chính (trong đó tự chủ tài chính là một trong những nội dung chính, quan trọng); đồng thời khắc phục một số tồn tại, hạn chế của Nghị định 43 Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập gặp không ít khó khăn trên thực tế

Báo Gia đình và Xã hội, với tư cách là một đơn vị sự nghiệp công lập, cũng không ngoài xu hướng đổi mới Trong những năm vừa qua, công tác quản lý tài chính của Báo Gia đình và xã hội đã đạt được một số kết quả nhất định, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ đề ra, song cơ chế quản lý tài chính đang được áp dụng ở Báo cũng bộc lộ những hạn chế, bất cập Để góp phần hoàn thiện công tác quản lý tài chính ở Báo Gia đình và xã hội, phù hợp với tiến trình đổi mới quản lý tài chính

đơn vị sự nghiệp công lập được Đảng và Nhà nước đề ra, đề tài “Quản lý tài chính

đối với Báo Gia đình và Xã hội thuộc Tổng cục Dân số- Kế hoạch hoá gia đình,

Bộ Y tế” được chọn làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý Công

về lĩnh vực này còn rất ít, chỉ có một số công trình đề cập đến góc độ:

- Đổi mới cơ chế tự chủ tài chính đới với các đơn vị sự nghiệp công lập đã được thực hiện trong những năm gần đây, đặc biệt có công trình nghiên cứu sau:

+ Đổi mới cơ chế tài chính đối với dịch vụ sự nghiệp công (Mai Thị Thu,

mặt hạn chế bất cập trong cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công như việc

song song tồn tại 2 phương thức tài trợ, đi c ng với đó là 2 cơ chế tài chính khác nhau khiến cho cơ chế tài chính của các đơn vị cung ứng dịch vụ cũng như những

hỗ trợ của Nhà nước đến đối tượng thụ hưởng còn nhiều bất cập Đặc biệt đưa ra

giải pháp phân bổ nguồn lực dựa tr n ết quả đầu ra, mức độ tài trợ dựa trên tính

thiết yếu của dịch vụ, hỗ trợ trực tiếp đến người thụ hưởng (nhóm yếu thế) Đây là giải pháp hay, phù hợp với chủ trương, lộ trình đổi mới về cơ chế tài chính đối với dịch vụ

sự nghiệp công Luận văn này sẽ cụ thể hóa giải pháp này khi áp dụng vào một đơn vị

sự nghiệp cụ thể cung ứng dịch vụ truyền thông trong lĩnh vực Dân số-KHHGĐ Từ đó đưa ra các ưu điểm, nhược điểm cũng như tính khả thi của giải pháp

- Thực trạng đổi mới cơ chế quản lý, nhất là đổi mới cơ chế quản lý tài chính

ở các đơn vị sự nghiệp của nhà nước Có thể kể ra một số công trình đã được công

bố về lĩnh vực này như sau:

+ Luận văn thạc sỹ của Lê Quang Huy về đề tài: “Quản lý tài chính đối với các Hệ phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam: Kinh nghiệm và giải pháp” Luận

văn này đã góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập Phân tích và đánh giá thực trạng về quản lý tài chính đối với các hệ phát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam” Đề xuất một số giải

pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chínhđối với các hệ phát thanh

của Đài tiếng nói Việt Nam như củng cố mở rộng nguồn thu, cải thiện chất lượng quản lý chi (hoàn thiện cơ chế chi trả thu nhập tăng thêm cho người lao

động, hoàn thiện mức khoán chi thường xuyên với các nội dung chi đặc thù hoặc

chiếm tỷ trọng lớn); Mở rộng phân cấp qu ền tự chủ cho các hệ phát thanh, tăng

cường c ng tác iểm tra, giám sát c ng tác quản lý tài chính tại các hệ phát thanh… Tuy nhiên, luận văn chưa có đề cập đến phương thức chi trả thu nhập cho

người lao động, mức khoán chi đối với các nội dung đặc thù tạo cơ chế chi trả cho các đối tượng có trình độ cao, giải quyết thực trạng “cào bằng chất xám” như hiện nay

+ Luận văn thạc sỹ quản lý kinh tế của Đặng Thị Hồng Vân về đề tài: “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính ở Đài Truyền hình Việt Nam (2015)” Đây cũng là một trong số ít các công trình nghiên cứu đề cập tới công tác quản lý tài chính ở một đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực văn hóa – thông tin Luận văn này đã góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp tryền hình Phân tích và đánh giá thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại Đài truyền hình Việt Nam trong thời gian qua Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Đài Truyền hình Việt Nam Trong đó, đưa

ra các giải pháp về quản lý vốn và tài sản, quản lý và hai thác nguồn thu, quản

lý chi phí, phân cấp và giám sát các đơn vị trực thuộc, hoàn tiện quy chế tài chính mới ph hợp với điều iện hiện na … các giải pháp hoàn thiện cơ chế tài

chính trong luận văn này đối với đơn vị sự nghiệp được áp dụng đối với cơ chế của đơn vị sự nghiệp loại tự đảm bảo chi phí thường xuyên và chi đầu tư

Trong khuôn khổ nghiên cứu Báo Gia đình và Xã hội, cũng có một số công trình nhưng mang tính kỹ thuật báo chí Riêng nghiên cứu về quản lý tài chính đối

với Báo Gia đình và xã hội vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:

3.1 Mục đích:

Mục đích nghiên cứu đề tài là đưa ra các quan điểm, phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và xã hội trong giai đoạn 2016-2018

3.2 Nhiệm vụ:

Để thực hiện được mục đích trên đây, đề tài có nhiệm vụ:

Thứ nhất, hệ thống hoá cơ sở khoa học của quản lý tài chính đối với đơn vị

sự nghiệp công lập ngành y tế không có thu dịch vụ khám, chữa bệnh

Thứ hai, phân tích đánh giá thực trạng quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và xã hội

Thứ ba, đưa ra các quan điểm, phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và xã hội trong thời gian tới

4 Phạm vi và đối tượng nghi n cứu:

4.1 Phạm vi nghi n cứu:

- Phạm vi: Hoạt động quản lý tại chính tại đơn vị sự nghiệp công lập ngành y

tế không có thu dịch vụ khám, chữa bệnh, trường hợp tại Báo Gia đình và xã hội

- Thời gian nghiên cứu: từ năm 2013 – 2015 và giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và Xã hội cho giai đoạn 2016-2018

4.2 Đối tượng nghi n cứu:

Trong luận văn này, đối tượng nghiên cứu là hoàn thiện quản lý tài chính ở Báo Gia đình và xã hội Các giải pháp đề xuất hoàn thiện quản lý tài chính cho giai đoạn tiếp theo

5 Phương pháp nghiên cứu: Luận văn được nghiên cứu bằng phương pháp

luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử cùng các phương pháp cụ thể khác như phương pháp hệ thống, phân tích, tổng hợp, so sánh, gắn lý luận với thực tiễn và dự báo để chọn lọc tri thức khoa học cũng như kinh nghiệm thực tiễn

6 Những đóng góp mới và ý nghĩa của luận văn

Các kết quả của luận văn góp phần bổ sung những vấn đề lý luận quản lý tài chính công, cung cấp các luận cứ khoa học cho việc nghiên cứu nhằm tiếp tục xây dựng, hoàn thiện quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế không có thu dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, trường hợp tại Báo Gia đình và xã hội

Các kết quả nghiên cứu của luận văn cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho học tập và nghiên cứu, cho các cơ quan quản lý nhà nước, cho các tổ chức và cá nhân

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục chữ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương, bao gồm:

Chương 1: Cơ sở khoa học về quản lý tài chính đối với sự nghiệp công lập ngành y tế

Chương 2: Thực trạng quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và xã hội thuộc Tổng cục Dân số- Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế

Chương 3: Định hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính đối với Báo Gia đình và xã hội

vị sự nghiệp nhà nước là đơn vị hoạt động cung cấp các hàng hóa, dịch vụ công cho

xã hội và các dịch vụ khác trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thông tin, thể dục thể thao, nông lâm ngư nghiệp… nhằm thỏa mãn nhu cầu đời sống vật chất và tinh thần của người dân, duy trì sự hoạt động bình thường của các ngành kinh tế quốc dân Đặc điểm của các đơn vị sự nghiệp là hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, mang tính chất phục vụ cộng đồng là chính” [2, tr13]

Theo quy định tại Luật viên chức năm 2010 thì “Đơn vị sự nghiệp công lập

là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.” [10]

Theo định nghĩa tại Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 Nghị định quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập “Đơn vị sự nghiệp công lập

do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật, có

tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước (sau đây gọi là đơn vị sự nghiệp công) [22]

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế được định nghĩa tại Nghị định

số 85/2012/NĐ-CP ngày 15/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế hoạt động,

cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập thì “Đơn vị sự nghiệp y tế công lập là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và

quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe” (sau đây gọi tắt là đơn vị sự nghiệp y tế) [16]

Đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế không có thu dịch vụ khám, chữa bệnh chiếm một phần không nhỏ và có vai trò quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp y tế Các đơn vị sự nghiệp này lại mang những đặc thù riêng của các ngành khác như giáo dục đào tạo, nghiên cứu, thông tin, truyền thông, báo chí…

1.1.2 Vai trò

Đơn vị sự nghiệp công lập giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội, hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập nhằm cung cấp những dịch vụ công thiết thực bảo đảm phục vụ nhu cầu của nhân dân trong lĩnh vực y tế, giáo dục, khoa học, kinh tế và các lĩnh vực khác, đóng góp cho sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Đơn vị sự nghiệp y tế công lập cung cấp các dịch vụ y tế nhằm đảm bảo nhu cầu của nhân dân trong lĩnh vực y tế Nếu đơn vị sự nghiệp có thu dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh chăm lo trực tiếp đến vấn đề y tế, sức khỏe của người dân thì đơn

vị sự nghiệp công lập ngành y tế không có thu dịch vụ khám, chữa bệnh lại cung cấp các dịch vụ gián tiếp phục vụ sức khỏe nhân dân cụ thể:

+ Cung cấp dịch vụ công về giáo dục, đào tạo lĩnh vực y tế, xuất bản các sản phẩm báo chí, tạp chí có chất lượng cho xã hội, đáp ứng nhu cầu, nâng cao sự hiểu biết về y tế, chăm sóc sức khỏe của nhân dân

+ Thực hiện các nhiệm vụ chính trị như đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng và trình độ cho ngành y tế; nghiên cứu và phát triển các ứng dụng khoa

học công nghệ trong lĩnh vực y tế, hoạch định chính sách, chiến lược phục vụ sự nghiệp chăm sóc sức khỏe toàn dân

1.1.3 Hoạt động tài chính tại đơn vị sự nghiệp c ng lập

1.1.3.1 Nguồn thu

Trong giai đoạn trước năm 2006, nguồn thu của đơn vị sự nghiệp công lập được quy định tại Nghị định số 10/2002/NĐ-CP ngày 16/01/2002, bao gồm nguồn ngân sách nhà nước cấp, nguồn thu sự nghiệp của đơn vị và nguồn khác (viện trợ, biếu tặng, vay nợ nếu có) Nghị định số 10/2002/NĐ-CP cơ bản đã phản ánh được đầy đủ nguồn thu của các đơn vị sự nghiệp có thu trong giai đoạn này, đánh dấu bước đầu đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp - nội dung về cải cách tài chính công trong chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 Trong đó, thực hiện chế độ tự chủ về kinh phí đối với đơn vị

sự nghiệp công lập nhằm giảm dần chi từ ngân sách nhà nước tiến tới thực hiện tự chủ quản lý tài chính

Giai đoạn 2006-2015, nguồn thu của đơn vị sự nghiệp công được quy định tại Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 bao gồm, nguồn thu từ ngân sách nhà nước cấp, thu từ hoạt động sự nghiệp, nguồn viện trợ, tài trợ và nguồn thu khác

So với Nghị định 10/2002 trước đây, nguồn khác kết cấu bao gồm viện trợ, tài trợ, vốn vay… thì tại Nghị định 43 nguồn viện trợ, tài trợ biếu tặng được tách riêng khỏi nguồn khác

Giai đoạn 2015- nay nguồn thu đối với đơn vị sự nghiệp được quy định cụ thể tại Nghị định 16 Nội dung thu tương tự như Nghị định 43 nhưng đã có sự phân loại rõ ràng đối với từng loại đơn vị sự nghiệp Đối với đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế nguồn thu được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 85/2012/NĐ-CP

1.1.3.2 Nhiệm vụ chi

Trước năm 2006, nhiệm vụ chi của đơn vị sự nghiệp công lập có thu được quy định tại Điều 9 Nghị định 10/2002/NĐ-CP ngày 16/01/2002, cụ thể gồm: Chi thực hiện hoạt động thường xuyên theo chức năng nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao; Chi hoạt động sản xuất, kinh doanh; Chi thực hiện các đề tài nghiên

cứu khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ, ngành và cấp cơ sở, chi thực hiện đơn đặt hàng (điều tra, quy hoạch, khảo sát…), chi vốn đối ứng thực hiện các dự án có vốn nước ngoài theo quy định; Chi thực hiện tinh giản biên chế theo chế độ do Nhà nước quy

định; Chi đầu tư phát triển; Chi thực hiện các nhiệm vụ đột xuất; Chi khác

Giai đoạn 2006- 2015, nhiệm vụ chi của đơn vị sự nghiệp công lập được cụ thể tại Nghị định 43/2006/NĐ-CP Đối với nhiệm vụ chi được khái quát bao gồm:

Chi thường xuyên và Chi không thường xuyên

Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 ra đời đánh dấu mới bước tiến quan trọng trong đổi mới tư duy và phương thức thực hiện quyền tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập Đồng thời với việc phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thành đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư; đơn vị

sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên; đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi thường xuyên; đơn vị sự nghiệp công lập do Nhà nước đảm bảo chi thường xuyên (theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, không có nguồn thu hoặc nguồn thu thấp) tương ứng với nhiệm vụ chi cũng được quy định cụ thể đối với từng đơn vị sự nghiệp khác nhau

1.2 Quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế

1.2.1 Khái niệm, ngu n tắc, u cầu và sự cần thiết của quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp c ng lập ngành tế

1.2.1.1 Khái niệm

Quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập là việc sử dụng các công cụ, phương pháp thích hợp của chủ thế quản lý tài chính tác động lên các đối tượng tài chính gắn với tổ chức, huy động, phân phối, sử dụng và quản lý các nguồn lực tài chính nhằm đạt được các mục tiêu đề ra

1.2.1.2 Nguyên tắc

Hoạt động quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp ngành y tế thực hiện theo các nguyên tắc cơ bản sau:

- Nguyên tắc tập trung dân chủ: Tập trung dân chủ là nguyên tắc hàng đầu trong quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp ngành y tế Tập trung dân chủ bảo đảm nguồn lực của đơn vị được sử dụng tập trung và phân phối hợp lý Các khoản thu – chi trong quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp ngành y tế phải được bàn bạc thực sự công khai nhằm đáp ứng các mục tiêu vì lợi ích chung

- Nguyên tắc hiệu quả: Nguyên tắc hiệu quả là nguyên tắc quan trọng trong quản lý đơn vị sự nghiệp ngành y tế Hiệu quả trong quản lý tài chính ngành y tế được thể hiện các mục tiêu, chỉ tiêu được giao Các đơn vị sự nghiệp ngành y tế luôn hướng tới việc thực hiện các nhiệm vụ và các mục tiêu trên có sở vì lợi ích chung của toàn thể cộng đồng Hiệu quả về xã hội là tiêu thức rất cần quan tâm trong quản lý tài chính các đơn vị sự nghiệp ngành y tế Hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế là nội dung quan trọng phải được xem xét khi hình thành một quyết định hay một cơ chế chi tiêu ngân sách đơn vị

- Nguyên tắc thống nhất: Thống nhất quản lý là nguyên tắc không thể thiếu trong quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp ngành y tế Thống nhất quản lý là việc tuân thủ theo một quy định chung từ việc hình thành, sử dụng, kiểm tra thanh tra, thanh quyết toán, xử lý các vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Thực hiện nguyên tắc quản lý thống nhất sẽ đảm bảo tính bình đẳng, công bằng, đảm bảo hiệu quả, hạn chế những tiêu cực và những rủi ro khi quyết định các khoản chi tiêu của đơn vị

- Nguyên tắc công khai, minh bạch: Công khai minh bạch trong động viên, phân phối các nguồn lực tài chính, là nguyên tắc quan trọng nhằm đảm bảo cho việc

sử dụng nguồn tài chính được thực hiện thống nhất và hiệu quả Thực hiện công khai minh bạch trong quản lý sẽ tạo điều kiện cho mỗi cán bộ, công chức, viên chức

có thể giám sát, kiểm soát các quyết định thu, chi trong quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp ngành y tế, hạn chế những thất thoát và đảm bảo hiệu quả của những khoản thu, chi tiêu của đơn vị

- Việc quản lý tài chính các đơn vị sự nghiệp ngành y tế phải hướng tới kết quả yêu cầu về tăng cường hiệu quả huy động, sử dụng nguồn lực tài chính công, nâng cao hiệu quả hoạt động đơn vị sự nghiệp, đảm bảo an sinh-xã hội

- Quá trình quản lý tài chính phải hướng tới việc tăng cường công khai, minh bạch và thúc đẩy trách nhiệm giải trình đối với việc sử dụng nguồn lực của đơn vị

- Đảm bảo việc quản lý tài chính có sự kết gắn chặt chẽ với các mục tiêu, yêu cầu về đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực tài chính công

- Đảm bảo việc quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế có thể bao quát được những thay đổi trong tương lai về thể chế tài chính công

1.2.2 C ng cụ, phương pháp quản lý tài chính

1.2.2.1 Công cụ quản lý

a) Hệ thống chính sách pháp luật của Nhà nước

Hệ thống pháp luật thuộc lĩnh vực tài chính công được sử dụng để quản lý và điều hành các hoạt động tài chính đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế được xem là một loại công cụ quản lý có vai trò đặc biệt quan trọng Các công cụ pháp luật được thể hiện dưới dạng cụ thể là chính sách, cơ chế quản lý tài chính, mục lục ngân sách nhà nước

Song song với các chính sách và pháp luật về cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập là hàng loạt các chính sách là các công cụ quản lý tài chính khác như: Chính sách về tiền lương; Luật Ngân sách nhà nước; Luật giá số 11/2012/QH13 ngày 20/6/2012; Nghị định số 177/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giá; Thông tư số 25/2014/TT-BTC ngày 17/02/2014 Thông tư quy định phương pháp

định giá chung đối với hàng hoá, dịch vụ; Nghị định của Chính phủ về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang; Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 và các Nghị định, Thông tư, văn bản hướng dẫn kèm theo; Luật quản lý, sử dụng tài sản nhà nước và các Nghị định Thông tư hướng dẫn kèm theo; Luật kế toán và các Nghị định, Thông tư văn bản hướng dẫn kèm theo

b) Công tác kế hoạch

Công tác kế hoạch trong các đơn vị sự nghiệp công lập là khâu mở đầu, bắt buộc phải thực hiện trong quá trình quản lý hoạt động, cũng như quản lý tài chính Lập kế hoạch, dự toán nhằm xác lập các hoạt động thu, chi của cơ quan, đơn vị dự kiến trong năm kế hoạch, đồng thời xác lập các biện pháp thực hiện để đảm bảo thực hiện tốt các chỉ tiêu được đề ra

c) Quy chế chi tiêu nội bộ

Quy chế chi tiêu nội bộ là một công cụ quản lý hữu dụng trong quản lý tài chính các đơn vị sự nghiệp công lập Là toàn bộ các quy định về chế độ, tiêu chuẩn, định mức liên quan đến các khoản chi tiêu, thu nhập, hội nghị, công tác phí trong và ngoài nước, sử dụng điện thoại công vụ, nghiệp vụ thường xuyên, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và khen thưởng, phúc lợi

Khi xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện chế độ tự chủ căn cứ vào chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi hiện hành do cơ quản nhà nước có thẩm quyền ban hành, mức chi, chế độ chi, tiêu chuẩn định mức trong Quy chế chi tiêu nội bộ không vượt quá chế độ, định mức, tiêu chuẩn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành Các nội dung chi tiêu chưa được cơ quan nhà nước

có thẩm quyền quy định thì thủ trưởng đơn vị được quyết định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các quyết định của mình Đơn vị thực hiện xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ đối với nguồn kinh phí được giao để thực hiện tự chủ Đối với các nguồn kinh phí giao nhưng không thực hiện chế độ tự chủ thì thực hiện theo các quy định hiện hành

d) Hạch toán, kế toán, kiểm toán

Hạch toán kế toán là một lĩnh vực được quan tâm bởi tầm quan trọng của nó đới với các hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập

Nội dung kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp là việc áp dụng các chế độ kế toán hiện hành vào việc hạch toán các nghiệp vụ liên quan đến các hoạt động trong đơn vị như: Các hoạt động thu chi Ngân sách, nhận – rút dự toán Hiện nay, các đơn

vị sự nghiệp công lập ngành y tế áp dụng chế độ kế toáncũng như hệ thống tài khoản hành chính sự nghiệp theo Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ Tài chính quy định Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp, chế độ tiền lương được áp dụng theo chế độ tiền lương tại các đơn vị hành chính sự nghiệp và thông

tư số 185/2010/TT-BTC ngày 15/11/2010 thông tư hướng dẫn sửa đổi, bổ sung chế

độ kế toán hành chính sự nghiệp ban hành kèm theo Quyết định 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ Tài chính

Việc kiểm toán hoạt động dịch vụ công của các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế là một nội dung quan trọng Việc thực hiện tốt công tác kiểm toán nội bộ cần được chú trọng, cần lưu ý các nội dung như: (1) việc lập và xét duyệt phương án

tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp cần được tính toán, xác định đầy đủ các nguồn thu và nhiệm vụ chi, đặc biệt là nguồn thu từ hoạt động dịch vụ dẫn đến xác định mức độ tự đảm bảo kinh phí của đơn vị (2) Quy chế chi tiêu nội bộ của các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế cần được xây dựng bao quát hết các nguồn thu, nhiệm vụ chi, quy định phân phối thu nhập cần gắn với hiệu quả và chất lượng công việc (3) Thực hiện hạch toán riêng các khoản thu từ hoạt động dịch vụ để có căn cứ kê khai nộp thuế theo quy định Đối với chi phí còn nhiều đơn vị không hạch toán riêng, rõ ràng, minh bạch kết quả hoạt động dịch vụ, do các khoản chi phí hạch toán lẫn trong chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị và một số khoản chi phí chưa tính hoặc không có khả năng tính đúng, tính đủ, do đó không có căn cứ để xác định đúng số thuế phải nộp theo quy định (4) Hoạt động liên danh, liên kết, góp vốn để cung cấp dịch vụ trong các đơn vị sự nghiệp cần được kiểm soát Tài sản đưa vào sử dụng phải được kiểm định chất lượng làm căn cứ xác định giá trình tài

sản, xác định tỷ lệ phân chia lãi cho các bên hợp lý Khi góp vốn liên danh liên kết cần có phương án khả thi, hàng năm phải đối chiếu kết quả hoạt động kinh doanh và lợi nhuận đối với bên nhận góp vốn,tránh tình trạng thất thoát và không bảo toàn được tài sản nhà nước

e) Hệ thống thanh tra, kiểm tra:

Hiện nay, nhà nước mới có quy định về chủ trương, cơ chế khung, chưa có quy định cụ thể về tổ chức bộ máy của các đơn vị sự nghiệp làm công tác kiểm tra, kiểm toán nội bộ về quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản nhà nước

Hệ thống thanh tra, kiểm tra đối với đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm hệ thống nội kiểm và ngoại kiểm, cụ thể:

Hệ thống ngoại kiểm bao gồm: Thanh tra Chính phủ, thanh tra tài chính, quản lý của cơ quan cấp trên, kiểm toán Nhà nước, kiểm toán độc lập

Hệ thống nội kiểm bao gồm: Hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ, công tác kế toán, tự kiểm tra công tác kế toán, báo cáo tài chính và công khai báo cáo tài chính

Sơ đồ 1.1 Hệ thống quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp ngành y tế

1.2.2.2 Phương pháp quản lý

Chủ thể quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế là toàn bộ hệ thống các cá nhân, tổ chức có chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập mà đại diện là thủ trưởng đơn vị Đối tượng quản lý tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế là toàn bộ các hoạt động thu chi bằng tiền của nhà nước và thu chi sự nghiệp của đơn vị phát sinh trong quá trình hoạt động, sản xuất kinh doanh của đơn vị, các hoạt động tạo lập và

sử dụng các quỹ tiền tệ diễn ra trong các bộ phận cấu thành tài chính đơn vị

Chủ thể quản lý có thể sử dụng một hoặc nhiều phương pháp khác nhau tác động lên các đối tượng quản lý tài chính để đạt được mục tiêu của mình trong quá trình quản lý tài chính, cụ thể:

+ Phương pháp tổng hợp

Phương pháp tổng hợp là phương pháp thông tin và kiểm tra một cách khái quát tình hình tài sản, nguồn vốn, kết quả kinh doanh và các mối quan hệ khác của đơn vị trong từng thời kỳ nhất định

+ Phương pháp hành chính là phương pháp được chủ thể quản lý sử dụng

các mệnh lệnh hành chính để điều chỉnh các hoạt động tài chính trong đơn vị

+ Phương pháp kinh tế là phương pháp mà chủ thể quản lý sử dụng các đòn

bẩy kinh doanh, tài chính tác động lên các đối tượng tài chính để đạt được mục tiêu đặt ra

1.2.3 Nội dung quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế

1.2.3.1 Ban hành cơ chế, chính sách

Ban hành cơ chế, chính sách là một trong những nội dung quan trọng nhất đối với quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp ngành y tế Đây là kim chỉ nam xuyên suốt hoạt động quản lý tài chính tại các đơn vị

Nghị định số 43/2006/NĐ-CP quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập Gần đây nhất là Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính

phủ quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập là bước đi rõ nét trong nỗ lực cải cách tài chính đơn vị cung ứng dịch vụ công hiện nay

Đối với công tác quản lý tài chính, hành năm, ngành y tế có các văn bản hướng dẫn đối với công tác xây dựng kế hoạch, thực hiện kế hoạch và kiểm tra, thanh tra hoạt động tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế Bộ

Y tế đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 15/10/2012 quy định về cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đơi với đơn vị sự nghiệp công lập và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám chữa bệnh công lập

1.2.3.2 Bộ máy quản lý tài chính

Bộ máy quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế được tổ chức bao gồm: Thủ trưởng đơn vị có trách nhiệm quản lý điều hành toàn bộ hoạt động tại đơn vị và chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên và trước pháp luật về các quyết định của mình Thủ trưởng đơn vị cũng có thể uỷ quyền cho cấp Phó phụ trách của mình xử lý một số vụ việc có liên quan tới công tác quản lý tài chính tại đơn vị Phòng kế toán – tài vụ được tổ chức chịu trách nhiệm quản lý tài chính tại đơn vị

Phòng kế toán tài vụ bao gồm: Trưởng phòng (có thể kiêm kế toán trưởng hoặc không); Phó trưởng phòng; Kế toán viên và Thủ quỹ

Sơ đồ 1.2 Tổ chức bộ máy quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế

1.2.3.3 Tổ chức thực hiện

a) Lập dự toán thu chi

- Căn cứ lập dự toán: Hàng năm, các đơn vị sự nghiệp căn cứ phương

hướng nhiệm vụ; chỉ tiêu cụ thể, tình hình hoạt động, chế độ, chính sách, tiêu chuẩn

Lãnh đạo đơn vị

Phòng kế toán - tài vụ Phòng chuyên môn –

nghiệp vụ

Phòng chuyên môn nghiệp vụ

-định mức hiện hành; căn cứ vào tình hình thu năm trước để xây dựng dự toán năm,

cụ thể:

+ Định mức, tiêu chuẩn, chế độ của Nhà nước quy định

+ Định mức, tiêu chuẩn, chế độ của đơn vị quy định trong Quy chế chi tiêu nội bộ đã được phê duyệt

+ Số lượng cán bộ, viên chức, lao động hợp đồng (lưu ý các nội dung phát sinh ngoài kế hoạch)

+ Chức năng, nhiệm vụ, kế hoạch của đơn vị

- Phương pháp lập dự toán: Phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ

và phương pháp lập dự toán theo kết quả đầu ra

+ Phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ: là phương pháp xác định các

chỉ tiêu trong dự toán dựa vào kết quả hoạt động thực tế của kỳ liền trước và điều chỉnh theo tỷ lệ tăng trưởng và tỷ lệ lạm phát dự kiến

Thu chi năm kế hoạch = Thu chi thực tế của kỳ liền trước x tỷ lệ tăng trưởng

x tỷ lệ lạm phát

+ Phương pháp lập dự toán theo kết quả đầu ra:

Thực hiện lập dự toán theo kết quả đầu ra nhấn mạnh đến việc cải tiến công việc thực hiện để đảm bảo rằng các hoạt động của đơn vị đạt được những mục tiêu mong muốn Lập dự toán theo kết quả đầu ra là một hoạt động quản lý ngân sách dựa vào cơ sở tiếp cận những thông tin đầu ra, qua đó giúp các đơn vị sự nghiệp thực hiện huy động, phân bổ nguồn lực tài chính nhằm đạt được nhiệm vụ, mục tiêu chiến lược một cách có hiệu quả và hiệu lực

Lập dự toán theo kết quả đầu ra bao gồm nhiều công đoạn như: Thiết lập mục tiêu, lựa chọn các chỉ số và kết quả nhắm tới, giám sát công việc thực hiện, phân tích và báo cáo những kết quả này so với mục tiêu đề ra Lập dự toán theo kết quả đầu ra yêu cầu đơn vị sự nghiệp phải thiết lập hệ thống thông tin quản lý liên quan đến việc phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính như các đầu ra, đầu vào, chi phí tài trợ và mối quan hệ giữa các yếu tố đầu ra, đầu vào, cũng như tác động của các yếu tố này tới kết quả mong muốn của đơn vị phù hợp với nhiệm vụ, mục tiêu đề ra

Quy trình lập dự toán theo kết quả đầu ra:

Xác định nhiệm vụ, mục tiêu → Xác định kết quả đầu ra → Xác định các yếu tố đầu vào → Xây dựng kế hoạch → Tổ chức thực hiện → Đầu ra → Kết quả

Trong đó: - Đầu ra bao gồm các hàng hóa, dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công cung cấp

- Đầu vào là nguồn lực được đơn vị sử dụng để thực hiện các hoạt động tạo nên đầu ra bao gồm: Vốn, nhân lực, công nghệ, tài nguyên…

- Kết quả là tác động, ảnh hưởng đến cộng đồng từ quá trình tạo ra một hoặc nhóm các đầu ra Kết quả là mục tiêu của của đơn vị quản lý cấp có thẩm quyền thông qua các đầu ra của đơn vị sự nghiệp

Lập dự toán theo kết quả đầu ra đi từ việc phân tích, đánh giá kết quả hoạt động, xác định đầu ra qua đó tính toán các yếu tố đầu vào để lập dự toán và phân bổ nguồn lực

b) Tổ chức chấp hành dự toán thu chi

Các đơn vị sự nghiệp chủ động thực hiện các giải pháp chống gian lận, thất thoát, phấn đấu đạt và vượt dự toán được giao;

Tổ chức quản lý chặt chẽ, phản ánh đầy đủ, chính xác, kịp thời trên sổ kế toán và báo cáo tài chính tất cả các khoản thu phát sinh tại đơn vị, kể cả các khoản thu

từ các hoạt động dịch vụ, thu các lớp đào tạo ngắn hạn; các khoản thu sự nghiệp khác

như thuê trong xe, quầy thuốc, căng tin,…; Không giao cho Công đoàn, Đoàn thanh niên hoặc các bộ phận khác của đơn vị tự thu, chi các khoản thu sự nghiệp này

Đối với các khoản thu sản xuất, kinh doanh dịch vụ: Đơn vị xây dựng kế hoạch chi tiết về thu, chi để quản lý điều hành Tính khấu hao đối với tài sản sử dụng cho các hoạt động dịch vụ, số khấu hao từ các tài sản hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước hoặc có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước phải hạch toán vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp Tổ chức theo dõi, quản lý và hạch toán đầy đủ các chi phí đối với từng hoạt động, đăng ký và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của Bộ Tài chính

Đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế được tự chủ thực hiện nhiệm vụ thu đúng, thu đủ theo mức thu và đối tượng thu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định Trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định khung mức thu, đơn vị căn cứ nhu cầu chi phục vụ cho hoạt động, khả năng đóng góp của xã hội để quyết định mức thu cụ thể cho phù hợp với từng loại hoạt động, từng đối tượng, nhưng không được vượt quá khung mức thu do cơ quan có thẩm quyền quy định Đối với những hoạt động dịch vụ theo hợp đồng với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, các hoạt động liên doanh, liên kết, đơn vị được quyết định các khoản thu, mức thu cụ thể theo nguyên tắc bảo đảm đủ bù đắp chi phí và có tích luỹ

- Tổ chức chấp hành dự toán chi

+ Mục tiêu: Đảm bảo đầy đủ, kịp thời nguồn kinh phí của đơn vị cho mọi hoạt động của bộ máy, tổ chức và thực hiện nhiệm vụ, dự toán được giao

+ Nội dung chấp hành dự toán chi

- Chi đầu tư từ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, nguồn vốn vay và các nguồn tài chính hợp pháp khác Căn cứ nhu cầu đầu tư và khả năng cân đối các nguồn tài chính, đơn vị chủ động xây dựng danh mục các dự án đầu tư, báo cáo cơ quan có thẩm quyền phê duyệt Trên cơ sở danh mục dự án đầu tư đã được phê duyệt, đơn vị quyết định dự án đầu tư, bao gồm các nội dung về quy mô, phương án xây dựng, tổng mức vốn, nguồn vốn, phân kỳ thời gian triển khai theo quy định của

pháp luật về đầu tư

Đơn vị sự nghiệp công được vay vốn tín dụng ưu đãi của Nhà nước hoặc được hỗ trợ lãi suất cho các dự án đầu tư sử dụng vốn vay của các tổ chức tín dụng theo quy định

Căn cứ yêu cầu phát triển của đơn vị, Nhà nước xem xét bố trí vốn cho các dự án đầu tư đang triển khai, các dự án đầu tư khác theo quyết định của cấp có thẩm quyền

- Đối với dự toán chi thường xuyên giao tự chủ: Căn cứ vào dự toán ngân sách được giao, khả năng nguồn thu và Quy chế chi tiêu nội bộ tại đơn vị, các đơn

vị cần chủ động phân bổ dự toán theo các nhiệm vụ để thực hiện chi tiêu và thanh quyết toán theo quy định

Đơn vị được chủ động sử dụng các nguồn tài chính giao tự chủ để chi thường xuyên Một số nội dung chi được quy định như sau: (1) Chi tiền lương: Đơn vị chi trả tiền lương theo lương ngạch, bậc, chức vụ và các khoản phụ cấp do Nhà nước quy định đối với đơn vị sự nghiệp công Khi Nhà nước điều chỉnh tiền lương, đơn vị

tự bảo đảm tiền lương tăng thêm từ nguồn thu của đơn vị (ngân sách nhà nước không cấp bổ sung) (2) Chi hoạt động chuyên môn, chi quản lý Đối với các nội dung chi đã có định mức chi theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Căn cứ vào khả năng tài chính, đơn vị được quyết định mức chi cao hơn hoặc thấp hơn mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị; Đối với các nội dung chi chưa có định mức chi theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Căn cứ tình hình thực tế, đơn vị xây dựng mức chi cho phù hợp theo quy chế chi tiêu nội bộ và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình (3)Trích khấu hao tài sản cố định theo quy định Tiền trích khấu hao tài sản hình thành từ nguồn vốn ngân sách nhà nước hoặc có nguồn gốc từ ngân sách được hạch toán vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp

- Đối với dự toán chi không thường xuyên Căn cứ vào dự toán được giao và các nội dung hoạt động chuyên môn đã được phê duyệt, các đơn vị chủ động lập dự toán chi tiết theo mục chi của mục lục NSNN gửi KBNN nơi đơn vị giao dịch để phục vụ nhiệm vụ chi tiêu của đơn vị Việc chi tiêu ngân sách phải thực hiện đúng

các chế độ, chính sách, tiêu chuẩn, định mức do Nhà nước ban hành, đảm bảo thực hiện tiết kiệm và có hiệu quả nguồn kinh phí được giao

Chi nhiệm vụ không thường xuyên: Đơn vị chi theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và pháp luật hiện hành đối với từng nguồn kinh phí quy định (phần được để lại chi mua sắm, sửa chữa lớn trang thiết bị, tài sản phục vụ công tác thu phí)

Ngoài ra, các đơn vị phải rà soát, cân đối dự toán được giao để lựa chọn, ưu tiên kinh phí thực hiện mua sắm, sửa chữa TSCĐ thuộc nguồn chi thường xuyên, chi không thường xuyên, từ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp cho các công trình sửa chữa có giá trị lớn và thực sự cần thiết trình Bộ Y tế phê duyệt danh mục sửa chữa lớn, phải chi tiết từng hạng mục/dự án, dự kiến kinh phí kèm Quyết định phê duyệt dự án/báo cáo kinh tế kỹ thuật và có thuyết minh cụ thể sự cần thiết phải thực hiện

Đối với các công trình sửa chữa lớn sử dụng vốn nhà nước ngoài ngân sách (từ nguồn thu, quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và nguồn khác): Sau khi có văn bản của Bộ Y tế chấp nhận chủ trương đầu tư hoặc phê duyệt danh mục sửa chữa lớn, đơn vị tiến hành các thủ tục trình Bộ Y tế phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật và

kế hoạch lựa chọn nhà thầu theo quy định

Riêng đối với các công trình chuyển tiếp phải báo cáo rõ tiến độ triển khai thực hiện, gửi kèm Quyết định phê duyệt đã được phê duyệt kết quả đấu thầu, số tiền đã bố trí các năm trước (nếu có)… để làm cơ sở xem xét, bố trí danh mục, dự toán

Đối với việc mua sắm xe ô tô: Thực hiện rà soát theo đúng tiêu chẩn, định mức Đối với kinh phí mua sắm tài sản cố định khác (ngoài xe ô tô) các đơn vị phải rà soát danh mục mua sắm tài sản cố định trong báo cáo Dự toán thu, chi ngân sách gửi Bộ Y tế

Đơn vị sự nghiệp trình Bộ Y tế phê duyệt danh mục mua sắm tài sản cố định: Chi tiết từng loại tài sản, dự kiến kinh phí, thuyết minh rõ sự cần thiết phải mua sắm, sơ bộ cấu hình, cơ sở đề xuất kinh phí của từng loại tài sản cần mua sắm và các Quyết định phê duyệt kết quả trúng thầu năm trước của đơn vị (từ nguồn ngân sách nhà nước giao, nguồn thu và Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp)

Việc mua sắm trang bị văn phòng của đơn vị: thực hiện theo Quyết định số 58/2015/QĐ-TTg ngày 17/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ Quy định tiêu chuẩn, định mức, chế độ quản lý, sử dụng máy móc, thiết bị của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập (thay thế Quyết định số 170/2006/QĐ-TTg ngày 18/7/2006 của Thủ tướng Chính phủ)

Các đơn vị sự nghiệp phải lập kế hoạch sử dụng Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp báo cáo Bộ Y tế, làm cơ sở để cân đối mua sắm, sửa chữa lớn từ nguồn Quỹ này và nguồn NSNN Thẩm quyền phê duyệt danh mục và kế hoạch lựa chọn nhà thầu mua sắm do Thủ trưởng đơn vị quyết định theo Luật đấu thầu và Nghị định 43, Nghị định 16

Các đơn vị sự nghiệp ngành y tế có trách nhiệm cân đối nguồn kinh phí để chi có công tác bảo trì, sửa chữa các tài sản cố định, đặc biệt là các thiết bị xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh,…

Việc triển khai mua sắm, sửa chữa tài sản cố định phải theo đúng các quy định của Luật đấu thầu và các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật, Quyết định của

Bộ Y tế về việc hướng dẫn thực hiện đấu thầu áp dụng cho các chương trình, dự án

và đơn vị hành chính, sự nghiệp trực thuộc Bộ Y tế

Đơn vị sự nghiệp ngành y tế phải thường xuyên cập nhật sửa đổi, bổ sung những nội dung, mức chi trong quy chế chi tiêu nội bộ phù hợp với tình hình thực tế của từng đơn vị theo đúng chế độ quy định Thực hiện xác định chính xác chênh lệch thu chi làm căn cứ để chi thu nhập tăng thêm, trích lập các quỹ theo quy định

Các đơn vị phải thường xuyên thực hiện đối chiếu và theo dõi chặt chẽ dự toán kinh phí đã rút hàng tháng, hàng quý để tổ chức điều hành có hiệu quả dự toán được giao Đối với nguồn giao không thường xuyên: trường hợp cần thiết phải điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế của đơn vị hoặc khong có nhu cầu sử dụng, đơn vị có văn bản gửi về Bộ để điều chỉnh kịp thời

Các đơn vị phải xây dựng chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí của đơn vị theo nguyên tắc, xác định mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm, yêu cầu chống lãnh phí được quy định tại Thông tư số 188/2014/TT-BTC hướng dẫn một số điều

của Nghị định số 84/2014/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều của Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Đẩy mạnh việc rà soát, cải cách các thủ tục hành chính để phát hiện, loại bỏ hoặc kiến nghị loại bỏ những thủ tục hành chính không cần thiết, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân tiếp xúc và nhận các dịch vụ công từ các đơn vị

Các đơn vị phải tổ chức thực hiện Quy chế tự kiểm tra tài chính theo Quyết định số 67/2004/QĐ-BTC ngày 13/8/2004 của Bộ Tài chính và chỉ đạo các bộ phận

có liên quan thường xuyên kiểm tra việc tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách; trường hợp phát hiện sử dụng ngân sách không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức cần có biện pháp xử lý kịp thời Thủ trưởng đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách nhà nước, người ra quyết định chi sai ngân sách nhà nước chịu trách nhiệm cá nhân về việc bồi hoàn vật chất đối với các khoản chi sai mục đích, sai chế độ; đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về các vi phạm chế độ sử dụng ngân sách nhà nước của các đơn vị

Các đơn vị sự nghiệp ngành y tế thực hiện hạch toán kế toán, hạch toán hao mòn, theo dõi và kiểm kê tài sản theo đúng chế độ quy định; Xây dựng và ban hành quy chế quản lý và sử dụng tài sản của đơn vị, thực hiện công khai theo quy định tại Quyết định số 115/2008/QĐ-TTg ngày 27/8/2008 của Thủ tướng Chính phủ về việc công khai quản lý, sử dụng tài sản nhà nước; Lập hồ sơ, lý lịch để theo dõi cho tất

cả các loại trang thiết bị tại đơn vị; xây dựng quy định quản lý sử dụng trang thiết bị; Kiểm kê theo định kỳ quy định (1/1) hàng năm, thanh lý các tài sản không cần dùng hoặc không dùng được, nguồn thu thanh lý hạch toán Quỹ phát triển hoạt động

sự nghiệp

Các đơn vị rà soát, theo dõi, bổ nhiệm Kế toán trưởng theo Quy trình bổ nhiệm, bổ nhiệm lại Kế toán trưởng theo Thông tư số 163/2013/TTLT-BTC-BNV đảm bảo kiện toàn tổ chức bộ máy kế toán

Các đơn vị chấp hành chế độ thông tin, báo cáo theo quy định của Nhà nước theo quy định, bao gồm: Báo cáo nhanh tài chính tháng; các báo cáo tài chính quý năm và các báo cáo theo yêu cầu quản lý đúng thời gian quy định

c) Quyết toán:

Đây là khâu cuối cùng trong chu trình quản lý ngân sách Nhà nước Yêu cầu của quyết toán ngân sách là nhằm đánh giá toàn bộ kết quả hoạt động của thu, chi từ

đó rút ra ưu, nhược điểm và bài học kinh nghiệm

- Phương pháp: Lập quyết toán ngân sách thường được thực hiện theo

phương pháp lập từ cơ sở, tổng hợp từ dưới lên

- Công cụ bao gồm: Hệ thống sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, thuyết

minh số liệu

- Khóa sổ lập báo cáo quyết toán:

+ Xử lý số dư dự toán, dư tạm ứng và đối chiếu với kho bạc nhà nước

Thời hạn chi, tạm ứng ngân sách: (1) Thời hạn chi, tạm ứng ngân sách đối với các nhiệm vụ được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hàng năm được thực hiện chậm nhất đến hết ngày 31/12; (2) Thời hạn đơn vị sử dụng ngân sách gửi hồ

sơ, chứng từ rút dự toán chi ngân sách, tạm ứng ngân sách đến kho bạc nhà nước giao dịch chậm nhất đến ngày 31/12; (3) trường hợp đã có khối lượng, công việc thực hiện đến hết ngày 31/12, thì thời hạn chi ngân sách nhà nước được thực hiện đến hết ngày 31/01 năm sau, thời hạn đơn vị sử dụng ngân sách (gồm cả chủ đầu tư) gửi hồ sơ, chứng từ chi ngân sách (kể cả thanh toán các khoản tạm ứng) theo chế độ quy định đến Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch chậm nhất đến hết ngày 25/01 năm sau

Đối với các khoản đương nhiên được chuyển: Đơn vị lập đối chiếu kho bạc

và làm thủ tục để KBNN chuyển dự toán sang năm sau tiếp tục sử dụng, bao gồm: (1) Số dư dự toán, dư tạm ứng đối với nguồn chi thường xuyên (giao tự chủ); (2) Số

dư dự toán, dư tạm ứng đối với chi NCKH của các đề tài NCKH còn thời gian thực hiện theo các quyết định phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền

Các khoản phải đề nghị Bộ Tài chính xem xét, cho chuyển sang năm sau Số

dư dự toán, dư tạm ứng đối với nguồn chi không thường xuyên (không giao tự chủ)

và còn nhu cầu chi tiếp để thực hiện nhiệm vụ dở dang… thì phải làm công văn báo cáo Bộ Y tế để Bộ tổng hợp báo cáo và đề nghị Bộ Tài chính xem xét

+ Lập báo cáo tài chính: Các đơn vị thực hiện công tác khoá sổ kế toán

cuối năm và lập báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm theo quy định hiện hành Các đơn vị đối chiếu số liệu, hoàn chỉnh hồ sơ chứng từ và lập báo cáo tài chính gửi Bộ Y tế

Các đơn vị điều chỉnh sổ kế toán, báo cáo quyết toán theo thông báo quyết toán của Bộ Y tế Trong đó, kinh phí chưa quyết toán chuyển năm sau phải khớp với thông báo quyết toán của Bộ Y tế cho đơn vị theo từng nguồn, loại, khoản, hạng, mã ngân sách

1.2.3.4 Thanh tra, kiểm tra

- Kiểm tra quy trình lập dự toán ngân sách

Các cơ quan kiểm tra cần kiểm tra căn cứ lập dự toán theo các văn bản hướng dẫn lập dự toán của Bộ Tài chính đối với các đơn vị dự toán cấp I, các hướng dẫn của của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên đối với đơn vị dự toán cấp II …

Việc lập dự toán chi ngân sách phải lập theo hai nội dung riêng biệt, đó là kinh phí thực hiện chế độ tự chủ và kinh phí không thực hiện chế độ tự chủ Khi kiểm tra phải kiểm tra từng phần theo dự toán kinh phí thực hiện chế độ tự chủ và

dự toán phần kinh phí không thực hiện chế độ tự chủ

Dự toán phần kinh phí không thực hiện chế độ tự chủ phải lập trên cơ sở sau: (1) Xem xét việc lập dự toán có căn cứ vào nhu cầu của đơn vị không? (2) Các dự

án đầu tư xây dựng cơ bản, các đề tài nghiên cứu khoa học đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt chưa? (3) Xem xét việc lập dự toán có căn cứ vào định mức, chế

độ, tiêu chuẩn hiện hành của cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định không?

- Kiểm tra quy trình thực hiện dự toán ngân sách

Cơ quan kiểm tra thẩm tra xem các cơ quan chủ quản cấp trên (đơn vị dự toán cấp I) phân bổ dự toán cho đơn vị dự toán cấp dưới, có căn cứ vào dự toán do

cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao không? Có phân bổ và giao dự toán theo hai phần: Phần thực hiện chế độ tự chủ và phần không thực hiện chế độ tự chủ không?

Kiểm tra sử dụng kinh phí thực hiện chế độ tự chủ, cần xem xét từng khoản chi phí thực hiện chế độ tự chủ có đúng quy định không? (có vượt quá chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định không? Có đúng chứng từ hoá đơn hợp lệ không?) nhất là đối với các khoản chi thanh toán cá nhân, chi thanh toán dịch vụ công cộng, chi thuê mướn, chi vật tư, văn phòng, thông tin tuyên truyền, liên lạc, chi công tác phí trong nước, hội nghị, chi các đoàn đi công tác nước ngoài và đón khách nước ngoài vào Việt Nam…

Kiểm tra việc sử dụng kinh phí quản lý hành chính giao để thực hiện chế độ

tự chủ tiết kiệm được: Cuối năm ngân sách, sau khi đã hoàn thành các nhiệm vụ, công việc được giao, cơ quan thực hiện chế độ tự chủ có số chi thấp hơn số dự toán kinh phí quản lý hành chính được giao (kinh phí do ngân sách nhà nước cấp, các khoản phí, lệ phí được để lại theo chế độ quy định, các khoản thu hợp pháp khác), kiểm tra cần xem xét kinh phí tiết kiệm được có sử dụng đúng nội dung và mục đích không?

Đối với kiểm tra việc thực hiện dự toán kinh phí không thực hiện chế độ tự chủ, kiểm tra nên xem xét từng khoản chi của đơn vị có đúng với quy định chi hiện hành không?

- Kiểm tra quy trình quyết toán kinh phí

Quá trình này, kiểm tra nên xem xét việc chuyển nguồn kinh phí (nguồn thực hiện chế độ tự chủ và không thực hiện chế độ tự chủ) sang năm sau có đúng không? kiểm tra lại số kinh phí tiết kiệm được, việc hạch toán kế toán và mục lục ngân sách

có đúng quy định không? việc quyết toán ngân sách có đúng thời hạn, biểu mẫu không? xem xét quyết toán có được công khai không?

1.2.4 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính tại đơn vị

1.2.4.1 Nhân tố khách quan

a) Chính sách của Nhà nước

Chính sách của Nhà nước có ảnh hưởng quyết định đến công tác quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế, có tác dụng chi phối hoạt động của đơn vị sự nghiệp Chính sách đúng đắn có tác động tích cực đến sự phát triển sự nghiệp và ngược lại

Cơ chế trao quyền tự chủ mới cho phép mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ, thu phí đối với người sử dụng đối với các dịch vụ nằm ngoài nhiệm vụ cơ bản được giao của đơn vị Những đơn vị tự chủ tài chính được trao quyền đáng kể trong việc cân đối, tăng lương cho cán bộ nhân viên và áp dụng những mức chi trả lương phân biệt rộng hơn đối với nhân viên Các đơn vị linh hoạt hơn trong thực hiện hoạt động

so với trước đây Cơ chế mới tạo động cơ tiết kiệm và tăng lương cho nhân viên Tôn trọng quyền tự chủ của các đơn vị sự nghiệp

b) Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế không có thu dịch vụ khám, chữa bệnh

Các đơn vị sự nghiệp y tế bao gồm các bệnh viện, phòng khám đa khoa khu vực, bệnh viện điều dưỡng và phục hồi chức năng, trạm y tế xã, phường, trạm y tế của cơ quan, xí nghiệp, các Trường, viện nghiên cứu, các đơn vị truyền thông công tác Y tế- Dân số

Bên cạnh các đơn vị sự nghiệp y tế thực hiện hoạt động khám chữa bệnh là hoạt động chủ đạo thì các đơn vị sự nghiệp y tế như các viện nghiên cứu, các Trường, các đơn vị truyền thông công tác Y tế- Dân số giữ vai trò quan trọng trong

sự nghiệp y tế, đặc biệt là công tác truyền thông y tế- dân số Không chỉ liên quan đến các quy định của ngành y tế, cơ quan báo chí truyền thông ngành y tế chịu sự điều chỉnh bởi các quy định của ngành thông tin và truyền thông Công tác tuyên truyền của các cơ quan báo chí, phương tiện thông tin đại chúng về vấn đề bảo vệ

và chăm sóc sức khỏe vô cùng quan trọng Y tế là lĩnh vực bao hàm nhiều vấn đề và nhạy cảm, phức tạp

Thông tin về lĩnh vực y tế đòi hỏi nhà truyền thông, đội ngũ phóng viên, báo chí phải có sự am hiểu về lĩnh vực y tế có kĩ năng truyền thông phù hợp; phải có đạo đức và có khả năng đánh giá tác động thông tin, tránh gây hiểu lầm, tạo dư luận không tốt trong xã hội, thậm chí gây kích động với người dân

Thông tin báo chí tuyên truyền y tế phải kịp thời, chính xác, đặc biệt khi tuyền truyền về những vấn đề ảnh hưởng lớn, trên diện rộng liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng

Xác định ngành y là ngành nhạy cảm vì liên quan đến sức khoẻ và tính mạng con người, lại luôn có những sự cố rình rập nên Bộ Y tế luôn đề cao vai trò của truyền thông Vì thế, truyền thông đã giúp người dân nhận thức được cách phòng, chữa bệnh, giúp cộng đồng hiểu hơn về ngành

c) Thị trường đầu vào, đầu ra của đơn vị sự nghiệp

Khả năng nguồn lực đầu vào (có hạn) được phân phối và sử dụng có ảnh hưởng quan trọng đến công tác quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp ngành y tế; Quản lý chi tiêu, sử dụng nguồn lực trong các đơn vị sự nghiệp ngành y tế dựa theo hệ thống tiêu chuẩn, định mức, chế độ lập sẵn, không chú trọng đến kết quả thực sự đạt được ở đầu ra của chu trình ngân sách Nếu nhu cầu chi tiêu đề nghị nhiều nhưng nguồn lực có hạn thì cắt hoặc dàn trải cho các hạng mục

Ngoài ra những nhân tố như trình độ dân trí, mức sống của người dân, cơ sở

hạ tầng kinh tế xã hội cho việc cung cấp hàng hóa công cộng, độ nhạy bén của các đơn vị cung cấp dịch vụ côn cũng tác động đến hiệu quả huy động và sử dụng các nguồn lực tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế Khi dân trí và mức sống của người dân được cải thiện hơn thì có sẽ có điều kiện để thụ hưởng nhiều các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tiên tiến, toàn diện hơn Qua đó thúc đẩy sự phát triển cảu các dịch vụ công ngày càng đa dạng, tạo được nhiều nguồn tài chính đầu vào cho các hoạt động sự nghiệp Khi nhu cầu chi tiêu của xã hội, của Nhà nước tăng lên, đầu

ra của các dịch vụ công trong các đơn vị sự nghiệp được đảm bảo

1.2.4.2 Nhân tố chủ quan

Bên cạnh các nhân tố khách quan, công tác quản lý tài chính trong các đơn vị

sự nghiệp công lập y tế còn chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố chủ quan, cụ thể:

-Năng lực, trình độ của cán bộ quản lý tài chính

Trình độ của cán bộ quản lý là nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời, chính xác của các quyết định quản lý nói chung và quản lý tài chính nói riêng Nếu cán bộ quản lý tài chính có năng lực và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng, có kinh nghiệm quản lý sẽ tác động đến các hoạt động quản lý tài chính một cách tích cực, đưa hoạt động quản lý tài chính của đơn vị ngày càng đi vào nề nếp

và hiệu quả Ngược lại, đội ngũ cán bộ quản lý thiếu kinh nghiệm, hạn chế về chuyên môn sẽ dẫn đến hoạt động quản lý lỏng lẻo, dễ thất thoát, lãng phí, đồng thời hoạt động quản lý tài chính sẽ không được chuẩn hóa phù hợp với vai trò và vị trí của đơn vị

- Hệ thống kiểm soát nội bộ (môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán, thủ tục kiểm soát)

Hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ là các quy định, các thủ tục kiểm soát do đơn vị xây dựng và áp dụng nhằm đảm bảo việc tuân thủ pháp luật và các quy định

để kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa, phát hiện sai sót nhằm quản lý và sử dụng các nguồn tài chính của nhà trường một cách có hiệu quả Đơn vị có hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, hữu hiệu sẽ giúp cho công tác quản lý tài chính được thuận lợi, chặt chẽ, giúp đơn vị kịp thời chấn chỉnh và phát hiện sai sót, ngăn chặn hành vi gian lận trong công tác quản lý tại đơn vị, cũng như đưa ra các kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị

1.3 Kinh nghiệm quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công ở một

số quốc gia và bài học rút ra cho Việt Nam

1.3.1 Kinh nghiệm

1.3.1.1 Kinh nghiệm cải cách quản lý cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập tại Trung Quốc

Trong những năm qua, Trung Quốc đã đẩy mạnh thực hiện cải cách quản lý

cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập trên các mặt như: cải cách nhân sự, cải cách chế độ phân phối thu nhập, cải cách chế độ quản lý tài sản công, cải cách chế độ bảo hiểm xã hội… Nhờ đó, các đơn vị sự nghiệp công lập ở nước này có cơ chế vận hành, chức năng rõ ràng, giám sát hiệu quả Kinh nghiệm của Trung Quốc

sẽ là bài học hữu ích cho Việt Nam trong cải cách quản lý cơ chế tự chủ đối với đơn

vị sự nghiệp công lập

Thứ nhất, lập dự toán thu: Kể từ năm 2002, Trung Quốc đã từng bước xây

dựng chế độ thu từ các khoản thu nhập phi thuế (các khoản thu không phải là thuế, phí) theo hình thức “đơn vị kê khai, ngân hàng thu hộ, ngân sách quản lý thống

nhất” Theo đó, các đơn vị mở tài khoản tài chính ngoài ngân sách, thực hiện quản

lý tài khoản loại 0 (số dư cuối ngày được kết chuyển về 0) Đối với khoản tiền ngoài ngân sách nộp vào trong tài khoản, bãi bỏ chính sách cho phép một số khoản tiền ngoài ngân sách được giữ lại theo tỷ lệ nhất định như trước đây Tất cả các khoản thu - chi của khoản tiền ngân sách phải được thống nhất phản ánh trong tài khoản tài chính

Thứ hai, quản lý chi thường xuyên: Trung Quốc đã hoàn thiện hệ thống chế

độ và quy định các mức chi thường xuyên, thực hiện quản lý theo định mức và biên chế; đổi mới phương pháp quản lý, xây dựng kho dữ liệu cơ bản Các bước lập dự toán ngân sách thường xuyên gồm: Lập tiêu chuẩn định mức, thẩm định số liệu, tính toán số tham chiếu và đưa ra số tham chiếu Thay vì áp dụng phương pháp gia tăng

để tính toán chi thường xuyên như trước đây

Thứ ba, quản lý hiệu quả ngân sách: Quản lý hiệu quả việc sử dụng ngân

sách là một bộ phận cấu thành quan trọng trong quản lý hiệu quả của Chính phủ, là một mô hình quản lý ngân sách gắn với kết quả thực hiện Trung Quốc đang triển khai thực hiện quản lý ngân sách theo hiệu quả đầu ra, theo đó, phạm vi quản lý hiệu quả ngân sách từng bước được mở rộng, mô hình quản lý không ngừng được mở ra, chất lượng quản lý đã được nâng lên, biện pháp quản lý được tăng cường hơn

Thứ tư, thẩm định dự toán ngân sách nhà nước: Khi thẩm định dự toán ngân

sách nhà nước cơ quan có thẩm quyền tập trung thẩm tra tính hợp pháp, chân thực, chính sách và hợp lý của dự toán Quy trình thẩm tra được thực hiện nghiêm ngặt theo đúng quy định của pháp luật Trọng điểm của việc thẩm tra tập trung vào xem xét tính phù hợp của văn bản dự toán so với quy định của pháp luật, tính hoàn chỉnh, hợp lý của dự toán, xem xét quy mô của dự toán và việc cân đối dự toán ngân sách

Thứ năm, quản lý chi ngân sách dự án: Ngân sách dự án bao gồm các khoản

chi xây dựng cơ bản, dự án phát triển đặc thù, chi sự nghiệp, sửa chữa lớn, mua sắm lớn Đặc điểm của chi ngân sách dự án là có tính đặc thù, tính độc lập và tính hoàn chỉnh Vì vậy, cải cách quản lý chi ngân sách dự án cần hoàn thiện các quy tắc xây

dựng dự án, cải tiến phương thức quản lý dự án, tăng cường quản lý kho dữ liệu về

dự án, đẩy mạnh đánh giá thẩm định dự án và cần thiết phải kết nối với quy hoạch ngân sách trung hạn

1.3.1.2 Kinh nghiệm áp dụng chuẩn mực kế toán công (IPSAS) để hoàn thiện báo cáo tài chính trong đơn vị sự nghiệp có thu tại các nước

Kinh nghiệm của Mỹ: Chuẩn mực kế toán (CMKT) công của Mỹ được ban

hành bởi Ban Xây dựng CMKT Chính phủ (GASB) GASB được thành lập từ năm

1984 hoạt động dưới sự bảo trợ và kiểm soát của Quỹ kế toán tài chính (FAF) FAF

là tổ chức tư nhân độc lập được thành lập từ năm 1972 hoạt động phi lợi nhuận Nhiệm vụ chính của Quỹ là bảo vệ độc lập và toàn vẹn của quá trình thiết lập các chuẩn mực và bổ nhiệm các thành viên của Ban xây dựng CMKT tài chính (FASB) BCTC Chính Phủ Mỹ bao gồm, BCTC cho mục đích chung và BCTC cho mục đích đặc biệt BCTC cho mục đích chung, cung cấp thông tin một cách rộng rãi để đáp ứng nhu cầu chung của nhiều đối tượng sử dụng khác nhau Khi đó, người sử dụng BCTC Chính phủ cho mục đích chung theo GASB cho rằng đó là người mà Chính phủ có trách nhiệm phải giải trình (công dân), những người trực tiếp đại diện cho người dân (cơ quan lập pháp và giám sát) và những người cho vay hoặc những người tham gia trong quá trình cho vay (các nhà đầu tư, tài trợ, chủ nợ) BCTC cho mục đích đặc biệt, có thể là các báo cáo cung cấp thông tin về tình hình tài chính, thông tin về ngân sách và các thông tin khác BCTC mục đích đặc biệt nói chung, được sử dụng để đáp ứng các nhu cầu cụ thể của người sử dụng Thông thường, người sử dụng BCTC mục đích đặc biệt có thẩm quyền theo luật định hoặc khả năng khác để yêu cầu một cơ quan Chính phủ phát hành báo cáo đáp ứng nhu cầu của họ và họ không phải chỉ dựa vào thông tin BCTC cho mục đích chung được công bố rộng rãi ra bên ngoài BCTC mục đích đặc biệt, thường được dùng để đáp ứng nhu cầu pháp lý hoặc hợp đồng cụ thể và BCTC có thể được lập trên một cơ sở

kế toán khác với nguyên tắc kế toán chung được chấp nhận chung [48]

- Kinh nghiệm của Úc: CMKT công của úc do Hội đồng CMKT Úc (AASB)

biên soạn, AASB là một đơn vị độc lập có nhiệm vụ phát triển và duy trì các tiêu