Khảo sát sự phân bố của một số nhóm vi khuẩn phân giải xenluloza tại nước hồ Đại Lải từ thánh 5 đến tháng 9 năm 2006

Hànội, ngày15tháng05năm2007 Sinhviên NguyễnXuânVinh... Xuấtphâttừnhữngluậnđiểmtrínvăđểcócơsởđânhgiâmứcđộônhiễmc ủ a nguồn nước,chúngtôitiếnhănh:“Khảosâtsựphđnbốcủamộtsốnhómvikhuẩnphđngiả

Kho¸luËntètnghiÖp 1

LỜICẢMƠN

Đểhoànthànhđềtàikhoáluậntốtnghiệpcủamìnhemđãnhậnđượcsựgiúpđ ỡ vàhướngdẫntậntìnhcủaTS.ĐinhThịKimNhungtrongthờigianemlàmkhoáluậntốtnghiệp.EmxinchânthànhcảmơntoànthểcácthầycôtrongkhoaSinh-

KTNNđãgiúpđỡ,tạođiềukiệnđểemhoànthànhkhoáluậntốtnghiệp.ĐặcbiệtchoemđượcbàytỏlòngbiếtơnchânthànhvàsâusắctớiTS.ĐinhThịKimNhungđãhướngdẫnemlàmkhoáluậntốtnghiệp.Emcũngxinchânthànhc ả m ơncácbạncùngnhómlàmkhoáluậntốtnghiệpđãgiúpđỡemhoànthànhkhoáluậnnày

Emxinchânthànhcảmơn!

Hànội, ngày15tháng05năm2007

Sinhviên

NguyễnXuânVinh

1 Lídochọnđềtăi

Tronghệsinhthâithuỷvựcnướcngọt,luôntồntạinhữngmốiquanhệqual ạ i giữacâcsinhvậtv ớ i nhauv ă vớimôitrường,tạoníntrạngthâicđnbằngđộng,giữchochấtlượngnướcítb ịbiếnđổiđộtngột[11].Nhưnghiệnna yônhiễmmôitrườngnóichungvẵnhiễmnguồnnướcnóiriíngđượcghinhậnkhâthườngxuyíntrởthănhmốiquantđmcủatoănxêhội.Cónhiềunguyínnhđncót h ể gđyraônhiễmnguồnnướcnhưngphầnlớnlădocâcchấtthảicủacâclĩnhvựckhâcnhauđivăonước,cđnbằngsinhthâitựnhiínbịphâvỡvănướcbịônhiễm

NằmcâchthủđôHăNộikhoảng40KmvềphíabắclămộtđịaphậnthuộcthịxêPhúcYíntỉnhVĩnhPhúc,nơicóhồĐạiLảimộtkhudulịchthoângmât,thuhútđượcnhiềudukhâch.Hồđượcbaoquanhlăđồi,núi,rừng,chínhvìthếnguồnnướccủahồchủyếucónguồngốctừđồi,núichảyxuốngsaunhữngtrậnmưalớn.Trướckianguồnnướcởđđyđượccoilăkhâsạch,donạnchặtphârừngbừabêităngnhanh,lượngkhâchdulịchngăycăngtăng,nướcthảisinhhoạtđổxuốnghồchưaquaxửlýkhiếnnguồnnướcvăinămgầnđđyngăycăngônhiễm

đê ảnhhưởngđếnđờisốngnhđndđncâcxêquanhvùngvăảnhhưởngđếntiềmnăngdulịchcủahồ

Xuấtphâttừnhữngluậnđiểmtrínvăđểcócơsởđânhgiâmứcđộônhiễmc ủ a nguồn

nước,chúngtôitiếnhănh:“Khảosâtsựphđnbốcủamộtsốnhómvikhuẩnphđngiảixenl ulozơtạinướchồĐạiLảit ừthâng5đ ến thâng9 năm2006”.

2 Mụctiíucủađềtăi

Phđnlập,khảosâtvềmậtđộphđnbốcủamộtsốnhómvikhuẩnphđngiảixenlulozaởmộtsốvịtrítrongnướchồĐạiLải.Từđóbướcđầuđânhgiâsơbộs ự cómặtcủa

câchợpchấthữucơcótronghồ

Đưar a mộtsốnhậnxĩtdẫnđ ế n nguyínnhđncós ự tậptrungcủac â c vi

khuẩnphđngiảixenlulozatạicâcvịtrí

Mongmuốnvà hyvọngcácnhàchứctráchquantâmđếntìnhtrạnghiệnnayl à vấnđềônhiễmmôitrườngcủanguồnnướchồĐạiLải,nạnchặtphá rừng,khaithácrừngbừabãi,khôngkhoahọcởcáckhurừngxungquanhhồ,cũngnhưvấnđềrácthảisinhhoạtcủacáckhudâncưxungquanh.

3 Ýnghĩakhoahọccủađềtài

Nghiêncứuđặcđiểmtựnhiêncủakhuvựcquanhhồ,tìnhhìnhthugomxửl ý rác,nướcthảitrướckhiđổxuốnghồtừđólàmrõvaitròtựlàmsạchnướchồcủ a cácnhómvisinhvậtcótronghồvàđặcbiệtlàkhẳngđịnhsựtồntạicủamộtsố nhómvikhuẩntrongnướchồĐạiLảiđã vàđangt ựlàmsạchnướchồmộtcáchtựnhiên.Kếtquảcôngtrìnhsẽlàtiếnggọicủahồnhằmgìngiữnguồnnướctrongmátcủahồ,làcơsởcủamộttrongcácgiảiphápkhắcphụctìnhtrạngrácvànướcthảichưaquaxửlýđổxuốnghồ

Gópphầnquảnlý,giảmthiểuônhiễmmôitrư ờn g, bảovệsứckhỏenhândân,tạoramộttậpquánsinhhoạtđôthịmớiởngườidân

CHƯƠNG1.TỔNGQUANTÀILIỆU

1.1 Lịchsửnghiêncứuvềvaitròvisinhvậtvớiônhiễmmôi trường

Đãcómộtsốcôngtrìnhnghiêncứuvềvaitròcủavisinhvậttrongviệclàmg i ả m ônhiễmmôitrườngnướcnhưcủatácgiảTrầnCẩmVânvàPhạmThịMaiv ề hồTrúcBạchvàHồTây,TS.ĐinhThịKimNhungvàTrầnCẩmVânvềhồĐạiLải…

bướcđầuđãkhảosátđượcsựphânbốcủamộtsốnhómvisinhvậtphânhuỷcáchợpchấthữucơvàvôcơtrongcácnguồnnước,từđókhẳngđịnhđượcvaitròtựlàmsạchnguồnnướccủavisinhvật

tiếptụckhảosátsựphânbốcủamộtsốnhómv i sinhvậtphângiảixenlulozatrongnướchồĐạiLải.Cáccôngtrìnhnghiêncứun à y

đ ã đưarađượcnhữngdẫnchứngchothấynguồnnướchồĐạiLảiđãvàđangt r ở nênônhiễ

vaitròcủavisinhvậttrongviệclàmgiảmônhiễmmôitrườngnướchồĐạiLảitôitiếptụckhảosátsựphânbốcủamộtsốnhómvikhuẩnphângiảixenlulozatạiđây,mongrằngnósẽgópphầnchoviệcđánhgiáchínhxácmứcđộônhiễmnguồnnướchồ

1.2 Đặcđiểmcủavisinhvậtsốngtrongnước[2]

Visinhvậtcóthểsốngđượctronghầuhếtcácthuỷvực.Sựphânbốcủavisinhvậttrongnướcphụthuộcvàođiềukiệnnhiệtđộ,ánhsáng,độpH,chấtdinhdưỡngvàđộthoángcủanước.Tuynhiên,vớicácnhómvisinhvậtkhácnhauthìc á c giớihạnđólàkhônggiốngnhau.Visinhvậtcótrongnướchầuhếtlàtừđấtvà khôngkhírơivào.Đasốcácvisinhvậtsốngtrongnướclànhữngvisinhvậtdịdưỡngcacbontứcl à đượcnuôidưỡngbằngc á c hợpchấthữucơ.Ngoàir a trongcácthuỷvựccòncócácvikhuẩnquangtựdưỡngvàhoátựdưỡngbọnnàych ỉ cầncácchấtdinhdưỡngvôcơ

1.3 Đặcđiểmchungvềvisinhvậtsửdụngnguồncacbonlàmchấtdinhd ư ỡ n g

[4],[5]

Căncứvàochấtchođiệntửvànguồnthứcăncacbonxâydựngtếbàochiavisinhvậtthànhcácnhómsauđây:

Bảng1.1.Cáckiểudinhdưỡngcủavisinhvật

Nguồnnă

nglượng

Chấtcho điệntử Nguồncacbonxâydựngnênvậtchấttếbào

Ánhsáng Chấthữucơ 1.Quangdịdưỡnghữucơ

(Photoorganohetothroph)

2.Quangtựdưỡnghữucơ

(PhotoorganoAutothroph)

Chấtvôcơ 3.Q u a n g d ị d ư ỡ n g v ô c ơ (

PhotolitoCheterothroph)

4.Q u a n g t ự d ư ỡ n g vôv ơ

(PhotolitoAutothroph)

Chấthữucơ Chấthữucơ 5 Hoá dị dưỡng hữu cơ

1.4 Đặcđiểmcủaxenluloza[2],[3]

Xenlulozalàmộttrongnhữngthànhphầnchủyếucủatổchứcthựcvật.Hàmlượngxen

lulozatrongxácthựcvậtthườngthayđổitrongkhoảng50-80%(tínhtheotrọnglượngkhô).Xenlulozalạil à hợpchấtrấtbềnvững,chúnghầun h ư khôngbịhoàtantrongbấtkìloạidungmôinào(trừdungdịchamoniaccủamuốiđồng).Đólàloạipoli

saccaritcaophântử.Chúngcấutạobởirấtnhiềugốc-D-glucoza,liênkếtvớinhaunhờdâynối glucozit.Mỗiphântừxenlulozathườngcóchứatừ1400đến14.000gốcglucoza.Khốilư

1,4-ợngphântửxenlulozathayđổiphụthuộckhácnhauvàotừngloại

thựcvậtvàtuỳphươngphápx á c định.Visinhvậtcókhảnăngphângiảixenlulozađượcchiathành2loại:hiếukhív à kịkhí

1.5 Cácloàivisinhvậtphângiảixenlulozatrongđiềukiệnhiếukhí[3]

Trongđiềukiệnhiếukhíxenlulozacóthểbịphângiảidướitácdụngcủacácnhómsau:Niêmvikhuẩn,vikhuẩn,xạkhuẩn,nấmmốcvànấmthượngđẳng…

1.5.1 Niêmvikhuẩn(Myxobacteriales)

Niêmvikhuẩnlàloạivisinhvậtgiữvaitròquantrọngtrongviệcphângiảixenluloza.N

iêmvikhuẩnphângiảixenlulozađượctìmthấychủyếutrongcácgiốngPromyxobacter ium,Cytophyta,Sporocytophyta,Sorangium.Chúngsốngtrongcácmôitrườngítaxit,í t k

iềm.T r ê n b ề mặtc á c v ậ t liệuchứaxenluloza,n iê m vikhuẩnpháttriểntrongcácdạngthểnhầykhôngcóhìnhdạngxácđịnh,lanrộng,vỏmàuvàng,dacamhayđỏ,thườngsốlượngcủachúngtươngứngvớicácchỗmàxenlulozabịphângiảinhiềuhayít.Tếbàoniêmvikhuẩnbámsátvàoc á c sợixenlulozavàchỉphângiảichúngkhiđãtiếpxúctrựctiếp.Cáckhuẩnlạcc ủ a niêmvikhuẩnđượctạothànhtrêncácmôitrườngthạchthíchhợpkhiphânlậpvànuôicấy

1.5.2 Vikhuẩn(Eubacteriales)

Vikhuẩnphângiảixenlulozatrongđiềukiệnhiếukhíđượctìmthấychủyếutrongcácgiốngsau:

- Mộtsốxạkhuẩnưanhiệtkhác.

1.5.4 Nấmmốcvànấmthượngđẳng

Rấtnhiềuloạinấmmốcvànấmthượngđẳngcókhảnăngphângiảixenluloza.Cácloà

ic ó hoạttínhmạnhnhấtlà:Humicolagrisea,Trichodermaviridae,Trichodermalignonu m,Chactominiumfunicolum,Aspergillusninger,Aspergillusterricola,Penicilliumlota tum…

NgườitacòntìmthấyloàiThermomyceslanuginosusưanhiệtcókhảnăngphângiải

xenlulozakhámạnh

1.6 Cácloàivisinhvậtphângiảixenlulozakịkhí[ 3 ]

Trongđiềukiệnthiếuoxi,cácvisinhvậtưaấmhoặcưanóngthuộcgiốngClostridiu mvàBacilluscókhảnăngphângiảikịkhíxenluloza.ĐạidiệnchocácloàiưaấmlàClostridi umomelianskiipháttriểnvàlênmenmạnhmẽở30-

400C.Thuộcv ề v i khuẩnưanóngcóClostridiumthermocellumvàBac.cellulosaedissol vens.Nhiệtđộtốtnhấtchosựpháttriểncủachúnglà60-

HồĐạiLảinằmphíaĐôngBắccủaHàNội,phíanamgiápvớichânnúiTamĐảonêncókhíhậumátmẻvềmùahè,ấmápv ềmùađông.Vùngphụcậncórừngtựnhiênrấtđẹp,hơnthếnữatronglònghồcónhữngđảonhư:ĐảoChim,ĐảoNgọc,…

Vớikhungcảnhđượcthiênnhiênưuđãi,khudulịchĐạiLảiđãvà

đanghấpdẫnđượcnhiềukháchdulịchđếnthamquan.NênchúngtôilàmmộtbiệnphápsosánhgiữanhiệtđộcủaĐạiLảivớicácvùngphụcận.

CHƯƠNG2.ĐỐITƯỢNG VÀPHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU

- Thiếtbị:Cânphântích,nồihấp,tủsấy,buồngcấyvôtrùng,tủlạnh,giáđựngốngnghiệm…

Trườnghợpnướcmặt,mẫunướcđượcthuvàobìnhthuỷtinhdungtích100đến1000mlđãkhửtrùng.Cầnchúýkhôngđểmẫunướcbịnhiễmbởitayhaybởidâysửdụngkhithumẫu.Trườnghợpnướcngầmdùngbơmđểthumẫu.Đốivớihầuhếtcácmẫunước,cầnchứamộtkhoảngkhôngkhíđủlớngiữamặtnướcv à nắpbình.

Trườnghợpnướcao,hồ,đểcósốliệuvềsựphânbốbềmặtcủavisinhvật,tuỳtheokíchthướccủaao,hồ,cầnlựachọntừ5đến10điểmcáchnhaunhữngkhoảngthíchhợp.Đểcósốliệuphânbốtheochiềusâuthôngthườngtalấymẫuởđ á y ao,

hồvàsauđóthucácmẫutheomộtkhoảngcáchnhấtđịnhtừđiểmđáy

Trênmỗibìnhchứamẫucầnghichúrõràng,đầyđủcácthôngtincầnthiếtliênquanđếnmẫu(địađiểm,thờigian,mụcđích,ngườithu…)

Mẫunênđượcphântíchtrongvòng6(h)saukhithumẫu.Doviệcphântíchthườngđượctiếnhànhởtạiphòngthínghiệmnêncầnvậnchuyểnmẫutừnơithumẫuv ề phòngthínghiệm.Trườnghợpnàyc ần b ả o quảnmẫuở nhiệtđộdưới1 00Cbằngnướchoặcđákhôtrongquátrìnhvậnchuyển.Trườnghợpkhôngthựchiệnđượcviệcphântíchngaythìcầnbảoquảnmẫuở 0-50Ctrongtủlạnhvànênphântíchtrongvòngtừ6-12(h).

2.2.4.2 Chuẩnbịmẫu

Trongđ a s ố c á c trườnghợp,mẫunướckhôngcầnđượcx ử l ý gìđặcbiệttrướckhiphântíchvisinhvật.Khicầnthiết,mẫucầnđượcphaloãngthậpphânđ ể đượccácđộphaloãngcầnthiếtbằngnướccất,nướcsinhlýhaymôitrườnglỏngvôtrùng

2.2.5 Phươngphápthínghiệm[3]

Tiếnhànhki ểm trasốlượngvi sinhvậtbằngcáchphaloãngt ìm giớihạ npháttriểndựavàobảngMaccrady

Nguyêntắccủaphươngpháplàphaloãngthậtnhiềulầndịchnghiêncứusauđ ókiểmtraxemtớitốcđộphaloãngnàocònpháthiệnthấysựcómặtcủaloạivisinhvậtcầnkiểmtra.Dùngphươngphápthốngkêtoánhọcđểtínhrasốlượnggầnđúngcủatừngnhómvisinhvậtnhấtđịnhtrongmẫunghiên cứu

Tuỳsốlượngcủatừngnhómvisinhvậtcầnphântích,tacấytừcácđộphaloãngkhácnhau.Đốivớimỗinhómvisinh vậtphảisửdụng58độphaloãngliêntiếp(10-

110-5hoặc10-310

-7).Phảichọnnhữnggiớihạnthếnàođểđảmbảoởđộphaloãngthấpnhấtluônluônpháthiệnthấyvisinhvậtcầnkiểmtra,cònởđộphaloãngcaonhấthoàntoànkhôngpháthiệnthấy

Đểkiểmtranhómvisinhvậtcầnphântích,ngườitacấy

từcácđộphaloãngkhácnhauvàocácốngnghiệm

đựngnhữngloạimôitrườngdinhdưỡngthíchhợpvớitừngnhómvisinhvật.Nếulàvisinhvậthiếukhíthìlớpmôitrườngtrong

sốphảnứnghoásinhđặchiệuđểpháthiệnsựcómặthaykhôngcómặtcủaloạiv i sinhvậtcầnkiểmtra

Ghisốốngnghiệmthuộcmỗiđộphaloãngcóphảnứngdươngtính(cópháthiệnvisinhvật)đốichiếuvớibảngMaccradyđểkiểmtrasốlượnggầnđúngcủamậtđộvisinhvậttrongmẫuphântích,xửlýsốliệubằngthốngkêtoánhọc

2.3 Địađiểmvàthờigiannghiêncứu

2.3.1 Địađiểmnghiêncứu

MẫuphântíchđượclấytạinămvịtríkhácnhautronghồĐạiLảilà:VịtríĐông,Tây,Nam,Bắc vàgiữahồ

ònđấtđồi,núi,rừngxuốnglònghồsaunhữngtrậnmưalớnkéotheolàmộtlượnglớnxenluloza.

Cácsảnphẩmấycứxuấthiệnngàycàngnhiềutrôikhắpmặthồsautừngđợtsóngv à mỗicơngió.Điềunàykhôngchỉthểhiệnquacảnhquancủahồ(hình3.1)màcònthểhiệnquasốlượngvikhuẩncókhảnăngphângiảixenlulozađanghoạtđộngtrongnướchồvớinhiệmvụtựlàmsạchnướchồ.

Quanghiêncứuchúngtôiđãkhảosátđượcsựphânbốcủamộtsốnhómvikhuẩnphângiảixenlulozanhưsau:

3.1.1.phânbốcủac á c nhómvikhuẩnphângiảixenlulozahiếukhítronghồnướ cĐạiLải

Sauthờigiannuôicấyvikhuẩntừ13tuầntiếnhànhkiểmtrakếtquảthínghiệm,thấyrằngnhữngốngcóvikhuẩnhiếukhíphângiảixenlulozapháttriểnthìdảigiấylọcbịvikhuẩnphângiảivànhìnthấyrõbằngmắtthường,thườngthìdảigiấytrởnêndễđứtởcácvịtríbềmặtmôitrường,tạiđócómộtl ớ p nhầyvàtrởnênxốphơn,mủnhơnsovớicácvịtríngậpsâutrongmôitrường, môitrườngbịvẩnđục,cóbọtkhíC O2.Dựavàonhữngđ ặ c điểmđ ómàpháthiệnđượcranhữngốngnghiệmc ó vikhuẩnhiếukhíxenlulozapháttriểnv à ốngnghiệmkhôngc ó vikhuẩnhiếukhíphângiảixenlulozapháttriển.Kếtq u ả thínghiệmđượcchứngminhởhình3.2

Sửdụngphươngphápđánhdấu

ốngnghiệmcóphảnứngdươngtính(cóvikhuẩnhiếukhíphângiảixenlulozapháttriển)vàthuđượckếtquảtrongbảng3.1

Bảng3.1.Sốốngnghiệmcóphảnứngdươngtínhcủamộtsốnhómvikhuẩ nphângiảixenlulozatrongđiềukiệnhiếukhí

giảixenlulozađượcdẫnraởbảng3.2

Bảng3.2.Sựphânbốcủamộtsốnhómvikhuẩnhiếukhíphângiảixenluloz atrên1ml nướchồĐại Lảitạicácvịtrílấymẫu khácnhau

1 4,0x103 5,0x103 8,5x103 5,0x103 4,5x103

ctácgiả:TốngThịHiềnn ă m 2003,HuỳnhThịHoanăm2004vàĐặngThịThuỷnăm2005t huđượcsốliệudẫnraởbảng3.3vàbiểuđồ3.1nhưsau.

Bảng3.3.Sosánhsốlượngtrungbìnhcủamộtsốnhómvikhuẩnhiếukhíphâng iảixenlulozatrên1ml nướchồĐạiLảigiữanăm2003,2004,2005

và2006 Tháng

Kho¸luËntètnghiÖp 16

Biểuđồ3.1.Sosánhsốlượngtrungbìnhcủamọtsốnhómvikhuẩnhiếukhíphâng iảixenlulozatrên1mlnướctronghồĐạiLảigiữanăm2003,2004,2005và2006

Nhậ n xét: Nhìn vàobảng3.3vàbiểuđồ3.1tathấysốlượngvikhuẩnhiếukhíphâng

iảixenlulozatrongnướchồĐạiLảinăm2003làcaonhấtsauđógiảmở cácnămtiếptheo.Năm2006lạitănghơnsovới2004,

2005nhưngkhôngđángk ể , tuyvẫnthấphơnnăm2003,điềuđóchứngtỏlượngxenlulozathảixuốnghồvẫntănglênvànướchồvẫntiếptụcbịlàmbẩnbởilượngrácthảicủaconngườivàcủachínhthiênnhiêngâyratrongmùamưalũ.TheoquansátthựctếthìmựcnướchồĐạiLảinăm2004,2005,2006đãrútxuốngsovớinăm2003dothờitiếtkhôhạn,nhucầunướctướiphụcvụchonăm2004,2005vànăm2006tăngđángkểsovớinăm2003.Mặtkhácnướcphụcvụchonôngnghiệpchủyếulànướcbềmặt,chínhvìvậysốlượngvikhuẩnhiếukhíphângiảixenlulozatrongnướchồĐạiLảigiảmdầnmấynămgầnđây

Nhưv ậ y c ác n h ó m v i khuẩnn à y c óvait r ò rấtquantrọngtrongquátrìnhphângiảixenlulozacótronghồgópphầnlàmsạchnguồnnướchồ.Quátrìnhnày

diễnranhưsau[6]

NguyÔnXu©nVinh E.xenlulaza

Líp:K29A-Sinh

Bảng3.4.Sốốngnghiệmcóphảnứngdươngtínhcủamộtsốnhómvikhuẩnphân giảixenlulozatrongđiềukiệnkịkhí

55

35

40

11

00

1 2,5.103 3,5.103 4,0.103 1,7.103 1,4.103

giảTốngThịHiềnnăm2003,HuỳnhThịThoanăm2004vàĐặngT h ị Thuỷnăm

2005thuđượcsốliệudẫnraởbảng3.6vàbiểuđồ3.2.

Bảng3.6.Sosánhsốlượngtrungbìnhcủamộtsốnhómvikhuẩnkịkhíphângiảixenlu lozatrên1mlnướchồĐạiLảigiữanăm2003,2004,2005và2006

NguyÔnXu©nVinh

Biểuđồ3.2.Sosánhsốlượngtrungbìnhmộtsốnhómvikhuẩnkịkhíphângiảixenlu lozatrên1ml nướchồĐạiLảigiữanăm2003,2004,2005và2006

Nhậ n x ét:Nhìn vàobảng3 6v à biểuđồ3 2tathấysốlượngvikhuẩnkịkhíphângiải

xenlulozatănglênđángkểvàomùahè(tháng7,8)vàgiảmdầnvàomùathu.Mùahèlàmùamưa,sốlượngvikhuẩnkịkhíphângiảixenlulozatăngbởimùahèsốlượngkháchdulịchtănglênrấtnhiều,kéotheođólàlượngrácthảisinhhoạtcũngtăngtheo.Mặtkhác,vàomùamưalượngxenlulozacủacànhcây,lárụng,nhiềuthựcvậtthuỷsinhbịchếtdomưađổxuốnghồvàlắngđọngxuốngđáyhồcũngnhiềuhơn.ĐólànguyênnhândẫnđếnsốlượngvikhuẩnkịkhíphângiảixenlulozatrongnướchồĐạiLảinăm2006tănglênđángkểsovớin ă m 2003,2004và2005.Dolượngkháchtớihồngàycàngtăngkéotheođólàmộtlượngrácthảiđổxuốnghồ,đồngthờilượngráclắngđọngxuốnghồngàycàngnhiềudolònghồkhôngđượcnạovét thườngxuyên

Vikhuẩnphângiảixenlulozatrongđiềukiệnkịkhíthườngsốngtậptrungnhiềuởcáclớpnướcđáyvìởđóthiếuoxivànhiềuchấthữucơthuậnlợichosựpháttriểncủachúng.Mẫuđượclấy

ởcáclớpnướcbềmặtkhinghiêncứukếtquảchot h ấ y sốlượngvikhuẩnphângiảikịkhíxenlulozarấtnhiều,điềuđócàngchứngtỏnguồnnướcởđâymangnhiềucáchợpchấthữucơhaynhiềurácthảiđộngthựcvật.Nhưvậyvikhuẩnkịkhíphângiảixenlulozacótronghồgópphầnlàmsạchnguồnnướchồ[6]

-Thuỷphânxenlulozathànhđườngnhờenzymxenlulazadovikhuẩntiếtra

cứusựphânbốcủacácnhómvikhuẩnphângiảixenlulozatạimộtsốvịtrítrongnướchồĐạiLải,thấyrằng:

Nhữngmẫuđượclấyởlớpnướcbềmặthồnênsốlượngcácvikhuẩnphângiảixenlulozahiếukhílàrấtlớn.Bêncạnhđócòncómộtlượngkhôngnhỏcác

vikhuẩnphângiảixenlulozakịkhí,điềunàyc h o t h ấ y nguồnnướct ạ i cácvịtrítronghồĐạiLảihiệnchứa rấtnhiềucácrácthảihữucơ

Cácnhómvikhuẩnphângiảixenluloza(cảhiếukhívàkịkhí)đềuđượcphânb ố rộngrãitạicácvịtrílấymẫutrongnướchồĐạiLải.Sosánhgiữacácvịtrítrongcùngmộtthờigianthấyởgiữahồsốlượngvikhuẩníthơnsovớicácvịtríquanhhồ,ởphíaBắcvàphíaNamsốlượngvikhuẩnphângiảixenlulozacaohơncácvịtríkhác,đặcbiệtlàphíaBắccủahồcósốlượngvikhuẩnphângiảixenlulozacao nhất.Sởdĩcósựchênh lệchdophíaBắclànơi tiếpxúcvớinhiềuđồinúivàkhudâncưchonênlượngrácthảiởđâynhiềuhơncácvịtríkhác

vìvậysốlượngvikhuẩnphângiảixenlulozaở đâycao

NguyÔnXu©nVinh

Vềmùahè,docómưanhiềulạithườnglàcáctrậnmưalớnchonêntấtcảcácvịtrílượngvikhuẩnphângiảixenlulozađềutăng(caonhấtvàotháng7năm2006),cònvềmùathu(tháng8vàtháng9)sốlượngcácnhómvikhuẩnnàytạic ác vịtrítươngứngg i ả m d ầ n C ó s

ự chênhlệchnhưtrênlàd o v ề mùamưathườngthìnướctừtrênnúicaođổxuốnghồcuốntheonhiềuxácthựcvậtvàlàmchếtnhiềuloàisinhvậtthuỷsinh,chínhvìthếnguồnxenlulozacótronghồtăngl ê n nhiều,dođ ó tạođiềukiệnthuậnl ợ i chovikhuẩnphângiảixenlulozapháttriển,

tăngsốlượngvàomùahè.Ngoàira,dohoạtđộngcủacácvùngdâncưxungquanh,hoạtđộngdulịch,dogióvàsóngnướcmàvịtríxungquanhhồcónhiềuráchơn.ĐiềunàydẫnđếnsựchênhlệchsốlượngvikhuẩnphângiảixenlulozagiữacácthángtrongnướchồĐạiLải

KẾTLUẬNVÀĐỀNGHỊ

1 Kếtluận

Quakếtquảnghiêncứuchothấy:Cácnhómvikhuẩncókhảnăngphângiảixenlulozatạicácvịtrílấymẫucósựphânbốkhárộngrãi,chúnggópphầnlàmsạchnướchồĐạiLải.Sốlượngvikhuẩnphângiảixenluloza(cảhiếukhívàkịkhí)ởphíaBắcvàphíaNamhồluôncaohơnsovớicácvịtríkhác.Cònvịtrígiữahồluônlàvịtrícósốlượngvikhuẩnphângiảixenlulozathấpnhất.Vànếutínhtheothờigianthìs ố lượngvikhuẩnphângiảixenluloza(cảhiếukhívàkịkhí)ởcả5vịtríđềutăngvàocácthángmùahè-mùamưavà

giảmdầnvàomùathu

Mẫunướcnghiêncứuđượclấyt ừ l ớ p nướcbềmặt,nhưngt h ấ y r ằ n g sốlượngcácvikhuẩnphângiảixenluloza(cảhiếukhívàkịkhí)rấtlớn,điềunàychứngtỏvaitròrấtquantrọngcủanhómvikhuẩnphângiảixenlulozatrongviệcl à m chonguồnnướcở

đâytránhđượcsựônhiễm

2 Đềnghị

ĐểgiảmthiểuônhiễmmôitrườngnướchồĐạiLải,gópphầnbảovệkhudulịchĐạiLải,tôiđưaramộtsốgiảiphápnhưsau:

Cầnquyhoạchcácnguồnnướcsửdụngtrongcáclĩnhvựctrồngtrọt,sảnxuấtvàsinhhoạt