Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (LV thạc sĩ)
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
… …/……
BỘ NỘI VỤ …/… HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHẠM VĂN TÍNH
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VIỆC LÀM CỦA THANH NIÊN Ở NÔNG THÔN - TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THANH MIỆN, TỈNH HẢI DƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS Đặng Khắc Ánh
HÀ NỘI - 2017
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Khắc Ánh
Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - TP Hà Nội
Thời gian: vào hồi giờ phút ngày tháng năm 2017
Trang 4
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Việc làm là vấn đề kinh tế, xã hội được các quốc gia trên thế giới đặc biệt coi trọng Đối với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, một trong những nhiệm
vụ quan trọng hàng đầu là giải quyết việc làm, tạo ra nhiều việc làm và việc làm
có thu nhập cao cho người lao động (NLĐ) Đây không chỉ là một nhiệm vụ về mặt kinh tế, mà còn mang ý nghĩa về mặt chính trị, xã hội rất lớn và là bài toán cần có lời giải trọn vẹn với tất cả các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những quốc gia đang phát triển như Việt Nam
Quá trình phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam đang diễn ra trong bối cảnh toàn cầu hóa, khu vực hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đồng nghĩa đặt ra rất nhiều vấn đề mới, rất khác so với quan niệm, cách làm trước đây trong nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, cho nên nhiều vấn đề về mặt lý luận cần phải được làm sáng tỏ Hiện nay, xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong đó tăng dần tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp đã và đang đặt ra yêu cầu cần thiết phải có các định hướng mang tính chiến lược tầm nhìn dài hạn, các giải pháp có tính khả thi về quản lý Nhà nước (QLNN) nhằm giải quyết tốt việc làm cho lao động ở khu vực nông thôn, đặc biệt là lực lượng lao động trẻ nằm trong độ tuổi thanh niên Theo “Báo cáo quốc gia về thanh niên Việt Nam” tháng 6 năm 2015 của Bộ Nội vụ thì: Cơ cấu dân
số thanh niên Việt Nam tính đến năm 2014 là: 25.078.764 người, chiếm 27,7% dân số cả nước (90.493.000 người); trong đó thanh niên sinh sống ở khu vực nông thôn chiếm 17.797.550 người, với trình độ học vấn, tay nghề được đào tạo ngày một nâng cao, đây là nguồn nhân lực quan trọng tham gia vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của từng địa phương, thế nhưng số việc làm tạo ra cho lực lượng này lại chưa đảm bảo Đánh giá một cách khách quan, những năm qua lao động là thanh niên
ở nông thôn chủ yếu phải tự xác định tìm kiếm việc làm theo nhu cầu và điều
Trang 5kiện năng lực bản thân, trong khi cơ quan QLNN vẫn chưa có phương án chủ động tạo việc làm nói chung, việc làm mới, việc làm có thu nhập cao nói riêng; đối với các doanh nghiệp thì chưa coi thanh niên ở nông thôn là lực lượng lao động chủ chốt nên chưa nhiệt tình và tin cậy để hỗ trợ tài chính cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh Điều này dẫn đến thực trạng một bộ phận thanh niên
ở nông thôn phải đi tìm việc làm ở các đô thị lớn, một số tham gia sản xuất nông nghiệp truyền thống, số còn lại không có khả năng tìm kiếm việc làm nên rơi vào cảnh thất nghiệp; với số lao động bị thất nghiệp này là một trong những nhóm đối tượng có nguy cơ tham gia tệ nạn xã hội chiếm tỉ lệ rất cao
Nền kinh tế đất nước ngày càng phát triển, bài toán đặt ra là phải tạo ra nhiều việc làm, tạo ra nhiều nguồn thu nhập tương xứng cho NLĐ bao gồm cả lực lượng thanh niên ở nông thôn Đây là một lĩnh vực QLNN rất quan trọng có tác động, ảnh hưởng sâu rộng đến vấn đề quản lý ở cả tầm vi mô và vĩ mô, đồng thời cũng là một yêu cầu thực tiễn cấp bách được đặt ra ở nhiều địa phương, trong đó có tỉnh Hải Dương nói chung, huyện Thanh Miện nói riêng Trong lĩnh vực quản lý này, đòi hỏi cần phải có các nghiên cứu độc lập, hết sức nghiêm túc, trên cơ sở hệ thống hóa về mặt lý luận, có đánh giá một cách khoa học, luận giải
về mặt thực tiễn quản lý để từ đó có các định hướng, đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm phát huy tối đa các nguồn lực sẵn có hoặc tiềm năng thế mạnh của từng địa phương trong việc tạo việc làm cho lao động là thanh niên ở nông thôn cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường lao động Tuy nhiên thực tế trong nhiều năm qua, không có một nghiên cứu cụ thể nào về vấn đề QLNN về việc làm của lao động là thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện Thanh Miện
Là người học chuyên ngành quản lý công, với nhiệm vụ chủ nhân tương lai
của đất nước, tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý Nhà nước về việc làm của thanh
niên ở nông thôn - Từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương” làm luận
văn thạc sĩ, nghiên cứu một cách hệ thống về mặt lý luận và thực tiễn đối với nội dung này, đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động QLNN về việc làm của lao động nói chung, lao động là thanh niên ở nông
Trang 6thôn nói riêng tại địa bàn cấp huyện
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Liên quan đến nội dung lao động và việc làm, đã có tương đối nhiều nghiên cứu đã đề cập và làm rõ ở nhiều góc độ tiếp cận đối tượng, phạm vi khác nhau của các ngành khoa học như xã hội học, kinh tế học, chính sách công, quản lý công… Cụ thể gồm một số nghiên cứu cơ bản sau đây:
- Giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn thành phố Hà Nội trong
bối cảnh đô thị hoá, của tác giả Trần Thị Minh Phương, LATS, Học viện Nông
nghiệp Việt Nam, Hà Nội (2015)
- Nghiên cứu giải pháp chủ yếu nhằm tạo việc làm cho thanh niên nông
thôn huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, của tác giả Bùi Đức Hoàng, Luận văn
thạc sĩ, Trường ĐHNN Hà Nội (2009)
- Chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn nhằm tạo việc làm và sử dụng
hợp lý nguồn lao động vùng đồng bằng Sông Hồng, của tác giải Trần Thị Tuyết,
LATSKH, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội (1996)
- Dân số, lao động, việc làm Vấn đề - giải pháp, của tác giả Nguyễn Vi
Khải (Ch.b), Nxb Thông tin lý luận, Hà Nội (1992)
- Quản lý nhà nước về giải quyết việc làm cho thanh niên nông thôn ở tỉnh
Hải Dương của tác giả Phùng Ngọc Anh, Luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính
Quốc gia (2015)
- Về chính sách giải quyết việc làm ở Việt Nam, của hai tác giả Nguyễn
Hữu Dũng, Trần Hữu Trung (Ch.b), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội (1997)
- Một số vấn đề về lao động, việc làm và đời sống người lao động ở Việt
Nam hiện nay, của tác giả Đinh Đăng Định (ch.b), Nxb Lao động, Hà Nội
(2004)
- Tạo việc làm cho người lao động bị ảnh hưởng trong quá trình đô thị hoá
Trang 7Hà Nội, của tác giả Vũ Thị Mai (Ch.b), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội (2007)
- Việc làm cho lao động nông nghiệp trong quá trình xây dựng nông thôn
mới ở Thủ đô Hà Nội, của tác giả Nguyễn Thị Huệ LATS, Học viện Chính trị
Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội (2014)
- Sử dụng nguồn lao động và giải quyết việc làm ở Việt Nam, của hai tác
giả Trần Đình Hoan, Lê Mạnh Khoa, Nxb Sự thật, Hà Nội (1991)
- Tạo việc làm thông qua khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống,
của hai tác giả Nguyễn Văn Đại, Trần Văn Luận, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội (1997)
- Những tác động tới việc làm, đời sống của người lao động và các giải
pháp hoạt động công đoàn khi Việt Nam gia nhập tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Nxb Lao động, Hà Nội (2005)
- Mối quan hệ giữa dân số và việc làm ở nông thôn đồng bằng sông Hồng
trong quá trình CNH, HĐH, của tác giải Đặng Xuân Thao, LATS, Viện Xã hội
học, Hà Nội (2000)
- Tự tạo việc làm của lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh Nghệ An, của tác giả Hồ Thị Diệu Ánh, LATS, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội
(2015)
- Chính sách việc làm cho lao động nông thôn trong bối cảnh di dân -
Nghiên cứu tại một số tỉnh Bắc Trung Bộ, của tác giả Nguyễn Hoài Nam, LATS,
Trường ĐH KTQD, Hà Nội (2015)
Đánh chung về các nghiên cứu của các tác giả ở trên cho thấy, việc nghiên cứu đề cập đến nội dung QLNN về việc làm nói chung, việc làm của thanh niên, thanh niên ở nông thôn nói riêng còn tương đối ít hoặc tiếp cận với độ sâu rộng, mức độ đầy đủ còn hạn chế, đặc biệt còn chưa có các nghiên cứu có tính toàn diện, toàn trình về vai trò QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn cấp huyện ở nước ta nói chung, trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải
Trang 8Dương nói riêng Xuất phát từ thực trạng trên, nội dung nghiên cứu của luận văn này cần phải được tiến hành dựa trên cơ sở lý luận của ngành khoa học quản lý công, có đối tượng, nội dung, phạm vi và phương pháp nghiên cứu tương đối khác biệt với các nghiên cứu của các tác giả khác đã thực hiện
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa các vấn đề cơ sở lý luận, thực tiễn liên quan đến QLNN về việc làm của lao động nông thôn nói chung, lao động là thanh niên, thanh niên ở nông thôn nói riêng với những đánh giá chung về mặt ưu điểm và hạn chế hoạt động QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương; nghiên cứu chỉ ra các giải pháp nhằm tăng cường hoạt động QLNN về việc làm, góp phần trực tiếp vào việc giải quyết việc làm cho thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương một cách bền vững, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, luận văn sẽ hướng tới giải quyết
các nhiệm vụ:
- Hệ thống hóa lý luận, nêu ra những cơ sở khoa học và thực tiễn QLNN
về việc làm, việc làm của thanh niên ở nông thôn
- Phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động QLNN về việc làm của thanh
niên ở nông thôn từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương giai đoạn
2010 - 2015
- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu để tăng cường hoạt
động QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn cho huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương trong thời gian tới
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Trang 9Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn từ thực tiễn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
5 Phương pháp nghiên cứu
Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tác giả đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chung với đặc thù sau đây:
Phương pháp logic và lịch sử
Phương pháp phân tích và tổng hợp
Phương pháp thống kê và so sánh
Phương pháp diễn dịch - quy nạp…
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
6.1 Ý nghĩa khoa học:
Luận văn nhằm cung cấp những vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn hiện nay
6.2 Ý nghĩa thực tiễn:
Thứ nhất, kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ bổ sung, gợi mở trên cơ sở
tiếp cận với góc nhìn đa chiều, toàn trình 6 nội dung QLNN về việc làm theo Luật Việc làm 2013, góp phần tăng cường hoạt động QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện nói chung, tại địa bàn huyện Thanh
Trang 10Miện, tỉnh Hải Dương nói riêng
Thứ hai, Luận văn đưa ra những giải pháp, kiến nghị, có thể ứng dụng trực
tiếp trong hoạt động QLNN về việc làm cho huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, có thể sử dụng thông tin của luận văn làm sở cứ quan trọng trong việc xây dựng chương trình, đề án… về việc làm của lao động nông thôn nói chung, lao động là thanh niên ở nông thôn nói riêng
Thứ ba, Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ,
công chức làm công tác quản lý hoặc những người làm công tác nghiên cứu giảng dạy về hoạt động QLNN về việc làm nói chung, QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn nói riêng
7 Kết cấu của luận văn
Luận văn được kết cấu thành 3 phần: Mở đầu, nội dung chính, kết luận Nội dung chính được kết cấu thành 3 chương cụ thể như sau:
Chương 1 Lý luận và thực tiễn QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện
Chương 2 Thực trạng QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
Chương 3 Phương hướng, giải pháp tăng cường QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
Trang 11
Chương 1
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VIỆC LÀM CỦA
THANH NIÊN Ở NÔNG THÔN TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN 1.1 Khái quát chung về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện
1.1.1 Một số khái niệm liên quan
Khái niệm “Việc làm”
Ở Việt Nam, tiếp cận dưới góc độ pháp lý theo quy định tại Khoản 1 Điều
9 Bộ Luật Lao động năm 2012 và khoản 2 Điều 3 Luật Việc làm năm 2013 thì:
“Việc làm là hoạt động lao động tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật cấm”
Khái niệm thanh niên, thanh niên ở nông thôn
Thanh niên ở nông thôn cũng được hiểu là những người trong độ tuổi từ đủ
15 tuổi đến 30 tuổi sinh sống ở những vùng, địa phương có cơ cấu tỷ trọng ngành nông nghiệp là chủ yếu, các hoạt động kinh tế chủ yếu nhằm phục vụ cho nông nghiệp, cộng đồng cư dân nông thôn và có thu nhập chủ yếu từ những hoạt động lao động trên Đây là đặc trưng rất cơ bản của vùng nông thôn
Khái niệm về nông thôn và việc làm của thanh niên ở nông thôn
Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ vùng sinh sống, làm việc của một cộng đồng chủ yếu là nông dân, là một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỉ trọng lớn
Việc làm của thanh niên ở nông thôn là một bộ phận việc làm của lao động nông thôn Tất cả những hoạt động lao động của thanh niên ở nông thôn tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật cấm
1.1.2 Đặc điểm và vai trò của việc làm đối với thanh niên ở nông thôn
Trang 12* Đặc điểm việc làm của thanh niên ở nông thôn
Thứ nhất, các hoạt động sản xuất ở khu vực nông thôn thường bắt nguồn từ kinh tế hộ gia đình là chủ yếu Vì vậy, việc làm của thanh niên ở nông thôn đồng nghĩa cũng gắn liền với năng suất, chất lượng hiệu quả sản xuất của hộ gia đình Thứ hai, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để đạt giá trị kinh tế cao trên mỗi đơn vị diện tích theo hướng thu dụng nhiều lao động cũng là biện pháp tạo thêm nhiều việc làm tại chỗ ngay trong sản xuất nông nghiệp
Thứ ba, hoạt động của dịch vụ nông thôn là khu vực đã thu hút đáng kể lao động nông thôn nói chung và thanh niên ở nông thôn nói riêng, tạo ra thu nhập cao cho thanh niên ở nông thôn
Vai trò của việc làm đối với thanh niên ở nông thôn
Thứ nhất, trên bình diện kinh tế - xã hội
Thứ hai, trên bình diện chính trị - pháp lý
Thứ ba, trên bình diện quốc gia - quốc tế
1.2 Quản lý nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện
1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện
QLNN về việc làm của thanh niên ở nông thôn là một nội dung quan trọng trong quản lý xã hội của Nhà nước Đây là quá trình mà nhà nước bằng quyền lực của mình tổ chức, điều hành các hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước tiến hành thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật về lao động, việc làm có liên quan trực tiếp đến nhóm đối tượng là thanh niên ở nông thôn không ngoài mục đích tạo môi trường, điều kiện việc làm cho thanh niên ở nông thôn có khả năng lao động, muốn lao động, có việc làm phù hợp với bản thân trên cơ sở nền tảng kiến thức, năng lực, trình độ chuyên môn và tay
Trang 13nghề mà họ tích lũy được trong hoạt động lao động, sản xuất hoặc được đào tạo
để tiếp cận với việc làm ổn định phù hợp
1.2.2 Vai trò quản lý nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện
Thứ nhất, bảo đảm trực tiếp thực hiện chức năng của nhà nước và đóng vai
trò quyết định trong hoạt động quản lý đối với mọi mặt đời sống xã hội
Thứ hai, giải quyết việc làm cho thanh niên ở nông thôn
Thứ ba, thúc đẩy phát triển kinh tế
Thứ tư, góp phần làm giảm tệ nạn xã hội, hạn chế biến động dân số cơ học
1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn trên địa bàn huyện
1.2.3.1 Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về việc làm
1.2.3.2 Tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật về việc làm
1.2.3.3 Quản lý lao động, thông tin thị trường lao động
1.2.3.4 Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về việc làm
1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn ở một số địa phương
1.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn tại huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc
1.3.2 Kinh nghiệm quản lý việc làm của thanh niên ở nông thôn tại huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
1.3.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về việc làm của thanh niên ở nông thôn tại huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định