XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… … /…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THANH HÒA

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Thư ̀ a Thiên Huế - Năm 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… … /…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THANH HÒA

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60.38.01.02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS BÙI THỊ THANH THÚY

Thư ̀ a Thiên Huế - Năm 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ đề tài “Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” là

công trình nghiên cứu của cá nhân tôi Những số liệu, kết luận được nêu trong luận văn là trung thực, chưa được công bố trong công trình nghiên cứu nào khác

Quảng Ngãi, ngày tháng năm 2017

Học viên

Nguyễn Thị Thanh Hòa

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến lãnh đạo Học viện Hành chính quốc gia, các Khoa, Phòng cũng như các Giáo sư, Phó Giáo sư, các nhà khoa học, các thầy, cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy; Các anh/chị, các bạn đồng chí đang công tác tại Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy tỉnh Quảng Ngãi và gia đình đã hỗ trợ, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và quá trình nghiên cứu, thu thập số liệu và thông tin cần thiết tại Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy tỉnh Quảng Ngãi

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm các bạn học viên lớp Cao học Luật Hành chính - Luật Hiến pháp LH2.T2 đã cùng tôi chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm trong quá trình học tập và thực hiện đề tài

Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã hết sức cố gắng để hoàn thiện luận văn, trao đổi và tiếp thu những ý kiến đóng góp của quý thầy, cô và bạn

bè, tham khảo nhiều tài liệu, song không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được những thông tin góp ý của thầy, cô và bạn đọc

Xin chân thành cám ơn!

Quảng Ngãi, ngày tháng năm 2017

Học viên

Nguyễn Thị Thanh Hòa

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY 9

1.1 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 9

1.1.1 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 9 1.1.2 Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 12 1.1.3 Các yếu tố cấu thành vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 16 1.1.4 Phân loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 23

1.2 Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 27

1.2.1 Khái niệm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy

và chữa cháy 27 1.2.2 Đặc điểm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy

và chữa cháy 31 1.2.3 Các nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 31

1.2.4 Ý nghĩa xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 35

1.2.5 Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 38 1.2.6 Hình thức xử lý vi phạm hành chính 41 1.2.7 Thủ tục xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 44

Tiểu kết Chương 1 49 Chương 2 THỰC TRẠNG XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI 50

2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 50

2.1.1 Vị trí địa lý, tình hình kinh tế, xã hội tỉnh Quảng Ngãi 50

2.1.2 Tình hình cháy, nổ trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 53

2.2 Thực trạng vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 57

2.2.1 Tình hình vi phạm trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 57

2.2.2.Tình hình xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 63

2.3.1 Ưu điểm và nguyên nhân 66

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 69

Tiểu kết Chương 2 80

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI 81

3.1 Dự báo tình hình và quan điểm nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 81

3.1.1 Dự báo tình hình cháy, nổ và vi phạm về phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 81

3.1.2 Quan điểm nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 84

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 86

3.2.1 Hoàn thiện quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 86

3.2.2 Tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 90

3.2.3 Nâng cao năng lực, trình độ, trách nhiệm của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy 93

3.2.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy 97

3.2.5 Nâng cao hiệu quả mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy với chính quyền địa phương 98

3.2.6 Xây dựng và phát triển lực lượng dân phòng tham gia phòng cháy

và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 100

Tiểu kết Chương 3 103 KẾT LUẬN 104 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

KCN : Khu Công nghiệp

KKT : Khu Kinh tế

PCCC : Phòng cháy và chữa cháy

PCCC và CNCH : Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ QLNN : Quản lý nhà nước

UBND : Ủy ban nhân dân

VPHC : Vi phạm hành chính

XL VPHC : Xử lý vi phạm hành chính

XP VPHC : Xử phạt vi phạm hành chính

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ

Hình 2.1 Bảng thống kê số vụ cháy, nổ và thiệt hại do cháy, nổ gây ra từ năm 2012 đến năm 2016 53 Hình 2.2 Bảng phân tích số vụ cháy, nổ từ năm 2012 đến năm 2016 theo nguyên nhân cháy, nổ 56 Hình 2.3 Biểu đồ nguyên nhân cháy, nổ tại các cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2012 đến năm 2016 59 Hình 2.4 Kết quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2012 đến năm 2016 65

và trật tự an toàn xã hội Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang thực hiện hiệu quả đường lối đổi mới và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; cùng với sự phát triển kinh tế xã hội đã dẫn đến tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều khu dân cư, nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh nhanh chóng được hình thành Tại các đô thị, sự xuất hiện của các công trình nhà cao tầng, công trình ngầm tại các trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học, các trạm xăng dầu, các khu chế xuất, khu công nghệ cao là những nơi sử dụng nhiều nguyên nhiên vật liệu có tính chất nguy hiểm cháy, nổ tăng cao kéo theo nhiều yếu tố dẫn đến nguy cơ về cháy, nổ là rất lớn và hậu quả khôn lường

Trong điều kiện tình hình kinh tế - xã hội không ngừng phát triển, tốc

độ đô thị hóa nhanh, biến đổi khí hậu, tình hình thời tiết ngày càng khắc nghiệt, khó lường, nguy cơ cháy, nổ ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp,

do đó yêu cầu đặt ra với công tác PCCC ngày càng cấp thiết Những năm qua, công tác phòng cháy và chữa cháy đã được cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể nhân dân các cấp quan tâm chú trọng Điều này thể hiện ở chỗ, nhiều văn bản quan trọng trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy đã được Nhà nước ban hành như: Ngày 25/6/2015, Ban Bí thư T.Ư Đảng đã ban hành Chỉ thị số 47-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCCC, trong đó yêu cầu các cấp, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể các cấp tập trung thực hiện các nhiệm vụ lớn để nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy; bên cạnh đó Thủ tướng Chính phủ cũng ký Quyết định số 1635/QĐ-TTg ngày 22/9/2015 ban hành “Chương trình hành

2

động thực hiện Chỉ thị số 47-CT/TW; Luật Phòng cháy và chữa cháy năm

2001 đã được sửa đổi bổ sung năm 2013, Nghị định số 79/2014/NĐ-CP ngày 31/7/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy; Nghị định số 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật

tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng chống bạo lực gia đình (sau đây gọi là Nghị định 167/2017/NĐ-CP); Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012…

Tuy nhiên trên thực tế, một số đơn vị, cá nhân vẫn còn chủ quan trong công tác an toàn vệ sinh lao động, phòng chống cháy, nổ dẫn đến xảy ra các

vụ cháy, nổ không được kiểm soát kịp thời gây hậu quả nghiêm trọng Theo thống kê của Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ - Bộ Công an, trong năm 2016, cả nước xảy ra 3006 vụ cháy, trong đó có 1229 vụ cháy tại các cơ sở, 1290 vụ cháy nhà dân, 169 vụ cháy phương tiện giao thông, và 318 vụ cháy rừng, làm chết 98 người, bị thương 180 người, thiệt hại về tài sản trị giá ước tính trên 1240 tỷ đồng và 1800 ha rừng Trong đó, có những vụ cháy, nổ kinh hoàng gây thiệt hại lớn về người và tài sản

Tỉnh Quảng Ngãi nằm ở duyên hải Nam Trung Bộ và nằm trong vùng kinh tế trọng điểm miền trung, là địa phương năng động với chủ trương tạo ra môi trường đầu tư tốt Quảng Ngãi có nhiều lợi thế về tiềm năng đất đai và lao động dồi dào Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, những năm gần đây trên địa bàn tỉnh đã hình thành KKT Dung Quất nổi bật là Nhà máy lọc dầu Dung Quất, khu phức hợp đô thị-công nghiệp-dịch vụ Vsip Quảng Ngãi,

có 03 khu công nghiệp tập trung Tịnh Phong, Quảng Phú, Phổ Phong và 16 cụm công nghiệp làng nghề trên tổng diện tích 47.381ha Quảng Ngãi tiếp tục

rà soát, điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội các huyện,

3

thành phố; quy hoạch ngành, đô thị Trong đó chú trọng phát triển công nghiệp là nhiệm vụ đột phá, hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư để phát triển hiệu quả KKT Dung Quất, các KCN, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Do đó, nếu không thực hiện tốt công tác phòng cháy và chữa cháy sẽ dẫn đến thiệt hại về tài sản, gây tác động xấu đến sự phát triển kinh tế của tỉnh nói riêng và của cả nước nói chung

Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC nhằm đảm bảo an toàn PCCC và hoạt động quản lý nhà nước về PCCC đúng mục đích, đúng nội dung, là biện pháp đảm bảo công tác quản lý nhà nước về PCCC đạt hiệu quả cao; là công cụ để bảo vệ và tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, giữ vững trật tự kỷ luật nhà nước, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân về PCCC Trong năm 2016, trên địa bàn tỉnh xảy ra 52 vụ cháy, 03 vụ nổ, làm chết 06 người, bị thương 12 người, thiệt hại tài sản ước tính trên 30 tỷ đồng Lập biên bản, ra quyết định xử lý vi phạm hành chính đối với 22 trường hợp vi phạm (tăng hơn trường hợp so với năm 2015); phạt tiền 193.850.000 đồng (tăng gần 96 triệu đồng) [13] Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay cho thấy tình trạng vi phạm hành chính (VPHC) trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi vẫn xảy ra tương đối phổ biến, công tác xử lý vi phạm

về PCCC cũng chưa triệt để, có nhiều vụ vi phạm không được phát hiện kịp thời hoặc được phát hiện nhưng xử lý chưa thỏa đáng Nguyên nhân một phần là do chất lươ ̣ng cán bô ̣ thực hiê ̣n hoa ̣t đô ̣ng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC chưa cao; hoa ̣t đô ̣ng thanh tra xử pha ̣t vi pha ̣m hành chính trong lĩnh vực PCCC chưa đầy đủ; chưa có nhiều mố i quan hê ̣ phố i hơ ̣p hiệu quả giữa lực lượng Cảnh sát PCCC với các đơn vi ̣ khác trong việc xử phạt vi hành chính trong lĩnh vực PCCC; cán bộ làm công tác xử lý còn thiếu kiên quyết, chưa triệt để; các văn bản quy phạm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính còn nhiều bất cập như: có những quy định chưa rõ ràng, cụ thể

4

dẫn tới việc áp dụng chưa thống nhất; quy định về thẩm quyền, các biện pháp xử lý vi phạm hành chính, mức phạt trong một số hành vi vi phạm còn chưa hợp lý…

Xuất phát từ thực tiễn đời sống, nhằm giúp cho hoạt động quản lý nhà nước về PCCC thu được hiệu quả cao nhất, qua đó nâng cao hơn nữa ý thức trách nhiệm về an toàn PCCC cho các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, hạn chế vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy Đặc biệt, đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất

nước và hội nhập quốc tế Với những lý do như trên, việc chọn đề tài: “Xử lý

vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” làm đề tài Luận văn tốt nghiệp là rất cần thiết, nó vừa có ý

nghĩa lý luận và vừa có ý nghĩa thực tiễn cấp bách trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

- Thứ nhất, một số một số đề tài nghiên cứu liên quan đến vấn đề xử

lý vi phạm hành chính:

+ Lê Thị Thu Lan (2012), Vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sĩ

Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội

+ Thiều Thị Thúy Ngân (2013), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa - qua thực tiễn thành phố Hà Nội, Luận

văn Thạc sĩ Luật học, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

Thứ hai, với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy có một số đề tài nghiên cứu chuyên sâu như:

5

- Mai Phương Lan (2013), Thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Luật học,

Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

- Nguyễn Đức Thắng (2013), Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu lực công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy của lực lượng cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ,

Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học PCCC, Hà Nội

- Nguyễn Thế Toàn (2015), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy- qua thực tiễn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ

Luật học, Trường Đại học Quốc gia, Hà Nội

Qua nghiên cứu cho thấy, trong các tài liệu nêu trên, có đề cập đến nội dung xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy nhưng chủ yếu ở dạng nêu vấn đề hay công tác xử lý vi phạm hành chính của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy nói chung mà chưa nghiên cứu sâu về lý luận, thực trạng xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi Đặc biệt từ khi chuyển đổi mô hình thành lập Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy tại tỉnh Quảng Ngãi và từ khi có Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy thì chưa có công trình nào nghiên cứu trực diện về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi Vì vậy, đây vẫn là một khoảng trống trong lĩnh vực nghiên cứu

3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích:

Trên cơ sở nghiên cứu, làm rõ những vấn đề liên quan đến lý luận, cơ

sở pháp lý và thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC ở tỉnh Quảng Ngãi, từ đó đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả

6

công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

3.2 Nhiệm vụ:

Để thực hiện mục đích trên, luận văn có những nhiệm vụ sau:

- Luận văn tìm hiểu những vấn đề lý luận cơ bản về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC;

- Đánh giá thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi gồm:

+ Thực trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và nguyên nhân của thực trạng đó;

+ Thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và nguyên nhân của thực trạng đó

- Đánh giá tổng quát các yếu tố tác động đến việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

- Nêu ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh

vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu về nội dung: Xử lý vi phạm hành chính được

nghiên cứu với nghĩa hẹp bao gồm việc áp dụng các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả Trong đó luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động xử phạt vi phạm hành chính của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy

- Phạm vi không gian: tỉnh Quảng Ngãi

7

- Phạm vi nghiên cứu về thời gian: từ năm 2012 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ

nghĩa Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật; các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về nâng cao hiệu lực xử lý vi phạm hành chính về công tác PCCC

- Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu tài liệu; phân tích, tổng hợp; phương pháp lịch sử - logic; phương pháp thống kê, so sánh; phương pháp chuyên gia; phương pháp đánh giá pháp luật và phương pháp phân tích các quy phạm pháp luật

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Bổ sung, hoàn thiện lý luận về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy;

- Đánh giá, làm rõ thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi; những kết quả đạt được, tồn tại và nguyên nhân Từ đó, đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về vi phạm hành

chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy

Chương 2: Thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng

cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

8

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm

hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

9

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH VÀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY

1.1 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy

1.1.1 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy

Vi phạm pháp luật là hiện tượng xã hội, là những hành vi phản ứng tiêu cực của một số cá nhân hay tổ chức đi ngược lại với ý chí nhà nước được quy định trong pháp luật Những hành vi có tính chất tiêu cực đó luôn gây hại cho nhà nước, xã hội và nhân dân, do vậy chúng luôn bị nhà nước, xã hội và nhân dân lên án, đấu tranh đòi hỏi phải loại bỏ ra khỏi đời sống xã hội Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí

thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ [44, tr.211]

Hiện tượng vi phạm pháp luật trong xã hội rất đa dạng và được chia theo từng loại quan hệ xã hội mà pháp luật bảo vệ bị xâm hại Trong đó, VPHC là một loại vi phạm xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã hội Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản pháp luật quy định về vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý đối với loại vi phạm này, trong đó phải kể đến: Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989; Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính ngày 06/7/1995; Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính ngày 02/7/2002 (được sửa đổi,

bổ sung năm 2007 và năm 2008) và văn bản đang có hiệu lực thi hành là Luật

Xử lý Vi phạm hành chính năm 2012 Cùng với đó, Chính phủ cũng đã ban hành một loạt các Nghị định quy định cụ thể về việc xử lí VPHC trên các lĩnh

vực khác nhau của quản lí hành chính nhà nước

Định nghĩa VPHC lần đầu tiên được nêu ra trong Pháp lệnh XP VPHC

ngày 30/11/1989 Khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh này quy định: “Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm

Tuy nhiên định nghĩa trên vẫn chưa chính xác hóa một số khía cạnh như yếu tố khách thể của vi phạm hành chính (những quan hệ xã hội bị vi phạm hành chính xâm hại), chưa có căn cứ xác định “mà không phải là tội phạm hình sự”

Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính năm 1995 không trực tiếp đưa ra định nghĩa về vi phạm hành chính nhưng Khoản 2 Điều 1 của Pháp lệnh này

đã định nghĩa VPHC một cách gián tiếp: “Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc quản lí nhà nước mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”

Tại Khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính năm 2002 (được sửa đổi, bổ sung năm 2007 và năm 2008), VPHC cũng được quy định một cách

gián tiếp thông qua việc xử phạt VPHC được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức

có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt

hành chính

Có thể thấy, định nghĩa vi phạm hành chính đã từng được nêu trong Pháp lệnh XPVPHC năm 1989 nhưng sau này Pháp lệnh XLVPHC 1995 và Pháp lệnh XLVPHC 2002 không nêu định nghĩa về VPHC mà chỉ định nghĩa về xử phạt hành chính, do đó chỉ có thể xác định một cách gián tiếp khái niệm VPHC thông qua khái niệm xử phạt VPHC- cách quy định như vậy không thật sự khoa học

11

Luật XL VPHC 2012 đã trở lại kỹ thuật lập pháp của Pháp lệnh XP VPHC năm 1989, đưa ra định nghĩa về vi phạm hành chính bằng cách giải thích thuật ngữ này tại Khoản 1 Điều 2, theo đó VPHC là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước, không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt VPHC

Nhờ có định nghĩa của Luật mà xác định được các dấu hiệu chung của VPHC, phân biệt VPHC với tội phạm, là căn cứ để Chính phủ quy định các vi phạm hành chính cụ thể trong các lĩnh vực như người có thẩm quyền tiến hành

xử phạt VPHC Từ định nghĩa của Luật, có thể hiểu VPHC về PCCC là các hành

vi trái với các quy định của các quy phạm pháp luật về PCCC và các quy chuẩn, tiêu chuẩn về PCCC; khi sự vi phạm có các dấu hiệu pháp lý do pháp luật về PCCC quy định và sẽ bị nhà nước truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với cá nhân hoặc tổ chức đã thực hiện hành vi vi phạm đó

Vi phạm hành chính về PCCC bao gồm các dấu hiệu pháp lý cơ bản sau:

- Hành vi của các chủ thể được thực hiện bằng hành động hoặc không hành động xâm hại đến trật tự QLNN trong lĩnh vực PCCC;

- Hành vi vi phạm phải là hành vi trái với quy định pháp luật về PCCC của nhà nước, tức là hành vi đó được quy định trong các văn bản pháp luật về

12

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy là hành vi

có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính

1.1.2 Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC cũng mang đầy đủ các đặc điểm của vi phạm hành chính nói chung Đồng thời, nó có những đặc trưng riêng để phân biệt với các vi phạm hành chính khác Vì vậy, có thể chỉ ra vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy có những đặc điểm

hại thế nào cũng chưa phải là các hành vi vi phạm pháp luật về PCCC

Hành vi trái pháp luật PCCC là hành vi được thực hiện không đúng với những quy định của pháp luật PCCC như không làm những việc mà pháp luật PCCC yêu cầu, làm những việc mà pháp luật PCCC cấm hoặc tiến hành những hoạt động vượt quá giới hạn, phạm vi cho phép của pháp luật PCCC,…

Như vậy, muốn xem xét hành vi nào đó xâm hại đến các quan hệ xã hội

do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện có phải là vi phạm hành chính trong PCCC hay không thì điều cần thiết là phải căn cứ vào các quy định, yêu cầu được

- Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là hành vi có lỗi của chủ thể

Mỗi hành vi đều được hình thành trên cơ sở nhận thức và kiểm soát của chủ thể, nghĩa là chủ thể nhận thức và điều khiển được hành vi của mình Lỗi là yếu tố chủ quan thể hiện thái độ của chủ thể đối với hành vi trái pháp luật PCCC của mình Đối với hành vi trái pháp luật PCCC mang tính khách quan, không có lỗi của chủ thể thì không bị coi là vi phạm hành chính về PCCC

- Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC xâm phạm trật tự quản lý nhà nước về PCCC

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là hành vi phạm xâm hại hoặc

có nguy cơ xâm hại đến các quan hệ xã hội trong QLNN về PCCC Những quan hệ đó được Nhà nước tác động, điều chỉnh bằng Luật PCCC, bằng hệ thống các nguyên tắc PCCC, bằng các quyền và nghĩa vụ pháp lý cụ thể về PCCC, để các chủ thể tham gia các hoạt động PCCC, lựa chọn, điều khiển hành vi của mình cho phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong các quy phạm pháp luật về PCCC

- Tính chịu xử phạt hành chính

Một hành vi dù có tính xâm hại đến các quy định QLNN về PCCC, trái pháp luật PCCC nhưng không được pháp luật quy định phải bị xử phạt hành chính thì không thể gọi là vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC

Từ các đặc điểm trên cho thấy, VPHC là hành vi nguy hiểm cho xã hội nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự Sẽ không đầy đủ nếu

không xem xét vấn đề so sánh vi phạm hành chính và tội phạm, tức là xem

xét các điểm giống nhau và khác nhau giữa chúng, vì vấn đề này có ý nghĩa lý

14

luận rất quan trọng và nhất là trên thực tiễn trong nhiều trường hợp rất dễ lẫn lộn, khó xác định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm Vì vậy, nếu không giải quyết đúng đắn vấn đề này rất dễ xảy ra tình trạng để lọt tội phạm hoặc xử lý oan người vi phạm chưa đến mức phạm tội

Thứ nhất, giống nhau:

- Vi phạm hành chính và tội phạm trong lĩnh vực PCCC đều là hành vi nguy hiểm cho xã hội Đã có quan điểm cho rằng chỉ có tội phạm mới là hành vi nguy hiểm cho xã hội, còn vi phạm hành chính thì không có tính chất đó Quan điểm này không chính xác vì đã là hành vi trái pháp luật đều nguy hiểm cho xã hội Một hành vi phạm hành chính có thể không gây hậu quả nghiêm trọng, không gây nguy hiểm lắm cho xã hội nhưng nhiều hành vi phạm hành chính cộng lại sẽ rất nguy hiểm, mà vi phạm hành chính lại xảy ra thường xuyên và phổ biến

- Vi phạm hành chính và tội phạm trong lĩnh vực PCCC là có chung khách thể bị xâm hại, ví dụ như là quan hệ xã hội trong lĩnh vực PCCC, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của cá nhân và tổ chức trong xã hội VPHC và tội phạm đều là hành vi vi phạm, xâm hại đến lợi ích của nhà nước, tập thể, công dân, gây ảnh hưởng xấu đến đời sống xã hội, là biểu hiện tiêu cực cần phải loại trừ Trong nhiều trường hợp giữa vi phạm hành chính và tội phạm chỉ là ranh giới mong manh mà vượt qua nó thì vi phạm hành chính sẽ trở thành tội phạm trong điều kiện nhất định

Thứ hai, khác nhau:

- Tuy vi phạm hành chính và tội phạm thường có chung khách thể, nhưng

có khi chúng không có chung khách thể Do đó, tính chất của khách thể và loại khách thể bị xâm hại lại là tiêu chí đầu tiên mà nhà làm luật thường sử dụng để đánh giá mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi trái pháp luật tức là để phân

cụ thể mà chúng bị xử lý bằng chế tài hành chính hay chế tài hình sự Bên cạnh

đó, đây cũng là dấu hiệu cơ bản để phân biệt vi phạm hành chính và tội phạm Mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm được thông qua những dấu hiệu nhất định như: mức độ gây thiệt hại cho xã hội, mức độ tái phạm, vi phạm nhiều lần,…

- Tội phạm được quy định tại Bộ luật Hình sự do Quốc hội ban hành Trong Bộ luật Hình sự có 06 tội phạm liên quan đến lĩnh vực PCCC là Điều

307 - Tội vi phạm quy định về quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; Điều

308 - Tội thiếu trách nhiệm trong việc giữ vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ gây hậu quả nghiêm trọng; Điều 311 – Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc mua bán trái phép chất cháy, chất độc; Điều 312 - Tội vi phạm quy định

về quản lý chất cháy, chất độc; Điều 313 - Tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy và Điều 314 – Tội vi phạm quy định về an toàn vận hành công trình điện

- Đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC thì được quy định tại Nghị định số 167/2013/NĐ-CP

16

- Tòa án là cơ quan duy nhất có thẩm quyền xét xử người bị truy cứu trách nhiệm hình sự, còn việc xử lý đối tượng vi phạm hành chính được giao cho nhiều cơ quan và người có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

- Thủ tục xử lý vi phạm hành chính và tội phạm là hoàn toàn khác nhau Tòa án xét xử vụ án hình sự theo thủ tục tố tụng hình sự, có sự tham gia của người bào chữa Còn thủ tục xử phạt vi phạm hành chính phần nhiều mang tính quyền lực đơn phương từ phía cơ quan nhà nước, dù pháp luật có quy định quyền khiếu nại, tố cáo của đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính

- Mức độ của chế tài vi phạm hành chính và chế tài hình sự là khác nhau Chế tài hành chính chủ yếu tác động vào yếu tố vật chất, tinh thần của người

vi phạm, chế tài hình sự có mức độ nặng hơn chủ yếu là tước đoạt quyền tự

do của người phạm tội

1.1.3 Các yếu tố cấu thành vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy

1.1.3.1 Mặt khách quan

Mặt khách quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là những biểu hiện ra bên ngoài của vi phạm hành chính bao gồm: hành vi trái pháp luật PCCC, hậu quả, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật PCCC với hậu quả mà nó gây ra cho xã hội và các dấu hiệu khác như công cụ, phương tiện, thời gian, địa điểm vi phạm

- Hành vi trái pháp luật PCCC:

Hành vi vi phạm trong lĩnh vực PCCC là hành vi có tính chất trái pháp luật PCCC, vi phạm các quy định của nhà nước trong lĩnh vực PCCC dưới hình thức hành động hoặc không hành động Hành động là trường hợp chủ thể làm một việc mà các quy định của nhà nước về PCCC cấm làm, cấm xâm phạm trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực PCCC Không hành động là trường hợp chủ thể khi có điều kiện và có trách nhiệm thực hiện nhưng không thực hiện

tụ tĩnh điện theo quy định…

Hành vi vi phạm những quy định về PCCC biểu hiện dưới dạng không hành động như: cản trở hoạt động của lực lượng và phương tiện phòng cháy và chữa cháy; lợi dụng việc chữa cháy để xâm hại đến sức khỏe, tài sản hợp pháp của công dân; ngăn cản, cản trở việc báo cháy;

- Hậu quả và mối quan hệ nhân quả:

Hậu quả của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC không nhất thiết

là thiệt hại cụ thể Mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm hành chính về PCCC được xác định phụ thuộc vào tính chất và mức độ thiệt hại thực tế hoặc nguy cơ gây hại cho xã hội do hành vi đó gây ra

Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính về PCCC và hậu quả mà nó gây ra Sự thiệt hại phải do chính hành vi VPHC về PCCC trực tiếp gây ra và sự thiệt hại và hậu quả tất yếu của hành vi trái pháp luật

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, hành vi của cá nhân, tổ chức bị coi

là vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC chỉ khi hành vi đó đã gây ra những thiệt hại cụ thể trên thực tế Trong các trường hợp này, việc xác định mối quan

hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với thiệt hại cụ thể là cần thiết để đảm bảo nguyên tắc cá nhân, tổ chức chỉ phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại do chính hành vi của mình gây ra

- Dấu hiệu khác:

18

Đối với một số loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC cụ thể, dấu hiệu trong mặt khách quan có tính chất phức tạp, không đơn thuần chỉ có một dấu hiệu nội dung trái pháp luật trong hành vi mà còn có thể có sự kết hợp với những yếu tố khác Thông thường, những yếu tố này có thể là:

+ Thời gian thực hiện hành vi vi phạm

Ví dụ hành vi: “Không duy trì đầy đủ các điều kiện về an toàn phòng

cháy và chữa cháy khi sử dụng phương tiện giao thông cơ giới vận chuyển chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ” chỉ được coi là vi phạm quy định trong vận chuyển chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định tại Điều 32 Nghị định

số 167/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 12/11/2013 khi thực hiện “trong thời gian vận chuyển”

+ Địa điểm thực hiện hành vi vi phạm

Ví dụ hành vi: “Sử dụng diêm, bật lửa, điện thoại di động” chỉ được coi

là vi phạm quy định về phòng cháy và chữa cháy trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt theo quy định tại Điều 33 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP khi thực hiện “ở những nơi có quy định cấm”

+ Công cụ, phương tiện vi phạm

Ví dụ hành vi: “Phương tiện vi phạm hành chính gồm đồ vật, công cụ,

phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm hành chính như phương tiện vận chuyển chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ; phương tiện phòng cháy và chữa cháy; phương tiện, thiết bị thông tin báo cháy; phương tiện chữa cháy thông dụng;…

1.1.3.2 Mặt chủ quan

Mặt chủ quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể vi phạm Bao gồm:

- Lỗi của chủ thể vi phạm:

do hành vi của mình gây ra và mong muốn điều đó xảy ra Lỗi cố ý gián tiếp trong trường hợp chủ thể vi phạm nhận thức rõ hành vi của mình gây nguy hiểm hoặc đe dọa gây nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả nguy hiểm do hành vi của mình gây ra tuy không mong muốn nhưng có ý thức để mặc cho hậu quả đó xảy ra Lỗi

vô ý vì quá tự tin trong trường hợp chủ thể vi phạm nhận thức rõ hành vi của mình

là gây nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi của mình gây ra nhưng hi vọng, tin tưởng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được Lỗi vô ý vì cẩu thả trong trường hợp chủ thể vi phạm không nhận thức trước được hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi của mình gây ra mặc dù

có điều kiện và có trách nhiệm thấy trước hậu quả đó

Các hình thức lỗi cụ thể đều có ý nghĩa quan trọng nhất định Chỉ có thể coi

là VPHC khi chủ thể nhận thức được hành vi của mình và thực hiện hành vi một cách cố ý hay vô ý Nếu chủ thể không nhận thức được do mắc bệnh tâm thần hay bệnh khác mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình (mất năng lực chịu trách nhiệm hành chính) thì hành vi họ được coi là không có lỗi và chủ thể không bị coi là đã thực hiện hành vi vi phạm hành chính, do đó không bị

xử phạt

Vấn đề lỗi của tổ chức, có ý kiến cho rằng lỗi chỉ là trạng thái tâm lý của

cá nhân trong khi thực hiện hành vi nên đặt ra vấn đề lỗi của tổ chức vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC Khi XP VPHC trong lĩnh vực PCCC, chỉ

20

cần xác định tổ chức đó có VPHC trong lĩnh vực PCCC và hành vi đó theo quy định của pháp luật bị xử phạt bằng biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là đủ Quan điểm khác lại cho rằng cần xác định lỗi của

tổ chức thì mới có đầy đủ cơ sở để xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC Trong trường hợp này, lỗi của tổ chức được xác định thông qua lỗi của các thành viên trong tổ chức đó khi thực hiện công việc được giao Pháp luật về

XP VPHC trong lĩnh vực PCCC hiện hành quy định tổ chức phải chịu trách nhiệm về mọi hành vi do chính mình gây ra và có nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC Đồng thời, phải

có trách nhiệm xác định lỗi của người thuộc tổ chức mình trực tiếp gây ra

vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ được giao để truy cứu trách nhiệm kỷ luật và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật

- Động cơ vi phạm:

Động cơ vi phạm được hiểu là động lực thúc đẩy chủ thể thực hiện hành

vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC Thông thường khi thực hiện hành

vi vi phạm hành chính chủ thể được thúc đẩy bởi động cơ nhất định nào đó Động cơ đó có thể như vụ lợi, trả thù, đê hèn

- Mục đích vi phạm:

Mục đích là kết quả cuối cùng mà trong suy nghĩ của mình chủ thể mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính Mục đích vi phạm của chủ thể cũng thể hiện tính chất nguy hiểm của hành vi

Ở một số trường hợp cụ thể, pháp luật PCCC xác định dấu hiệu mục đích

là dấu hiệu bắt buộc của một số loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC Chính vì thế, khi xử phạt cá nhân, tổ chức về loại vi phạm hành chính này cần phải xác định rõ ràng hành vi của họ có thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu

mục đích hay không ngoài việc xem xét các dấu hiệu khác Ví dụ: Hành vi

21

“sử dụng phương tiện chữa cháy ở vị trí thường trực chữa cháy” được coi là

vi phạm quy định về trang bị, bảo quản và sử dụng phương tiện phòng cháy

và chữa cháy theo quy định tại Điểm c Khoản 3 Điều 41 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP khi “dùng vào mục đích khác”

1.1.3.3 Chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC

Chủ thể của vi phạm hành chính về PCCC có thể là cá nhân hoặc tổ chức

có năng lực chịu trách nhiệm pháp lý, theo quy định của pháp luật họ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hành chính của mình

Chủ thể là cá nhân: Theo quy định của pháp luật, cá nhân là chủ thể của

vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC khi họ đảm bảo các điều kiện đủ độ tuổi và có khả năng nhận thức, xác lập, kiểm soát được hành vi, hoạt động của bản thân Độ tuổi của chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC tùy thuộc vào mức độ vi phạm Chủ thể phải là người không mắc bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển

hành vi, cụ thể là:

+ Khi xác định người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi là chủ thể của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC hay không cần xác định yếu tố lỗi trong mặt chủ quan của họ Thông thường người thực hiện hành vi phạm với lỗi cố ý

là người nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, bị pháp luật cấm nhưng vẫn thực hiện

+ Người từ đủ 16 tuổi trở lên có thể là chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trong mọi trường hợp

Chủ thể là tổ chức: Tổ chức là chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC bao gồm: các cơ quan hành chính nhà nước, các tổ chức xã hội, các đơn vị kinh tế, các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân và các tổ chức khác có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật

22

Cá nhân, tổ chức nước ngoài cũng là chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp Điều ước quốc tế mà Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác thì áp dụng các quy định của Điều ước quốc tế đó

1.1.3.4 Khách thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC

Khách thể vi phạm pháp luật là những quan hệ xã hội được pháp luật bảo

vệ, nhưng bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại Những quan hệ xã hội khác nhau thì có tính chất và tầm quan trọng khác nhau, do vậy, tính chất và tầm quan trọng của khách thể cũng là những yếu tố để xác định mức độ nguy hiểm

của hành vi vi phạm pháp luật [44, tr 214]

VPHC trong lĩnh vực PCCC cũng như mọi vi phạm pháp luật khác đều xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ Dấu hiệu khách thể của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực PCCC được các văn bản quy phạm pháp luật quy định và bảo vệ nhưng

bị hành vi hành chính xâm hại

Tính chất và tầm quan trọng của khách thể cũng là những yếu tố để xác định mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm hành chính về PCCC

Tóm lại, để xác định một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và có đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm hành chính hay không, phải nghiên cứu khách quan đầy đủ các dấu hiệu, các yếu tố cấu thành pháp lý của vi phạm, làm rõ tính chất, mức độ của vi phạm về PCCC làm cơ sở cho việc lựa chọn hình thức, mức xử phạt phù hợp với các quy định pháp luật về PCCC và với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi đó, góp phần đấu tranh

có hiệu quả đối với hành vi vi phạm hành chính đó

23

1.1.4 Phân loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy

Để đảm bảo thực hiện đồng bộ và thống nhất các quy định của pháp luật

về xử phạt vi phạm hành chính nói chung và xử phạt VPHC về PCCC nói riêng theo quy định của Luật XLVPHC năm 2012, ngày 12/11/2013 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 167/2013/NĐ-CP và thay thế Nghị định số52/2012/NĐ-CP, ngày 14/6/2012 quy định xử phạt vi phạm hành chính tronglĩnh vực PCCC

Theo đó, các hành vi vi phạm về PCCC được quy định tại Nghị định số 167/2013/NĐ-CP được chia thành 22 nhóm sau:

- Nhóm hành vi vi phạm quy định trong việc ban hành, phổ biến và tổ chức thực hiện quy định, nội quy về PCCC gồm có 09 hành vi, như: Chấp

hành không đầy đủ nội quy, quy định về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; làm mất tác dụng hoặc để nội quy, tiêu lệnh, biển báo, biển cấm, biển chỉ dẫn về phòng cháy và chữa cháy cũ mờ, không nhìn

rõ chữ, ký hiệu chỉ dẫn;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về kiểm tra an toàn PCCC gồm có 07

hành vi, như: Không xuất trình hồ sơ, tài liệu phục vụ cho kiểm tra an toàn phòng cháy và chữa cháy; thực hiện không đầy đủ hoặc không đúng thời hạn các yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy đã được cơ quan có thẩm quyền yêu cầu bằng văn bản;…

- Nhóm hành vi vi phạm về hồ sơ quản lý công tác an toàn PCCC gồm

có 04 hành vi, như: Không thực hiện việc báo cáo về công tác phòng cháy và chữa cháy; không đủ tài liệu trong hồ sơ quản lý, theo dõi hoạt động phòng cháy

và chữa cháy;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về PCCC trong quản lý, bảo quản và

sử dụng chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ gồm có 07 hành vi, như: Không có sổ

24

sách, hồ sơ theo dõi, quản lý chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ; bảo quản, bố trí, sắp xếp chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ vượt quá số lượng, khối lượng theo quy định;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về PCCC trong sản xuất, kinh doanh chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ gồm có 08 hành vi, như: Không có biện pháp,

phương tiện ngăn ngừa tích tụ tĩnh điện theo quy định; không có biện pháp thông gió tự nhiên hoặc không có thiết bị thông gió cưỡng bức theo quy định;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định trong vận chuyển chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ gồm có 17 hành vi, như: Làm hư hỏng giấy phép vận chuyển

chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ; không mang theo giấy phép vận chuyển khi vận chuyển chất, hàng nguy hiểm về cháy, nổ;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về PCCC trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt gồm có 04 hành vi, như: Sử

dụng diêm, bật lửa, điện thoại di động ở những nơi có quy định cấm; sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt mà không đảm bảo khoảng cách an toàn về phòng cháy và chữa cháy theo quy định;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về PCCC trong thiết kế, lắp đặt, quản

lý, sử dụng điện gồm có 10 hành vi, như: Không có quy định về an toàn

phòng cháy và chữa cháy trong sử dụng điện tại cơ sở; sử dụng thiết bị điện không theo đúng chỉ dẫn của nhà chế tạo;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về an toàn PCCC trong thiết kế, thi công, kiểm tra, bảo trì hệ thống chống sét gồm có 04 hành vi, như: không có hồ

sơ theo dõi hệ thống chống sét theo quy định; không kiểm tra định kỳ hệ thống chống sét theo quy định;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về PCCC trong đầu tư, xây dựng gồm

có 08 hành vi, như: Thi công, lắp đặt không đúng theo thiết kế về phòng cháy và

25

chữa cháy đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm duyệt; không trình hồ sơ để thẩm duyệt lại khi cải tạo, mở rộng, thay đổi tính chất sử dụng nhà, công trình trong quá trình thi công, sử dụng theo quy định;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về khoảng cách an toàn PCCC và ngăn cháy gồm có 09 hành vi, như: Bố trí, sắp xếp vật tư, hàng hóa không

đảm bảo khoảng cách an toàn phòng cháy và chữa cháy và ngăn cháy theo quy định; không tổ chức vệ sinh công nghiệp dẫn đến khả năng tạo thành môi trường có nguy hiểm về cháy, nổ;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về thoát nạn trong PCCC gồm có 10

hành vi, như: Bố trí, sắp xếp vật tư, hàng hóa, phương tiện giao thông và các vật dụng khác cản trở lối thoát nạn; tháo, gỡ hoặc làm hỏng các thiết bị chiếu sáng

sự cố, biển báo, biển chỉ dẫn trên lối thoát nạn;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về phương án chữa cháy của cơ sở

gồm có 09 hành vi, như: Xây dựng phương án chữa cháy không đảm bảo yêu cầu; không phổ biến phương án chữa cháy;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về thông tin báo cháy gồm có 06 hành

vi, như: Không có hiệu lệnh, thiết bị thông tin báo cháy theo quy định; báo cháy chậm, không kịp thời; báo cháy không đầy đủ;…

- Nhóm các hành vi phạm quy định về trang bị, bảo quản và sử dụng phương tiện PCCC gồm có 13 hành vi, như: Không kiểm tra, bảo dưỡng hệ

thống, phương tiện phòng cháy và chữa cháy định kỳ; trang bị phương tiện phòng cháy và chữa cháy không đầy đủ hoặc không đồng bộ theo quy định;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về công tác chữa cháy gồm có 11 hành

vi, như: Không kịp thời thực hiện việc cứu người, cứu tài sản hoặc chữa cháy; không chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy chữa cháy;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kiến thức, học tập, bồi dưỡng và huấn luyện về PCCC gồm có 04 hành vi,

26

như: Không tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kiến thức về phòng cháy và chữa cháy theo quy định; không tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy và chữa cháy theo quy định;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định về thành lập, tổ chức, quản lý lực lượng PCCC cơ sở, lực lượng PCCC chuyên ngành gồm có 07 hành vi, như:

Không đảm bảo số lượng về con người, thời gian trong một ca trực, kíp trực

về an toàn phòng cháy và chữa cháy; lực lượng chữa cháy cơ sở không sử dụng thành thạo phương tiện phòng cháy và chữa cháy được trang bị tại cơ sở;…

- Nhóm hành vi vi phạm quy định trong hoạt động sản xuất, kinh doanh phương tiện, thiết bị PCCC và thiết kế về PCCC gồm có 04 hành vi, như:

Hành vi của đơn vị thiết kế về phòng cháy và chữa cháy mà không đủ tư cách pháp nhân, năng lực chuyên môn kỹ thuật theo quy định; hoán cải xe ô tô chữa cháy, tàu, thuyền chữa cháy chuyên dùng khi chưa được phép của cơ quan

có thẩm quyền;…

- Nhóm các hành vi vi phạm quy định về bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc

gồm có 05 hành vi, như: Cơ sở thuộc diện phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc

mà không mua theo quy định; mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc không đúng quy tắc, biểu phí bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc do Bộ Tài chính ban hành;…

- Nhóm các hành vi vi phạm quy định về phòng, chống cháy, nổ tại hộ gia đình gồm có 03 hành vi, như: vô ý vi phạm quy định an toàn phòng cháy và

chữa cháy để xảy ra cháy, nổ mà chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại dưới 25.000.000 đồng;…

- Nhóm các hành vi hành vi vi phạm trong việc để xảy ra cháy, nổ gồm

có 06 hành vi, như: Hành vi vi phạm quy định an toàn về phòng cháy và chữa

cháy để xảy ra cháy, nổ gây thiệt hại dưới 2.000.000 đồng

Cụ thể hơn, xử lý vi phạm hành chính được hiểu là hoạt động áp dụng pháp luật của các chức danh có thẩm quyền để xử lý hoặc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác tương xứng với hành vi vi phạm hành chính của các tổ chức,

cá nhân có hành vi vi phạm Xử lý vi phạm hành chính là công cụ quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước nhằm duy trì trật tự, kỷ cương trong quản lý hành chính nhà nước Đây cũng là vấn đề trực tiếp liên quan đến cuộc sống hàng ngày của nhân dân, tổ chức, hoạt động sản xuất, kinh doanh được Đảng, Nhà nước và xã hội hết sức quan tâm [36, tr.214]

Khái niệm “xử lý vi phạm hành chính” là được chính thức quy định lần

đầu tiên trong Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 1995 Trước đây,

trong một số văn bản pháp luật có sử dụng cụm từ “xử lý hành chính” hàm

nghĩa chỉ các biện pháp phi hình sự như xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính

Tại Pháp lệnh XP VPHC năm 1989 có sử dụng khái niệm “xử phạt vi phạm hành chính” chỉ các biện pháp xử phạt thông dụng như cảnh cáo; phạt tiền; tịch

thu tang vật, phương tiện vi phạm;…Ngày 6/7/1995, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh XL VPHC thay thế Pháp lệnh XL VPHC năm 1989 Pháp lệnh XL VPHC năm 1995 không chỉ quy định về XP VPHC mà còn quy định về các biện pháp xử lý hành chính khác áp dụng đối với cá nhân có hành vi

vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội nhưng chưa đến mức phải

và áp dụng các biện pháp xử lý hành chính

Bản chất của hoạt động XL VPHC là áp dụng một số loại biện pháp cưỡng chế hành chính do pháp luật quy định Cưỡng chế hành chính được xác định là biện pháp cưỡng chế nhà nước do cơ quan hoặc người có thẩm quyền quyết định áp dụng đối với cá nhân hay tổ chức có hành vi vi phạm hành chính hoặc đối với một số cá nhân, tổ chức nhất định với mục đích ngăn chặn hay phòng ngừa, vì lý do an ninh quốc phòng hoặc vì lợi ích quốc gia

Xử phạt vi phạm hành chính: Khái niệm này được sử dụng khá phổ biến trong các văn bản pháp luật cũng như trong cuộc sống Từ điển Luật học: “ Xử phạt vi phạm hành chính là họat động cưỡng chế cụ thể mang tính quyền lực Nhà nước phát sinh khi có vi phạm hành chính, biểu hiện ở việc áp dụng các chế tài hành chính do các chủ thể có thẩm quyền thực hiện theo quy định của pháp luật” [42, tr.875] Theo quy định tại Khoản 2 Điều 2 Luật XL VPHC năm

29

2012 thì: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”

Biện pháp xử lý hành chính: tại Khoản 3 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành

chính năm 2012, biện pháp xử lý hành chính bao gồm biện pháp giáo dục tại

xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

 Phân biệt xử lý vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính: Nhìn chung, xử lý vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác đều thuộc phạm trù xử lý vi phạm hành chính, có thể hiểu chung là việc áp dụng các biện pháp/chế tài mang tính

cưỡng chế hành chính của Nhà nước đối với chủ thể có hành vi vi phạm hành chính Tuy nhiên, xử lý vi phạm hành chính là khái niệm rộng, bao trùm, trong

đó xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp hành chính khác là hai

“nhánh” chế tài cưỡng chế hành chính trong xử lý vi phạm hành chính có sự khác biệt nhất định Trong đó:

- Xử phạt vi phạm hành chính bao gồm các chế tài hành chính thông

thường, áp dụng đối với chủ thể là cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính, bao gồm hình thức xử phạt chính (cảnh cáo, phạt tiền, trục xuất), hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, trục xuất khi không áp dụng là hình phạt chính) và các biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính gây ra nhằm lập lại trật tự quản lý bị xâm hại

- Các biện pháp xử lý hành chính khác là những biện pháp hành chính có

tính đặc thù và tính cưỡng chế cao hơn các hình thức xử phạt hành chính thông thường, chỉ áp dụng đối với chủ thể vi phạm là cá nhân, căn cứ vào nhân thân

30

và quá trình vi phạm pháp luật của đối tượng Các biện pháp xử lý hành chính khác bao gồm giáo dục tại xã, phường, thị trấn, đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục, đưa vào cơ sở chữa bệnh, quản chế hành chính

Trên thực tế, có nhiều ý kiến cho rằng xử lý vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính là một Cách hiểu như trên là chưa đầy đủ, bởi trên thực tế xử phạt vi phạm hành chính không phải là biện pháp duy nhất nhằm xác lập trật tự quản lý nhà nước bị phá vỡ Nếu đồng nhất việc xử phạt vi phạm hành chính với xử lý vi phạm hành chính thì dẫn đến việc coi nhẹ các biện pháp cưỡng chế hành chính khác mà chỉ chú trọng biện pháp xử phạt hành chính của chủ thể có thẩm quyền khi áp dụng pháp luật hành chính, dẫn đến hậu quả không đảm bảo mục đích xử phạt vi phạm hành chính

Trong phạm vi luận văn, thuật ngữ “xử lý vi phạm hành chính” được nghiên cứu với nghĩa hẹp bao gồm việc áp dụng các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả

Do đó, có thể hiểu một cách khái quát: Xử lý vi phạm hành chính là hoạt động cưỡng chế mang tính quyền lực nhà nước nhằm áp dụng các chế tài hành chính, do các chủ thể được Nhà nước giao quyền, thực hiện đối với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính theo trình tự thủ tục do pháp luật quy định

Trật tự quản lý nhà nước về PCCC là một trong những lĩnh vực được các quy phạm pháp luật hành chính bảo vệ Vì vậy, cũng có thể hiểu:

Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy là hoạt động cưỡng chế mang tính quyền lực nhà nước nhằm áp dụng các chế tài hành chính, do các chủ thể được Nhà nước giao quyền, thực hiện đối với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy theo trình tự thủ tục do pháp luật quy định

31

1.2.2 Đặc điểm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy

Ngoài các đặc điểm chung của xử lý vi phạm hành chính, XL VPHC trong lĩnh vực PCCC còn có một số đặc điểm riêng sau:

- Xử lý VPHC trong lĩnh vực PCCC là hoạt động áp dụng pháp luật về

xử lý vi phạm an toàn Việc tiến hành xử lý VPHC trong lĩnh vực PCCC đòi hỏi phải đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật về xử phạt hành chính và pháp luật về phòng cháy và chữa cháy Kết quả XL VPHC trong lĩnh vực PCCC được thể hiện bằng quyết định XL VPHC có hiệu lực pháp luật;

- Xử lý VPHC trong lĩnh vực PCCC là hoạt động cưỡng chế mang tính quyền lực nhà nước do các chủ thể (chức danh) có thẩm quyền XL VPHC đối với đối tượng có hành vi vi phạm các quy định về PCCC;

- Xử lý VPHC trong lĩnh vực PCCC nhằm truy cứu trách nhiệm của chủ thể vi phạm hành chính, qua đó buộc chủ thể VPHC phải chịu biện pháp cưỡng chế hành chính tương xứng với tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm;

- Đối tượng tác động của XL VPHC trong lĩnh vực PCCC là cá nhân, tổ chức, hộ gia đình hoặc phương tiện giao thông cơ giới có hành vi vi phạm hành chính liên quan đến quy định về PCCC;

- Xử lý VPHC trong lĩnh vực PCCC được tiến hành bằng hình thức cụ thể khác nhau tùy thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi VPHC liên quan đến quy định về PCCC Tùy hành vi vi phạm mà đối tượng sẽ chịu hình thức xử phạt tương ứng theo quy định của pháp luật

1.2.3 Các nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực

phòng cháy và chữa cháy

Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là những quan điểm pháp lý chủ đạo, có tính chất nền tảng, làm cơ sở cho việc quy định và XL