Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)

Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐỖ THỊ THANH HIỀN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐỖ THỊ THANH HIỀN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VŨ TRỌNG HÁCH

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Vũ Trọng Hách Tất cả các thông tin số liệu, kết quả sử dụng trong luận văn là trung thực; có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng, không trùng lắp hay sao chép bất kỳ công trình khoa học đã được nghiên cứu

TÁC GIẢ

Đỗ Thị Thanh Hiền

LỜI CÁM ƠN

Sau thời gian 2 năm học tập và nghiên cứu tại Học viện Hành chính Quốc gia,

Cơ sở Thành phố Hồ Chí Minh Được sự quan tâm, giúp đỡ của Lãnh đạo Học viện, Khoa sau Đại học, các Khoa bộ môn và các thầy giáo, cô giáo đã giảng dạy, hướng dẫn và giúp đỡ tận tình về mọi mặt để tác giả hoàn thành tốt khoá đào tạo chuyên ngành Quản lý công Đặc biệt, với tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy hướng dẫn PGS TS Vũ Trọng Hách, Học viện Hành chính Quốc gia, đã chỉ bảo tận tình, đến nay tác giả đã hoàn thành luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn Sở Giáo dục & Đào tạo, Sở Lao động - Thương binh & Xã hội, Văn phòng – UBND tỉnh, Chi cục thống kê tỉnh Bình Thuận, cơ quan, đồng nghiệp và gia đình đã tạo điều kiện thuận lợi, những người bạn luôn giúp đỡ, đồng hành cùng tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tuy rất nỗ lực và cố gắng nhưng chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả kính mong tiếp tục nhận được sự giúp đỡ, góp ý và chỉ bảo của quý thầy, cô; sự góp ý chân thành của bạn bè đồng nghiệp để luận văn được bổ sung và hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cám ơn!

TÁC GIẢ

Đỗ Thị Thanh Hiền

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CÁM ƠN

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP 1.1 Một số vấn đề chung về giáo dục nghề nghiệp 9

1.1.1 Những khái niệm cơ bản về giáo dục, giáo dục nghề nghiệp 9

1.1.2 Đặc điểm của giáo dục nghề nghiệp 12

1.2 Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận 12

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp 12

1.2.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp 15

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp 20

1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho tỉnh Bình Thuận 25

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp của một số địa phương 26

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Bình Thuận 29

1.4 Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận 31

1.4.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Bình Thuận 31

1.4.2 Tình hình kinh tế-xã hội của tỉnh Bình Thuận 32

1.4.3 Lĩnh vực giáo dục của tỉnh Bình Thuận 33

Tiểu kết chương 1 35

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH THUẬN

2.1 Thực trạng hoạt động giáo dục nghề nghiệp ở Trường Cao đẳng cộng đồng và

Trường cao đẳng nghề 36

2.2 Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận 51

2.2.1 Xây dựng quy hoạch, kế hoạch và tổ chức thực hiện giáo dục nghề nghiệp .51

2.2.2 Phân công trong bộ máy và bố trí nguồn nhân lực thực hiện quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp 52

2.2.3 Quản lý, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực làm công tác giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh 56

2.2.4 Thu hút và huy động các nguồn lực vào giáo dục nghề nghiệp 58

2.2.5 Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về giáo dục nghề nghiệp, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp 59

2.3 Đánh giá chung 60

2.3.1 Kết quả và nguyên nhân 60

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 62

Tiểu kết chương 2 66

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH THUẬN 3.1 Quan điểm hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận 67

3.1.1 Quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, quy hoạch, kế hoạch của địa phương trong giáo dục nghề nghiệp 67

3.1.2 Giáo dục nghề nghiệp phải gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, nguồn nhân lực trên địa bàn tỉnh Bình Thuận 70

3.1.3 Giáo dục nghề nghiệp phải thích ứng với môi trường làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế 71

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp 73

3.2.1 Hoàn thiện quy hoạch về giáo dục nghề nghiệp 73

3.2.2 Tổ chức thực hiện pháp luật về giáo dục nghề nghiệp 75

3.2.3 Nâng cao trách nhiệm của chủ thể quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp 76

3.2.4 Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh 78

3.2.5 Thu hút và huy động các nguồn lực xã hội vào giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh 79

3.2.6 Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giải quyết nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong giáo dục nghề nghiệp 80

3.3 Một số khuyến nghị 83

Tiểu kết chương 3 86

KẾT LUẬN 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHỤ LỤC 94

DANH MỤC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT

Thuật ngữ viết tắt Nghĩa đầy đủ

GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

LĐ-TB&XH Lao động-Thương binh và Xã hội

CNH-HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ

Sơ sồ 1.1 Mô hình chủ thể quản lý nhà nước đối với giáo dục nghề

Bảng 2.1 Thống kê số trường, sinh viên, cán bộ quản lý và đội ngũ nhà

giáo của bậc cao đẳng và trung cấp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận 36 Bảng 2.2 Tổng hợp số lượng HSSV của trường Cao đẳng Cộng đồng từ

Hình 2.4 Biểu đồ đánh giá mức độ phù hợp giữa nghề được đào tạo với

việc làm đúng theo chương trình đào tạo của trường Cao đẳng Cộng đồng 46 Hình 2.5 Biểu đồ tỷ lệ HSSV có việc làm theo từng năm của trường Cao

Hình 2.6 Biểu đồ đánh giá mức độ phù hợp giữa nghề được đào tạo với

việc làm đúng theo chương trình đào tạo của trường Cao đẳng nghề 48 Hình 2.7 Biểu đồ số lượng tuyển sinh theo từng năm của trường Cao

Hình 2.8 Biểu đồ số lượng tuyển sinh theo từng năm của trường Cao

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Giáo dục đóng vai trò quan trọng là nhân tố chìa khóa, là quốc sách hàng đầu

và động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển của một quốc gia Ở Việt Nam, hệ thống giáo dục quốc dân nói chung và GDNN nói riêng có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực cho xã hội; nó đang bước dần theo xu hướng hội nhập quốc tế hoá Hệ thống GDNN sẽ là hệ thống mở, linh hoạt, đảm bảo liên thông thuận lợi giữa các cấp trình độ đào tạo trong cùng nghề hoặc với các nghề khác, có thể liên thông lên trình độ cao hơn trong hệ thống giáo dục quốc dân; người học được coi là trung tâm của quá trình đào tạo, được học theo năng lực, điều kiện, hoàn cảnh của cá nhân, có thể học nhiều mô đun, nội dung trong cùng thời gian và được công nhận theo hình thức tích lũy các năng lực; người học có thể học rút ngắn hoặc kéo dài thời gian học tập hoàn toàn phụ thuộc vào năng lực, điều kiện, hoàn cảnh của cá nhân người học [43]

Tạo nên diện mạo mới cho hệ thống GDNN của Việt Nam, Luật Giáo dục nghề nghiệp (2014) đã mở rộng phạm vi, đối tượng điều chỉnh bậc trung cấp và cao đẳng chuyên nghiệp; đào tạo người lao động có kiến thức và kỹ năng thực hành nghề nghiệp ở trình độ nghề bậc trung cấp và cao đẳng; có ý thức kỷ luật, có đạo đức, có lương tâm nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ tốt nhằm tạo điều kiện cho người lao động có khả năng tìm việc làm ở các cơ sở sản xuất và doanh nghiệp; tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH trong bối cảnh hội nhập quốc tế, củng cố quốc phòng, an ninh cho đất nước [43]

Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 8, khóa XI, đã xác định “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” [1], trong đó xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Đây khẳng định không chỉ là quốc sách hàng đầu, là “chìa khóa” mở ra con đường đưa đất nước tiến lên phía trước, mà còn là “mệnh lệnh” của cuộc sống; nhất

là, chú trọng đến “Quy hoạch lại mạng lưới cơ sở GDNN, giáo dục đại học gắn với

Với cách nhận định khách quan, trong hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam; đặc biệt đối với GDNN đã đạt được một số thành tựu rất khả quan trong công cuộc phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển KT-XH, cụ thể: quy mô đào tạo tăng nhanh, người học có nhiều cơ hội hơn trong học tập; tập trung đào tạo nhân lực

có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp Hình thành hệ thống GDNN với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kỹ năng nghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, bảo đảm số lượng HSSV bậc sơ cấp, trung cấp, cao đẳng được đào tạo

đã giải quyết và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động, sản xuất đạt kết quả nhất định

về nguồn nhân lực; người lao động có kỹ năng nghề nghiệp trong nước và quốc tế Trong những năm qua, công tác giáo dục đào tạo và dạy nghề trên địa bàn tỉnh Bình Thuận được thực hiện theo Luật Giáo dục (2005), Luật Dạy nghề (2006), mới nhất là Luật Giáo dục nghề nghiệp (2014) chính thức có hiệu lực ngày 01/7/2015;

áp dụng khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân theo Quyết định số TTg ngày 18/10/2016 và khung trình độ quốc gia Việt Nam theo Quyết định số 1982/QĐ-TTg ngày 18/10/2016 Hiện nay, điều đáng quan tâm nhất là sự bất cập về hoạt động QLNN nói chung và quản lý giáo dục nói riêng; cùng một lĩnh vực lại do

rõ ràng, chưa thống nhất của các cấp quản lý; thiếu sự kiểm soát Không chỉ gây khó khăn trong việc tuyển sinh, cấp bằng mà còn dẫn tới chất lượng đào tạo ngày càng giảm sút về chất lượng và hiệu quả đào tạo giáo dục còn thấp so với yêu cầu đào tạo thiếu gắn kết sản xuất, kinh doanh, nhu cầu thị trường lao động không đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp Chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng làm việc kém; chất lượng đầu vào trình độ thấp, đào tạo thiếu thực hành còn nặng tính lý thuyết và cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị giảng dạy lạc hậu, thiếu thốn; đội ngũ giáo viên, giảng viên chuyên về lý thuyết nhiều còn hạn chế kỹ năng thực hành, thiếu khả năng hướng nghiệp cho HSSV Ngoài ra, hai

cơ quan quản lý khác nhau, việc cấp bằng tốt nghiệp cũng khác nhau gây khó khăn trong việc học liên thông của HSSV

Xuất phát từ những vấn đề thực tiễn, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước

về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận” làm luận văn thạc sĩ

quản lý công với mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả trong QLNN về GDNN trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Xuất phát từ mục tiêu chung của Luật Giáo dục nghề nghiệp, hoạt động QLNN

về GDNN có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực cho xã hội, đây là vấn đề ngày càng thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu Đã có nhiều công trình nghiên cứu được thực hiện và đăng tải kết quả dưới dạng đề tài khoa học; giáo trình; sách chuyên khảo, các bài báo; bài đăng tạp chí, luận án, luận văn và khóa luận tốt nghiệp, cụ thể như sau:

- “Cơ sở khoa học của giáo dục nghề nghiệp” của nhóm tác giả: PGS.TS Phan

Văn Nhân, GS.TS Nguyễn Lộc, PGS.TS Ngô Anh Tuấn Đây là tài liệu chuyên khảo, cung cấp những cơ sở lý luận về khái niệm, nội dung, nguyên tắc, phương

4

pháp, kỹ năng dạy học và thực tiễn cho việc nâng cao chất lượng hiệu quả của giáo dục nghề nghiệp [35]

- “Giáo dục nghề nghiệp – những vấn đề và giải pháp” của tác giả Nguyễn

Viết Sự Tác giả nghiên cứu khá công phu và nhận diện những vấn đề tồn tại phổ biến trong hệ thống GDNN của Việt Nam, từ chương trình, phương pháp, nội dung, đội ngũ giáo viên, chất lượng đào tạo, tác phong làm việc; từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo dục nghề nghiệp [48]

- “Phát triển lao động kỹ thuật ở Việt Nam – Lý luận và thực tiễn”, các tác giả

Đỗ Minh Cương và Mạc Văn Tiến Trong nghiên cứu này, các tác giả đã đề cập đến nhu cầu đào tạo lao động kỹ thuật của Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH đất nước Những nội dung về đổi mới chương trình giảng dạy, tăng cường đầu tư thiết bị, công nghệ phù hợp với sản xuất, nâng cao chất lượng và đội ngũ giáo viên; đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá; kiểm định chất lượng các trường đào tạo; đáp ứng nhu cầu lao động kỹ thuật cả về số lượng, chất lượng để đảm bảo hiệu quả giáo dục và dạy nghề [19]

- “Đổi mới hệ thống và trình độ đào tạo trong luật giáo dục nghề nghiệp”, của

tiến sĩ Vũ Xuân Hùng Bài viết này phân tích khá cụ thể về những nội dung đổi mới quan trọng của Luật Giáo dục nghề nghiệp, đổi mới cả hệ thống và các trình độ của GDNN Tác giả phân tích từ quan niệm đến thực trạng và đưa ra một số định hướng trong đổi mới GDNN [32]

- “Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam trên bước đường phát triển và hội nhập quốc tế”, của GS.TSKH Nguyễn Minh Đường Tác giả đã nhận định và đánh giá

thực trạng về đào tạo nghề, trung cấp chuyên nghiệp, chất lượng đào tạo, đội ngũ giáo viên và tổ chức quản lý hệ thống GDNN một cách đúng đắn, khách quan để tìm biện pháp khắc phục nhằm phát triển GDNN trong bước đường phát triển và hội nhập [23]

- “Đổi mới quản lý nhà trường giáo dục nghề nghiệp trong quá trình hội nhập quốc tế” của các thành viên tham gia: Nguyễn Đức Giang, Ngô Thanh

Bình, Nguyễn Quốc Thìn, Nguyễn Thế Dân, Đỗ Thế Hưng, Nguyễn Minh Đường, Nguyễn Đức Trí, Phan Chí Thành, Vũ Đức Minh, Nguyễn Hồng Minh

và hiệu quả của dạy nghề trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa [11]

- “Quản lý nhà nước đối với đào tạo bậc trung cấp chuyên nghiệp ở thành phố

Hồ Chí Minh”, luận văn thạc sĩ của Đặng Thành Nam Nghiên cứu đã làm nổi bật

về cơ sở lý luận những bất cập trong việc hướng nghiệp và phân luồng học sinh đặt

ra nhiều vấn đề cần giải quyết Mô tả được quy trình đào tạo bậc trung cấp chuyên nghiệp, từ tuyển sinh, đào tạo và đầu ra; đào tạo nghiêng về lý thuyết, thiếu thực hành, kỹ năng làm việc kém và chất lượng đào tạo không đạt hiệu quả; trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp và chủ yếu tập trung vào sự quản lý của nhà nước [33] Tựu chung lại, các công trình nghiên cứu đã phân tích, đánh giá được các mặt tích cực, hạn chế trong quá trình QLNN về dạy nghề và GDNN; nó chỉ ra nguyên nhân của những khó khăn, hạn chế khi tiến hành phát triển GDNN và đưa ra những đề xuất, kiến nghị về hoạt động QLNN để nâng cao chất lượng và hiệu quả trong GDNN Nói chung, các đề tài trên đây chủ yếu nghiên cứu và hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về QLNN đối với hệ thống GDNN hiện nay ở Việt Nam

Hiện tại, chưa có đề tài, luận văn, luận án nào đi sâu vào nghiên cứu một cách có hệ thống, cụ thể hoạt động QLNN về GDNN trên địa bàn tỉnh Bình Thuận Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận” làm luận văn nghiên cứu như một cố

6

gắng góp phần tìm thêm những giải pháp thiết thực nhằm giải quyết những khó khăn, hạn chế và một số bất cập trong QLNN về GDNN hiện nay Trong quá trình thực hiện đề tài, bên cạnh việc kế thừa có chọn lọc những thành tựu nghiên cứu

đã có, tác giả cũng tham khảo, tổng hợp, khảo sát từ những vấn đề mới phát sinh

cả về lý luận và thực tiễn cần tiếp tục thực hiện và khẳng định sự không trùng lặp của luận văn với các công trình khoa học đã được công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích:

Nghiên cứu cơ sở lý luận và phân tích thực trạng cũng như những tồn tại, hạn chế trong hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp, từ cơ sở đó đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện hơn trong hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn trong hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

+ Về thời gian: từ năm 2011 đến năm 2016

+ Về nội dung: nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp qua thực tiễn giáo dục nghề nghiệp của Trường Cao đẳng Cộng đồng Bình Thuận và Trưởng Cao đẳng nghề Bình Thuận

- Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:

+ Phương pháp khảo cứu thu thập thông tin, số liệu thứ cấp do các cơ quan cung cấp;

+ Phương pháp điều tra xã hội học: xây dựng mẫu phiếu khảo sát với trường Cao đẳng cộng đồng Bình Thuận 580 phiếu, trường Cao đẳng nghề 355 phiếu; có 2 đối tượng là HSSV năm cuối và HSSV tốt nghiệp ra trường có việc làm;

Ngoài ra, còn có các phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp, phân tích, đánh giá hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Ý nghĩa lý luận:

+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp + Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân

- Ý nghĩa thực tiễn:

+ Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn trong hoạt động quản

lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

+ Có thể làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và học tập trong các cơ sở đào tạo, cũng như cho các nhà hoạt động thực tiễn và hoạch định chính sách công

có liên quan

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn kết cấu trong 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

8

Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn

tỉnh Bình Thuận

Chương 3 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

9

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP 1.1 Một số vấn đề chung về giáo dục nghề nghiệp

1.1.1 Những khái niệm cơ bản về giáo dục, giáo dục nghề nghiệp

1.1.1.1 Khái niệm về giáo dục

Từ “Giáo dục” trong tiếng Anh là “Education”, có gốc từ tiếng La tinh

“Educare” có nghĩa là “làm bộc lộ ra” Giáo dục được hiểu là quá trình đào tạo con người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản xuất, được thực hiện bằng tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người, cùng với sự tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất làm cho đối tượng dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra [34]

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc trưng của xã hội loài người Giáo dục

xuất hiện cùng với xã hội loài người, trở thành một chức năng sinh hoạt không thể thiếu được và không bao giờ mất đi ở mọi giai đoạn phát triển của xã hội Giáo dục

là một hoạt động gắn liền với tiến trình đi lên của xã hội, ở mỗi giai đoạn phát triển của lịch sử đều có nền giáo dục tương ứng, khi xã hội chuyển từ hình thái KT-XH này sang hình thái KT-XH khác thì toàn bộ hệ thống giáo dục tương ứng cũng biến

đổi theo [36] Theo Từ điển Tiếng Việt: “Giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu

đề ra” [58]

Giáo dục phải phù hợp với trình độ phát triển của nền sản xuất và với tinh thần của quan hệ sản xuất; tức là giáo dục phải đáp ứng với sức lao động của xã hội

Vậy, Giáo dục là hình thức học tập theo đó kiến thức, kỹ năng, và thói quen của

một nhóm người được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo, hay nghiên cứu Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác, nhưng cũng có thể thông qua tự học

10

1.1.1.2 Khái niệm về giáo dục nghề nghiệp

Trước hết hãy bắt đầu từ các khái niệm về nghề, nghiệp:

+ Nghề là một hình thức phân công lao động, nó được biểu thị bằng những

kiến thức lý thuyết tổng hợp và thói quen thực hành để hoàn thành những công việc nhất định Những công việc được sắp xếp vào một nghề là những công việc đòi hỏi kiến thức lý thuyết tổng hợp như nhau, thực hiện trên những máy móc, thiết bị, dụng cụ tương ứng như nhau, tạo ra sản phẩm thuộc về cùng một dạng [59]

Nghề là một dạng xác định của hoạt động trong hệ thống phân công lao động của xã hội, là toàn bộ kiến thức (hiểu, biết) và kỹ năng mà một người lao động cần

có để thực hiện các hoạt động xã hội nhất định trong một lĩnh vực lao động nhất định [10].

Từ điển Tiếng Việt định nghĩa “Nghề là công việc chuyên làm theo sự phân công lao động xã hội” [58] Chẳng hạn, chúng ta thường nghe nói nghề Sư phạm, nghề Kế toán, nghề thợ cơ khí,… Nghề không đơn giản chỉ để kiếm sống mà còn là con đường để chúng ta thể hiện và khẳng định giá trị của bản thân

Mặc dù, khái niệm nghề được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau song chúng ta

có thể nhận thấy một số nét đặc trưng nhất định sau:

+ Đó là công việc chuyên môn

+ Là phương tiện để sinh sống

+ Là hoạt động lao động của con người

+ Có thể làm thuê cho người khác hoặc làm cho bản thân

+ Phù hợp với yêu cầu xã hội và nhu cầu của bản thân

Vậy, Nghề là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo,

con người có được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội

+ Nghiệp là gì? Theo giáo sư, tiến sĩ Phạm Tất Dong, “Nghiệp” là sự cống

hiến hết mình cho nghề Nhà giáo ưu tú Đỗ Xuân Cẩm từng viết “Ai cũng biết nghề nào thì nghiệp đó Có chuyên môn thì sẽ có nghề tương xứng, nhưng có nghề chưa hẳn đã có nghiệp và có nghề rồi mà không có nghiệp thì nghề cũng không tồn tại một cách suôn sẻ được”

11

Như vậy, ta có thể hiểu “Nghề nghiệp” trong xã hội không phải là một cái gì

cố định, cứng nhắc Từ đó, ta hiểu khái niệm về giáo dục nghề nghiệp:

Giáo dục nghề nghiệp (Vocational and Technical Education) (VOCTECH) là giáo dục nghề theo quan điểm giáo dục toàn diện, đảm bảo người học có kiến thức

kỹ thuật hệ thống và vững chắc; đồng thời có kỹ năng cơ bản diện rộng, trên cơ sở

đó tạo khả năng thích ứng cao với những biến đổi kỹ thuật và công nghệ Theo ILO gọi GDNN là Vocational Training với khái niệm là huấn luyện nghề, chủ yếu là hình thành kỹ năng đáp ứng thiết thực theo từng vị trí lao động cụ thể, để cung cấp lao động kỹ thuật theo yêu cầu người sử dụng lao động mà không mang nặng tính toàn diện [67]

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về giáo dục nghề nghiệp: GDNN là một bộ phận của giáo dục nói chung, được xem là một quá trình tổ chức có ý thức, hướng tới khơi dậy, biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của đối tượng được giáo dục theo hướng hoàn thiện và phát triển nhân cách nghề nghiệp đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của con người trong xã hội hiện đại [32]

GDNN được hiểu là một bậc học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác cho người lao động; được thực hiện theo hai hình thức là đào tạo chính quy và đào tạo thường xuyên hoặc theo hình thức đào tạo ban đầu và đào tạo tiếp tục [35] Mục tiêu của GDNN là đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tương ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, sức khỏe, có trách nhiệm nghề nghiệp; có khả năng sáng tạo, thích ứng với môi trường làm việc, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH, cũng cố quốc phòng, an ninh [43] Theo cách hiểu khác, GDNN là một lĩnh vực đào tạo đa dạng về đối tượng tuyển sinh, loại hình và cơ cấu ngành nghề, có quan hệ chặt chẽ và chịu sự chi phối, ảnh hưởng trực tiếp của nhu cầu và trình độ phát triển KT-XH, thị trường lao động, việc làm trên phạm vi toàn quốc và từng địa phương

Như vậy, với nhiều cách tiếp cận khác nhau, ta hiểu Giáo dục nghề nghiệp là

một bậc học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm đào tạo trình độ sơ cấp, trình độ

12

trung cấp, trình độ cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác cho người lao động, đáp ứng nhu cầu nhân lực trực tiếp trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, được thực hiện theo hai hình thức là đào tạo chính quy và đào tạo thường xuyên [43]

Hiện nay, GDNN ở nước ta đã hình thành, tồn tại và phát triển mạnh mẽ đáp ứng nhu cầu học nghề của nhân dân lao động và nhu cầu nhân lực phục vụ cho sự nghiệp CNH-HĐH đất nước

1.1.2 Đặc điểm của giáo dục nghề nghiệp

GDNN là một phần trong hệ thống giáo dục quốc dân Khi xét đến hệ thống này người ta thường đề cập đến mối quan hệ của chúng theo lĩnh vực ngành nghề Mỗi một nghề ra đời đều nhằm đáp ứng một nhu cầu nào đó của con người, vì vậy mỗi nghề đều có nhiệm vụ riêng của nó Chẳng hạn, nghề Y có nhiệm vụ cứu người; nghề Bộ đội có nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc; nghề Kinh doanh có nhiệm vụ tạo

ra lợi nhuận… Như vậy, có nghĩa rằng GDNN bên cạnh những đặc điểm của giáo dục và đào tạo còn có những đặc điểm riêng:

Một là, GDNN gắn liền chặt chẽ và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

- Khái niệm quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

13

Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan [29] Quản lý nhà nước là một lĩnh vực quản lý đặc biệt Đó là loại quản lý gắn liền trực tiếp với hệ thống các cơ quan thuộc bộ máy quyền lực nhà nước; gắn liền với việc sử dụng quyền lực nhà nước [29]

Quản lý nhà nước là sự tác động tổ chức mang tính quyền lực - pháp lý của các

cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền, hoặc các tổ chức khi được nhà nước trao quyền tới ý thức, hành vi, xử sự của cá nhân, tổ chức, cơ quan, tới các quá trình xã hội hướng chúng vận động, phát triển nhằm đạt được mục tiêu nhất định của quản

lý nhà nước và xã hội [29]

QLNN về GDNN là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước, trên cơ sở pháp luật đối với các hoạt động GDNN; các cơ quan nhà nước có trách nhiệm quản lý về lĩnh vực GDNN của nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định và được nhà nước uỷ quyền nhằm phát triển sự nghiệp GDNN để thoả mãn nhu cầu GDNN của nhân dân, thực

hiện tốt mục tiêu GDNN của nhà nước đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

- Đặc điểm quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

Một số đặc điểm của QLNN về GDNN dựa trên cơ sở nhận thức cần nhấn mạnh ba đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, kết hợp QLNN và quản lý chuyên môn trong các hoạt động quản lý GDNN Nó vừa theo nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước đối với hoạt động của quản lý giáo dục nói chung và quản lý GDNN nói riêng, vừa theo nguyên tắc hành chính giáo dục đối với một cơ sở GDNN QLNN về GDNN thực chất là triển khai chức năng, nhiệm vụ quyền hạn do Nhà nước qui định (phân cấp, phân công hoặc

uỷ quyền); các cơ quan, tổ chức thay mặt nhà nước triển khai sự nghiệp giáo dục và điều hành, điều chỉnh các hoạt động GDNN tương ứng phù hợp đối với từng địa phương QLNN thực chất là việc xây dựng các văn bản pháp quy và chấp hành các văn bản Kết hợp với quản lý giáo dục là đưa việc xây dựng các văn bản cho các hoạt động chuyên môn của GDNN và làm cho mọi người hiểu, biết được các qui

14

định của văn bản để thực hiện cho đúng Chẳng hạn: ban hành Nghị định số 48/2015/NĐ-CP ngày 15/05/2015 quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp

Thứ hai, về tính quyền lực nhà nước trong hoạt động quản lý QLNN về GDNN cũng là đặc điểm nổi bật của QLNN ở mọi lĩnh vực, đó là tính quyền lực nhà nước trong các hoạt động quản lý Đặc điểm này biểu hiện ở 3 vấn đề cơ bản sau:

- Điều kiện để triển khai QLNN là phải có tư cách pháp nhân và yêu cầu về tính hợp pháp, hợp lý trong quản lý là yêu cầu đầu tiên Muốn có tư cách pháp nhân

để quản lý phải được bổ nhiệm và khi đã được bổ nhiệm cần phải thực hiện đúng,

đủ chức năng, thẩm quyền Trong QLNN sẽ không có tư cách pháp nhân để "ra quyền” khi chưa được bổ nhiệm Tuy nhiên, mỗi tư cách pháp nhân đều có trách nhiệm và quyền hạn tương ứng, việc hiểu cho đúng, làm cho đủ “thẩm quyền” là thước đo khả năng “sử dụng quyền lực nhà nước” của một tư cách pháp nhân

- Phương tiện QLNN về GDNN là các văn bản pháp luật và pháp quy Cần nhận thức rằng pháp luật, pháp quy là sự cụ thể hoá chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước; phản ánh lợi ích của toàn dân, đây chính là lành lang pháp lý cho việc triển khai các hoạt động QLNN về GDNN, bảo đảm tính quyền lực nhà nước trong quản lý Việc không tuân thủ hành lang pháp lý trong các hoạt động QLNN tức là vi phạm trật tự kỷ cương và sẽ bị xử lí tuỳ theo quy định của pháp luật

- Trong QLNN phải tuân thủ thứ bậc chặt chẽ hoạt động quản lý theo sự phân công, phân cấp rõ ràng và mệnh lệnh - phục tùng là biểu hiện rõ nhất của tính quyền lực trong QLNN Tính quyền lực nhà nước ở đây cũng chính là việc cán bộ quản lý

về GDNN cấp địa phương cần nhận thức đầy đủ rằng cấp dưới phải phục tùng cấp trên, địa phương phải phục tùng trung ương trong quá trình QLNN về GDNN Thứ ba, phải có sự kết hợp nhà nước - xã hội trong quá trình triển khai QLNN

về GDNN Chúng ta đều biết GDNN là một hoạt động mang tính xã hội cao nhằm tạo ra nguồn nhân lực có kỹ năng thực hành và Đảng ta cũng đã nhấn mạnh GDNN

là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Rõ ràng, dân chủ hoá và XHH

lý chuyên môn trong hoạt động sư phạm Chính vì vậy, QLNN về GDNN cần lưu ý các đặc điểm này

1.2.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

1.2.2.1 Bảo đảm cho giáo dục nghề nghiệp theo đúng định hướng của Đảng và Nhà nước

Quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách và mục tiêu của Đảng và Nhà nước về GDNN của luận văn tập trung làm sáng tỏ bốn vấn đề cơ bản như sau: Một là, xuất phát từ tầm quan trọng phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực lao động trực tiếp cho đất nước Hệ thống GDNN được coi là động lực phát triển sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân; là nhân tố quyết định để thực hiện thành công sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, nâng cao vai trò các tổ chức, đoàn thể chính trị, kinh tế, xã hội trong phát triển hệ thống GDNN Đầu tư cho GDNN thông qua việc thực hiện các chính sách ưu đãi đối với GDNN, đặc biệt là chính sách đầu tư và chính sách tiền lương; ưu tiên chính sách nhà nước dành cho hỗ trợ miễn phí học phí cho người học

Hai là, xây dựng nền GDNN phải có tính nhân dân, dân tộc, tiên tiến, hiện đại,

xã hội chủ nghĩa, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, nâng cao chất lượng GDNN; đồng thời tạo điều kiện để các địa phương và các cơ sở GDNN có điều kiện bứt phá nhanh, đi trước một bước, đạt trình độ ngang bằng với các nước có nền giáo dục phát triển Xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội bình đẳng để ai cũng được học, học suốt đời; từng

để một mặt đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH, đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, đảm bảo an ninh quốc phòng theo tinh thần Nghị quyết số 29/NQ-TW của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong 5 năm tới

Bốn là, hội nhập quốc tế và khu vực ngày càng sâu rộng; điển hình vào năm

2015, Việt Nam tham gia vào Cộng đồng ASEAN; đòi hỏi GDNN cần phải thay đổi

và đổi mới cho phù hợp với tình hình trong nước, khu vực và quốc tế

Trên cơ sở phân tích hệ thống GDNN ở nước ta thời gian qua, Đảng ta đã xác định các quan điểm chỉ đạo thực tiễn GDNN Việt Nam trong giai đoạn hội nhập quốc tế; tuân thủ Hiến pháp (2013), Luật Giáo dục (2005), Luật Giáo dục (2009, sửa đổi,

bổ sung), Luật dạy nghề (2006), Luật Giáo dục nghề nghiệp (2014), chiến lược phát triển giáo dục và GDNN được xác định đúng hướng của Đảng

1.2.2.2 Bảo đảm cho giáo dục nghề nghiệp thực hiện được mục tiêu, nhiệm vụ

bổ sung, phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Phát triển giáo dục nói chung và GDNN nói riêng là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-HĐH, ta cần thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ một cách cụ thể hóa; là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, là yếu tố cơ bản

để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững “Nguồn nhân lực là nguồn lực con người của một quốc gia, một vùng lãnh thổ, là một bộ phận của các nguồn lực, có khả năng huy động, tổ chức để tham gia vào quá trình phát triển kinh

tế xã hội” [22]

Ngày nay, giáo dục đào tạo và GDNN hướng đến đào tạo và phát triển chất lượng nguồn nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tương ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, có sức khỏe; có trách nhiệm

17

nghề nghiệp; có khả năng sáng tạo, thích ứng với môi trường làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế; bảo đảm nâng cao năng suất, chất lượng lao động; tạo điều kiện cho người học sau khi hoàn thành khóa học có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn Đào tạo con người để đạt được chất lượng cao thông qua nhận thức của cá nhân được tích luỹ kiến thức đã học, rèn kỹ năng và thái độ thể hiện năng lực công việc đơn giản của một nghề thì mới nâng cao năng suất trong quá trình lao động

Mục tiêu, nhiệm vụ đào tạo GDNN luôn lấy người học làm trung tâm, gắn với nghề nghiệp và cuộc sống trong tương lai của họ Giúp cho người lao động có kiến thức cơ bản, làm chủ kỹ năng nghề nghiệp, có ý thức vươn lên về khoa học công nghệ, xây dựng đội ngũ công nhân lành nghề, các chuyên gia khoa học, các nhà kinh doanh và nhà quản lý giỏi; phát huy mọi tiềm năng của đội ngũ trí thức để tạo nguồn lực trí tuệ, nhân tài cho đất nước

Trên cơ sở những định hướng về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Nghị quyết 29 của Trung ương; từ đó, GDNN thực hiện một số mục tiêu, nhiệm vụ bổ sung để bảo đảm phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển KT-XH trong tương lai Muốn thực hiện được điều này, các nhà quản lý GDNN cũng như các nhà giáo phải đổi mới toàn bộ quá trình đào tạo, từ tuyển sinh đến quá trình dạy học cũng như đánh giá người học khi tốt nghiệp

- Xây dựng mục tiêu chương trình đào tạo phải hướng tới việc làm, xác định chuẩn đầu ra gắn với chuẩn năng lực cấu trúc theo năng lực thực hiện, các mô đun

kỹ năng hành nghề là một phần trọn vẹn của chương trình đào tạo mà sau khi học xong có thể tìm việc và hành nghề để kiếm sống Mặt khác, chương trình đào tạo xây dựng học theo tín chỉ và thường xuyên được cải tiến để đáp ứng được yêu cầu phát triển của khoa học công nghệ và thực tiễn sản xuất; phù hợp với một số năng lực và phẩm chất

- Tuyển sinh hàng năm phải tuân theo quy luật cung - cầu của thị trường lao động, không phải theo chỉ tiêu được giao hoặc chỉ theo khả năng của trường để tránh tình trạng vừa thừa vừa thiếu nhân lực như hiện nay Tuyển sinh không phải mỗi năm một lần mà tuyển sinh quanh năm khi người học có nhu cầu

18

- Quá trình dạy và học theo từng công việc của nghề, dạy cho đến khi thành

thạo, chưa thành thạo công việc này thì chưa chuyển sang dạy công việc khác Như vậy, thời gian đào tạo của một khóa học chỉ là quy ước ban đầu, trong quá trình đào tạo cần phải thay đổi cho phù hợp Định hướng hoạt động dạy và học theo cách tiếp cận năng lực thực hiện phải tích hợp giữa lý thuyết và thực hành theo từng công việc của nghề

- Đánh giá người học khi tốt nghiệp, yêu cầu về sự thành thạo công việc của nghề là phải đạt được chuẩn quy định, thường được gọi là chuẩn nghề nghiệp Do vậy, phải đánh giá người học khi tốt nghiệp theo năng lực thực hiện từng công việc của nghề so với chuẩn nghề nghiệp mà các doanh nghiệp đang sử dụng

- Việc học suốt đời của mỗi người lao động trước hết phải nhằm mục đích nâng cao tay nghề để được xã hội sử dụng tốt hơn và tránh được nguy cơ thất nghiệp Trong thời đại ngày nay, tiến bộ khoa học công nghệ đã và đang làm cho nhiều nghề mới xuất hiện, nhiều nghề cũ mất đi; mặt khác cũng làm cho kiến thức

và kỹ năng nghề nghiệp của người lao động bị hao mòn nhanh chóng Từ đó, người lao động cần được bồi dưỡng thường xuyên hoặc được đào tạo lại để có thể thích ứng với những thay đổi công nghệ hoặc để có thể đổi nghề khi cần thiết

1.2.2.3 Bảo đảm chất lượng giáo dục nghề nghiệp

Với mục tiêu đề ra để bảo đảm và nâng cao chất lượng đào tạo, Nhà nước cần quản lý ở mức độ nhất định Cụ thể: giữ vững kỷ cương, tăng cường đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng giảng viên, duy trì số lượng đào tạo và đảm bảo chuẩn đầu ra, nâng cao chất lượng hướng vào thị trường lao động

Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp (2014) đã cấu trúc lại hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam Theo đó, hệ thống GDNN mới bao gồm: trình độ sơ cấp, trung cấp và cao đẳng Các cơ sở GDNN bao gồm: Trung tâm GDNN (là sự thống nhất của trung tâm kỹ thuật, tổng hợp, hướng nghiệp và trung tâm dạy nghề); Trường trung cấp (là sự thống nhất của trường trung cấp chuyên nghiệp và trường trung cấp nghề); Trường cao đẳng (là sự thống nhất của cao đẳng chuyên nghiệp và cao đẳng nghề) Như vậy, trình độ cao đẳng đã được tách khỏi giáo dục đại học, và giáo dục

- Chất lượng chương trình đào tạo được xem là điều kiện tiên quyết để tiến hành

có chất lượng hoạt động dạy học và giáo dục cho người học đạt được mục tiêu, nội dung đã được đề ra trong suốt quá trình đào tạo từ đầu vào, quá trình triển khai và đầu

ra sẽ là nhân tố quan trọng để người học tiếp thu tri thức, phát triển năng lực cá nhân

và tạo động cơ học tập Quản lý chương trình đào tạo sao cho đạt được mục tiêu đào tạo và thỏa mãn nhu cầu người học thì được xem là có chất lượng Đào tạo theo yêu cầu thực tiễn và lấy người học làm trung tâm

- Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên giảng dạy ở lĩnh vực GDNN: Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên giảng dạy có năng lực được xem là nhân tố quan trọng quyết định thành công trong quá trình thiết kế và triển khai chương trình đào tạo Để muốn có chất lượng thì cần phải có chính sách khoa học, linh hoạt, đồng thuận, huy động toàn bộ mọi người tham gia vào quá trình dạy học, cùng chịu trách nhiệm triển khai chất lượng đào tạo, cùng duy trì và cải tiến chất lượng để đảm bảo kết quả dạy học đạt được mục tiêu đề ra một cách tốt nhất và thoả mãn nhu cầu người học

- Chất lượng cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ: được xem là nhu cầu thiết yếu cần có để bảo đảm cơ sở đào tạo hoạt động có chất lượng và hiệu quả Cơ sở đào tạo trang bị cơ sở vật chất đầy đủ, khang trang và trang thiết bị hỗ trợ hiện đại, đáp ứng nhu cầu giáo dục của người dạy và nhu cầu học tập của người học, tạo mội trường học tập, nghiên cứu hiệu quả Đây chính là nguồn lực thiết yếu để cơ sở đào tạo hoạt động và phát triển

- Chất lượng hoạt động dạy học nghề nghiệp và giáo dục được xem là quá trình cộng tác giữa người dạy và người học; tác động qua lại, bổ sung cho nhau để người dạy hướng dẫn chiếm lĩnh tri thức, còn người học tự chiếm lĩnh tri thức nhằm tạo cho người học tiềm năng phát triển trí tuệ liên tục, góp phần hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp và nhân cách; góp phần quyết định đến chất lượng chuẩn đầu ra để đạt mục tiêu đề ra

20

- Chất lượng hoạt động học và ý thức rèn luyện học tập được xem là quá trình người học trải nghiệm kiến thức, tham gia vào hoạt động tương tác giữa người học với nhau, giữa trò với thầy để đạt chất lượng học tập và ý thức rèn luyện Đây chính

là cơ sở để các cơ sở đào tạo có những giải pháp quản lý chất lượng hiệu quả nhất đáp ứng nhu cầu người học

- Về chế độ chính sách đối với GDNN, Luật GDNN đã xác định đầu tư cho GDNN trong kế hoạch phát triển KT-XH, phát triển nhân lực Ngân sách cho GDNN được ưu tiên trong tổng chi ngân sách nhà nước dành cho giáo dục, đào tạo Nhà nước thực hiện cơ chế đấu thầu, ưu tiên đầu tư đồng bộ cho đào tạo nhân lực và đặt hàng đào tạo đối với những ngành nghề, tiếp cận với trình độ tiên tiến của khu vực, ngành nghề đặc thù, trọng điểm quốc gia, các ngành kinh tế mũi nhọn, ngành nghề thị trường lao động có nhu cầu nhưng khó thực hiện xã hội hoá và không phân biệt loại hình cơ sở GDNN công lập, tư thục trong đặt hàng đào tạo [43]

Như vậy, môi trường học tập ở các cơ sở đào tạo cung cấp chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ; điều kiện học tập, truyền đạt và hướng dẫn phương pháp chiếm lĩnh tri thức và giáo dục nhân cách cho người học; ưu đãi chính sách cho người dạy và người học hướng đến đạt được sứ mệnh, mục tiêu đề ra và bảo đảm chất lượng đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực cho xã hội

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

1.2.3.1 Xây dựng và ban hành chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách về giáo dục nghề nghiệp

Việc xây dựng và ban hành thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách về GDNN có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hoạt động GDNN, là cơ sở để nâng cao bảo đảm chất lượng; đồng thời phù hợp với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển GDNN đối với các chiến lược, chính sách phát triển, các quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch lao động sản xuất của đất nước, từng vùng, từng ngành

Xây dựng văn bản căn cứ vào các văn bản quy định của trung ương như: Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020; Chiến lược phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2011-2020; Quy hoạch phát triển nhân lực Việt Nam giai đoạn

21

2011 - 2020; Chiến lược phát triển Giáo dục giai đoạn 2011-2020; Chiến lược phát triển Dạy nghề giai đoạn 2011-2020; Xây dựng quy hoạch mạng lưới cơ sở GDNN đến 2020, tầm nhìn 2030 (số 65/LĐTBXH-TCDN, 2015); Kế hoạch thực hiện Đề án Hội nhập quốc tế về Giáo dục và Dạy nghề đến năm 2020; Quy định quản lý và sử dụng nguồn vốn sự nghiệp thực hiện một số Dự án của chương trình mục tiêu quốc gia Việc làm và Dạy nghề giai đoạn 2012-2015 (số 102/2013/TTLT-BTC-BLĐTBXH, 2013); Quy định điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực GDNN (số 143/2016/NĐ-CP)

Trên cơ sở đó, các địa phương xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, chính sách phát triển GDNN phù hợp theo điều kiện từng địa phương nhằm tạo sự chủ động của các cơ sở đào tạo GDNN; đảm bảo các cơ sở đào tạo hoạt động đúng theo yêu cầu, quy định, đúng mục đích và bảo đảm chất lượng đào tạo phát triển nguồn nhân lực cho địa phương

1.2.3.2 Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục nghề nghiệp

Căn cứ vào việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, quy định của trung ương về hoạt động GDNN trong các trường cao đẳng, trung cấp; các cơ quan QLNN tổ chức triển khai thực hiện các quy định của cơ quan quản lý cấp trên và ban hành quy chế hoạt động, quy định, hướng dẫn phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, của từng trường Việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản, quy định QLNN về GDNN là căn cứ pháp lý quan trọng giúp các trường hoạt động đúng hướng, đúng trật tự, kỷ cương Cụ thể bao gồm: Hiến pháp (2013); Luật

tổ chức Chính phủ (2001); Nghị quyết số 29/NQ-TW của Hội nghị TW8, khoá XI và Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng; Luật Giáo dục (2005); Luật Giáo dục (2009, sửa đổi, bổ sung); Luật Dạy nghề (2006); Luật Giáo dục nghề nghiệp (2014); Luật Giáo dục nghề nghiệp, những điểm đổi mới của Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi); Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân (2003); Thông tư liên tịch số 21/2004/TTLT-BGD&ĐT-BNV của Bộ GD&ĐT – Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan chuyên môn giúp UBND quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo ở địa phương; Luật Tổ chức chính quyền địa phương (2015); Luật viên chức (2011); các văn bản liên quan

22

của Bộ GD&ĐT, Bộ LĐ-TB&XH Trên cơ sở các văn bản nêu trên, đã được ban hành; chủ yếu có các nội dung liên quan đến hoạt động quản lý trong hệ thống giáo dục; nhất là hệ thống GDNN được thể hiện ở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đối với các cơ quan QLNN về GDNN của địa phương

Dựa vào các văn bản được ban hành, cơ quan quản lý ở địa phương tổ chức triển khai thực hiện các quy định của cơ quan quản lý cấp trên và ban hành quy chế,

kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ sở đào tạo tại địa phương Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản QLNN về GDNN là căn cứ pháp lý quan trọng giúp các cơ sở đào tạo hoạt động tốt hơn

1.2.3.3 Tổ chức bộ máy và bố trí nguồn nhân lực quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

Theo Luật giáo dục (2005), Luật giáo dục sửa đổi bổ sung (2009), Luật dạy nghề (2006) và Luật giáo dục nghề nghiệp (2014) Công tác tổ chức bộ máy và bố trí nguồn lực QLNN có vai trò quan trọng, quyết định đến sự phát triển của GDNN Phải bảo đảm tổ chức và bố trí bộ máy thật tinh gọn, thống nhất, thông suốt, có sự phân công, phân cấp cụ thể để phát huy tính chủ động, sáng tạo, đề cao trách nhiệm

cá nhân; đồng thời quan tâm đến dân chủ ở cơ sở

Chính phủ thống nhất QLNN về GDNN và quy định cụ thể về cơ quan QLNN

về GDNN ở trung ương chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện QLNN về GDNN Bộ GD&ĐT, Bộ LĐ-TB&XH chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện QLNN về GDNN; các Bộ, cơ quan ngang Bộ phối hợp với Bộ GD&ĐT, Bộ LĐ-TB&XH và UBND cấp tỉnh thực hiện QLNN về GDNN theo thẩm quyền

Cơ quan QLNN về GDNN ở trung ương chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện QLNN về GDNN và có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách và thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về GDNN; Quy định mục tiêu, nội dung và phương pháp đào tạo; tiêu chuẩn nhà giáo; danh mục nghề đào tạo ở các trình độ; tiêu chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo; ban hành quy chế tuyển sinh, kiểm tra, thi, xét công nhận tốt nghiệp và cấp văn bằng, chứng chỉ đào tạo trong GDNN; quản

lý và tổ chức thực hiện việc thống kê, kiểm định chất lượng GDNN; quản lý và tổ

23

chức việc đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý GDNN, người dạy các chương trình đào tạo thường xuyên; huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực để phát triển GDNN; quản lý, tổ chức công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, hợp tác quốc tế về đào tạo nghề nghiệp; thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về GDNN; giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử

lý vi phạm pháp luật về GDNN

- UBND cấp tỉnh trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện QLNN về GDNN theo phân cấp của Chính phủ; xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch GDNN phù hợp với nhu cầu nhân lực địa phương; kiểm tra việc chấp hành pháp luật về GDNN của các cơ sở hoạt động GDNN, các tổ chức, cá nhân có tham gia GDNN trên địa bàn theo thẩm quyền; thực hiện xã hội hoá GDNN; nâng cao chất lượng và hiệu quả GDNN tại địa phương

Sơ đồ 1.1 Mô hình chủ thể quản lý nhà nước đối với giáo dục nghề nghiệp 1.2.3.4 Huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực để phát triển giáo dục nghề nghiệp

Các cơ quan cấp trên

UBND thuộc

tỉnh, Tp thuộc

tỉnh

Các Bộ, ngành

TC nghề TCCN

và từng bước phổ cập nghề cho thanh niên Nó làm giảm gánh nặng ngân sách nhà nước đồng thời phát huy tinh thần tự làm chủ của nhân dân thông qua việc tham gia vào các hoạt động QLNN

Nhà nước phát triển hợp tác quốc tế trong lĩnh vực GDNN bằng cách mở rộng theo nguyên tắc tôn trọng độc lập chủ quyền quốc gia và các bên cùng có lợi Tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để tham gia giảng dạy, nghiên cứu, đầu

tư, tài trợ, hợp tác, ứng dụng khoa học, chuyển giao công nghệ về GDNN ở Việt Nam; được bảo hộ các quyền, lợi ích hợp pháp theo pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên Các chính sách phát triển hợp tác quốc tế trong GDNN được thực hiện theo quy định của Chính phủ thông qua từ các nguồn tài trợ như Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) Các dự án ADB hỗ trợ vốn ODA và vốn vay ưu đãi được triển khai và đạt hiệu quả qua hệ thống GDNN ở Việt Nam, chẳng hạn: Dự án Giáo dục kỹ thuật và dạy nghề, Dự án tăng cường kỹ năng nghề; dự án hỗ trợ vào chương trình bồi dưỡng nhà giáo, cán bộ quản lý GDNN trong nước và nước ngoài bằng kinh phí từ ngân sách nhà nước; hỗ trợ phát triển đào tạo các ngành, nghề đáp ứng nhu cầu học tập của người lao động

đi làm việc ở nước ngoài

25

Ngoài ra, cơ quan QLNN về GDNN ở trung ương, các Bộ, cơ quan ngang Bộ,

UBND cấp tỉnh thanh tra, kiểm tra, giám sát việc quản lý và sử dụng đúng mục đích

nguồn tài chính tại cơ sở đào tạo GDNN; quản lý và sử dụng tài sản nhà nước một

cách hợp lý của cơ sở đào tạo GDNN theo quy định của Chính phủ

1.2.3.5 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm hành

chính trong quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

Thanh tra, kiểm tra là một trong những chức năng quản lý Trong nội dung

hoạt động quản lý, bao giờ cũng phải có nội dung thanh tra, kiểm tra và nhiệm vụ,

quyền hạn thực hiện theo quy định của pháp luật về thanh tra Hoạt động thanh tra,

kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo được thực hiện tốt thì mới đảm bảo hoạt động

của các cơ sở hoạt động GDNN theo quy định pháp luật Thông qua hoạt động

thanh tra, kiểm tra kịp thời phát hiện, hạn chế, sai phạm cũng như những vướng

mắc trong quá trình hoạt động của cơ sở hoạt động GDNN để kịp thời chỉ đạo,

hướng dẫn giải quyết hoặc đề xuất bổ sung hoàn thiện chính sách pháp luật Qua

thanh tra, kiểm tra cũng kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý theo thẩm quyền hoặc

kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật về GDNN

Giải quyết tốt những khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về giáo dục góp

phần bảo vệ lợi ích nhà nước, của nhân dân, phát huy dân chủ cơ sở, tạo lòng tin

cho người học, cho nhân dân

Hoạt động thanh tra, kiểm tra nhằm giúp Chính phủ phát hiện và tùy theo tính chất, mức độ vi phạm

mà xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật trong lĩnh vực GDNN [46]

Đồng thời, việc khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt

động GDNN thực hiện theo quy định của pháp luật

1.3 Kinh nghiệm một số địa phương trong quản lý nhà nước về giáo dục

nghề nghiệp và bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho tỉnh Bình Thuận

Hiện nay, tỉnh Bình Thuận cùng cả nước đang tập trung vào việc đào tạo

GDNN, phát triển nguồn nhân lực để tăng khả năng cạnh tranh và thúc đẩy sự phát

triển bền vững của đất nước Muốn vậy, Bình Thuận phải định hướng và học hỏi

kinh nghiệm một số tỉnh có chiến lược đào tạo nguồn nhân lực đúng đắn

26

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp của một số địa phương

1.3.1.1 Kinh nghiệm của tỉnh Hà Tĩnh

Tình hình thực hiện trong hoạt động QLNN về GDNN; tỉnh Hà Tĩnh xây dựng quy chế hoạt động và chính sách giải quyết việc làm cho đối tượng được đào tạo; gắn kết với các doanh nghiệp tuyển lao động trong nước, tuyển lao động xuất khẩu, thông báo cho các địa phương phối hợp với doanh nghiệp tuyển lao động tại địa phương, tạo điều kiện cho lao động có nhiều cơ hội tìm việc làm phù hợp Hướng dẫn các huyện, thị xã, thành phố thu thập, ghi chép, cập nhật thông tin, nhập cơ sở

dữ liệu, tổng hợp, lưu trữ thông tin biến động cung- cầu lao động hàng năm của các huyện- thị xã, thành phố; các xã, phường, thị trấn Tổ chức Hội thảo về công tác đào tạo nghề gắn với nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp; tổ chức khảo sát, điều tra nhu cầu học nghề đối với người học tại các huyện vùng sâu miền núi và nhu cầu

sử dụng lao động qua đào tạo nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Tỉnh tổ chức các lớp tập huấn về công tác đào tạo nghề cho tất cả các đối tượng lao động, cán bộ quản lý dạy nghề, cơ sở đào tạo Đồng thời thông qua các cơ quan truyền thông tuyên truyền sâu rộng về công tác đào tạo nghề cho lao động, các chuyên đề, các tiêu chuẩn, quy định, quy chuẩn, chính sách mới hướng dẫn thực hiện về công tác nghề nghiệp

Qua báo cáo hội nghị triển khai công tác giáo dục nghề nghiệp năm 2017 của tỉnh Hà Tĩnh; năm 2016, Sở LĐ-TB&XH Hà Tĩnh đã tổ chức đào tạo cho 22.146 lượt người, trong đó trình độ cao đẳng nghề 2.143 người, trình độ trung cấp nghề cho 7.166 người, đào tạo trình độ sơ cấp nghề và dạy nghề thường xuyên cho 12.837 người Sở LĐ-TB&XH tăng cường công tác kiểm tra, công tác đào tạo nghề cho lao động tại một số đơn vị Hầu hết các cơ sở đào tạo nghề nghiệp tích cực triển khai công tác tuyển sinh, đào tạo nghề cho các đối tượng học nghề đúng mục đích, phù hợp với điều kiện phát triển KT-XH của địa phương trong tỉnh

Hà Tĩnh xác định rõ nội dung đào tạo nguồn nhân lực theo tiêu chuẩn chất lượng cao, đại diện cho tỉnh có trường cao đẳng nghề công nghệ Hà Tĩnh theo

27

cấp từ Trung tâm xúc tiến việc làm Hà Tĩnh Trong quá trình đào tạo nhà trường đã đạt được những thành tựu: đào tạo nghề cho hơn 124 nghìn lượt người; nhà trường còn liên kết đào tạo được 4.372 HSSV; xuất khẩu lao động 6.155 người và tập huấn

an toàn vệ sinh lao động cho 10.575 người; đó cũng là những nhân tố góp nên tiếng nói, khẳng định vai trò vị thế của nhà trường trong công tác đào tạo và thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao

Bên cạnh, đội ngũ cán bộ giáo viên của trường cũng không ngừng tăng về số lượng và chất lượng; trong đó, có nhiều giáo viên có trình độ thạc sĩ và được học tập nâng cao trình tại độ tại Úc và Malaysia với mục tiêu hướng tới là đào tạo nguồn nhân lực theo tiêu chuẩn trường dạy nghề chất lượng cao Điều đáng quan tâm, nhà trường được Tổng cục Dạy nghề và UBND tỉnh Hà Tĩnh giao nhiệm vụ nhằm đáp ứng nguồn nhân lực đào tạo phục vụ Khu kinh tế Vũng Áng, đó là giao trọng trách nhiệm vụ hết sức nặng nề Nhưng nhà trường đã phát huy sức mạnh truyền thống và định hướng đúng đắn trong hoạt động đào tạo GDNN

1.3.1.2 Kinh nghiệm của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu

Những năm qua, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã ban hành nhiều đề án, cơ chế, chính sách để phát triển sự nghiệp giáo dục Đến nay, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đều đạt trình độ chuẩn trở lên; quy mô mạng lưới trường, lớp từng bước được cải thiện và nâng cao Bên cạnh đó, tỉnh tiến hành tăng cường tính ứng dụng, thực hành; gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và nhu cầu thị trường lao động; áp dụng cơ chế tự chủ; tạo sự hài lòng tối đa cho doanh nghiệp, người học; là những vấn đề bức thiết trong đổi mới, nâng cao chất lượng GDNN

Thời gian qua, toàn tỉnh đã có 14.210 người được đào tạo nghề, đạt 109% so với kế hoạch (13.000 người) Trong số này đã có 10.707 người đã hoàn thành chương trình học; 8.727 người đã tìm được việc làm, đạt 81,5% Sở LĐ-TB&XH tỉnh cho biết các hoạt động đào tạo nghề cho lao động trên địa bàn tỉnh tập trung vào việc nâng cao trình độ kỹ thuật, kỹ năng giúp người lao động tự tạo việc làm ổn định, góp phần nâng cao thu nhập

Để việc đào tạo nghề cho người lao động có hiệu quả cao; tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thiết thực như gắn đào tạo nghề với nhu

28

cầu xã hội; trong đó ưu tiên đào tạo những ngành nghề phục vụ phát triển công nghiệp, thương mại, du lịch trên địa bàn tỉnh; các ngành nghề gắn với việc giải quyết việc làm, tăng năng suất lao động, tăng thu nhập cho người lao động; đặc biệt, chú trọng đến công tác thông tin tuyên truyền, tư vấn học nghề, hướng nghiệp cho người lao động; nắm chắc nhu cầu lao động cần đào tạo cho mỗi loại nghề, lĩnh vực theo quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực; huy động sự tham gia của DN, nông dân sản xuất giỏi trong việc xác định nhu cầu, tổ chức dạy nghề, tổ chức lao động sản xuất, bao tiêu sản phẩm hàng hóa; huy động tất cả các loại hình cơ sở đào tạo tham gia dạy nghề cho người lao động Nhờ đó mà chất lượng đào tạo nghề cho người lao động trên địa bàn tỉnh ngày càng được cải thiện và nâng cao

Trong đó, trường cao đẳng Nghề Bà Rịa-Vũng Tàu được Bộ LĐ-TB&XH chọn là 1 trong 40 trường nghề trọng điểm của cả nước để đào tạo nguồn lao động

kỹ thuật chất lượng cao Từ năm 2011, trường được Bộ LĐ-TB&XH phê duyệt đầu

tư 6 nghề trọng điểm, trong đó có 3 nghề trọng điểm khu vực ASEAN, 3 nghề trọng điểm quốc gia

Hiện trường đang đào tạo 16 ngành, nghề với 3.290 sinh viên theo học và là

cơ sở đào tạo thu hút được đông nhất số lượng học viên, nhà trường đều khảo sát nhu cầu lao động ở các doanh nghiệp, khu công nghiệp để đưa ra các chỉ tiêu tuyển sinh phù hợp Bên cạnh đó, nhà trường còn chủ động liên kết với hơn 100 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, nhằm tạo điều kiện cho sinh được thực tập trong học kỳ cuối và tìm kiếm cơ hội việc làm sau khi ra trường Nhà trường luôn liên kết với các doanh nghiệp để giới thiệu sinh viên vào thực tập và tạo cơ hội cho các em được tuyển dụng sau khi tốt nghiệp Song song đó, nhà trường tập trung đào tạo những ngành nghề chất lượng cao gắn với nhu cầu tuyển dụng lao động của xã hội như: kế toán, hàn, công nghệ ô tô…

Ngoài ra, nhà trường liên kết đào tạo với các doanh nghiệp Nhật Bản; trong đó chú trọng đào tạo các ngành nghề như: Cắt gọt kim loại, điện công nghiệp, sửa chữa ô tô, cơ khí; đã có nhiều sinh viên của trường được các doanh nghiệp Nhật Bản tuyển dụng vào làm việc và xuất khẩu lao động sang thị trường Nhật Bản

29

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Bình Thuận

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã tìm hiểu kinh nghiệm QLNN về GDNN của một số địa phương có nền giáo dục nói chung và GDNN nói riêng phát triển trước và sau khi áp dụng Luật Giáo dục nghề nghiệp, bài học kinh nghiệm đối với QLNN về GDNN ở Bình Thuận là:

Thứ nhất, giáo dục đào tạo nói chung và GDNN nói riêng gắn với định hướng

phát triển KT-XH của từng giai đoạn, với mục đích cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng theo yêu cầu của sự phát triển kinh tế Một bài học đầu tiên mà Bình Thuận có thể học được từ việc quản lý để đào tạo nguồn nhân lực của các địa phương này, đó chính là đào tạo nguồn nhân lực phải gắn liền với yêu cầu của sự phát triển kinh tế Quản lý để đào tạo nguồn nhân lực phải theo sát các mục tiêu phát triển của nền kinh tế Chẳng hạn, tỉnh Hà Tĩnh thực hiện trong hoạt động QLNN về GDNN đã xây dựng quy chế hoạt động và chính sách giải quyết việc làm cho đối tượng được đào tạo; gắn kết với các doanh nghiệp tuyển lao động trong nước, tuyển lao động xuất khẩu, tạo điều kiện cho lao động có nhiều cơ hội tìm việc làm phù hợp, tổ chức khảo sát, điều tra nhu cầu học nghề đối với người học tại địa phương trong tỉnh và nhu cầu sử dụng lao động qua đào tạo nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũng đã ban hành nhiều đề

án, cơ chế, chính sách để phát triển sự nghiệp giáo dục Tập trung về công tác đào tạo mang tính ứng dụng, thực hành; gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và nhu cầu thị trường lao động; áp dụng cơ chế tự chủ; tạo sự hài lòng tối đa cho doanh nghiệp, người học để nâng cao chất lượng đào tạo GDNN

Đây là một bài học kinh nghiệm rất quý giá cho tỉnh Bình Thuận, trong hoạt động QLNN về đào tạo phát triển nguồn nhân lực của tỉnh chưa đáp ứng được yêu cầu về số lượng, chất lượng so với nền kinh tế Bình Thuận thừa lao động có trình

độ đại học nhưng thiếu lao động có trình độ kỹ năng tay nghề cao Tình trạng thừa thầy thiếu thợ vẫn tồn tại mà chưa thể khắc phục được không những ở Bình Thuận

mà phạm vi mở rộng trên cả nước

Thứ hai, tiến hành khảo sát nhu cầu người học, định hướng nghề sớm, đảm

bảo số lượng lao động kỹ thuật lành nghề tương ứng trong cơ cấu nguồn lực lao

30

động Cơ cấu trình độ đào tạo ở Việt Nam cũng như tỉnh Bình Thuận hiện nay được coi là mất cân bằng nghiêm trọng, cơ cấu trình độ giữa đại học, cao đẳng với trung cấp và công nhân kỹ thuật được cho là tối ưu ở các nước công nghiệp Điều này đòi hỏi chúng ta phải tham khảo kinh nghiệm của các tỉnh, đặc biệt là vai trò QLNN trong việc đảm bảo số lượng lao động kỹ thuật lành nghề phù hợp trong cơ cấu phát triển chất lượng nguồn nhân lực

Thứ ba, trong đào tạo người học từ các cấp học trung cấp, cao đẳng, đại học

cần chú ý đến đào tạo kỹ năng lao động và phẩm chất để phục vụ lao động, sản xuất, kinh doanh Một trong những hạn chế rất nổi bật của đào tạo giáo dục ở các trường trên địa bàn tỉnh Bình Thuận đều nặng về lý thuyết, không chú ý đến phát triển kỹ năng lao động cũng như các phẩm chất, rèn luyện năng lực tư duy người lao động, coi nhẹ kỹ năng lao động, kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, năng lực sáng tạo, trí tưởng tượng; dẫn tới việc người học khi ra trường không thể tiếp cận được ngay với công việc, nhiều doanh nghiệp, công ty đã phải tiến hành đào tạo lại trước khi

sử dụng Chính điều này đòi hỏi chúng ta phải học hỏi kinh nghiệm trong đào tạo nguồn nhân lực của các nước khác nói chung và các địa phương nói riêng; chú ý đến đào tạo kỹ năng, năng lực, thái độ và phẩm chất cho người lao động Đặc biệt, trong các chương trình đào tạo nhân lực của các địa phương này, đào tạo GDNN mang tính thực hành rất cao, luôn lấy người học làm trung tâm và gắn kết được với các doanh nghiệp để đào tạo các ngành nghề mà doanh nghiệp cần

Thứ tư, huy động sự tham gia của các nguồn lực trong và ngoài nước, các

doanh nghiệp đầu tư và phát triển công tác đào tạo để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Các địa phương này đã cố gắng tìm kiếm các nguồn đầu tư và gắn kết với các doanh nghiệp để được hỗ trợ về cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, kinh nghiệm QLNN phù hợp với tiềm lực kinh tế của mình Đồng thời để tăng cường nguồn lực tài chính cho công tác đào tạo nhân lực cũng như đảm bảo việc đào tạo luôn phù hợp với yêu cầu của các doanh nghiệp, tổ chức sử dụng lao động, các địa phương này đều có những chính sách khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp, công ty vào việc đào tạo nguồn nhân lực Đây đều là những địa phương có định hướng, tạo điều kiện cho lao động có nhiều cơ hội tìm việc làm phù hợp và tập

31

trung vào phát triển nền kinh tế mũi nhọn của mình về xuất khẩu lao động, đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng số lượng công nhân vào làm cho các khu công nghiệp chất lượng cao, rèn luyện kỹ năng tay nghề để hội nhập và cạnh tranh được với thế giới, tránh nguy cơ tụt hậu Vì vậy, việc học tập kinh nghiệm của các tỉnh phát triển

đi trước trong đào tạo phát triển chất lượng nguồn nhân lực là cần thiết

1.4 Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

1.4.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Bình Thuận

Bình Thuận là một tỉnh của vùng cực Nam Trung bộ nay thuộc Đông Nam bộ,

ở vào tọa độ địa lý từ 10o33'42" đến 11o33'18" vĩ độ Bắc, từ 107o23'41" đến

108o52'18" kinh độ Ðông Phía Đông Bắc và Bắc giáp tỉnh Ninh Thuận, phía Bắc

và Tây Bắc giáp với tỉnh Lâm Đồng, phía Tây giáp tỉnh Đồng Nai, phía Tây Nam giáp Bà Rịa - Vũng Tàu, ở phía Đông và Nam giáp Biển Đông với đường bờ biển dài 192 km kéo dài từ mũi Đá Chẹt giáp Cà Ná thuộc tỉnh Ninh Thuận đến bãi Bình Châu thuộc địa phận tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu [46]

Tỉnh lỵ của Bình Thuận là thành phố Phan Thiết, cách Thủ đô Hà Nội 1.532 km về phía Bắc và cách Thành phố Hồ Chí Minh 198 km về phía Nam, cách thành phố Nha Trang 250 km Có quốc lộ 1A, đường sắt Bắc Nam chạy qua; quốc lộ 28 nối liền Bình Thuận với các tỉnh Nam Tây Nguyên; quốc lộ 55 nối liền với Trung tâm dịch

vụ dầu khí và du lịch Vũng Tàu [46]

Bình Thuận có 10 đơn vị hành chính: thành phố Phan Thiết, thị xã Lagi và 8 huyện: Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Hàm Tân, Đức Linh, Tánh Linh và Phú Quý với 127 xã, phường, thị trấn [46]

Là tỉnh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, nhiều nắng, nhiều gió, không có mùa đông và khô hạn nhất cả nước Khí hậu nơi đây phân hóa thành 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô Mùa mưa thường bắt đầu từ tháng

5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau Nhiệt độ trung bình trong năm là 26 - 27oC Lượng mưa trung bình là 1.024mm, độ ẩm tương đối cao khoảng 79% Tổng số giờ nắng trong năm là 2.459, ít bị ảnh hưởng bởi mưa bão và động đất [16] Đặc biệt, thời gian gần đây, do diện tích trồng thanh long mở rộng,