Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)

Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (LV thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

….…………/………… ……/…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ KIỀU DIỄN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA

BÀN HUYỆN AN BIÊN, TỈNH KIÊN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

TP HỒ CHÍ MINH-2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/…… ……/.…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ KIỀU DIỄN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA

BÀN HUYỆN AN BIÊN, TỈNH KIÊN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS MAI ĐÌNH LÂM

TP HỒ CHÍ MINH-2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn thạc sĩ với đề tài “Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện

An Biên, tỉnh Kiên Giang” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, không

sao chép của bất cứ ai

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về công trình nghiên cứu của riêng mình

Kiên Giang, ngày 15 tháng 8 năm 2017

Người cam đoan

Lê Thị Kiều Diễn

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng số 2.1: Số lượng doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn

huyện An Biên 42 Bảng số 2.2: Quy mô vốn và lao động của DN ngoài quốc doanh tại Huyện

An Biên ……… 43 Bảng 2.3: Kết quả thực hiện thu các sắc thuế của DNNQD giai đoạn 2014 –

2016 ……… 45 Bảng 2.4: Quản lý tờ khai thuế giá trị gia tăng đối với DN NQD của chi cục thuế Huyện An Biên từ tháng 12/2014 đến tháng 12/2016 ……… 53 Bảng 2.5: Số thuế giá trị gia tăng thu nộp NSNN giai đoạn 2012 – 2016 của doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện An Biên ………… 55 Bảng 2.6: Tình hình kiểm tra thuế giá trị gia tăng tại trụ sở NDNQD 59

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan i

Danh mục các từ viết tắt ii

Danh mục bảng biêu…… ……… iii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài luận văn 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 3

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 6

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 8

7 Kết cấu của luận văn 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 10

1.1 Một số vấn đề chung về thuế giá trị gia tăng của doanh nghiệp ngoài quốc doanh 10

1.1.1 Doanh nghiệp ngoài quốc doanh 10

1.1.2 Thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh 15

1.2 Quản lý nhà nước đối với thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh 24

1.2.1 Khái niệm 24

1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn cấp huyện 25

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh 31

1.4 Kinh nghiệm của một số địa phương trong quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh và bài học rút ra đối với

Chi cục thuế huyện An Biên 34

1.4.1 Kinh nghiệm một số địa phương 34

1.4.2 Bài học rút ra đối với Chi cục thuế huyện An Biên 36

Tiểu kết chương 1 37

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THUẾ GTGT TẠI CHI CỤC THUẾ HUYỆN AN BIÊN, TỈNH KIÊN GIANG 38

2.1 Tình hình kinh tế - xã hội của huyện An Biên tác động đến quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng trên địa bàn 38

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 38

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 39

2.2 Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi cục thuế huyện An Biên 42

2.2.1 Kết quả thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế huyện An Biên 42

2.2.2 Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về thuế giá trị gia tăng 46

2.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý thuế tại Chi cục thuế huyện An Biên 47

2.2.4 Quản lý đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế GTGT 49

2.2.5 Tuyên truyền, hỗ trợ chính sách pháp luật thuế 56

2.2.6 Công tác kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm đối với DNNQD 58

2.2.7 Đánh giá chung về QLNN về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện An Biên 61

Tiểu kết chương 2 67

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THUẾ GTGT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TẠI CHI CỤC THUẾ HUYỆN AN BIÊN, TỈNH KIÊN

GIANG 68

3.1 Định hướng và mục tiêu hoàn thiện quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang 68

3.1.1 Định hướng của Chi cục thuế huyện An Biên 68

3.1.2 Mục tiêu của Chi cục thuế huyện An Biên 70

3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nươc về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang 72

3.2.1 Quản lý chặt chẽ doanh nghiệp đăng ký thuế, kê khai thuế và hóa đơn chứng từ 72

3.2.2 Tăng cường công tác quản lý nợ thuế và cưỡng chế nợ thế 74

3.2.3 Tăng cường công tác kiểm tra xử lý vi phạm 76

3.2.4 Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thuế và cung cấp dịch vụ hỗ trợ đối với doanh nghiệp 79

3.2.5 Hiện đại hoá trang thiết bị ngành thuế phục vụ quản lý thuế 82

3.2.6 Một số giải pháp khác 83

3.3 Kiến nghị 88

3.3.1 Đối với Trung ương 88

3.3.2 Đối với địa phương 91

KẾT LUẬN 94

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Thuế đã, đang và sẽ còn là nguồn thu chủ yếu và lâu dài của Ngân sách Nhà nước, là công cụ quan trọng trong quản lý Nhà nước để điều tiết vĩ mô nền kinh tế, góp phần đảm bảo công bằng xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh

tế - xã hội Với vai trò và ý nghĩa đó nên vấn đề thuế và quản lý thuế luôn được Nhà nước quan tâm.Theo đó, hệ thống chính sách thuế ở nước ta đã từngbước được cải cách; Bộ máy ngành thuế ngày càng được hoàn thiện; Công nghệ thông tin ngày càng được áp dụng trong quản lý thuế

Mặt khác, thuế là một lĩnh vực phức tạp, bởi lẽ thuế không chỉ thể hiện

là những vấn đề kinh tế mà còn chứa đựng nhiều vấn đề xã hội sâu sắc.Thuế không những đòi hỏi tính khoa học về mặt lý luận, sự chính xác trong luật định mà còn cần đến nghệ thuật tinh tế trong hành thu Hàng năm số thu về thuế chiếm khoảng 80- 90% tổng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) Điều đó đòi hỏi Nhà nước cần sửa đổi các Luật thuế, các văn bản pháp lý khác về thuế nhằm hoàn thiện hệ thống thuế, đưa thuế ngày càng tiếp cận thực tiễn Để phản ánh, theo kịp bước chuyển của nền kinh tế, công tác quản lý thuế cần phải thay đổi đáp ứng tình hình phát triển kinh tế của đất nước cũng như các cam kết quốc tế trong giai đoạn hiện nay Qua đó khai thác tối đa những uy lực vốn có của thuế để kích thích sự phát triển kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất kinh doanh của mọi đơn vị thuộc các thành phần kinh tế, đảm bảo thực hiện đúng nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước Bên cạnh đó, trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam, hoạt động của khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh, nay

là doanh nghiệp ngoài Nhà nước đã và đang ngày càng mở rộng trên khắp các địa bàn trong cả nước, song chế độ sổ sách kế toán, chứng từ hoá đơn còn thực hiện tùy tiện, chưa đúng chế độ, hiện tượng khai man trốn thuế lậu thuế còn nhiều từ đó tạo ra sự bất bình đẳng và sự cạnh tranh không lành mạnh

2

giữa các thành phần kinh tế Vì vậy, quản lý thu thuế đối với khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh (DNNQD) phải tiếp tục cải tiến và hoàn thiện nhằm thực hiện được mục tiêu, yêu cầu của hệ thống thuế đặt ra

Huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang với điều kiện kinh tế chưa phát triển mạnh, số thu về thuế không nhiều, chưa đủ đáp ứng nhu cầu chỉ tiêu của địa phương nhưng trong đó số thu về thuế của khu vực công thương nghiệp ngoài quốc doanh (NQD) đã đóng góp một phần không nhỏ vào số thu hàng năm của ngân sách địa phương Số thu từ khu vực công thương nghiệp NQD giai đoạn 2012- 2016 đều chiếm trên 20% tổng thu ngân sách, năm 2012 chiếm 21%, năm 2016 chiếm đến 41% tổng thu ngân sách toàn huyện Do đó, trong quản lý thuế tại Chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh luôn được quan tâm hàng đầu

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quản lý thuế khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh còn tồn tại nhiều bất cập như chưa tuân thủ đúng quy trình quản lý thuế, còn tồn tại nhiều doanh nghiệp không thực hiện đúng các nghĩa vụ về kê khai, nhiều doanh nghiệp trốn thuế, gian lận về thuế, ứng dụng tin học vào công tác quản lý thuế chưa thực sự hiệu quả, thường xuyên thay đổi gây khó khăn cho cán bộ thực hiện nghiệp vụ, công tác bố trí nhân sự tại chi cục thuế chưa phát huy hết năng lực của cán bộ công chức Điều đó đặt ra yêu cầu đổi mới quản lý thu thuế từ khu vực DNNQD, hơn nữa việc thu thuế từ khu vực này có nhiều đặc thù đòi hỏi tiếp tục phải đổi mới quy trình, thủ tục và nâng cao trình độ quản lý của cán bộ thuế

Từ những bất cập trên, việc nghiên cứu nhằm đưa ra hệ thống giải pháp tăng cường quản lý thu thuế DNNQD trên địa bàn huyện An Biên là vấn

đề cấp thiết Xuất phát từ tình hình trên, tôi chọn đề tài “Quản lý nhà nước về

thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn

3

huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang” làm đề tài cho luận văn thạc sĩ chuyên

ngành Quản lý công của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Quản lý nhà nước về thuế GTGT đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh đang là vấn đề cấp bách tại chi cục thuế huyện An Biên Do đó bản thân đã tiến hành nghiên cứu về nội dung quản lý nhà nước về thuế GTGT hiện nay trên địa bàn huyện An Biên Trong quá trình nghiên cứu bản thân đã tham khảo một số tài liệu, công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn như:

Bài viết, công trình nghiên cứu có liên quan:

Nguyễn Thanh Tuyền (2010) với sách chuyên khảo “Thuế thực hành” ,

tác giả mô tả khung lý thuyết về hệ thống thuế, đi sâu nghiên cứu các phương pháp tính thuế tại Việt Nam và sự đóng góp của các sắc thuế trong tổng thu ngân sách nhà nước, cuốn sách là tài liệu tham khảo hữu ích và là khối kiến thức cơ bản trong nghiên cứu quản lý thuế tại Việt Nam và là nền tảng cơ bản trong việc hệ thống hóa khung lý thuyết về quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Ngân hàng thế giới (2011) “Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn”, công trình nghiên cứu đã tập trung xem

xét, đánh giá hệ thống thuế hiện hành tại Việt Nam, trên cơ sở đó đánh giá tác động của hệ thống thuế và thiết kế, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống thuế và quản lý thuế tại Việt Nam gắn với bối cảnh hội nhập quốc tế Nghiên cứu của Bird, RichardM, và Milka Cansanegra de Jantscher, eds

(1992) “Cải cách hành chính thuế ở các nước đang phát triển” đã có đánh giá

thực trạng cải cách hành chính thuế ở một số nước đang phát triển, từ đó đưa

ra những kinh nghiệm quý báu cho các nước khác trong quá trình cải cách, quản lý thuế Đây là nền tảng trong định hướng cải cách hành chính thuế của

Phạm Thị Thúy Hằng (2016) trong bài viết “Những điểm mới trong quản

lý thuế giá trị gia tăng” được đăng trên tạp chí tài chính (số tháng 3/2016), tác

giả đã mô tả khái quát những điểm mới trong quản lý thuế giá trị gia tăng tại Việt Nam, thực trạng và điều kiện áp dụng Bài viết là cơ sở quan trọng để tác giả đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện An Biên

Luận văn thạc sỹ:

Trần Thị Mỹ Dung (2012) trong luận văn thạc sỹ với đề tài: “Tăng cường kiểm soát thuế giá trị gia tăng tại chi cục thuế Quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng”, tác giả đã hệ thống hóa được khung lý thuyết về kiểm soát thuế giá trị

gia tăng, từ đó đánh giá thực trạng hoạt động kiểm soát thuế giá trị gia tăng tại chi cục thuế Quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng và đề xuất giải pháp hoàn thiện Đây

là tài liệu tham khảo hữu ích với luận văn này về cả lý luận và cách đánh giá thực trạng quản lý thuế giá trị gia tăng tại chi cục thuế cấp Huyện

Luận văn thạc sỹ của Bùi Văn Thắng (2015) với hướng nghiên cứu về

“Hoàn thiện công tác quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài

5

quốc doanh tại chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Hải Dương”, theo đó tác giả

đã hệ thống được cơ sở khoa học quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh, đánh giá thực trạng quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi cục thuế huyện An Biên, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện Đây là tài liệu tham khảo quan trọng để tác giả thực hiện luận văn của mình, cả về khung lý thuyết và đánh giá thực trạng tại chi cục thuế trên địa bàn cấp huyện

Như vậy, cho đến thời điểm hiện tại đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn, tồn tại cả dưới dạng bài viết, công trình nghiên cứu khoa học, tài liệu chuyên khảo và luận văn, tuy nhiên các nghiên cứu này mới dừng

ở tầm vĩ mô hoặc ở địa phương khác chứ chưa có bài viết nào liên quan đến quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi cục Thuế trên địa bàn huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang Vì vậy, nghiên cứu của đề tài đảm bảo sự không trùng lắp và vẫn có tính kế thừa

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của luận văn

Luận văn phân tích thực trạng quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế Huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang và đề xuất các giải pháp hoàn thiện

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Trên cơ sở mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ cụ thể của nghiên cứu nhằm:

- Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

- Đánh giá thực trạng Quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang

6

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thuế giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tập trung vào hoạt động quản lý về thuế

giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh (bao gồm tất cả các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, Hợp tác xã) có trụ sở đóng trên địa bàn huyện An Biên, và được Cục thuế tỉnh Kiên Giang phân cấp cho chi cục thuế huyện An Biên quản lý thu thuế

Phạm vi không gian: Tại Chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang Phạm vi thời gian: Đề tài nghiên cứu cho giai đoạn 2012-2016 và định

hướng đến năm 2030

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-

Lê Nin, phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập thông tin

- Những số liệu được thu thập trong đề tài phục vụ cho nghiên cứu chủ yếu là số liệu thứ cấp

7

- Các số liệu thứ cấp sử dụng trong đề tài nhằm nghiên cứu, phân tích, phản ánh về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện thu thuế giá trị gia tăng tại chi cục thuế huyện được thu thập từ sách, báo, tạp chí, các trang Web, các báo cáo của một số phòng chức năng của huyện như Chi cục thuế huyện An Biên, phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, phòng Thống kê của huyện để lựa chọn thông tin, số liệu phục vụ trong quá trình nghiên cứu đề tài Thu thập thông tin qua các báo cáo quyết toán thu, chi ngân sách Nhà nước huyện An Biên qua các năm của UBND huyện An Biên; một số báo cáo

Dự toán thu - chi ngân sách của huyện An Biên qua các năm; tài liệu về tình hình phát triển kinh tế của huyện giai đoạn 2012- 2016 Chủ yếu khai thác ở các nội dung: Tình hình tăng trưởng chung của kinh tế Huyện, cơ cấu kinh tế Huyện, tốc độ tăng trưởng kinh tế của một số ngành kinh tế mũi nhọn để tiến hành phân tích những biến động của thu và các thành phần thu NSNN

Dựa trên những tài liệu thu thập, tiến hành đối chiếu giữa thực trạng thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh và tiềm năng thu

từ nguồn này trên địa bàn huyện để thấy được vấn đề đặt ra hiện tại của Huyện trong việc quản lý thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh, khai thác và nuôi dưỡng nguồn thu Phân tích sâu để tìm ra những nguyên nhân dựa trên một số tiêu chí như: Tăng trưởng kinh tế, cơ chế chính sách, tổ chức thực hiện thu và quản lý thu thuế giá trị gia tăng, qua đó đề xuất một số giải pháp nhằm hướng tới mục tiêu tăng thu trên địa bàn Huyện trong những năm tiếp theo

Phương pháp tổng hợp thông tin

Tổng hợp và xử lý thông tin, sử dụng các công cụ tính toán trên phần mềm Excel: Nhập dữ liệu và tổng hợp theo các mục đích nghiên cứu, trên cơ

sở thống kê mô tả, so sánh, …

Phương pháp phân tích đánh giá

8

Phương pháp thống kê mô tả

Sau khi thu thập số liệu, tiến hành phân bổ thống kê và tổng hợp thống

kê, tính toán các loại số tuyệt đối, tương đối, số bình quân và một số chỉ số khác Sử dụng các chỉ tiêu số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân để so sánh

và phân tích làm rõ thực trạng thu ngân sách qua thuế giá trị gia tăng và quản

lý thu thuế giá trị gia tăng tại chi cục thuế huyện An Biên, qua đó đánh giá được các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện

Phương pháp thống kê so sánh

Đây là phương pháp được áp dụng rất phổ biến, so sánh trong phân tích

là đối chiếu các chỉ tiêu, các hiện tượng kinh tế đã được lượng hóa có cùng một nội dung bao gồm so sánh qua các năm, so sánh việc thực hiện thu so với

kế hoạch, có tính chất tương tự để xác định xu hướng biến động của các chỉ tiêu, nó cho ta tổng hợp được những cái chung, tách ra được những nét riêng của chỉ tiêu được so sánh Trên cơ sở đó có thể đánh giá được một cách khách quan thực trạng thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh của Huyện, để từ đó đưa ra cách giải quyết, các giải pháp nhằm đạt được hiệu quả tối ưu

Trong luận văn có sử dụng các tài liệu, số liệu trong và ngoài nước đã công bố liên quan đến đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thuế giá trị gia

tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh:

+ Hệ thống hóa nội dung chủ yếu của thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh và quản lý thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

9

+ Chỉ ra mục đích, yêu cầu và nguyên tắc cũng như phương thức và công

cụ quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Về thực tiễn: Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tham chiếu giữa lý luận và

thực tiễn, so sánh với kinh nghiệm của các nước, các địa phương khác, từ đó nêu ra được hệ thống các giải pháp và những kiến nghị có tính khả thi nhằm hoàn thiện quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang

7 Kết cấu của luận văn

Chương 1: Cơ sở khoa học về quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi cục thuế huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi cục thuế huyện

An Biên, tỉnh Kiên Giang

10

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG

ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH

1.1 Một số vấn đề chung về thuế giá trị gia tăng của doanh nghiệp ngoài quốc doanh

1.1.1 Doanh nghiệp ngoài quốc doanh

1.1.1.1 Khái niệm và đặc điểm

Trước năm 1986 trong nền kinh tế kế hoạch hóa, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh không được khuyến khích đúng mức và chỉ đóng một vai trò nhỏ

bé trong nền kinh tế Đến năm 1990, mặc dù cuộc cải cách kinh tế đã có những chính sách nhằm phát triển các thành phần kinh tế nhưng kinh tế quốc doanh vẫn nắm giữ gần như toàn bộ các ngành công nghiệp quan trọng như năng lượng, luyện kim, cơ khí chế tạo, Trong lĩnh vực sản xuất hàng tiêu dùng, các đơn vị quốc doanh cũng chiếm một tỉ trọng áp đảo ở các sản phẩm chủ yếu Trong lưu thông, kinh tế quốc doanh nắm độc quyền khâu bán buôn, xuất nhập khẩu và một tỉ trọng lớn trong khâu bán lẻ, nhất là những sản phẩm thiết yếu Trong một thời gian dài, quan điểm phát triển nền kinh tế ở nước ta

là nhanh chóng xoá bỏ các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ sản xuất với hai hình thức chủ yếu là kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể Quan điểm này đã làm cho nền kinh tế mất cân đối và rơi vào tình trạng trì trệ, và quan trọng hơn là nó đánh mất khả năng huy động tiềm năng xây dựng kinh tế từ nhân dân Sau năm 1986, một mô hình phát triển mới được triển khai, đó là mô hình phát triển kinh tế nhiều thành phần, lấy kinh tế nhà nước làm chủ đạo Chính sách kinh tế nhiều thành phần theo định hướng XHCN có một ý nghiã chiến lược lâu dài, nó động viên mọi tiềm lực phát triển cuả đất nước trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Công cuộc đổi mới đã đem lại những kết quả ban đầu đáng khích lệ, trong đó nổi

11

bật là đạt được mức tăng trưởng kinh tế cao và khá ổn định cùng với khả năng kiểm soát vĩ mô nền kinh tế Một trong những bài học rút ra từ thành công của công cuộc đổi mới là thực hiện cơ chế thị trường với đa dạng hoá các thành phần kinh tế, chính việc phát huy tính tự điều tiết của kinh tế thị trường đã giúp Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng kinh tế và tạo những cơ sở ban đầu cho sự phát triển Các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh tuy chưa thực sự được quan tâm phát triển đúng mức nhưng cũng đã chứng tỏ sự năng động, khả năng khai thác tiềm năng trong nhân dân, đóng một vai trò không thể thiếu trong giai đoạn hiện nay, chính vì vậy cần phải phát triển các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, trong tương quan củng cố thành phần kinh tế nhà nước, là một biện pháp quan trọng nhằm khai thác toàn diện và phát huy nội lực của nền kinh tế trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước

Hoạt động của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh khá rộng lớn, bao gồm các ngành nghề như : sản xuất, dịch vụ, thương mại,… Các hoạt động của doanh nghiệp ngoài quốc doanh không chỉ đem lại nguồn ngân sách cho Nhà nước mà còn góp phần thúc đẩy sự lưu thông hàng hóa và đóng góp phần lớn vào tổng kinh ngạch xuất khẩu cả nước

Có thể thấy, mặc dù doanh nghiệp ngoài quốc doanh sở hữu vốn cá nhân,

tổ chức và đa số là hình thức vừa và nhỏ nhưng hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp này chính là động lực đưa nền kinh tế phát triển

đi lên hội nhập với cộng đồng quốc tế Chính vì lẽ đó, Nhà nước cần có những chính sách thiết thực và kịp thời để giúp các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có được môi trường phát triển thuận lợi nhất

Như vậy, có thể hiểu: Doanh nghiệp ngoài quốc doanh có thể hiểu đơn giản là những doanh nghiệp không có vốn đầu tư của nhà nước nhưng các hoạt động sản xuất và kinh doanh phải tuân thủ theo quy định của Pháp luật

mà Nhà nước ban hành

12

Theo giáo trình Quản lý kinh tế, Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội

(2012) thì: “Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là hình thức doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước, trừ khối hợp tác xã; toàn bộ vốn, tài sản, lợi nhuận đều thuộc sở hữu tư nhân hay tập thể người lao động, chủ lao động doanh nghiệp hay chủ cơ sở sản xuất kinh doanh chịu trách nhiệm toàn bộ về hoạt động sản xuất kinh doanh và toàn quyền quyết định phương thức phân phối lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế mà không chịu sự chi phối nào từ các quyết định của Nhà nước hay cơ quan quản lý”

Nếu chiếu theo theo luật doanh nghiệp 2014, tại khoản 7, điều 4 có nêu:

“Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh” Khi đó, có thể hiểu: “Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là các doanh nghiệp thuộc sở hữu tập thể, tư nhân một người hay một nhóm người hoặc có

sở hữu nhà nước nhưng chiếm từ 50% vốn điều lệ trở xuống (không kể các đơn vị đầu tư nước ngoài), được tồn tại lâu dài, được bình đẳng trước pháp luật và có tính sinh lợi hợp pháp, chủ động trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật”

Dựa vào khái niệm đã nêu ở trên, thì doanh nghiệp ngoài quốc doanh có các đặc điểm cơ bản sau:

Số lượng doanh nghiệp tăng nhanh qua các năm, tỷ trọng doanh nghiệp ngoài quốc doanh chiếm trên 90% trong tổng số doanh nghiệp đang hoạt động

Tính đến ngày 31/12/2015, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, cả nước có gần 600.000 doanh nghiệp ngoài nhà nước đang hoạt động, chiếm gần 97% số lượng doanh nghiệp và tạo ra hơn 60% việc làm Các doanh nghiệp ngoài nhà nước ngày càng khẳng định vị trí của mình, nhiều thương hiệu đã có chỗ đứng vững chắc ở thị trường trong và ngoài nước Doanh

có khoảng 5% doanh nghiệp ngoài nhà nước đang hoạt động

Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có quy mô nhỏ và vừa (chiếm trên 99% tổng số doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Theo tiêu chí của Nghị định 56/NĐ-CP/2009 thì có tới 65% doanh nghiệp ngoài nhà nước ở Việt Nam là doanh nghiệp siêu nhỏ, có không quá

10 lao động trong một doanh nghiệp Số doanh nghiệp nhỏ đang hoạt động chiếm 28% và số doanh nghiệp vừa là 6% Chỉ có 1% số doanh nghiệp ngoài nhà nước đang hoạt động là doanh nghiệp lớn với số lao động trong một doanh nghiệp là trên 250 lao động

Số liệu thống kê cũng cho thấy, từ năm 2007 đến nay, quy mô doanh nghiệp ngoài nhà nước được được thành lập mới có xu hướng nhỏ đi với sự tăng lên của doanh nghiệp siêu nhỏ và sự sụt giảm các doanh nghiệp có quy

1.1.1.2 Vai trò của doanh nghiêp ngoài quốc doanh

Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có những vai trò không thể phủ nhận đối với nền kinh tế, nhất là trong tình hình nước ta hiện nay

Thứ nhất, trình độ lực lượng sản xuất cuả nước ta còn thấp, trong khi đó

tiềm năng phát triển của nền kinh tế vẫn còn lớn nhưng khả năng khai thác thì

14

hạn chế Một lượng vốn khá lớn vẫn còn nằm trong nhân dân, chỉ có con đường phát triển các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh mới có khả năng khai thác được chúng Vì thế không thể phát triển được lực lượng sản xuất khi không cho phép các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh phát triển

Thứ hai, trong tình hình hiện nay khi nước ta cần phải mở cửa, từng

bước hoà nhập với khu vực và thế giới thì các doanh nghiệp ngoài quốc doanh

sẽ là một cầu nối quan trọng cho sự hội nhập đó Các nhà đầu tư nước ngoài cần phải có những bạn đồng hành để họ an tâm đầu tư vào vốn, kỹ thuật công nghệ, Chính các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có thể thu hút vốn, kỹ thuật công nghệ và là người bạn đồng hành tạo ra sự tin tưởng cho các nhà đầu tư nước ngoài

Thứ ba, trong quá trình cải cách các doanh nghiệp nhà nước, đã nảy sinh

một số vấn đề như thất nghiệp, sự bỏ ngỏ một số ngành và khu vực do nhà nước không đủ sức đảm trách hay không có tầm quan trọng sống còn Chính các doanh nghiệp ngoài quốc doanh sẽ tạo ra công ăn việc làm, giải quyết vấn

đề thất nghiệp và tạo ra sự phát triển cân đối cho nền kinh tế

Thứ tư, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có khả năng tập trung vốn,

trí tuệ vào các ngành kinh tế phát triển hay những ngành kinh tế đòi hỏi nhiều hàm lượng tri thức như công nghệ thông tin, Cũng như có khả năng lấp đầy những khoảng trống trong các lãnh vực sản xuất kinh doanh không cần nhiều vốn và có mức lợi nhuận thấp mà các nhà đầu tư lớn ít quan tâm tới

Thứ năm, các loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh thường gắn liền

với chủ sở hữu nên trong các quyết định quản trị có sự cân nhắc cẩn thận, cũng như sự ổn định trong nội bộ, ít xảy ra tình trạng tham nhũng Nói chung loại hình doanh nghiệp này cũng góp phần thúc đẩy quá trình lành mạnh hoá trong hoạt động cuả các doanh nghiệp, phát huy tính tích cực trong việc huy động vốn, giải quyết việc làm, tạo sự năng động trong kinh doanh và thoả

15

mãn một phần nhu cầu cuả thị trường Một kết quả nổi bật là số lượng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng lên nhanh chóng, khả năng thu hút vốn đầu tư, tăng mức nộp ngân sách và thu nhận lao động khá cao

1.1.2 Thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

1.1.2.1 Khái niệm thuế GTGT

Thuế giá trị gia tăng có nguồn gốc từ thuế doanh thu và Pháp là nước đầu tiên trên thế giới ban hành Luật thuế giá trị gia tăng - vào năm 1954 Thuế giá trị gia tăng theo tiếng Pháp gọi là: Taxe Sur La Valeur Ajou tée (viết tắc là TVA), tiếng Anh gọi là Value Added Tax (viết tắc là VAT), dịch ra tiếng Việt

là thuế giá trị gia tăng Khai sinh từ nước Pháp, thuế giá trị gia tăng đã được

áp dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới Ngày nay, các quốc gia thuộc khối Liên minh Châu Âu, châu Phi, châu Mỹ La Tinh và một số quốc gia Châu Á trong đó có Việt Nam đã chính thức áp dụng thuế giá trị gia tăng (GTGT) Tính đến nay đã có khoảng 130 quốc gia áp dụng thuế giá trị gia tăng

Ở nước ta, tại ký họp lần thứ 11 Quốc hội khoá 9, Quốc hội nước ta đã thông qua Luật thuế giá trị gia tăng và có hiệu lực thi hành kề từ ngày 01-01-

1999

Theo quy định của Luật thuế giá trị gia tăng (2016) thì: Thuế giá trị gia tăng là một loại thuế gián thu đánh trên khoản giá trị tăng thêm cuả hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng và được nộp vào ngân sách Nhà nước theo mức độ tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ

Ðây là một loại thuế doanh thu đánh vào mỗi giai đoạn sản xuất, lưu thông sản phẩm hàng hoá, từ khi còn là nguyên liệu thô sơ cho đến sản phẩm hoàn thành, và cuối cùng là giai đoạn tiêu dùng Chính vì vậy mà chúng ta còn gọi là thuế doanh thu có khấu trừ số thuế đã nộp ở giai đoạn trước Thuế

16

giá trị gia tăng được cộng vào giá bán hàng hoá, dịch vụ, và do người tiêu

dùng chịu khi mua hàng hoá, sử dụng dịch vụ

1.1.2.2 Đặc trưng của Thuế GTGT

Thuế GTGT xuất phát từ nhu cầu chi tiêu của Nhà nước, nhằm đáp ứng nhu cầu huy động ngân sách ngày càng lớn của Nhà nước Thuế GTGT là nguồn động viên quan trọng, kịp thời và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu ngân sách Nhà nước Thuế GTGT được tính và thu vào từng khâu, từng giai đoạn của quá trình sản xuất, kinh doanh nên làm tăng nguồn thu cho ngân

sách Nhà nước

Thuế GTGT có phạm vi điều chỉnh rất rộng, áp dụng cho hầu hết các hàng hoá, dịch vụ sử dụng trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trong tất cả các ngành nghề, ở tất cả các giai đoạn Thuế GTGT có các đặc điểm cơ bản

sau:

Thứ nhất, là một loại thuế gián thu, nó là một yếu tố cấu thành trong giá

cả hàng hoá, dịch vụ nhằm động viên một phần thu nhập thông qua sự đóng góp của người tiêu dùng khi họ sử dụng hàng hoá, dịch vụ đó Thuế GTGT được tính trong giá bán nên người chịu thuế ít có cảm giác mình bị Nhà nước đánh thuế, do đó thuế GTGT ít gây ra những phản ứng từ phía người chịu

thuế

Tại Việt Nam, thuế GTGT được ban hành nhằm thay thế cho thuế doanh thu trước đây, nó đã khắc phục được các nhược điểm của thuế doanh thu Thuế GTGT chỉ có 4 mức thuế suất giúp cho việc áp dụng trở nên đơn giản hơn so với thuế doanh thu trước đây (với 11 mức thuế suất) Việc thu thuế từ

số ít người sản xuất, kinh doanh thuận tiện và dễ dàng hơn là thu trực tiếp từ

số đông người tiêu dùng Nghiệp vụ tính và thu thuế do đó cũng đơn giản

hơn, thuận tiện hơn

17

Ngày nay, khi phân công lao động xã hội và chuyên môn hoá sản xuất phát triển thì mỗi công đoạn trong quy trình sản xuất sẽ do những người khác nhau đảm trách, thậm chí giữa những người sản xuất này còn có thể có ít nhất một nhà buôn làm trung gian Vì thế, việc thuế doanh thu được tính trên toàn

bộ doanh thu của mỗi người, cũng có nghĩa là thuế doanh thu của khâu này được tính chồng lên thuế doanh thu của những khâu sản xuất trước đó Còn thuế GTGT chỉ thu trên phần giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ ở từng khâu của quá trình sản xuất, kinh doanh, phần giá trị tăng thêm ở khâu nào chỉ phải nộp thuế ở khâu đó, sang khâu sau, thuế GTGT không tính trên phần giá trị đó nữa Do đó, thuế GTGT khắc phục được nhược điểm thu trùng lắp qua

các công đoạn sản xuất và phân phối hàng hoá, dịch vụ của thuế doanh thu

Thứ hai, Thuế GTGT góp phần tăng cường tính công khai Việc thuế

doanh thu không được thể hiện rõ bên cạnh giá bán hàng hóa như bấy lâu nay

là không phù hợp với phương châm này, nó chưa thể hiện được tính dân chủ Trái lại, thuế GTGT được thể hiện rõ bên cạnh giá bán làm cho người tiêu dùng biết rõ sự đóng góp của mình vào ngân sách Nhà nước thông qua việc tiêu dùng, đó là một biểu hiện của dân chủ và công khai Khi chịu thuế GTGT, người tiêu dùng có thể cảm nhận được, thậm chí họ cảm thấy hãnh diện hoặc phiền lòng nếu tiêu dùng những hàng hoá có thuế cao, hoặc họ cảm thấy hài lòng khi chọn được những mặt hàng tiêu dùng có thuế thấp Đây là

một ưu điểm về tính dân chủ, công khai của thuế GTGT

Thứ ba, thuế GTGT mang tính trung lập cao Một loại thuế được gọi là

trung lập khi nó không gây ra bất cứ ảnh hưởng nào đến hoạt động của doanh nghiệp nếu Chính phủ không muốn thế Trong thuế doanh thu các doanh nghiệp có khuynh hướng tối thiểu hóa số tiền thuế phải nộp bằng cách hội nhập lại theo chiều dọc Còn thuế GTGT không hề khuyến khích các doanh nghiệp hội nhập như trên bởi vì tổng số thuế phải nộp trong cả 2 trường hợp

1.1.2.3 Vai trò của thuế giá trị gia tăng

Thuế là công cụ rất quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý

vĩ mô đối với nền kinh tế Nền kinh tế nước ta đang trong quá trình vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý cuả nhà nước, do đó thuế giá trị gia tăng

có vai trò rất quan trọng và được thể hiện như sau:

Thứ nhất, Thuế GTGT góp phần lành mạnh hóa nền kinh tế, tạo nên sự

cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể khi nó bắt buộc các chủ thể phải sử dụng hệ thống hóa đơn chứng từ

Thứ hai, Thuế GTGT giúp nhà nước kiểm soát được hoạt động, sản xuất,

nhập khẩu, kinh doanh hàng hóa nhờ kiểm soát được hệ thống hóa đơn, chứng

từ, khắc phục được nhược điểm của thuế doanh thu là trốn thuế Qua đó, còn cung cấp cho công tác nghiên cứu, thống kê những số liệu quan trọng

Thứ ba, Thuế GTGT góp phần bảo hộ nền sản xuất trong nước một cách

hợp lý thông qua việc đánh thuế GTGT hàng nhập khẩu ngay từ khi nó xuất hiện trên lãnh thổ Việt Nam; bên canh đó thuế GTGT đánh vào hàng hóa xuất khẩu nhằm tạo ra thuế GTGT đầu ra để được hoàn thuế GTGT

1.2.2.4 Nội dung của chính sách thuế giá trị gia tăng

Thuế giá trị gia tăng là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng

Đối tượng chịu thuế GTGT:

Là hàng hóa được tiêu dùng, dịch vụ được sử dụng trên lãnh thổ Việt Nam mà cụ thể là phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ đó

19

Thứ nhất, phải là hàng hóa, dịch vụ hợp pháp và được phép lưu thông

trên thị trường Việt Nam

Thứ hai, các khâu của quá trình lưu thông hàng hóa, dịch vụ từ sản xuất

đến tiêu dùng phải là những giao dịch hợp pháp (Phân tích giống như phần thuế xuất khẩu, nhập khẩu)

Căn cứ tính thuế GTGT:

Là phần giá trị tăng thêm trong các khâu của quá trình lưu thông từ sản xuất đến tiêu dùng Như vậy, khác với thuế doanh thu, đặc điểm của thuế GTGT chỉ đánh vào phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ trong quá trình lưu thông Trường hợp không có GTGT thì sẽ không phải nộp thuế GTGT hoặc nếu có GTGT âm thì được hoàn thuế GTGT Đây là điểm ưu việt vượt trội của thuế GTGT nhằm tạo ra tính công bằng, hợp lý cho đối tượng nộp thuế Đặc điểm này yêu cầu các chủ thể là đối tượng nộp thuế phải tự kiểm soát lẫn nhau về giá trị hàng hóa, dịch vụ nhằm bảo vệ lợi ích của mình

Phương pháp tính thuế giá trị gia tăng:

Hiện nay ở Việt Nam đang áp dụng 2 phương pháp tính thuế: Phương pháp tính trực tiếp trên GTGT và phương pháp khấu trừ thuế Hai phương pháp này đều thể hiện được bản chất của thuế GTGT là đánh trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ Vì chúng đều được tính bằng cách lấy giá trị gia tăng nhân với thuế suất thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ đó Tuy nhiên phương pháp tính trực tiếp trên giá trị gia tăng là phương pháp được vận dụng cho phù hợp với thực tế của Việt Nam Vì một yêu cầu cơ bản đối với các doanh nghiệp và cá nhân khi thực hiện thuế GTGT là phải thực hiện tốt chế

độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, làm cơ sở cho việc xác định số thuế GTGT đầu

ra và đầu vào, từ đó xác định chính xác số thuế GTGT phải nộp Trên thực tế nền kinh tế Việt Nam, số hộ kinh doanh nộp thuế GTGT rất lớn, nhưng họ không hoặc chưa thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ hoặc có thực

20

hiện nhưng chưa tốt Vì vậy, không có cơ sở xác định số thuế GTGT đầu ra và đầu vào để thực hiện phương pháp khấu trừ thuế Cơ quan Thuế phải áp dụng biện pháp ấn định tỷ lệ giá trị gia tăng trên doanh thu đối với từng loại hàng hóa để xác định số thuế GTGT phải nộp

1.2.2.5 Đặc điểm Thuế GTGT áp dụng đối với các doanh nghiệp NQD

Mục tiêu của quản lý thuế nói chung và quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp NQD nói riêng thường được (đo hoặc tính) bằng các chỉ tiêu cụ thể như số thuế thu trong một thời gian nhất định, tỷ lệ huy động nguồn thu từ thuế vào NSNN đồng thời nhà nước thực hiện được các mục tiêu vốn có của mỗi sắc thuế cụ thể, điều này được thể hiện ở các điểm sau:

Thứ nhất, huy động đầy đủ số thu cho NSNN, không ngừng phát triển nguồn thu để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của nhà nước

Mọi nhu cầu chi tiêu của nhà nước đều dựa vào NSNN trong đó thuế là nguồn thu chủ yếu Do đó làm tốt công tác quản lý thuế nói chung và thuế GTGT nói riêng sẽ đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện những chức năng nhiệm vụ quan trọng của nhà nước trên tất cả các lĩnh vực của xã hội như đầu tư cho cơ sở hạ tầng, giao thông đô thị, đảm bảo phúc lợi xã hội, giáo dục y tế Chính sách thuế GTGT có tác động điều tiết nền kinh tế, qua đó thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế

Thứ hai, tăng cường ý thức nghiêm chỉnh chấp hành luật thuế và ý thức pháp luật cho các thành phần trong nền kinh tế

Quản lý thuế GTGT tạo điều kiện hình thành thói quen tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp, các cá nhân trong hoạt động kinh tế - xã hội Đối với các DNNQD, chính sách thuế GTGT của nhà nước luôn là mối quan tâm sâu sắc nhất Nền kinh tế thị trường có thể phát huy mọi tiềm năng, giải phóng sức sản xuất nhưng cũng tạo ra những tiêu cực như trốn, lậu thuế, Quản lý thuế GTGT nếu được thực hiện tốt sẽ buộc các DNNQD tuân thủ luật

vĩ mô được thể hiện rõ nét nhất qua chính sách thuế Chính sách thuế GTGT có ảnh hưởng tới giá cả nguyên vật liệu đầu vào, từ đó tác động tới giá thành sản xuất Chính sách thuế GTGT lại có thể ảnh hưởng đến giá bán đầu ra, quyết định đến sự chấp nhận của người tiêu dùng đối với hàng hoá Tóm lại, thông qua thuế suất và đối tượng chịu thuế, người nộp thuế, nhà nước có thể tác động một cách mạnh mẽ vào hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp

Tuy vậy sự can thiệp của nhà nước chỉ thực sự có hiệu quả khi thực hiện tốt quản lý thuế GTGT Bởi ở góc độ điều tiết vĩ mô nền kinh tế, các mục tiêu của nhà nước và lợi ích của từng doanh nghiệp không phải bao giờ cũng thống nhất Trong khi đó, nhà nước với tư cách đại diện cho ý chí toàn bộ xã hội luôn phải được đặt lên vị trí hàng đầu

Thứ tư, quản lý thuế GTGT góp phần tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh trong các hoạt động kinh tế

Trên góc độ quản lý nhà nước, tất cả các DNNQD phải bình đẳng và có trách nhiệm tuân thủ đầy đủ việc nộp thuế và các nguồn thu khác cho NSNN Tuy nhiên thực tế các DNNQD có thể thực hiện rất khác nhau về nghĩa vụ đóng góp, có DN thực hiện nghiêm chỉnh, song cũng có doanh nghiệp không thực hiện, hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ nộp thuế Điều đó dẫn tới sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp Trên nguyên tắc,

22

nhà nước có vai trò là người trọng tài, không được thiên vị Do vậy, quản lý thuế GTGT khi được thực hiện đầy đủ tới mọi NNT sẽ tạo ra sự công bằng bảo đảm cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp Để đạt được những mục tiêu trên, yêu cầu đặt ra với quản lý thuế GTGT đối với DNNQD như sau:

Thứ nhất, phải chấp hành và thực hiện đúng Luật Thuế GTGT và pháp

luật có liên quan Trong việc quản lý thuế GTGT từ các DNNQD, hệ thống luật pháp vừa là căn cứ để thực hiện kiểm tra, đối chiếu, vừa là công cụ trong việc điều chỉnh, xử lý vi phạm của các doanh nghiệp này Do vậy, quản lý thuế GTGT phải bám sát vào các quy định pháp luật và phải thực hiện đúng theo các quy định đó

Thứ hai, phải tuân thủ quy trình quản lý thuế Việc quản lý nguồn thu

thuế GTGT từ các DNNQD luôn được thực hiện theo quy trình cụ thể Quản

lý thuế là một chức năng của quản lý và tham gia vào tất cả các giai đoạn của quản lý Do đó quản lý thuế GTGT từ các DNNQD phải tuân thủ theo quy trình quản lý thuế

Thứ ba, quản lý thuế GTGT phải bao quát hết tất cả các nghiệp vụ phát

sinh từ doanh nghiệp NQD Cụ thể là bao quát về số lượng các DNNQD, các loại hoạt động, số doanh nghiệp trong diện điều tiết của thuế GTGT

Thứ tư, quản lý thuế GTGT phải bảo đảm tính công bằng cho các doanh

nghiệp NQD vì nhà nước kiểm soát về thuế và các nguồn thu đối với DNNQD là yêu cầu bắt buộc của pháp luật

Tuy vậy, quản lý thuế GTGT không phải vì vậy mà kiểm soát chặt chẽ DNNQD này, buông lỏng với DNNQD khác làm mất tính công bằng của môi trường pháp luật

23

Việc quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh đem lại ý nghĩa vô cùng quan trọng cho nền kinh tế, trước hết là tăng thu ngân sách Nhà nước

Tiếp đến là đảm bảo sự công bằng xã hội Đây là yêu cầu đặt ra với chính sách thuế Tăng cường quản lý thuế Giá trị gia tăng đối với DNNQD một cách chặt chẽ chính là biện pháp để đảm bảo tính công bằng xã hội, từ đó

sẽ giảm tối đa hiện tượng trốn lậu thuế, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh giữa các thành phần kinh tế

Ngoài ra, thông qua quản lý thuế GTGT đối với DN NQD sẽ tạo điều kiện cho Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế thông qua việc kiểm tra, kiểm soát các ngành nghề, mặt hàng kinh doanh, từ đó giúp cho các cơ quan quản

lý kinh tế có định hướng phát triển ngành nghề phù hợp Đồng thời nắm được mức độ tiêu dùng, cơ cấu tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ, từ đó giúp định hướng tiêu dùng trong dân cư phù hợp với từng thời kỳ phát triển kinh tế cá thể Quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có những đặc điểm chủ yếu sau:

Một là, trình độ của đối tượng nộp thuế phổ biến thấp, do đó sự hiểu

biết pháp luật cũng như ý thức chấp hành pháp luật kém;

Hai là, nặng tư tưởng thu lợi cá nhân, nên không ít người luôn tìm cách

chống đối thậm chí quyết liệt với những cán bộ, công chức thuế thực thi nhiệm vụ được giao

Ba là, hệ thống sổ sách, hóa đơn, chứng từ, kế toán của DN NQD vừa

yếu kém, vừa lỏng lẻo làm cho quản lý thu thuế càng khó khăn, phức tạp, hiệu quả thấp

Bốn là, nằm rải rác, phân tán nên rất khó cho cơ quan thuế trong quá

trình thực hiện quản lý thu thuế;

24

Năm là, số lượng cơ sở lớn nhưng số thu không nhiều, hiện tượng thất

thu thuế còn phổ biến

1.2 Quản lý nhà nước đối với thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

1.2.1 Khái niệm

Mỗi quốc gia ra đời đều phải xây dựng một bộ máy Nhà nước để quản lý

và điều hành chế độ xã hội của mình, để đảm bảo cho sự tồn tại và phát huy quyền lực của Nhà nước, đòi hỏi phải có một nguồn tài chính nhất định Để có được nguồn tài chính đó, Nhà nước có thể huy động bằng nhiều cách như: in tiền, phát hành trái phiếu, vay nợ trong và ngoài nước, thu thuế, Tuy nhiên các hình thức như in tiền hay đi vay không thể sử dụng lâu dài và có thể ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế, chỉ có hình thức thu thuế là hợp lý và lâu bền nhất Thuế GTGT là một loại thuế tiến bộ, có vai trò vai trò rất lớn trong việc huy động ngân sách Nhà nước, nó đảm bảo cho sự tồn tại và phát huy vai trò quản lý của bộ máy Nhà nước, do đó công tác quản lý thuế GTGT là một công tác quan trọng cần phải được hoàn thiện để nâng cao hiệu quả

Theo giáo trình Thuế (Nguyễn Thanh Tuyền, 2010) thì: Quản lý nhà nước về thuế GTGT là hoạt động của cơ quan thuế nhằm mục đích chủ yếu là đảm bảo nguồn thu thuế GTGT cho ngân sách Nhà nước, góp phần phát huy tốt hơn vai trò của luật thuế GTGT

Do điều kiện kinh tế xã hội khác nhau nên thuế GTGT được áp dụng ở các quốc gia cũng có những đặc điểm khác nhau, vì vậy công tác quản lý thuế GTGT ở mỗi nước có những đặc điểm riêng phù hợp với điều kiện của nước

đó Ngay cả công tác quản lý thuế GTGT trong mỗi quốc gia ở các cấp khác nhau cũng có sự khác nhau tuỳ thuộc vào chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mỗi bộ phận, mỗi cấp

1.2.2.1 Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về thuế giá trị gia tăng

Theo quy định hiện nay, việc quản lý thu ngân sách nhà nước trước hết phải tuân thủ Luật NSNN, các Luật thuế các văn bản hướng dẫn thi hành các luật này, các Luật, các văn bản khác được ban hành, quy định các vấn đề cụ thể liên quan đến thu ngân sách

Căn cứ vào chỉ thị của UBND cấp tỉnh, hướng dẫn của Sở Tài chính; Căn cứ vào chủ trương của Ban thường vụ huyện ủy, Nghị quyết HĐND cấp huyện, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và dự toán thu ngân sách của các đơn vị, phòng ban, các xã, phường Phòng tài chính - Kế hoạch huyện phối hợp với Chi cục thuế huyện tổng hợp dự toán ngân sách thị để UBND huyện, báo cáo UBND tỉnh và các ngành chức năng

Căn cứ dự toán tỉnh giao, phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với chi cục thuế tham mưu cho UBND huyện lập dự toán ngân sách huyện và thẩm định, thống nhất giao dự toán ngân sách cho các xã, phường, các cơ quan đơn

vị thuộc Huyện quản lý để UBND huyện trình HĐND huyện (đối với các huyện thí điểm bỏ HĐND huyện thì trình lên HĐND cấp tỉnh) quyết định phê chuẩn

1.2.2.2 Bộ máy tổ chức và nguồn nhân lực quản lý thuế giá trị gia tăng

Ngân sách địa phương chịu trách nhiệm quản lý thu NSNN trên địa bàn

và chi NSNN địa phương HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp chính quyền địa

26

phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của nỗi cấp trên địa bàn

Ngân sách cấp huyện, do chính quyền cấp huyện tổ chức thực hiện quản

lý thu, chi theo quy định phân cấp của tỉnh nhằm khai thác tốt nguồn thu để đảm bảo nhiệm vụ chi ngân sách cấp mình

Ngân sách cấp xã, phường do chính quyền cấp xã phường tổ chức thực hiện theo quy định của cấp huyện nhằm đảm bảo các nhiệm vụ phát sinh trên địa bàn địa phương mình quản lý

Tổ chức bộ máy quản lý thuế GTGT cấp Chi cục thuế bao gồm các bộ phận như: Lãnh đạo Chi cục thuế; Các đội quản lý thu; Đội KK-KTT-TH; Đội TT-TH; Đội kiểm tra thuế; đội NVT; đội quản lý ấn chỉ Tuy nhiên tuỳ điều kiện cụ thể của từng địa phương mà mỗi Chi cục thuế có thể có hoặc không

có đội TT-TH, còn các đội khác thì bắt buộc phải có, khi đó đội KK-KTT-TH

sẽ đảm nhận cả công việc của đội TT-TH Mỗi bộ phận có những chức năng, nhiệm vụ riêng trong công tác quản lý thuế GTGT

1.2.2.3 Quản lý đăng ký thuế, khai thuế và nộp thuế giá trị gia tăng

Thứ nhất, quản lý đăng ký thuế

Việc kê khai đăng ký thuế là thủ tục đầu tiên mà cơ sở kinh doanh phải thực hiện theo Luật Quản lý thuế Đăng ký thuế là việc người nộp thuế kê khai những thông tin của người nộp thuế theo mẫu quy định và nộp tờ khai cho cơ quan quản lý thuế để bắt đầu thực hiện nghĩa vụ về thuế với Nhà nước theo các qui định của pháp luật

Thông qua việc quản lý đăng ký thuế mà cơ quan thuế (CQT) có thể thu thập và lưu giữ thông tin về người nộp thuế (NNT) để có cách quản lý phù hợp Khi DN được cấp đăng ký kinh doanh cùng với đăng ký thuế cũng là lúc CQT thực hiện phân cấp doanh nghiệp về cục hoặc chi cục quản lý Trong quá trình hoạt động nếu DN có thay đổi trạng thái thì CQT cũng sẽ phối hợp

27

chặt chẽ với cơ quan cấp đăng ký kinh doanh (ĐKKD), với chính quyền địa phương để nắm bắt tình hình cụ thể về hoạt động của doanh nghiệp trên địa bàn, từ đó sẽ xử lý trên dữ liệu tại cơ quan thuế

Thứ hai, Quản lý kê khai thuế GTGT

Hàng tháng, DN căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh (SXKD) hàng hóa dịch vụ (HHDV) tự kê khai giá trị hàng hóa dịch vụ (HHDV) bán ra, giá trị HHDV mua vào và tự tính số thuế GTGT phải nộp theo mẫu quy định sau

đó nộp tờ khai cho cơ quan thuế (CQT) trực tiếp quản lý chậm nhất là ngày

20 của tháng tiếp theo Trường hợp không phát sinh thuế đầu ra, đầu vào cơ

sở kinh doanh vẫn phải kê khai đầy đủ và chịu trách nhiệm về tính chính xác của việc kê khai CQT cần kiểm tra những nội dung sau: Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế, hồ sơ khai thuế phải theo đúng biều mẫu quy định, khai đúng thuế suất và nội dung các nghiệp vụ phát sinh Trong trường hợp CQT kiểm tra phát hiện việc kê khai chưa đúng thực tế thì có quyền ấn định số thuế GTGT phải nộp

Cơ sở kinh doanh buôn chuyến phải kê khai và nộp thuế GTGT theo từng chuyến hàng với CQT nơi mua hàng trước khi vận chuyển hàng đi Cơ

sở kinh doanh nhiều loại hàng hóa dịch vụ (HHDV) có mức thuế suất thuế GTGT khác nhau thì phải kê khai thuế GTGT theo từng mức thuế suất quy định đối với từng loại HHDV Nếu Cơ sở kinh doanh không xác định được từng mức thuế suất thì phải tính và nộp thuế theo mức thuế suất cao nhất của HHDV mà cơ sở có sản xuất kinh doanh

Điều quan trọng với việc quản lý khai thuế là NNT phải nộp hồ sơ khai thuế đúng hạn cho cơ quan thuế , người nộp thuế (NNT) hiểu các quy định liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế GTGT và tính đúng số thuế phải nộp Muốn vậy, ngoài việc NNT chủ động, tự giác khai báo và thực hiện đúng trách nhiệm của mình, vai trò của CQT cũng hết sức quan trọng Thông qua

28

công tác tuyên truyền hỗ trợ, CQT giúp NNT nắm bắt cách quy định tốt hơn,

từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho NNT thực hiện khai đúng, khai đủ số thuế GTGT phải nộp

Thứ ba, Quản lý thu nộp thuế

Cơ sở kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khấu trừ thuế, sau khi nộp

tờ khai thuế GTGT cho CQT phải nộp thuế GTGT vào NSNN chậm nhất không quá ngày 20 của tháng tiếp theo

Thời hạn nộp thuế theo quy định gắn với thời hạn khai thuế vừa bảo đảm phù hợp với tính chất của từng loại thuế, vừa tạo thuận lợi cho NNT dễ nhớ,

dễ thực hiện và không thực hiện rải rác nhiều ngày, gây phiền hà cho NNT Quản lý thu nộp thuế là việc kiểm tra, theo dõi số tiền thuế mà DN nộp vào NSNN Với các DN còn nợ đọng cố ý chiếm dụng tiền thuế thì CQT cần

có các biện pháp xử lý thích hợp để nguồn thu từ các DN vào NSNN được kịp thời

1.2.2.4 Tuyên truyền, hỗ trợ chính sách pháp luật về thuế

Công tác thông tin, tuyên truyền trong việc quản lý thuế Giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh là một nội dung quan trọng Đây là khâu đột phá của toàn bộ lộ trình cải cách và hiện đại hóa ngành thuế trong giai đoạn hiện nay Công tác này có tầm quan trọng đặc biệt, không những nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm và tính tự giác tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế, giúp cho người nộp thuế, doanh nghiệp chủ động và tự chịu trách nhiệm về việc tính toán chính xác số thuế phải nộp và thực hiện tốt nghĩa vụ với NSNN Qua đó không những góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của ngành, tăng số thu cho NSNN mà còn tạo mối quan hệ gắn kết giữa cơ quan thuế và người nộp thuế Một trong những tiêu chí để đánh giá hoạt động của cơ quan thuế tốt là tính hiệu quả mang lại và được thể hiện rõ nét nhất chính là tính tự giác tuân thủ pháp luật thuế, tự nguyện cao trong việc

29

chấp hành nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước của người nộp thuế Tạo lập được mối quan hệ bình đẳng, thân thiện giữa cơ quan quản lý thuế và người nộp thuế theo hướng người nộp thuế là người được phục vụ, là “khách hàng” của

cơ quan thuế và cơ quan thuế là người phục vụ đáng tin cậy nhất của người nộp thuế Cơ quan thuế và người nộp thuế là bạn đồng hành trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước

Tiếp tục đẩy mạnh việc đối thoại với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cung cấp ngày một tốt hơn các dịch vụ hỗ trợ về thuế góp phần nâng cao tính tự giác, ý thức tuân thủ pháp luật về thuế của người nộp thuế

1.2.2.5 Kiểm tra, thanh tra thuế và xử lý vi phạm pháp luật về thuế

Thanh tra, kiểm tra là một trong bốn chức năng cơ bản của quản lý thuế theo mô hình chức năng Bên cạnh việc tôn trọng kết quả tự tính, tự khai, tự nộp thuế của NNT, CQT thực hiện các biện pháp giám sát hiệu quả, vừa đảm bảo khuyến khích sự tuân thủ tự nguyện, vừa đảm bảo phát hiện ngăn ngừa các trường hợp vi phạm, giúp NNT nhận thấy luôn có một hệ thống giám sát hiệu quả tồn tại và kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm Công tác kiểm tra phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về thuế để ngăn chặn, xử lý, răn đe nhằm chống thất thu cho ngân sách nhà nước, đảm bảo thực hiện nghiêm pháp luật về thuế

Việc kiểm tra, thanh tra thuế phải thực hiện theo các nguyên tắc sau:

Một là, thực hiện các cơ sở phân tích thông tin, dữ liệu liên quan đến

NNT, đánh giá việc chấp hành pháp luật của NNT, xác minh và thu thập chứng cứ để xác định hành vi vi phạm pháp luật về thuế

Hai là, không cản trở hoạt động bình thường của NNT

Ba là, tuân thủ các quy định của Luật quản lý thuế và các quy định

pháp luật khác có liên quan

30

Kiểm tra, thanh tra thuế là một khâu rất quan trọng trong quy trình quản

lý thuế, được thực hiện tại trụ sở cơ quan quản lý thuế và tại trụ sở người nộp thuế Kiểm tra thuế tại trụ sở cơ quan quản lý thuế được thực hiện thường xuyên đối với các hồ sơ thuế nhằm đánh giá tính đầy đủ, chính xác của các thông tin, chứng từ trong hồ sơ thuế, sự tuân thủ pháp luật về thuế của người nộp thuế Khi kiểm tra hồ sơ thuế, công chức quản lý thuế thực hiện việc đối chiếu, so sánh nội dung trong hồ sơ thuế với các thông tin, tài liệu có liên quan, các quy định của pháp luật về thuế, kết quả kiểm tra thực tế hàng hoá trong trường hợp cần thiết đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu

Khi kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, công chức được giao nhiệm vụ kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế phải đối chiếu nội dung khai báo với sổ kế toán, chứng từ kế toán, báo cáo tài chính, các tài liệu có liên quan, tình trạng thực tế trong phạm vi, nội dung của quyết định kiểm tra thuế, hóa đơn Kết thúc kiểm tra phải lập biên bản kiểm tra, kết luận các hành vi vi phạm và kiến nghị hình thức xử lý theo đúng qui định của pháp luật về thuế Các trường hợp kiểm tra, thanh tra thuế bao gồm:

Một là, đối với doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh đa dạng, phạm

vi kinh doanh rộng thì kiểm tra định kỳ một năm không quá một lần

Hai là, khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế

Ba là, để giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc theo yêu cầu của thủ trưởng

cơ quan quản lý thuế các cấp hoặc Bộ trưởng Bộ Tài chính

Tuy nhiên sau khi kiểm tra phát hiện các trường hợp vi phạm mà không

xử lý kịp thời, nghiêm minh thì cũng không có tác dụng răn đe, giáo dục các đối tượng vi phạm Do đó, việc có các quy định xử lý vi phạm và chế độ thi đua, khen thưởng thích hợp sẽ góp phần tích cực nâng cao hiệu quả cho công tác quản lý thuế

đó Nếu Nhà nước xây dựng các chính sách đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện thì công tác quản lý sẽ được thuận lợi, ngược lại nếu các chính sách đó phức tạp thì sẽ gây khó khăn trong quản lý, thậm chí còn tạo ra nhiều kẽ hở để kẻ xấu lợi dụng chiếm đoạt tiền thuế của Nhà nước Ngoài các chính sách về thuế, các chính sách quản lý khác của Nhà nước cũng ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản lý thuế GTGT

Các quy định, chính sách quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế bằng pháp luật hay các chính sách phân cấp quản lý thu của Trung ương đều ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế GTGT một cách gián tiếp hoặc trực tiếp Việc phân cấp quản lý thu nếu không phù hợp với khả năng của từng cấp, từng bộ phận sẽ gây khó khăn, làm giảm hiệu quả trong công tác quản lý Có những trường hợp, việc phân cấp quản lý vượt quá năng lực nên các bộ phận không hoàn thành được nhiệm vụ, tuy nhiên nếu phân cấp dưới năng lực thì

sẽ gây nên sự trì trệ, không phát huy hết hiệu quả trong công tác

Các chính sách phát triển kinh tế như chính sách thu hút đầu tư nước ngoài, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất, kinh doanh, thủ tục hành chính, môi trường kinh doanh và môi trường đầu tư nếu không phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội sẽ hạn chế nền kinh tế phát triển, làm giảm nguồn thu cho ngân sách Nhà nước

Thứ hai, các nhân tố thuộc cơ quan thuế

Nhân lực:

Nhân lực là yếu tố quyết định trong mọi hoạt động, trên mọi lĩnh vực Nếu đội ngũ nhân lực không đủ khả năng về trình độ, thể lực, thì không thể hoàn thành được nhiệm vụ được giao Do đó, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ ngành thuế có vai trò quyết định đến thành công trong việc thực hiện luật thuế GTGT, đó là yếu tố hết sức quan trọng Nếu người quản lý không nắm vững các quy định, chính sách, quy trình nghiệp vụ thì công tác quản lý không thể đạt kết quả cao Cán bộ thuế phải là người trực tiếp phổ biến, hướng dẫn cho nhân dân, ĐTNT về các chính sách, quy định về thuế để mọi người hiểu và chấp hành đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế thì công tác quản lý thuế mới có thể đạt hiệu quả cao

Điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất kỹ thuật:

Một nền kinh tế phát triển không chỉ làm tăng nguồn thu cho ngân sách

mà còn tạo điều kiện phát triển công nghệ, cải tiến trang thiết bị kỹ thuật,

Cơ sở vật chất kỹ thuật phát triển sẽ làm giảm thời gian và chi phí trong công tác quản lý, nâng cao hiệu quả quản lý Trình độ khoa học kỹ thuật, sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật hiện đại và trình độ ứng dụng khoa học kỹ thuật trong công tác quản lý thuế, đặc biệt là trang thiết bị tin học ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả công tác quản lý thuế GTGT Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ tin học vào quản lý sẽ giúp cho cơ quan thuế quản lý chặt chẽ doanh số, tình