Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (LV thạc sĩ)
Trang 1TP HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
QUỐC GIA
LÊ VĂN QUÝ
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS Đinh Công Tiến
Phản biện 1: TS Đào Đăng Kiên
Phản biện 2: TS Tần Xuân Bảo
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc
sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp 210, Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 10 - Đường 3/2 - Quận 10 – Thành phố Hồ Chí Minh
Thời gian: vào hồi 13 giờ 30 phút, ngày 07 tháng 8 năm
2017
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được huyện Dầu Tiếng triển khai bắt đầu từ năm 2011 Qua 6 năm triển khai thực hiện, đến nay toàn huyện đã có 09/11 xã được công nhân
“xã nông thôn mới” Với vị trí là một huyện nông nghiệp, có 11 xã thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, cộng với việc các nguồn vốn thực hiện xây dựng nông thôn mới hạn chế nên công tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới đến với mọi người dân để người dân nắm bắt, thấu hiểu và cùng với Nhà nước chung sức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được lãnh đạo Huyện rất quan tâm và chú trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý
Tuy nhiên, thực trạng công tác quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương vẫn còn nhiều vấn đề bất cập đặt
ra cần được giải quyết (Việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới chủ yếu do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện, chưa phát huy được hết các nguồn lực tiềm năng trong xã hội; các hình thức tổ chức sản xuất chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển sản xuất hàng hóa; công tác tuyên truyền, vận động chưa linh hoạt; một số Ban Quản lý cấp xã chưa thực sự chủ động tổ chức lấy ý kiến nhân dân khi tiến hành lập quy hoạch…) Xuất phát từ
thực tế đó mà tôi đã chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về xây dựng
nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương” làm đề tài
luận văn tốt nghiệp lớp Thạc sĩ Quản lý công
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trang 4Thời gian trước năm 2011 chưa có công trình nghiên cứu về công tác quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; một, hai năm gần đây, tại Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu về công tác xây dựng nông thôn mới nhưng những công trình nghiên cứu đó chưa đánh giá được đầy đủ thực trạng của quá trình triển khai vì chưa kết thúc giai đoạn triển khai 2011 - 2015 Hiện nay chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu đầy đủ
và chính thức về đề tài “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương” Đề tài nghiên cứu của tác giả là hoàn toàn không trùng lắp với các công trình đã được công
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tƣợng
Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
Trang 5- Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu cơ chế, chính sách và công tác chỉ đạo, điều hành thực hiện các chỉ tiêu về xây dựng nông thôn mới
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Tiếp cận nghiên cứu
Tiếp cận nghiên cứu định tính, nghiên cứu tình huống điển hình
5.2 Phương pháp thu thập thông tin
+ Các bài viết đăng trên báo, các tạp chí khoa học chuyên ngành
và tạp chí mang tính hàn lâm có liên quan;
+ Các luận văn của các học viên khác (khóa trước) trong trường
- Thông tin sơ cấp: Dữ liệu do chính người nghiên cứu thu thập thông qua điều tra, phỏng vấn
5.3 Phương pháp xử lý thông tin và biện luận
Tác giả sử dụng các phương pháp sau: Phương pháp thống kê mô tả; phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp so sánh; phương pháp mô tả và phương pháp chuyên gia
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Trang 6- Cơ sở lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận của quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn có tác dụng đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương Nếu Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được thực hiện tốt thì sẽ giúp diện mạo nhiều vùng nông thôn được đổi thay, hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu được nâng cấp, đời sống đa số nông dân được cải thiện,
hộ nghèo giảm, nhiều nét đẹp văn hóa được phát huy, tình làng nghĩa xóm được vun đắp, đội ngũ cán bộ, công chức quản lý, thừa hành trong xây dựng nông thôn mới sẽ được trưởng thành một bước,… Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể giúp cho các nhà quản lý công tác xây dựng nông thôn mới làm cơ sở hoàn thiện quản lý nhà nước trên lĩnh vực xây dựng nông thôn mới và làm tư liệu giảng dạy, nghiên cứu cho học viên, cán bộ, công chức làm chuyên trách công tác xây dựng nông thôn mới
7 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1 Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
Chương 3 Một số nhiệm vụ, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2017 - 2020
Trang 7Chương 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY
DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.1 Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
1.1.1 Các khái niệm có liên quan
1.1.1.1 Nông thôn
Khái niệm nông thôn được định nghĩa trên các nội dung sau:
- Xã hội - dân cư: Là vùng sinh sống làm việc của cộng đồng chủ yếu là nông dân, là nơi có mật độ dân cư thấp
- Kinh tế: Kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa thấp, ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu kinh tế
- Môi trường: Chủ yếu là thiên nhiên
- Cơ sở hạ tầng: Chưa được đầu tư bài bản, kém phát triển
1.1.1.2 Nông thôn mới
Nông thôn mới là mô hình với tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu đặt ra cho nông thôn trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, là kiểu nông thôn được xây dựng khác so với mô hình nông thôn truyền thống ở tính tiên tiến và phát triển về nhiều mặt
Nông thôn mới là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới
1.1.1.3 Chương trình mục tiêu quốc gia
Trang 8Chương trình mục tiêu quốc gia là một tập hợp các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ về kinh tế, xã hội, khoa học, công nghệ, môi trường, cơ chế, chính sách, tổ chức để thực hiện một hoặc một số mục tiêu đã được xác định trong Chiến lược phát triển kinh tế
- xã hội chung của đất nước trong một thời gian nhất định
1.1.1.4 Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và
1.1.1.6 Quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
Quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là một dạng của hoạt động quản lý nhà nước, có đối tượng là hoạt động xây dựng nông thôn mới, chủ thể thực thi là hệ thống các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức được trao quyền tác động quản lý thông qua các cơ chế, chính sách nhằm khai thác, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của các thành phần kinh tế tham gia xây dựng nông thôn mới theo quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước
Trang 91.1.2 Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
1.1.2.1 Vai trò, ý nghĩa của xây dựng nông thôn mới
Xây dựng nông thôn mới là nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân sinh sống ở địa bàn nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn với thành thị, không để vùng nông thôn
bị tụt hậu trong sự phát triển chung, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Thông qua xây dựng nông thôn mới sẽ giúp đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế, xã hội ở vùng nông thôn, thu hẹp khoảng cách chênh lệch giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, có lợi cho bảo vệ quyền lợi hợp pháp và sự công bằng của đông đảo người nông dân, giải quyết các mâu thuẫn xã hội ở nông thôn, giảm thiểu nhân tố bất ổn, tạo cơ sở vững chắc cho xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa trong tương lai
1.1.2.2 Sự cần thiết của quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
- Nhà nước giữ vai trò điều phối, phối hợp giữa các bên liên quan trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện nhằm đạt hiệu quả và các mục tiêu đề ra
- Nhà nước với tư cách là chủ sở hữu tài sản quốc gia sẽ có chức năng quản lý, phân bổ nguồn lực của đất nước, cung cấp những dịch
vụ hàng hóa công mà thị trường tự do không đảm trách được, thông qua đó xóa bỏ chênh lệch giữa khu vực thành thị với nông thôn, kiểm soát và khai thác hiệu quả tài nguyên cho sản xuất nông nghiệp, phát triển kinh tế khu vực nông thôn
- Nhằm tối đa hóa phúc lợi của xã hội và hướng đến việc kích thích tăng trưởng kinh tế vùng nông thôn, qua đó chuyển đổi nền
Trang 10tảng sản xuất của xã hội nông thôn, chăm lo thực hiện các chính sách
về văn hoá, giáo dục, môi trường, y tế cho người dân vùng nông thôn
1.1.3 Nội dung quản lý nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
Nội dung hoạt động quản lý nhà nước xây dựng nông thôn mới tập trung chủ yếu vào 11 công việc: Quy hoạch xây dựng nông thôn mới; phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội; chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập; giảm nghèo và an sinh xã hội; đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn; phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn; phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn; xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn; cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn; giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn
1.2 Bài học kinh nghiệm trong quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở cấp huyện
1.2.1 Xây dựng nông thôn mới tại một số huyện, thị ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam
Nội dung của tiểu mục 1.2.1 nêu kinh nghiệm trong quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu; huyện Tuy Đức, tỉnh Đăk Nông; huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long; huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh; huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
1.2.2 Xây dựng nông thôn mới tại một số huyện, thị của tỉnh Bình Dương
Trang 11Nội dung của tiểu mục 1.2.2 nêu kinh nghiệm trong quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở thị xã Tân Uyên, thị xã Bến Cát, huyện Bắc Tân Uyên, huyện Phú Giáo
1.2.3 Một số bài học rút ra từ kinh nghiệm quản lý nhà nước
về xây dựng nông thôn mới
Nội dung của tiểu mục 1.2.3 đưa ra một số bài học kinh nghiệm đối với công tác chỉ đạo, điều hành trong quá trình triển khai xây dựng nông thôn mới; cụ thể:
(1) Cần có sự tập trung chỉ đạo cụ thể, liên tục, đồng bộ và huy động được sự tham gia của cả hệ thống chính trị Cần phải xây dựng chương trình và quy chế làm việc, phải phân công mỗi cá nhân, tập thể chịu trách nhiệm một loại việc và địa bàn cụ thể Đặc biệt, phải phát huy được vai trò người đứng đầu cấp ủy
(2) Phải coi trọng công tác xây dựng và đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức nòng cốt ở các cấp, nhất là đội ngũ cán bộ cơ sở
(3) Mọi việc làm phải dựa trên nguyện vọng chính đáng của nhân dân, phát huy tốt nhất vai trò của cộng đồng, tránh tư tưởng nóng vội chạy theo thành tích, gây nợ đọng xây dựng cơ bản
(4) Khuyến khích nhân dân cùng tham gia với Nhà nước đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở địa phương theo phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”
(5) Tập trung tuyên truyền sâu rộng, nâng cao nhận thức cho cán
bộ, công chức, đảng viên và nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xây dựng nông thôn mới
(6) Phải thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng NTM; làm tốt công tác thi đua, khen thưởng và thường xuyên sơ kết, tổng kết để đánh giá, rút kinh nghiệm
Trang 12Chương 2:
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN TẠI HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƯƠNG 2.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
Nội dung của mục 2.1 trình bày tổng quan về đặc điểm điều kiện
tự nhiên của Huyện như: đặc điểm khí hậu; đặc điểm địa hình; đất đai, thổ nhưỡng; tài nguyên nước và sông ngòi; tài nguyên khoáng sản Luận văn cũng trình bày khái quát đặc điểm về điều kiện kinh
tế - xã hội của Huyện như: tổng quan về phát triển kinh tế, y tế, văn hóa, giáo dục Đánh giá tác động từ đặc điểm tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội đến quản lý nhà nước về xây dựng NTM tại huyện Dầu Tiếng
Về thuận lợi: Huyện có vị trí rất thuận lợi để giao lưu với các trung tâm đô thị lớn; khí hậu tương đối ôn hòa, ít thiên tai (bão, lụt), rất thuận lợi cho phát triển kinh tế chung Huyện có tiềm năng lớn về cây công nghiệp (cây cao su); kinh tế chuyển dịch đúng hướng, tăng trưởng kinh tế đạt bình quân 11,46%/năm; chất lượng giáo dục trong những năm qua được nâng lên rõ rệt; phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục- thể thao phát triển đa dạng, rộng khắp từ huyện đến cơ sở, thu hút đông đảo quần chúng tham gia
Về khó khăn: Tài nguyên khoáng sản của Huyện không nhiều; cơ cấu kinh tế tuy đã chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp - dịch vụ nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra; sản xuất nông nghiệp còn manh mún, phần lớn còn xuất thô; chưa hình thành nền sản xuất theo chuỗi; công tác quản lý và điều hành của Nhà nước
về quy hoạch còn hạn chế; việc quản lý, khai thác, sử dụng các thiết chế văn hóa chưa đạt hiệu quả, chương trình, nội dung hoạt động
Trang 13chưa phong phú; việc xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa - thể thao còn chậm
2.2 Thực trạng công tác quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
2.2.1 Thành tựu xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng
Nội dung của mục 2.2 trình bày về kết quả xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng: Đến cuối năm 2016, Huyện có 9/11 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới, chiếm 81,82%; còn 02 xã chưa đạt chuẩn nông thôn mới thì đến nay cũng đã hoàn thành 17 và 18/19 tiêu chí
2.2.2 Thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng nông thôn mới
Nội dung của mục 2.2 đánh giá về thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng nông thôn mới: Thời gian đầu, các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương chưa đảm bảo tính đầy
đủ, toàn điện và chưa phát huy được tính đặc thù của các địa phương Nhưng gần về cuối giai đoạn, các cơ quan có thẩm quyền đã kịp thời điều chỉnh, bổ sung cơ chế, chính sách xây dựng nông thôn mới, đã tạo điều kiện thuận lợi cho huyện và xã xác định chuẩn mực nông thôn mới để thực hiện
2.2.3 Thực trạng công tác thành lập tổ chức bộ máy quản lý xây dựng nông thôn mới
Nội dung của tiểu mục 2.4.1 phân tích thực trạng về công tác thành lập, cơ cấu, nhiệm vụ, quyền hạn của: Ban Chỉ đạo, Văn phòng Điều phối NTM huyện; Ban Quản lý xã và Ban Phát triển ấp Phân tích chế độ làm việc, hội họp
2.2.4 Thực trạng công tác quản lý quy hoạch, đề án, kế hoạch xây dựng nông thôn mới