Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)

Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, Tp.HCM (LV thạc sĩ)

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn

Trên phạm vi thành phố Hồ Chí Minh cũng như huyện Củ Chi, các cấp chính quyền đều đã thực hiện lập các dự án quy hoạch đô thị và triển khai đầu

tư xây dựng sau khi dự án quy hoạch được phê duyệt Nhờ đó, hệ thống đô thị trên địa bàn huyện Củ Chi cũng như trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đã từng bước hình thành và phát triển, bước đầu góp phần đem lại kết quả và hiệu quả cho việc triển khai đầu tư xây dựng trên địa bàn Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân mà các dự án quy hoạch chưa được triển khai thực hiện một cách hiệu quả như mong muốn Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng trước hết phải kể đến sự bất cập của công tác quản lý nhà nước và do sự thiếu vốn để đầu tư phát triển Sự thiếu vốn đầu tư cho phát triển đô thị suy cho cùng cũng

do quản lý nhà nước yếu kém mà ra Song làm thế nào để có những dự án quy hoạch đô thị có chất lượng và quản lý nhà nước thế nào để dự án quy hoạch phát triển đô thị đi vào cuộc sống một cách thiết thực? Những câu hỏi như thế cho đến nay vẫn chưa được nghiên cứu giải quyết một cách thỏa đáng Thực

tế, lập quy hoạch cũng như triển khai thực hiện quy hoạch và quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị vẫn gặp nhiều lúng túng

Thực tiễn chỉ ra rằng, quy hoạch đô thị là cơ sở để triển khai công việc xây dựng và khi được phê duyệt, nó trở thành công cụ pháp lý để quản lý phát triển đô thị trên địa bàn Vì thế, chất lượng quy hoạch phát triển đô thị có ý nghĩa to lớn đối với phát triển cả hệ thống cũng như đối với một đô thị cụ thể Mặt khác, nếu quy hoạch không đúng thì dù quản lý nhà nước sau quy hoạch được phê duyệt có hiệu lực, hiệu quả cũng sẽ đem đến những thất bại Nhưng khi quy hoạch phát triển đô thị có chất lượng, nếu quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị yếu kém thì sự phát triển đô thị và đầu tư xây dựng phát triển đô thị cũng không thể đem lại kết quả, hiệu quả như mong muốn

Thực hiện Nghị quyết số 16/2012/NQ-HĐND ngày 05 tháng 10 năm

2012 của Hội đồng nhân dân thành phố Hồ Chí Minh về công tác lập, tổ chức thực hiện và quản lý quy hoạch đô thị, được sự quan tâm chỉ đạo của thành Thành ủy - UBND thành phố cùng các Sở, ngành liên quan, UBND huyện Củ Chi đã hoàn thành phê duyệt và công bố công khai các đồ án quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện, gồm đồ án quy hoạch chung tổng thể của huyện, 57 đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 các khu dân cư đô thị và 10 đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5000 khu nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái và dân cư nhà vườn ven sông Sài Gòn do huyện quản lý, bên cạnh đó còn có đồ án Khu

đô thị Tây Bắc gồm đồ án quy hoạch chung và 09 đồ án quy hoạch phân khu

tỷ lệ 1/2000 do Ban Quản lý Khu đô thị Tây Bắc thành phố Hồ Chí Minh làm chủ đầu tư, đã “phủ kín” quy hoạch xây dựng đô thị, tạo tiền đề để phát triển

hệ thống đô thị trên địa bàn huyện Mặc dù vậy nhưng cho đến nay, việc phát triển đô thị tuy đã thu được một số thành tựu nhưng đang bộc lộ nhiều bất cập, nhất là trong việc quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị của huyện Tình trạng vi phạm trật tự xây dựng, sử dụng đất không đúng theo quy hoạch và pháp luật hiện vẫn còn diễn ra, nguồn tài nguyên đất chưa được khai thác và

sử dụng một cách hiệu quả để tạo nguồn duy trì và phát triển kinh tế - xã hội Trình trạng “quy hoạch treo” vẫn còn xảy ra, các đồ án quy hoạch đô thị đã được phê duyệt nhưng có một số khu chức năng chưa đánh giá đúng hiện trạng, không phù hợp về mặt sử dụng đất gây khó khăn, bức xúc trong nhân dân trong việc thực hiện các quyền lợi liên quan đến quyền sử dụng đất cũng như thu hút nhà đầu tư thực hiện các dự án, công trình theo quy hoạch đã được phê duyệt Làm sao khắc phục được tình trạng yếu kém này đang là vấn

đề cần được nghiên cứu làm rõ

Cho đến nay, chưa có công trình khoa học nghiên cứu vấn đề nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch phát triển đô thị ở huyện

Củ Chi, nhất là chưa có công trình nghiên cứu kiểu luận văn thạc sĩ hay thậm chí kiểu luận án tiến sĩ

Trong tình hình thực tế như đã nêu trên, để góp thêm cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị theo hướng đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên địa bàn huyện, tác giả

chọn vấn đề “Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi,

thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý

công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

2.1 Các công trình nghiên cứu đã được xuất bản thành sách

Carter Harold (1985), The sutdy of Urban Geograpgy, cho biết hoàn

cảnh địa lý - kinh tế hay không gian kinh tế ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển của hệ thống đô thị Tức là sự phân bố đô thị chịu sự ảnh hưởng lớn của sự phát triển các ngành phi nông nghiệp Sự phân bố công nghiệp và dịch vụ chi phối nhiều đến sự phân bố mạng lưới đô thị

Daron Acemoglu, James Robinson (2012), Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity and Poverty (tạm dịch: Tại sao các quốc gia thất bại) đã chỉ ra rằng: Nhà nước quyết định đến sự thành bại của các nền

kinh tế Vì nhà nước là người đưa ra thể chế và cũng là người tổ chức thực hiện thể chế ấy Nhà nước và năng lực quản trị quốc gia của nó sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển đất nước Đây là tư tưởng hay và có giá trị tham khảo đối với chính quyền các địa phương trong quản lý phát triển

Nguyễn Minh Hòa (2005), Vùng đô thị Châu Á và thành phố Hồ Chí Minh, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, đã nhấn mạnh vùng đô thị

thành phố Hồ Chí Minh có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình phát triển và

xây dựng hệ thống đô thị trên địa bàn thành phố Đô thị hóa trên địa bàn thành phố gắn chặt với đô thị hóa vùng đô thị thành phố Hồ Chí Minh

Võ Kim Cương (2010), Chính sách phát triển đô thị, NXB Xây dựng

đã cho biết một trong những chính sách phát triển đô thị quan trọng là chính sách quản lý tài nguyên đất xây dựng và chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng đối với một đô thị cụ thể Ngoài ra chính sách dân số và sức chứa của một đô thị luôn luôn có ý nghĩa quan trọng

Ngô Thúy Quỳnh (2010), Tổ chức lãnh thổ kinh tế, NXB Chính trị quốc gia đã cho biết, đô thị là một trong các đối tượng của tổ chức lãnh thổ

kinh tế Trong các hình thái tổ chức lãnh thổ đô thị có “chùm đô thị” rất phù hợp với điều kiện của thành phố Hồ Chí Minh Trong trường hợp này thành phố Hồ Chí Minh là đô thị hạt nhân và xung quanh nó có nhiều đô thị vệ tinh Mỗi đô thị xung quanh có chức năng riêng và cùng nhau tương tác để tạo nên

bộ khung phát triển cho một lãnh thổ xác định

Nguyễn Thế Bá (2011), Quy hoạch xây dựng phát triển đô thị (tái bản),

NXB Xây dựng đã khái quát những vấn đề lý luận và thực tiễn về quy hoạch xây dựng trong quá trình phát triển đô thị ở Việt Nam Ông cho rằng, sau khi

có quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị thì tiến hành quy hoạch xây dựng chung đối với từng đô thị để làm căn cứ cho đầu tư xây dựng

2.2 Các bài viết trên các tạp chí, hội thảo, tham luận, đề tài khoa học Trần Ngọc Hiên, Trần Văn Chử (1998), Đô thị hóa trong giai đoạn hiện nay - Những vấn đề lý thuyết và kinh nghiệm, Đô thị hóa và chính sách phát triển đô thị trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam, chỉ ra

rằng, quá trình đô thị hóa có quan hệ chặt chẽ với quá trình phát triển, công nghiệp hóa và hiện đại hóa thành phố Công nghiệp lan ra đến đâu thì đô thị hóa đi liền với nó và tạo nên bộ mặt khác cho cả vùng đô thị cũng như cho mỗi đô thị

Tô Xuân Dân, Vũ Trọng Lâm (2003), Cơ chế chính sách đặc thù phát triển Thủ đô Hà Nội: Một số định hướng cơ bản, cho biết đối với Hà Nội

chính sách đất đai và huy động vốn đầu tư từ các tập đoàn kinh tế có ý nghĩa quan trọng đặc biệt đối với thành phố Hà Nội trong những năm vừa qua

Hoàng Cao Liêm (2013), Những vấn đề bất cập trong quá trình đô thị hóa ở Việt Nam, cho biết tư duy hành chính thịnh hành đã ảnh hưởng nhiều

đến đô thị hóa kiểu hành chính Tức là chỉ bằng các quyết định hành chính mà

đô thị này được nâng cấp, đô thị kia được mọc lên Đô thị hóa kiểu hành chính đã làm cho cả thống đô thị mang tính “tự phát” và không có nguồn lực

để xây dựng đô thị Các dự án đô thị mới đua nhau ra đời nhưng nhiều dự án

đô thị bị treo vì thiếu vốn để phát triển

2.3 Các công trình khoa học của học viên và nghiên cứu sinh

Đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến đô thị, xây dựng đô thị, quy hoạch và quản lý đô thị nói chung Tiêu biểu như:

- Phân tích quá trình đô thị hóa ở thành phố Hải Phòng giai đoạn

1985-2007, Luận án Tiến sĩ, Vũ Thị Chuyên (2007), đã chỉ ra rằng quá trình đô thị hóa ở Hải Phòng gắn liền với các giai đoạn quy hoạch phát triển chung đối với thành phố này Khu đô thị mới của thành phố và các đô thị được nâng cấp trên địa bàn đã tạo ra diện mạo mới cho hệ thống đô thị của Hải Phòng

- Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực quy hoạch xây dựng đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ Quản lý nhà nước, Học viện Hành chính, Hoàng Cao Thắng (2002)

- Quản lý nhà nước về xây dựng trên địa bàn Quận 11, thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sỹ Quản lý Hành chính công, Học viện Hành chính, Phạm Đức Lâm (2012)

- Quản lý nhà nước về đô thị của chính quyền cấp quận tại thành phố

Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sỹ Quản lý Hành chính công, Học viện Hành chính, Võ Duy Đông (2011)

- Quản lý nhà nước về quy hoạch trên địa bàn huyện Xuyên Mộc, thực trạng và giải pháp, Luận văn Thạc sỹ Quản lý Hành chính công, Học viện Hành chính, Nguyễn Quý Thanh (2011)

- Quy hoạch sử dụng đất ở thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sỹ Quản lý Hành chính công, Học viện Hành chính, Huỳnh Thái Ngọc (2013)

Qua đó, tác giả có một số nhận xét như sau: Nhìn chung những công trình kể trên chủ yếu đề cập nhiều tới quá trình đô thị hóa, quản lý nhà nước

về xây dựng, sử dụng đất chứ chưa đề cập vấn đề quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị Riêng Luận văn Thạc sỹ Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực quy hoạch xây dựng đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội của Hoàng Cao Thắng (2002) có sự nghiên cứu toàn diện về công tác quản lý nhà nước về quy hoạch xây dựng đô thị, nhưng thời gian này hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực này chưa được hoàn thiện, Luật Quy hoạch đô thị chưa ra đời Tuy nhiên cũng có nhiều ý tứ, tư tưởng có thể

kế thừa cho việc nghiên cứu luận văn của tác giả

Từ khi Luật Quy hoạch đô thị có hiệu lực và sau khi hoàn thành phê duyệt, công bố công khai các đồ án quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện theo Nghị quyết số 16/2012/NQ-HĐND ngày 05 tháng 10 năm 2012 của Hội đồng Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị, đánh giá thực trạng từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh, góp phần đắc lực cho việc quy hoạch và phát triển đô thị, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội huyện một cách hiệu quả, bền vững

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

(1) Làm rõ cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị (2) Xác định mặt được, mặt chưa được và nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém trong lĩnh vực quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện

Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh

(3) Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động quản lý nhà nước về quy

hoạch đô thị tại huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

a) Về mặt thời gian: Hiện trạng nghiên cứu giai đoạn 2012-2016 Dự

báo đến 2020

b) Về mặt không gian: Tại huyện Củ Chi, ngoài ra còn có nghiên cứu

tại một số quốc gia và các địa phương khác trong nước

c) Về mặt khoa học: Nghiên cứu cả mặt lý luận và thực tiễn về quản lý

nhà nước về quy hoạch đô thị ở huyện Củ Chi Nghiên cứu cơ sở lý luận về

quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị, xác định thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Dựa trên cơ sở phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm phương pháp luận nghiên cứu Theo đó, các sự vật, hiện tượng liên quan đến vấn đề nghiên cứu luôn vận động và chúng được xem xét trong mối liên hệ và tác động qua lại lẫn nhau trong sự vận động và phát triển không ngừng của xã hội Trong nghiên cứu này, tác giả coi quy hoạch phát triển đô thị là bộ phận cấu thành của quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội; coi quản lý quy hoạch đô thị là bộ phận của quản lý nhà nước đối với các hoạt động phát triển trên địa bàn Công tác quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị không chỉ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn một cách hiệu quả, bền vững mà còn nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, phương pháp nghiên cứu chính được tác giả sử dụng là phương pháp định tính để tiến hành tổng hợp, phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra đánh giá mặt được và những hạn chế, yếu kém, xác định nguyên nhân và đề xuất giải pháp hoàn thiện trong thời gian tới Bên cạnh đó còn sử dụng một số phương pháp mang tính định lượng

để thu thập, xử lý các số liệu được thống kê sẵn nhằm phục vụ cho việc mô tả thực trạng quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh, như:

- Phương pháp phân tích thống kê: Được sử dụng để phân tích hiện trạng quy hoạch đô thị, đầu tư xây dựng theo quy hoạch và các việc cơ quan quản lý nhà nước đã thực thi

- Phương pháp so sánh: Được sử dụng để so sánh kết quả nghiên cứu qua các năm cũng như để so sánh những kết quả nghiên cứu ở huyện Củ Chi với ở nơi khác

- Phương pháp diễn giải và quy nạp: Sử dụng để lý giải kết quả đánh giá hiện trạng và nội dung đề xuất nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trong thời gian tới

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Đề tài làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị cấp huyện, qua đó góp phần tổ chức thực hiện công tác quản

lý nhà nước về quy hoạch đô thị được thực hiện đúng theo quy định, phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội huyện một cách hiệu quả, bền vững

Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị ở huyện này trong thời gian đến 2020 Ngoài ra, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho các địa phương cũng như cho học viên chuyên ngành Quản lý công và những người quan tâm đến vấn đề quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn gồm ba chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện

Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

tại huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

QUY HOẠCH ĐÔ THỊ 1.1 Khái niệm, đặc điểm của đô thị và vị trí, vai trò của quy hoạch

đô thị đối với phát triển kinh tế - xã hội

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của đô thị

Theo Luật Quy hoạch đô thị, đô thị là khu vực tập trung dân cư sinh sống có mật độ cao và chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực kinh tế phi nông nghiệp, là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hoá hoặc chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ, một địa phương, bao gồm nội thành, ngoại thành của thành

phố; nội thị, ngoại thị của thị xã; thị trấn [18] Có thể nói, đô thị là tên gọi

chung của các thành phố, thị xã, thị trấn, là nơi tập trung dân cư đông đúc, là trung tâm một vùng lãnh thổ với hoạt động kinh tế chủ yếu là công nghiệp và dịch vụ Các đô thị đều mang đầy đủ các giá trị về kinh tế, chính trị, quân sự, tuy nhiên với giá trị nào thị đô thị cũng được hình thành và phát triển từ nhu cầu giao lưu của con người

Đô thị có ba đặc điểm chung nhất, đó là Đô thị như một “cơ thể sống”,

đặc điểm này rút ra từ tính chất đồng bộ, hoàn chỉnh của cấu trúc đô thị và đặc tính luôn luôn vận động của nó, các chức năng vận động của đô thị bao gồm toàn bộ các hoạt đông của nền kinh tế - xã hội trên cơ sở hệ thống hạ tầng đô thị, bất kỳ một sự trục trặc nào trong cấu trúc cũng sẽ dẫn tới sự rối loạn trong

các hoạt động của đô thị Đô thị luôn luôn phát triển, sự hình thành và phát

triển của đô thị gắn liền với lịch sử phát triển của loài người, đặc biệt gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa, sự hình thành, tồn tại và phát triển của đô thị chịu sự tác động mạnh mẽ của các quy luật kinh tế - xã hội, đặc biệt

là các quy luật của nền kinh tế thị trường, các tác động này vừa là thời cơ, vừa

là thách thức cho sự phát triển ổn định bền vững của các đô thị Sự vận động và phát triển của đô thị có thể điều khiển được, mặc dù sự hình thành và phát triển

của đô thị gắn liền với các quy luật khách quan của nền kinh tế - xã hội nhưng con người có thể tham gia và điều khiển được quá trình phát triển đó nhưng phải theo đúng các quy luật khách quan của nó Con người có thể định hướng phát triển, có thể can thiệp vào sự vận động của đô thị nhưng không thể bắt đô thị vận động theo ý chí chủ quan trái quy luật, nhờ có đặc điểm này chúng ta mới có thể quản lý được sự vận động và phát triển của đô thị

1.1.2 Khái niệm quy hoạch đô thị và vị trí, vai trò của quy hoạch

đô thị đối với phát triển kinh tế - xã hội

Quy hoạch đô thị là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở để tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị, được thể

hiện thông qua đồ án quy hoạch đô thị [18], nhằm đảm bảo kết hợp hài hòa

giữa lợi ích quốc gia và lợi ích cộng đồng, đáp ứng các mục tiêu phát triển

kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường

Quy hoạch đô thị là một trong những nội dung đóng vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, đô thị phải được xây dựng và phát triển theo quy hoạch và những quy định của pháp luật nhằm mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng và phát triển

đô thị một cách hiệu quả, bền vững

1.2 Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

1.2.1 Nhận thức và quan niệm QLNN về quy hoạch đô thị

Tác giả cho rằng, quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị là việc cơ quan quản lý nhà nước hữu trách sử dụng bộ máy, công cụ pháp lý thực hiện chức

năng quản lý đối với quy hoạch đô thị Quản lý quy hoạch đô thị được hiểu là tổng thể các biện pháp, cách thức mà các cơ quan hành chính nhà nước sử dụng các công cụ quản lý để tác động vào các hoạt động xây dựng và phát triển đô thị (chủ yếu là phát triển không gian vật thể) nhằm đạt được các mục tiêu đề ra, đó là đảm bảo cho đô thị phát triển ổn định, bền vững, đảm bảo hài hòa các lợi ích quốc gia, cộng đồng và các cá nhân trước mắt và lâu dài

Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị là một trong những bộ phận của quản lý nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội Cơ quan quản lý nhà nước không chỉ là quản lý về quy hoạch đô thị mà còn quản lý về quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn

Quá trình hoạt động quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị là một quá trình xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật, một quá trình huy động nhân tài và vật lực của đô thị, tận dụng các thời cơ, chế ngự các nguy cơ để phục vụ cho việc cải tạo và phát triển đô thị, không ngừng nâng cao đời sống của người dân

Quản lý quy hoạch và xây dựng phát triển đô thị có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hoạt động xây dựng phát triển đô thị Những đồ án quy hoạch, dự án, thiết kế xây dựng dù có chất lượng cao nhưng nếu không được quản lý một cách hiệu quả sẽ không thể phát huy được tác dụng của nó đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội

Việt Nam đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trong bối cảnh phát triển nền kinh tế tri thức và toàn cầu hóa phát triển mạnh

mẽ đòi hỏi tư duy và phương thức quy hoạch và quản lý đô thị phải thay đổi

để phù hợp với tình hình mới Như hiện nay quy hoạch xây dựng được lập từ tổng thể (quy hoạch vùng, quy hoạch chung) đến chi tiết, bên cạnh những ưu điểm mà phương thức quy hoạch cũ mang lại là quy hoạch tổng thể định hướng cho các quy hoạch chi tiết, qua quá trình thực hiện công tác quản lý

phương pháp này đã bộc lộ nhiều khuyết điểm Quá trình lập, phê duyệt, đến khâu bồi thường, giải phóng mặt bằng, triển khai xây dựng, bảo trì, duy tu các công trình… gặp nhiều khó khăn do chưa có cơ chế phù hợp để huy động nguồn lực từ trong nhân dân từ nguồn vốn, sự đồng thuận…

Theo kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới, chính quyền địa phương phối hợp cùng với các bên liên quan như các tổ chức, tư nhân và cộng đồng dân cư cùng nhau bàn bạc, tham gia vào quá trình lập, xét duyệt các đồ

án quy hoạch xây dựng của địa phương và tham gia vào quá trình quản lý phát triển đô thị theo quy hoạch đó Đường lối đổi mới của Đảng ta trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường đòi hỏi sự năng động, sáng tạo độc lập

từ cơ sở, cá nhân, “phi tập trung hóa trong quản lý kinh tế và xã hội” thường

đi kèm với trao quyền cho địa phương, kế hoạch hóa từ dưới lên và phát triển dựa trên nhu cầu cộng đồng Như vậy, với cách tiếp cận dựa vào cộng đồng trong quản lý quy hoạch xây dựng là hướng đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu công tác quản lý đô thị hiện nay của nước ta và trên thế giới đã được áp dụng thành công, đồng thời phù hợp với tư tưởng “lấy dân làm gốc” trong đường lối đổi mới của Đảng ta

1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

Việc quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trên phạm vi lãnh thổ quốc gia do cơ quan quản lý nhà nước thực hiện và theo sự phân cấp đã được quy định tại Luật Quy hoạch đô thị

Điều 13 Luật Quy hoạch đô thị đã xác định nội dung quản lý nhà nước

về quy hoạch đô thị gồm:

- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện định hướng, chiến lược phát triển đô thị

- Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về quản lý hoạt động quy hoạch đô thị

- Ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn về quy hoạch đô thị, quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị

- Quản lý hoạt động quy hoạch đô thị

- Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thông tin về quy hoạch

đô thị

- Tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong hoạt động quy hoạch đô thị

- Hợp tác quốc tế trong hoạt động quy hoạch đô thị

- Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong hoạt động quy hoạch đô thị

Thông tư Liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTNMT ngày 28/10/2011 của liên Bộ Xây dựng - Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

- Bộ Tài nguyên và Môi trường về Quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới, tại Điều 4, Trình tự lập và quản

lý quy hoạch nông thôn mới cũng quy định việc quản lý, thực hiện quy hoạch nông thôn mới gồm: i) Tổ chức công bố, công khai và cung cấp thông tin quy hoạch ii) Cắm mốc chỉ giới các công trình hạ tầng kỹ thuật và ranh giới phân khu chức năng iii) Xác định cụ thể diện tích, ranh giới đất lúa nước, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ ngoài thực địa iv) Lưu trữ hồ sơ quy hoạch nông thôn mới Tuy nhiên các nội dung quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn mới chưa cụ thể để làm cơ sở cho quản lý phát triển nông thôn hiện nay

Công tác quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trong thực tế được khái quát như sau:

Hình 1.1 Nội dung quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

Hiện nay ở Việt Nam có ba cấp tham gia trực tiếp quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị Cụ thể là: Chính phủ, UBND tỉnh và UBND huyện

1 Cấp trung ương (Chính phủ) Quản lý lập, thẩm định, phê duyệt và thanh

tra, kiểm tra, giám sát thực hiện quy hoạch

đô thị đối với các đô thị cấp thành phố thuộc tỉnh trở lên

Ban hành quy định về quản lý

QH

Thanh tra, kiểm tra, xử lý

2 Cấp tỉnh (UBND tỉnh) Quản lý lập, thẩm định, phê duyệt và thanh

tra, kiểm tra, giám sát thực hiện quy hoạch

đô thị đối với các đô thị cấp thành phố thuộc tỉnh, thị xã, thị trấn trên địa bàn tỉnh

3 Cấp huyện (UBND huyện) Quản lý lập lý lập, thẩm định, phê duyệt và

tổ chức thanh tra, kiểm tra, giám sát thực hiện quy hoạch đô thị đối với các đô thị cấp thị trấn, thị tứ

Bảng 1.2: Khái quát nội dung QLNN về quy hoạch đô thị

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

Qua đó, quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị ở cấp huyện được cụ thể thành các nội dung như sau:

1.2.2.1 Quản lý các đồ án quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện

Thực hiện việc quản lý nhà nước đối với việc lập, thẩm định, trình cấp thành phố (tỉnh) phê duyệt các đồ án quy hoạch đô thị theo phân cấp và tổ chức triển khai thực hiện quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện

1.2.2.2 Quản lý xây dựng các công trình trong đô thị

Các công trình trong đô thị bao gồm các công trình trên mặt đất, các công trình ngầm hoặc trên không, kể cả các công trình điêu khắc, áp phích, bảng quảng cáo đều phải được thiết kế, xây dựng theo quy hoạch đô thị được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phê duyệt

Công tác quản lý nhà nước trong cải tạo và xây dựng công trình trong

đô thị theo quy hoạch bao gồm các bước sau:

- Lựa chọn địa điểm xây dựng và cấp phép quy hoạch

- Cấp giấy phép xây dựng hoặc ra quyết định đình chỉ việc xây dựng, cải tạo các công trình trong đô thị

- Hướng dẫn việc cải tạo và xây dựng các công trình trong đô thị

- Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm

- Đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình

- Điều tra, thống kê và lưu trữ hồ sơ các công trình trong đô thị

Hình 1.3 Nội dung quản lý công trình xây dựng trong đô thị

Hướng dẫn xây dựng

Thanh tra, kiểm tra và

xử lý vi phạm

Hoàn công, cấp chứng nhận quyền

sử dụng

Điều tra, thống

kê, lưu trữ

Giai đoạn 1: Giai đoạn chuẩn bị đầu tư

Khi chủ đầu tư tiến hành lập dự án đầu tư (báo cáo nghiên cứu khả thi) hoặc thiết kế xây dựng công trình trong đô thị phải xin cơ quan quản lý quy hoạch đô thị giới thiệu địa điểm xây dựng Khi địa điểm đã được xác định, UBND thành phố hoặc UBND quận, huyện theo phân cấp sẽ cấp giấy phép quy hoạch theo đề nghị của chủ đầu tư Sau khi dự án đầu tư xây dựng được phê duyệt, chủ đầu tư bắt đầu thực hiện các thủ tục nhận đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy phép xây dựng tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền Việc cấp giấy phép cải tạo và xây dựng phải căn cứ vào các giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất và sở hữu công trình, các yêu cầu về quy hoạch kiến trúc đô thị, về mỹ quan công trình, cảnh quan đô thị, các yếu tố tiện, bất tiện được xác định cụ thể trong tiêu chuẩn, quy phạm về quy hoạch

đô thị và các quy định về xây dựng đô thị

Đối với công trình có quy mô lớn, quan trọng trước khi cấp giấy phép xây dựng các Bộ có liên quan phải xem xét kỹ các yếu tố về ổn định kết cấu

và kỹ thuật xây dựng, về môi trường, an ninh quốc phòng, an toàn phòng cháy, chữa cháy và về các vấn đề khác, khi cần thiết phải được Hội đồng kiến trúc quy hoạch thành phố xem xét trước khi trình cơ quan quản lý nhà nước

có thẩm quyền phê duyệt

Giai đoạn 2: Giai đoạn tiến hành đầu tư

Khi khởi công xây dựng, chủ đầu tư phải thông báo cho UBND phường, xã, thị trấn sở tại biết Trong quá trình thi công các công trình lớn, quan trọng, đơn vị thi công phải có biển báo cố định tại địa điểm thi công, trong đó phải ghi rõ tên công trình, tên đơn vị thi công, số giấy phép xây dựng, thời hạn thi công, kể cả bản vẽ phối cảnh công trình Việc xây dựng, duy tu, sửa chữa các công trình không được gây tổn hại cho công trình trên mặt đất, ngầm và trên không trực tiếp có liên quan, đồng thời phải có biện

pháp đảm bảo giao thông thông suốt và an toàn trên đường phố Việc xây dựng các công trình ngầm dưới các tuyến đường chính phải được tiến hành đồng bộ, cùng một lúc Trong trường hợp chưa đủ điều kiện xây dựng đồng

bộ mà phải tiến hành xây dựng từng phần thì phải có giải pháp quá độ và phải được Chủ tịch UBND thành phố cho phép

Giai đoạn 3: Giai đoạn kết thúc đầu tư xây dựng

Sau khi xây dựng hoặc cải tạo công trình, chủ đầu tư phải lập hồ sơ hoàn công theo quy định

Và cuối cùng là thực hiện các thủ tục đăng ký, xin cấp chứng nhận quyền sở hữu công trình và quyền sử dụng đất tại cơ quan quản lý nhà nước

- Dự án đầu tư xây dựng công trình tập trung tại khu vực trong đô thị chưa có quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết; dự án đầu tư xây dựng công trình riêng lẻ tại khu vực trong đô thị chưa có quy hoạch chi tiết hoặc chưa có thiết kế đô thị, trừ nhà ở

Giấy phép quy hoạch là cơ sở để chủ đầu tư dự án tổ chức lập nhiệm vụ

và đồ án quy hoạch chi tiết đối với dự án đầu tư xây dựng công trình tập trung hoặc dự án đầu tư đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình riêng lẻ trong

đô thị; là căn cứ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết, dự án đầu tư xây dựng

1.2.2.5 Bảo vệ cảnh quan và môi trường sống của đô thị

Cảnh quan, kiến trúc và môi trường sống của đô thị là một trong những tiêu chí cơ bản để đánh giá tính thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống của đô thị

Ngày nay, trong quá trình phát triển đô thị, bên cạnh những cảnh quan thiên nhiên như sông nước, kênh rạch là các cảnh quan nhân tạo như các tòa nhà cao tầng, các khu vui chơi giải trí Cùng với sự phát triển của thời gian thì các cảnh quan thiên nhiên dần dần bị thu hẹp và bị tàn phá bởi bàn tay con người Và thay vào đó là các cảnh quan nhân tạo, các cảnh quan nhân tạo này

sẽ gần như là một cách phổ biến để con người tô điểm thêm cho vẻ đẹp của đô thị Nhưng đó cũng chính là nguồn gốc gây nên ô nhiễm môi trường, nghiêm trọng hơn nữa trong phạm vi rộng lớn hơn đó là các hiện tượng mang tính toàn cầu như hiệu ứng nhà kính, sự nóng lên của trái đất theo thời gian ảnh hưởng trầm trọng đến sự tồn tại và phát triển của con người Do vậy, vấn đề bảo vệ cảnh quan và môi trường sống của đô thị ngày càng được quan tâm và xem xét trong quá trình quy hoạch đô thị

1.2.2.6 Quản lý và khai thác các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật

đô thị

Các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị bao gồm: Giao thông, cấp nước, thoát nước, vệ sinh môi trường, cung cấp năng lượng, chiếu sáng công cộng, thông tin bưu điện và các công trình khác Mọi công trình cơ sở hạ tầng

kỹ thuật đô thị khi xây dựng xong phải được tổ chức nghiệm thu theo quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giao cho các

cơ quan chuyên trách quản lý, sử dụng và khai thác các công trình đó Nội dung quản lý, sử dụng và khai thác các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị bao gồm:

- Lập và lưu trữ lý lịch, hồ sơ kỹ thuật hoàn công xây dựng công trình

- Phát hiện các hư hỏng, bảo đảm sự hoạt động bình thường cho các công trình

- Thực hiện chế độ duy tu, bảo dưỡng, cải tạo, nâng cấp để duy trì chất lượng công trình theo định kỳ và kế hoạch hàng năm

- Ký kết các hợp cùng cung cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật với các tổ chức,

cá nhân có nhu cầu sử dụng và hướng dẫn thực hiện chế độ khai thác và sử dụng các công trình theo đúng quy trình, quy phạm kỹ thuật nhà nước

- Phát hiện và xử lý các vi phạm về chế độ sử dụng và khai thác các công trình cơ sở hạ tầng đô thị

1.2.2.7 Giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm những quy định trong lĩnh vực quản lý quy hoạch đô thị

Nội dung thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về quản lý quy hoạch đô thị là phát hiện các vi phạm về quy hoạch xây dựng ở đô thị mà trong thực tế thường phát sinh như: Phát hiện và xử lý các trường hợp cấp giấy phép xây dựng nhưng không đúng thẩm quyền; tiến hành xây dựng hoặc tháo dỡ các công trình xây dựng khi chưa được cấp phép xây dựng hay chưa được sự đồng ý của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền; vi phạm việc bảo vệ cảnh quan môi trường sống của đô thị; các vi phạm về sử dụng và khai thác các công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị như cấp nước sinh hoạt, điện dân dụng không có giấy phép

UBND xã, phường, thị trấn thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức và cá nhân trên địa bàn về thực hiện các quy định quản

lý quy hoạch đô thị và pháp luật; thực hiện việc cưỡng chế thi hành các quyết định xử lý của cơ quan quản lý nhà nước

UBND quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có trách nhiệm tổ chức thực hiện việc kiểm tra, thanh tra và chỉ đạo UBND cấp dưới xử lý các

vi phạm về quy hoạch, xây dựng, khai thác và sử dụng công trình trong đô thị theo quy định của pháp luật

UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ban hành các quy định và chỉ đạo UBND cấp dưới thực hiện việc thanh tra, kiểm tra, xử lý các vi phạm

về quản lý quy hoạch xây dựng đô thị trong địa phương

Các Sở chuyên ngành chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị, hướng dẫn UBND cấp dưới về chuyên môn nghiệp vụ và chịu trách nhiệm về hiệu quả quản lý của ngành mình phụ trách UBND các cấp phối hợp với cơ quan quản

lý nhà nước trên địa bàn được giao quản lý có trách nhiệm kiểm tra, phát hiện các vi phạm trật tự xây dựng và có biện pháp xử lý kịp thời

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

1.3.1 Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội là yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến quá trình đô thị hóa và quá trình quản lý nhà nước đối với quy hoạch xây dựng đô thị Khi tốc độ phát triển kinh tế - xã hội càng nhanh thì quá trình đô thị hóa diễn ra càng mạnh

Khi kinh tế phát triển thì nền kinh tế đặt ra yêu cầu cần thiết để đáp ứng

sự phát triển như hạ tầng kỹ thuật, nhu cầu về lao động, các dịch vụ khác một cách khách quan, tất yếu Sự chuyển dịch nền kinh tế từ lạc hậu sang nền kinh tế phát triển theo nguyên tắc thị trường, cạnh tranh kéo theo sự phát triển

kinh tế tăng lên về mặt quy mô, số lượng và các cơ sở kinh tế Điều này đặt ra một đòi hỏi khách quan về sự đáp ứng của công nghiệp, dịch vụ, thương mại phục vụ cho nền kinh tế

Mặt khác, khi tốc độ phát triển kinh tế - xã hội tăng nhanh song song cùng với sự tăng trưởng của các thành phần kinh tế công nghiệp, dịch vụ, thương mại với tốc độ càng cao thì khả năng gây ô nhiễm môi trường càng lớn Về mặt xã hội, sự gia tăng dân số với nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm, nhu cầu được bảo đảm về việc làm, vui chơi, giải trí cũng tạo áp lực lớn lên sự phát triển kinh tế và làm gia tăng sự suy thoái về môi trường

1.3.2 Cơ chế chính sách của Nhà nước về phát triển đô thị

Chính sách đô thị là hệ thống các quan điểm, mục tiêu và giải pháp bao gồm cả kế hoạch hành động của chính quyền về đô thị để đạt được mục tiêu quản lý của mình Cơ chế chính sách là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến

sự phát triển của đô thị và đô thị hóa Cơ chế chính sách thông thoáng, hấp dẫn, thuận tiện sẽ tạo sự phát triển nhanh cho nền kinh tế cũng như phát triển đô thị

Đối tượng của chính sách đô thị là tất cả các vấn đề của đô thị trên ba lĩnh vực bao quát nhất, đó là kinh tế, xã hội và môi trường Tuy nhiên với quan điểm “Nhà nước tạo điều kiện”, những gì mà cá nhân công dân không tự làm được thì nhà nước phải “tạo điều kiện”, và phải có chính sách ở đó Do

đó, chính sách đô thị sẽ hướng vào việc đảm bảo về hạ tầng đô thị, bảo vệ môi trường và tạo điều kiện cho thị trường phát triển Đó cũng là ba chức năng cơ bản của chính quyền đô thị

Việc tăng cường hiệu lực của bộ máy quản lý đô thị giúp đổi mới cơ chế, chính sách, tạo vốn phát triển cơ sở hạ tầng, cơ sở đô thị, quản lý tốt quy hoạch - kiến trúc đô thị, giúp phát triển quỹ đất về nhà ở và đất đô thị, quản lý tốt môi trường đô thị

Cơ chế chính sách tốt sẽ tạo động lực, hỗ trợ quá trình phát triển kinh tế

- xã hội nói riêng và sự phát triển của đô thị nói chung Đồng thời sẽ hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống, môi trường

1.3.3 Môi trường pháp lý và thủ tục hành chính trong quản lý đô thị

Môi trường pháp lý là nền tảng, là động lực cho sự phát triển của đô thị Thủ tục hành chính giúp nhà nước thực hiện chức năng quản lý của mình

về các vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội Thủ tục hành chính không bắt nguồn

từ quy phạm pháp luật quản lý, mà sâu xa hơn là từ quan điểm quản lý và nội dung quản lý

Quan điểm quản lý của chế độ bao cấp là kiểm soát các hoạt động trong

xã hội, quan điểm quản lý của cơ chế thị trường là kích thích và tạo điều kiện Phương pháp quản lý hành chính bao cấp là “lệnh”, của cơ chế thị trường là

“luật” Thủ tục hành chính là thủ tục chuẩn bị cho việc ra quyết định Thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thủ tục cấp giấy phép xây dựng, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh đều là các thủ tục để ban hành một quyết định, một lệnh theo nghĩa khái quát Xu hướng chung là cùng với việc nâng cao trình độ dân trí, tăng cường ý thức thượng tôn pháp luật, không ngừng giảm bớt việc kiểm soát hành vi (các loại giấy phép đều là công cụ để kiểm soát), tăng cường hậu kiểm và xử lý một cách nghiêm minh để nâng cao tính tự động hóa vận hành của xã hội theo pháp luật Để thực hiện tốt việc này, cần phải đơn giản hóa các nội dung quản lý

1.3.4 Tác động từ hội nhập quốc tế và sự phát triển kinh tế thị trường

Ngày nay, không một quốc gia nào có thể phát triển một cách ổn định

và hài hóa nếu không tham gia vào quá trình hội nhập, đó là xu thế tất yếu Việc hội nhập là tiền đề, tạo động lực cho sự phát triển

Kinh tế đô thị vốn là con đẻ của kinh tế hàng hóa, là kết quả phát huy tác dụng của cơ chế thị trường Nhưng chỉ có sản xuất thì không thể hình thành đô thị hoàn chỉnh, cần phải có sự bảo đảm thị trường lưu thông Thị trường phát triển nhanh hay chậm và được kiện toàn hay không, phụ thuộc khá lớn vào sự lưu động các yếu tố sản xuất có thông suốt, hợp lý hay không, ảnh hưởng đến sự thành bại và là tiền đề để phát triển đô thị

Thị trường có cơ chế tự điều tiết tự động, nó luôn luôn thay đổi, khi kinh tế thị trường phát triển sẽ tạo ra nhiều nguồn lực để phát triển đô thị Song nó phát triển và tác động theo quy luật khách quan, nên trong quản lý đô thị cần phải tuân thủ và vận dụng sáng tạo

Kinh tế thị trường là công cụ để chính quyền thực thi điều tiết, khống chế vĩ mô Về căn bản và rên lĩnh vực càng rộng lớn hơn nó tự động điều tiết hướng đi và sự phát triển của nền kinh tế

Việc phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế có sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, đặc biệt là thành phần kinh tế tư nhân, sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển đô thị

1.3.5 Ảnh hưởng của sự phát triển khoa học công nghệ

Khi nền kinh tế phát triển nói chung và quá trình CNH - HĐH diễn ra nói riêng, khoa học kỹ thuật là yếu tố không thể thiếu Sự phát triển của khoa học kỹ thuật là tiền đề phục vụ quá trình CNH - HĐH, nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất Đồng thời, là nhân tố giúp cho sự phát triển bền vững Khoa học kỹ thuật phát triển tạo điều kiện cho việc áp dụng công nghệ,

kỹ thuật vào cuộc sống, bao gồm các hoạt động công nghệ và kỹ thuật cho phép khai thác bền vững các loại tài nguyên thiên nhiên, năng lượng và xã hội, hướng tới việc xây dựng xã hội phát triển bền vững

1.4 Kinh nghiệm công tác quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị 1.4.1 Trên thế giới

Ở trung ương: Bộ quy hoạch là cơ quan quản lý quy hoạch và xây dựng

đô thị và Cục đất đai quốc gia chịu trách nhiệm lập quy hoạch sử dụng đất đại Bộ xây dựng phê duyệt các quy hoạch: Phân vùng khu vực đẩy mạnh đô thị hóa và khu vực khống chế đô thị hóa; phân chia đất đai các khu vực chỉ định và quyết định các dự án đầu tư mở rộng đô thị có quy mô lớn và công trình công cộng lớn

Ở địa phương: Do chính quyền địa phương đảm nhiệm

Hệ thống pháp luật về quy hoạch và quản lý quy hoạch: Văn bản quy định quy hoạch đô thị đầu tiên của Nhật Bản được ban hành năm 1888 và các quy định này được sửa đổi nhằm giải quyết những vấn đề bức xúc theo từng giai đoạn Sự sửa đổi gần đây của Luật quy hoạch đô thị chủ yếu giảm bớt sự tập trung quyền hạn, thúc đẩy việc bãi bỏ các quy định và tăng cường sự tham gia của quần chúng Việc phân quyền đã giúp cho Luật quy hoạch đô thị có

thể đề cập đến các vấn đề ở địa phương một cách đầy đủ hơn thông qua sự tham gia sâu rộng của công chúng trong tiến trình quy hoạch và phát triển đô thị Đồng thời vai trò của quy hoạch tổng thể nhằm giải quyết các vấn đề một cách toàn diện trở nên quan trọng hơn

Các giải pháp thực hiện quy hoạch và quản lý quy hoạch

Quy hoạch đô thị ở Nhật Bản được thực hiện ở các cụm đô thị không phân biệt ranh giới quản lý hành chính hiện có nhằm thúc đẩy sự phát triển và cung cấp các dịch vụ một cách thống nhất và chặt chẽ Ngoài ra, các vùng nông thôn và khu vực đất rừng được quản lý bằng thể chế và hệ thống hoàn toàn khác hẳn với thể chế và hệ thống quy hoạch đô thị

Quá trình lập quy hoạch đô thị có sự tham gia của nhiều bên liên quan Đó là chính quyền ở cả cấp trung ương và cấp địa phương, tư nhân - đối tượng có đóng góp to lớn và tích cực vào sự phát triển đô thị, những người dân - những người chịu ảnh hưởng trực tiếp của quy hoạch và phát triển đô thị

Cải thiện các khu vực hiện hữu được thực hiện thông qua các biện pháp như điều chỉnh lại đất đai và đổi mới đô thị Hệ thống điều chỉnh lại đất đai ở Nhật Bản đã được thể chế hóa và thực hiện gần 100 năm nay Trên thực tế, 1/3 các khu vực đô thị hiện nay đã được cải tạo và phát triển sử dụng kế hoạch điều chỉnh lại đất đai Kế hoạch điều chỉnh lại đất đai bao gồm việc chuyển đổi một phần đất đai và tài sản của các chủ đất thành khu vực dành cho công trình công cộng và bán để tạo nguồn vốn xây dựng các công trình công cộng Mặc dù các chủ đất được giữ lại một lô đất hoặc tài sản nhỏ hơn, giá trị thị trường của chúng thường cao hơn trước khu thực hiện dự án do sự phát triển toàn diện của khu vực Khi 2/3 chủ đất đồng ý với các dự án trong quy hoạch thành phố, các dự án điều chỉnh đất đai có thể tiến hành

Điều chỉnh đất được áp dụng đối với những khu vực đã có người sinh sống với cơ sở hạ tầng dưới mức tiêu chuẩn và các khu đất có hình dạng bất thường Nếu không có biện pháp gì, khu vực đó sẽ ngày càng xuống cấp và người dân sẽ phải gánh chịu hậu quả

Nếu áp dụng phương pháp thu hồi đất thông thường, sẽ vẫn có thể cung cấp được cơ sở hạ tầng Tuy nhiên, những người bị ảnh hưởng trực tiếp sẽ phải di dời, không thể thực hiện cải tạo theo khu vực và chỉ có một số ít người được hưởng lợi từ dự án

Điều chỉnh đất giúp có thể phát triển khu vực đó một cách toàn diện

Cơ sở hạ tầng cần thiết sẽ được cung cấp, đất đai được tái tổ chức và mọi người có thể ở lại khu vực đó và chia sẻ lợi ích cùng chi phí của dự án một cách bình đẳng Đồng thời phát huy tối đa lợi ích từ dự án về mặt cải tạo môi trường cộng đồng cũng như nâng cao giá trị đất

Trong quá trình điều chỉnh đất, không bắt buộc giải phóng mặt bằng Các chủ đất có thể ở lại khu vực đó mà không phải di dời và những người bị ảnh hưởng bởi công trình xây dựng đó sẽ được bồi thường thỏa đáng

Như vậy, trong thế kỷ 20, Nhật Bản phải đối mặt với các áp lực về phát triển đô thị do quá trình đô thị hóa, cơ giới hóa, công nghiệp hóa và hiện đại hóa nhanh Sự thay đổi trong lối sống và sự gia tăng mối quan tâm

về quản lý môi trường và thảm họa cũng như quyền sở hữu các tài sản cá nhân chặt chẽ ảnh hưởng đến quy hoạch và phát triển đô thị Mặc dù các vấn

đề phức tạp này diễn ra trong thời gian tương đối ngắn nhưng ở trong mức

độ nào đó, Nhật Bản đã xây dựng được một mức độ hợp lý về cơ sở hạ tầng

và các dịch vụ khác ở khu vực đô thị trong cả nước Một yếu tố giải thích và phát triển đô thị, áp dụng quy hoạch đô thị một cách linh hoạt trong từng trường hợp cụ thể, và có sự tham gia tích cực của khu vực tư nhân trong quá trình phát triển đô thị

1.4.1.2 Singapore

Cục Tái thiết đô thị (URA) của Singapore là cơ quan chịu trách nhiệm

về quy hoạch sử dụng đất trên toàn lãnh thổ như lập và phê duyệt quy hoạch, chuẩn bị xây dựng cơ sở hạ tầng, quản lý quy hoạch, bán quỹ đất công Với một đất nước có diện tích nhỏ, hầu như không có tài nguyên, Singapore đã xác định phát triển thương mại, du lịch và kinh tế tri thức là nền tảng quan trọng Do vậy ngay từ khâu quy hoạch, Chính phủ đã quy hoạch phát triển không gian đô thị ưu tiên cho các hoạt động phát triển kinh tế thương mại, ưu tiên các ngành có giá trị gia tăng cao, dành quỹ đất để hình thành các trục trung tâm đa chức năng về thương mại, tài chính, ngân hàng, xây dựng các trung tâm thương mại cấp vùng Việc quy hoạch sử dụng đất được tối ưu hóa, trong đó ưu tiên tận dụng không gian nâng mật độ sử dụng đất, tận dụng không gian dưới mặt đất

Hiện nay với mục tiêu quy hoạch là “thành phố trong vườn” nên các đồ

án quy hoạch đều được thiết kế cảnh quan cây xanh trên từng ô phố và đường phố, hệ thống công viên cây xanh đan xen với các khu vực nhà ở Công tác quy hoạch cũng luôn quan tâm đến việc bảo tồn các di sản, các khu nhà ở cũ các đồ án đều được kèm theo mô hình chi tiết để quản lý, thực hiện Việc chú trọng đến thiết kế cảnh quan để tạo ra một đô thị trong vườn, là một sắc thái riêng của đất nước Singapore

Công tác quy hoạch ở Singapore bao gồm 3 bước: (1) Quy hoạch chiến lược, hay được gọi là quy hoạch ý niệm: Các ý tưởng quy hoạch giai đoạn này

tính toán từ 30 đến 40 năm sau, năm 1971 Singapore đã hoàn thành bản quy hoạch chiến lược đầu tiên, sau 10 năm được hiệu chỉnh xét duyệt một lần Nội dung quy hoạch giai đoạn này dựa trên các ý tưởng về cơ cấu kinh tế, phân vùng và bố trí cơ cấu sử dụng đất hợp lý, ưu tiên đất đai cho phát triển kinh

tế, hình thành các trục giao thông chủ đạo, các khu công nghiệp, cảng biển,

sân bay, các khu chung cư cho nhân dân và đề ra các chương trình hành

động cho từng giai đoạn; (2) Quy hoạch tổng thể: Căn cứ vào quy hoạch

chiến lược, các ý tưởng quy hoạch ý niệm để xây dựng quy hoạch tổng thể, nội dung quy hoạch giai đoạn này quy định chi tiết từng ô, phố, từng khu đất bao gồm diện tích, mật độ xây dựng, mục đích sử dụng đất và công khai cho mọi người biết để thu hút đầu tư và hướng dẫn người dân thực hiện theo

quy hoạch; (3) Quy hoạch triển khai chi tiết: Giai đoạn này do các chủ đầu tư

dự án trên các khu đất được giao quản lý thực hiện Căn cứ vào quy hoạch tổng thể và căn cứ vào yêu cầu sử dụng đất, chủ đầu tư phối hợp với các tổ chức tư vấn lập quy hoạch chi tiết trình các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt

về những thông số kỹ thuật cơ bản như mật độ xây dựng, chiều cao, lộ giới, kích thước cơ bản công trình, khoảng cách giữa hai nhà, cảnh quan cây xanh trước khi tiến hành xây dựng

Ở Singapore, mặc dù mức tăng trưởng dân số rất cao nhưng ở quốc gia này hoàn toàn không có những khu phố nghèo, nhếch nhác như các đô thị khác Bắt đầu từ năm 1960, Chính phủ bắt tay thực hiện chính sách mọi người đều phải có nhà ở Cục phát triển nhà (HDB) là cơ quan quản lý nhà ở

xã hội duy nhất ở Singapore Nhiệm vụ của Cục phát triển nhà ở là phải giải quyết nhà ở cơ bản phù hợp với sức mua của người dân từng giai đoạn; quy hoạch và phát triển các khu ở mới, huy động vốn và quản lý nguồn vốn của nhà nước trợ cấp về chương trình nhà ở; phân phối, quản lý công bằng có hiệu quả và đề ra các chính sách về nhà ở Việc xây dựng các căn hộ do các nhà thầu xây dựng và bàn giao cho Cục phát triển nhà quản lý, Cục chỉ có chức năng giám sát chất lượng, không trực tiếp xây dựng và quản lý phân phối nhà sau khi xây dựng

Với phương châm “Dùng chế độ bổng lộc để nuôi dưỡng liêm khiết và khuyến khích tinh thần cống hiến của cán bộ, công chức”, cụ thể: Lương công chức cao hơn lao động bình thường bên ngoài, đồng thời công chức được

thưởng một khoảng tiền lớn khi về hưu (trong trường hợp công chức bị vi phạm kỷ luật hoặc phục vụ không đúng thời hạn thì khoảng tiền thưởng này

sẽ bị tịch thu), Chính phủ Singapore đã tập hợp được nhiệt huyết trí tuệ của đội ngũ công chức trong suốt quá trình xây dựng và phát triển đất nước Chính phủ Singapore còn xây dựng hệ thống giám sát chặt chẽ, minh bạch hóa trong việc xử lý công việc của cán bộ, công chức, mọi công việc phân công đều có báo cáo và bố trí kiểm tra chéo lẫn nhau

XH và quy hoạch định hướng phát triển không gian phường Phú Thượng đến năm 2010

Trong quá trình nghiên cứu lập QH chi tiết, thiết lập các dự án khả thi

và lập kế hoạch phát triển KT - XH của phường, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà làm QH, nhà nghiên cứu, hoạch định kế hoạch và quan trọng nhất là

có sự tham gia của cộng đồng dân cư địa phương khi triển khai thực hiện Các cuộc khảo sát hiện trạng, lập phiếu điều tra nhu cầu, nguyện vọng của cộng đồng về tổ chức sản xuất, mạng lưới hạ tầng kỹ thuật, vệ sinh môi trường, cộng đồng được tham gia đóng góp trong việc xác định vị trí các công trình, lựa chọn phương án QH không gian, các dự án ưu tiên đầu tư và đóng góp nguồn lực trong việc thực thi đồ án QH và triển khai thực hiện (đóng góp công sức, vốn đầu tư, xây dựng đường ngõ xóm, cấp thoát nước, thu gom

rác…) Hình thức tham gia của người dân thông qua việc trả lời các phiếu phỏng vấn hộ gia đình về thực trạng và những vấn đề trong quá trình phát triển KT - XH tại phường Phú Thượng Kế hoạch phát triển KT - XH của phường được tổ chức lấy ý kiến của đại diện ban, ngành đoàn thể và đại diện cụm, tổ dân cư…trước khi trình cơ quan thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch phát triển KT - XH và QH định hướng phát triển không gian phường Phú Thượng đạt được sự đồng tình của công đồng dân cư cao do sự điều tra, khảo sát, đánh giá kỹ hiện trạng, ghi nhận các ý kiến đóng góp của cộng đồng về các vấn đề mà cộng đồng quan tâm, từ đó cộng đồng có ý thức và trách nhiệm trong việc thực thi QH vào thực tế Hệ thống hạ tầng kỹ thuật được hoàn chỉnh dần, đường sá rộng rãi, thông thoáng, nhà ở hộ dân được cải tạo lại hay

đi chuyển đến những khu vực cho phù hợp với điều kiện sống như các hộ

nông nghiệp, bán nông nghiệp, phi nông nghiệp…[11]

1.4.2.2 Kinh nghiệm của Thành phố Đà Nẵng trong việc xây dựng kết cấu hạ tầng, chỉnh trang đô thị

Kinh nghiệm thực tế tại thành phố Đà Nẵng trong vận dụng sáng tạo

huy động sức dân khi thực hiện phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, Đà Nẵng đã tạo ra một nguồn lực rất lớn để đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng, chỉnh trang đô thị Đa số công trình loại nhỏ thực hiện ở các khu dân cư, người dân vừa là chủ đầu tư vừa giám sát việc thi công xây dựng; chính quyền quận hỗ trợ một phần kinh phí và bảo đảm các khâu quy hoạch, thiết

kế Tùy theo khả năng tài chính của từng quận/huyện mà sự tham gia của ngân sách quận/huyện; có nơi người dân đóng góp toàn bộ chi phí thậm chí lo

cả việc cơm nước động viên người thi công Chính nhờ nỗ lực này mà nhiều điểm tụ cư không theo quy hoạch, dưới chuẩn dần dần đổi thay thành những khu dân cư sạch, đẹp, vệ sinh Công tác lập và quản lý thực hiện quy hoạch được tổ chức công khai và dân chủ, người dân được tham gia ở mức độ cao nhất vào quá trình lập quy hoạch và triển khai các dự án có liên quan đến

cuộc sống của họ Tăng cường tính tự quản ở khu dân cư, thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở như là một phương cách tốt để thực hiện và mở rộng sự

tham gia của người dân [9]

1.4.3 Một số kinh nghiệm quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị có thể áp dụng tại huyện Củ Chi

Qua những kinh nghiệm trong quá trình quản lý nhà nước về quy hoạch

đô thị tại một số nước trên thế giới và các địa phương trong nước, chúng ta có

thể rút ra một số điểm quan trọng cho huyện Củ Chi như sau:

- Mọi chính sách xây dựng và phát triển đô thị đều hướng tới mục tiêu đem lại lợi ích cho người dân chứ không vì lợi ích của nhóm hay cá nhân nào

- Tập trung mọi nguồn lực để xây dựng quy hoạch, đảm bảo quy hoạch đạt chất lượng cao và ít phải điều chỉnh Những nguyên tắc chính, những ý tưởng chính đều được quyết định từ trước, ở những cấp chính quyền cao hơn

và được thể hiện cụ thể hơn ở từng cấp thấp hơn Quy hoạch phải có tầm nhìn

xa đến việc phát triển giao thông, hạ tầng kỹ thuật - xã hội Đồng thời gắn kết quy hoạch chung của đô thị với quy hoạch vùng

- Không quá tập trung vào quy hoạch chi tiết mà nên quan tâm sâu đến quy hoạch chiến lược Quy hoạch phải mang tính dân chủ công khai, đảm bảo mọi người dân và các cơ quan chức năng, các doanh nghiệp được quyền tham gia và được thông tin đầy đủ Sau khi nội dung quy hoạch đã được công bố, giá trị pháp lý của quy hoạch phải được đảm bảo, không chịu sự can thiệp của các cá nhân hoặc cơ quan nào, việc quản lý xây dựng theo quy hoạch rất nghiêm khắc, nâng cao ý thức tự giác của người dân

- Quy hoạch không phụ thuộc vào ranh giới hành chính mà theo các phân khu chức năng, nhằm thúc đẩy sự phát triển và cung cấp các dịch vụ một cách thống nhất và chặt chẽ

- Áp dụng biện pháp điều chỉnh lại đất đai nhằm cải thiện các khu vực

đô thị hiện hữu Nâng cao kiến thức về quy hoạch cho người dân để nhận được sự phối hợp rộng rãi Coi trọng công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách liên quan đến xây dựng kết cấu hạ tầng, chỉnh trang

đô thị, đền bù, giải tỏa, tái định cư qua việc thực hiện các phong trào hành động cách mạng tại địa phương, nhằm nâng cao nhận thức người dân, nâng cao ý thức cộng đồng, ý thức công dân tạo điều kiện thuận lợi để các chính sách, các dự án sớm đi vào cuộc sống

- Sự tham gia của cơ quan tài chính trong lĩnh vực quy hoạch nhằm xác định kế hoạch thực hiện, tính khả thi của các dự án quy hoạch, chú trọng thực hiện các chủ trương xã hội hóa hoặc nhà nước và nhân dân cùng làm nhằm huy động tối đa các nguồn lực cho sự phát triển đô thị và kinh tế - xã hội của địa phương

Tiểu kết Chương 1:

- Quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị là việc làm có cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc Tác giả tổng quan thực tiễn quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị và rút ra những nhận định quan trọng để triển khai nghiên cứu vấn đề quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trên địa bàn huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh

- Tác giả đã làm rõ một số vấn đề lý luận quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị; trong đó chỉ ra quan niệm về quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị; nội dung quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại cấp huyện; các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị; kinh nghiệm tại các quốc gia trên thế giới và tại các địa phương khác trong nước có thể áp dụng vào quá trình quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị tại huyện Củ Chi

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY HOẠCH ĐÔ THỊ

TẠI HUYỆN CỦ CHI, TP HỒ CHÍ MINH 2.1 Đặc điểm và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh tác động đến công tác quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Huyện Củ Chi là một huyện ngoại thành nằm ở phía Tây Bắc thành phố

Hồ Chí Minh, giáp ranh với các khu vực: Phía Bắc giáp huyện Trảng Bàng - tỉnh Tây Ninh, phía Nam giáp huyện Hóc Môn - thành phố Hồ Chí Minh, phía Đông giáp huyện Bến Cát - tỉnh Bình Dương, phía Tây giáp huyện Đức Hoà - tỉnh Long An Toàn huyện gồm 20 xã và 01 thị trấn với 43.496,6 ha diện tích

tự nhiên, bằng 20,8% diện tích thành phố Thị trấn Củ Chi là trung tâm kinh

tế - chính trị - văn hóa của huyện, cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Bắc theo đường Xuyên Á Huyện Củ Chi là địa bàn thuận lợi để “lan rộng” không gian đô thị cho thành phố Hồ Chí Minh

Huyện Củ Chi nằm trên một vùng đất chuyển tiếp từ vùng đất cao của núi rừng miền Đông Nam Bộ xuống vùng đất thấp của đồng bằng Sông Cửu Long, nằm giữa sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông, có đường giao thông giao lưu với các tỉnh miền đông và Tây Nam bộ, có vị trí đặc biệt quan trọng,

là cửa ngõ Tây Bắc của thành phố, có trục đường Xuyên Á nối liền thành phố

Hồ Chí Minh với các quốc gia Đông Nam Á và tuyến sông Sài Gòn nối liền các tỉnh trong khu vực Quỹ đất tương đối khá, vị trí tương đối cao và thuận tiện cho phát triển đô thị hóa trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa của thành phố Hồ Chí Minh

Trong những năm qua đời sống của nhân dân trên địa bàn huyện có nhiều chuyển biến theo hướng tích cực, mức thu nhập được cải thiện Kinh tế của huyện là nông nghiệp - công nghiệp - thương mại và dịch vụ chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa phù hợp với sự phát triển nhanh của thành phố và đất nước Cơ cấu nghề nghiệp của hộ lao động cũng chuyển dịch theo hướng từ nông nghiệp sang công - thương nghiệp Mức thu nhập tăng nhanh đã góp phần điều chỉnh cơ cấu tiêu dùng, đời sống vật chất

và tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện, từ đó tác động tới hoạt động thu ngân sách theo hướng tăng dần tỷ trọng thu ngân sách nhà nước ở các ngành thương mại - dịch vụ và tăng các khoản chi xây dựng cơ sở hạ tầng

phục vụ phát triển kinh tế huyện [1]

2.1.2 Khái quát về tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện Củ Chi

Kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định, cơ bản hoàn thành Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới Tăng trưởng kinh tế hàng năm được duy trì ở mức cao; bình quân giai đoạn 2010-2015 đạt 18,96% Kinh tế chuyển dịch tích cực và đúng định hướng (công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp - thương mại dịch vụ - nông nghiệp); tăng nhanh tỷ trọng ngành công nghiệp và thương mại dịch vụ

Sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tiếp tục phát triển Hình thành 04 Khu công nghiệp và 04 Cụm công nghiệp thu hút các doanh nghiệp đến đầu tư, tạo điều kiện cho người lao động có việc làm ổn định Các ngành nghề truyền thống được duy trì và phát triển Thương mại - dịch vụ phát triển mạnh, tác động tích cực đến sản xuất; các cửa hàng tiện ích, chợ, siêu thị được đầu tư, sửa chữa, xây dựng mở rộng, cung cấp lượng hàng hóa dồi dào, đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trong nhân dân Nông nghiệp phát triển mạnh theo hướng nông nghiệp đô thị Tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập; tỷ trọng

ngành chăn nuôi chiếm tỷ lệ cao Diện tích đất nông nghiệp được giữ ổn định trên 25.000 ha Cơ cấu cây trồng, vật nuôi chuyển dịch mạnh mẽ và đúng định hướng; giảm dần diện tích đất trồng lúa năng suất thấp, tăng diện tích cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao phù hợp với nông nghiệp đô thị như hoa lan, cây kiểng, rau an toàn, bò sữa Giá trị sản xuất bình quân trên 01 ha đất nông nghiệp đạt 271 triệu đồng/năm, đặc biệt mô hình trồng lan cho doanh thu bình quân 700 triệu đồng/ha/năm; rau an toàn cho doanh thu bình quân

480 triệu đồng/ha/năm Kinh tế hợp tác được quan tâm củng cố, các tổ hợp tác, hợp tác xã vượt qua giai đoạn khó khăn, từng bước nâng cao chất lượng hoạt động, phát triển khá trong lĩnh vực nông nghiệp

Thu ngân sách nhà nước hàng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu thành phố giao Thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2010-2015 là 2.104 tỷ đồng, tăng bình quân 6,04%/năm Chi ngân sách thực hiện đúng chế độ, định mức Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, thực hiện tốt công khai, minh bạch, quyết toán ngân sách theo quy định

Công tác quy hoạch được quan tâm, tập trung triển khai thực hiện đạt kết quả tích cực Hoàn thành công tác lập, điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng huyện Củ Chi đến năm 2020; đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng 1/2000 các khu dân cư đô thị, điểm dân cư nông thôn; quy hoạch chung xây dựng nông thôn mới 20 xã trên địa bàn huyện; quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020; kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011-2015) của huyện Củ Chi và Thị trấn Củ Chi Rà soát, điều chỉnh những điểm quy hoạch không còn phù hợp Thực hiện nghiêm túc việc công khai quy hoạch đã được phê duyệt, tạo

cơ sở pháp lý thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực đất đai, xây dựng Đã hoàn thành 57 đồ án quy hoạch chi tiết (quy hoạch phân khu) tỷ

lệ 1/2000 các khu dân cư và khu chức năng khác, khu dân cư đô thị, 10 đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5000 khu nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái và dân cư nhà vườn ven sông Sài Gòn; hoàn thành đồ án quy hoạch chung xây

dựng nông thôn mới của 20 xã trên địa bàn huyện và 75 đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2000 điểm dân cư nông thôn

Quản lý nhà nước trên lĩnh vực đất đai, xây dựng được tăng cường Thực hiện tốt việc quản lý đất đai, cấp phép xây dựng theo quy hoạch; thường xuyên kiểm tra, giám sát các trường hợp xây dựng không phép, sai phép; xử lý kiên quyết đối với các trường hợp vi phạm; tình hình vi phạm về trật tự xây dựng trên địa bàn huyện được giảm đáng kể

Quản lý nhà nước về tài nguyên - môi trường đạt được nhiều kết quả tích cực Hoàn thành công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các trường hợp đủ điều kiện Ý thức người dân và các doanh nghiệp về bảo vệ môi trường được nâng lên, thực hiện nếp sống văn minh đô thị, giữ gìn vệ sinh môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp - an toàn Thường xuyên kiểm tra, giám sát về môi trường, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Chương trình nước sạch, nước hợp vệ sinh cũng được quan tâm, đa số các hộ dân sử dụng mạch nước ngầm, giếng khoan và chuyển dần sang sử dụng nước sạch theo chủ trương của thành phố

Công tác chăm lo đời sống cho nhân dân và diện chính sách đạt được nhiều kết quả thiết thực Hoạt động văn hóa thông tin - thể dục thể thao tiếp tục phát triển Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” ngày càng phát triển, xây dựng ý thức cộng đồng, tình làng nghĩa xóm, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, góp phần đẩy lùi tội phạm và tệ nạn

xã hội; hoạt động phong trào quần chúng ngày càng thiết thực và hiệu quả

Công tác thông tin, tuyên truyền, cổ động đạt hiệu quả tích cực, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước đi vào cuộc sống Các thiết chế văn hóa - thể thao được đầu tư, có nhiều đóng góp từ nguồn lực xã hội, đã phát huy tác dụng, từng bước đáp ứng nhu cầu học tập,

sinh hoạt, giải trí lành mạnh của nhân dân, việc kết hợp thiết chế văn hóa và thông tin trên các lĩnh vực của đời sống xã hội ngày càng phát triển

Giáo dục - đào tạo chất lượng dạy và học được nâng cao, cơ sở vật chất trường lớp được quan tâm đầu tư, sửa chữa và xây dựng khang trang, từng bước hiện đại, đảm bảo yêu cầu học tập của học sinh trên địa bàn, đã xây dựng được 48 trường đạt chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất; đội ngũ giáo viên

cơ bản đã được chuẩn hóa đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục

Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được quan tâm Chất lượng khám chữa bệnh được nâng lên; hệ thống khám chữa bệnh được đầu tư; cơ

sở vật chất, trang thiết bị y tế được nâng cấp Các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai thực hiện tốt Bệnh viện và nhiều phòng khám tư nhân được xây dựng, góp phần đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho nhân dân ngày càng tốt hơn

Luôn duy trì nghiêm công tác trực sẵn sàng chiến đấu ở hai cấp huyện

và xã theo đúng quy định Tình hình trật tự an toàn xã hội ngày được chú trọng, tích cực phòng chống tệ nạn ma tuý và tệ nạn xã hội Xử lý theo pháp luật các hành vi vi phạm kinh tế, tội phạm hình sự Trật tự an toàn giao thông được giữ vững và phát huy lực lượng chủ chốt góp phần hạn chế tai nạn giao thông, giảm tỷ lệ tử vong

Nhìn chung tình hình văn hóa, xã hội huyện luôn giữ được ổn định và

có nhiều chuyển biến tích cực Đã thực hiện tốt các yêu cầu, nhiệm vụ đề ra nhằm góp phần vào việc hoàn thành nhiệm vụ, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung trên địa bàn huyện Để đạt được những kết quả như trên, ban lãnh đạo huyện đã luôn có những cố gắng tích cực trong hoạt động quản lý nói chung và quản lý ngân sách nói riêng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và góp

phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân tại địa phương [2]