ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- VŨ THỊ MINH NHỮNG BẤT CẬP TRONG CHÍNH SÁCH NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
VŨ THỊ MINH
NHỮNG BẤT CẬP TRONG CHÍNH SÁCH NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH KHOA HỌC QUẢN LÝ
HÀ NỘI - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
VŨ THỊ MINH
NHỮNG BẤT CẬP TRONG CHÍNH SÁCH NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Khoa học Quản lý
Mã số: Đào tạo thí điểm
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Xuân Hằng
HÀ NỘI - 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ, giảng viên và Ban Lãnh đạo của Khoa Khoa học quản lý, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã giảng dạy và tạo một nền tảng kiến thức về chuyên ngành Khoa học quản lý cho tôi trong thời gian học tập
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Phạm Xuân Hằng, giáo viên hướng dẫn trực tiếp của tôi Mặc dù công tác bận rộn nhưng Thầy đã dành rất nhiều thời gian quý báu để tận tình hướng dẫn tôi sửa các lỗi sai mắc phải và gợi ý cho tôi tìm đến những hướng nghiên cứu và tiếp cận hay hơn cho các vấn đề trong luận văn
Luận văn không thể thành công nếu không có sự hỗ trợ nhiệt tình của những người đồng ý tham gia vào quá trình điều tra, khảo sát giúp cho tôi có được những kết quả khảo sát thực tế nhất phản ánh một phần thực trạng về chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp của thành phố Hà Nội
Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn đến các bạn trong lớp QH-2011X chuyên ngành Khoa học Quản lý cùng gia đình đã hỗ trợ và ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thiện luận văn
Do hạn chế về khả năng cũng như thời gian nên luận văn chắc còn nhiều sai sót, vì vậy, tôi kính mong nhận được những ý kiến góp ý của các thầy cô cũng như các bạn để luận văn hoàn thiện hơn
Xin trân trọng cảm ơn!
Trang 4MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 9
1 Lý do chọn đề tài 9
2.Tổng quan về tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Mẫu khảo sát Error! Bookmark not defined
6 Vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined
7 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined
8 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
9 Kết cấu luận văn Error! Bookmark not defined PHẦN NỘI DUNG Error! Bookmark not defined
Chương 1 TIẾP CẬN CHÍNH SÁCH NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP
THẤP……… Erro r! Bookmark not defined
1.1 Những khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.1.1.Khái niệm nhà ở, nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấpError! Bookmark not defined
1.1.2.Khái niệm người thu nhập thấp, hộ thu nhập thấpError! Bookmark not defined 1.1.3.Khái niệm chính sách, chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp Error! Bookmark not defined
1.1.3.1.Các khái niệm về chính sách Error! Bookmark not defined 1.1.3.2.Quy trình của chính sách Error! Bookmark not defined
1.2 Vai trò của các bên hữu quan trong chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp
Error! Bookmark not defined
1.2.1.Vai trò của Nhà nước Error! Bookmark not defined 1.2.2.Vai trò của ngân hàng Error! Bookmark not defined
Trang 51.2.3.Vai trò của nhà đầu tư Error! Bookmark not defined 1.2.4.Vai trò của người thu nhập thấp Error! Bookmark not defined 1.3.Những yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu mua nhà của người dân.Error! Bookmark not defined
1.3.1.Thu nhập Error! Bookmark not defined 1.3.2.Giá nhà ở Error! Bookmark not defined
1.4.Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về phát triển nhà ở cho người thu
nhập thấp Error! Bookmark not defined 1.4.1.Kinh nghiệm của Mỹ và Hà Lan Error! Bookmark not defined 1.4.2.Kinh nghiệm của các nước Châu Á Error! Bookmark not defined 1.4.3 Bài học cho Việt Nam Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined
Chương 2 THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP
CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI Error! Bookmark not defined
2.1 Những đặc điểm kinh tế, xã hội có ảnh hưởng đến nhà ở cho người thu nhâp thấp
Error! Bookmark not defined
2.1.1.Đặc điểm tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2.Đặc điểm về kinh tế xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.2.1.Kinh tế và sự đô thị hóa của thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined 2.1.2.2.Nhà ở Error! Bookmark not defined 2.1.2.3.Tình hình sử dụng đất Error! Bookmark not defined 2.1.3.Đánh giá chung Error! Bookmark not defined 2.1.3.1.Thuận lợi Error! Bookmark not defined 2.1.3.2.Khó khăn Error! Bookmark not defined 2.2 Nhu cầu về nhà ở cho người thu nhập thấp tại thành phố Hà Nội Error! Bookmark not defined
Trang 62.3.Nội dung chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp của thành phố Hà Nội.Error! Bookmark not defined
2.4 Nhận diện những bất cập của chính sách Error! Bookmark not defined 2.4.1.Những bất cập trong quá trình hoạch định chính sáchError! Bookmark not defined
2.4.2.Những bất cập trong quá trình thực thi chính sáchError! Bookmark not defined 2.4.2.1.Thủ tục hành chính phức tạp Error! Bookmark not defined 2.4.2.2.Thiếu đất phát triển nhà ở cho người thu nhập thấpError! Bookmark not defined
2.4.2.3.Thiếu nguồn vốn giá rẻ Error! Bookmark not defined 2.4.2.4.Không thực hiện cam kết ưu đãi về thuế Error! Bookmark not defined 2.4.2.5.Giá nhà ở cho người thu nhập thấp còn cao Error! Bookmark not defined 2.4.2.6.Quản lý nhà ở cho người thu nhập thấp còn hạn chế Error! Bookmark not defined
2.4.3 Những bất cập trong quá trình điều chỉnh chính sách nhà ở cho người thu nhập
thấp Error! Bookmark not defined 2.4.3.1.Ưu tiên về thuế mang tính tạm thời Error! Bookmark not defined 2.4.3.2 Nguồn vốn chính phủ khó tiếp tận Error! Bookmark not defined 2.4.3.3.Chuyển đổi các dự án nhà ở còn chậm Error! Bookmark not defined 2.5.Đánh giá về việc thực hiện chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp Error! Bookmark not defined
2.5.1.Ưu điểm Error! Bookmark not defined 2.5.2.Hạn chế Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined
Chương 3.GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NHÀ
Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP Error! Bookmark not defined
Trang 73.1.Định hướng giải quyết nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội Error!
Bookmark not defined
3.2.Các giải pháp giúp chính sách hoàn thiện Error! Bookmark not defined
3.2.1.Giải pháp cho phát triển quỹ đất Error! Bookmark not defined
3.2.2.Giải pháp về nguồn vốn Error! Bookmark not defined
3.2.2.1.Nguồn vốn ngân sách Error! Bookmark not defined
3.2.2.2.Nguồn vốn kiều hối Error! Bookmark not defined
3.2.2.3.Nguồn vốn từ nhân dân Error! Bookmark not defined
3.2.2.4.Đổi mới cơ chế cho vay vốn đối với người thu nhập thấp Error! Bookmark
not defined
3.2.3.Giải pháp giảm giá nhà Error! Bookmark not defined
3.2.3.1.Thực hiện ưu đãi về thuế Error! Bookmark not defined
3.2.3.2.Bù giá chéo Error! Bookmark not defined
3.2.3.3.Ứng dụng khoa học công nghệ trong xây dựng nhà ở cho người thu nhâp thấpError! Bookmark not defined 3.2.3.4.Đa dạng hóa thị trường nhà ở cho người thu nhập thấpError! Bookmark not
defined
3.2.4.Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với nhà ở cho người thu nhập thấp
………,,,Erro
r! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined
PHẦN KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
PHỤ LỤC 01……… Error!
Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU
Trang 91 BĐS Bất động sản
2 GHB Ngân hàng nhà ở Chính phủ
3 HĐB Cơ quan Nhà ở và Phát triển
4 HUD Tổng công ty Đầu tư và Phát triển đô thị
5 KNHC Công ty nhà ở Hàn Quốc
6 NOXH Nhà ở xã hội
7 TNT Thu nhập thấp
9 UBND Ủy ban nhân dân
10 UCDO Cơ quan cộng đồng nhà ở
11 VAT Thuế giá trị gia tăng
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ngôi nhà có một vị trí vô cùng quan trọng đối với mỗi người dân Việt Nam Từ bao đời nay đã đúc kết lên câu thành ngữ “An cư lạc nghiệp” – có chỗ ở ổn định mới yên tâm chăm lo sự nghiệp Ngôi nhà vừa là nơi cư trú vừa là niềm tin về sự yên ấm, hạnh phúc là điểm tựa trong cuộc sống cũng như đích phấn đấu của mỗi người Được
sở hữu một ngôi nhà của riêng mình là ước muốn lớn lao nhất của mỗi người dân Việt Nam
Việt Nam với dân số hơn 90 triệu dân (2014), trong khi diện tích đất đai lại hạn chế chủ yếu là đồi núi, dân cư tập trung ở phần lớn các đô thị Tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh với hàng triệu người di cư về đô thị để sinh sống, học tập và làm việc khiến cho các vấn đề về an sinh xã hội, nhà ở theo đó mà gia tăng yêu cầu Nhà nước cần có chính sách phù hợp để quản lý đô thị Trong khi đó người có thu nhập thấp lại chiếm
đa số trong xã hội việc giải quyết nhà ở cho người thu nhập thấp ở đô thị là vô cùng quan trọng và cần thiết Theo cuộc khảo sát và thống kê dân số và nhà ở năm 2009 thì nước ta hiện nay đang thiếu trầm trọng về nhà ở Để đất nước phát triển một cách bền vững trong thời gian sắp tới, trước mắt đến năm 2020 nước ta phấn đấu cơ bản trở thành là nước công nghiệp theo hướng hiện đại thì điều kiện cần là vấn đề nhà ở phải được giải quyết một cách toàn diện, ổn định
Tuy nhiên giá nhà đất tại các khu đô thị lớn đặc biệt là thủ đô Hà Nội lại thuộc hàng cao nhất thế giới Vì vậy với mức giá nhà như hiện nay rất nhiều người không có khả năng mua được nhà dù đã cố gắng hết sức Nhà đất không nằm trong tầm với của người trung bình và nghèo nhưng lại làm giàu cho người giàu Trong hoàn cảnh đó chính phủ đã đưa ra một vài chính sách giúp bình ổn giá nhà và giúp giấc mơ có nhà của người dân trở thành hiện thực Tháng 4/2009 chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp (TNT) ra đời nhận được sự đón chào của toàn thể xã hội, nó được đánh giá về sự đúng đắn, kịp thời của Chính phủ về tình hình bất động sản (BĐS) hiện thời Nhà ở cho
Trang 11người thu nhập thấp là một chủ trương có ý nghĩa xã hội lớn của Đảng, Nhà nước và là tâm điểm chú ý của đông đảo người dân Mục tiêu của chính sách là hướng tới một xã hội ai cũng có nhà ở nhằm phục vụ cho nhu cầu hiện đại hoá, nâng cao chất lượng sống cho nguời dân, giải quyết bài toán an sinh xã hội Chính phủ đã có những quy định cụ thể cho việc xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp, thể hiện quyết tâm hiện thực hoá chính sách bằng một loạt các quyết sách tích cực và các hành lang pháp lý, khuyến khích các doanh nghiệp tham gia thực hiện dự án nhà ở cho người thu nhập thấp Hà Nội là một trong những tỉnh thành đầu tiên thực hiện chính sách này Ước vọng có một nơi an cư của hàng triệu người thu nhập thấp ở các khu đô thị đang dần trở thành hiện thực Tuy nhiên đến nay qua năm năm thực hiện chính sách trên nhưng có rất ít người thu nhập thấp được sở hữu nhà ở, số người mua được nhà trên chưa chắc đã là người
có thu nhập thấp Người thu nhập thấp vẫn đang khắc khoải mong mỏi có một căn nhà
mà không đáp ứng được các tiêu chí về việc mua nhà hoặc không có đủ khả năng tài chính để mua nhà theo ưu đãi của Chính phủ Và dường như nhà cho người thu nhập thấp được xây dựng nhưng lại bán cho người có tiền chứ không phải bộ phận người có thu nhập thấp của xã hội, chính sách trên đã bộc lộ nhiều bất cấp
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Hương Anh, Hà Nội: Rà soát, xây dựng lộ trình phát triển nhà ở,
http://hanoimoi.com.vn/Tin-tuc/Bat-dong-san/703867/ha-noi-ra-soat-xay-dung-lo-trinh-phat-trien-nha-o, cập nhật ngày 10/09/2014
2 Đinh Văn Ân (2011), Chính sách phát triển thị trường bất động sản tại Việt
Nam, Hà Nội NXB chính trị Quốc gia
3 Tú Ân, Thúc tiến độ nhà ở xã hội tại Hà Nội,
http://batdongsan.baodautu.vn/thuc-tien-do-nha-o-xa-hoi-tai-ha-noi.html,Cập nhật ngày 10/09/2014
Trang 124 Ban chỉ đạo tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương (2010), Tổng điều tra
dân số và nhà ở năm 2009, Nhà xuất bản thống kê
5 Bộ xây dựng (2009), Thông tư số 10/2009/TT-BXD ngày 15/06/2009 của Bộ
Xây dựng hướng dẫn quản lý dự án đầu tư xây dựng nhà ở sinh viên, nhà ở công nhân khu công nghiệp và nhà ở thu nhập thấp
6 Bộ xây dựng (2013), Thông tư số 02 /2013/TT-BXD, Hướng dẫn việc điều
chỉnh cơ cấu căn hộ các dự án nhà ở thương mại, dự án đầu tư xây dựng khu đô thị và chuyển đổi nhà ở thương mại sang làm nhà ở xã hội hoặc công trình dịch vụ
7 Bộ Bộ xây dựng (2013), Thông tư số 07 /2013/TT-BXD, Hướng dẫn việc xác
định các đối tượng được vay vốn hỗ trợ nhà ở theo Nghị quyết 02/NQ-CP ngày 07/01/2013 của chính phủ
8 Bộ Bộ xây dựng (2014), Thông tư số 08 /2014/TT-BXD, Hướng dẫn thực hiện
nội dung Nghị định số 188/2013/NĐ-CP về phát triển và quản lý nhà ở xã hội
9 Thanh Châu, Hà Nội tăng 5% diện tích nhà ở xã hội,
http://beta.vnmedia.vn/article.asp?NewsId=1366503&CatId=91, cập nhật ngày 04/07/2014
10 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội Việt Nam (2010), Nghị định
71/2010/NĐ-CP Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Nhà ở
11 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội Việt Nam (2009), Nghị quyết
18/2009/NQ-CP Về phát triển nhà ở cho học sinh, sinh viên các cơ sở đào tạo và nhà ở cho công nhân lao động tại các khu công nghiệp tập trung, người thu nhập thấp tại khu vực đô thị
12 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội Việt Nam (2013), Nghị Quyết 02/NQ-CP
Về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu
13 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội Việt Nam (2013), Nghị định số
188/2013/NĐ-CP về phát triển và quản lý nhà ở xã hội
Trang 1314 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội Việt Nam (2013), Nghị quyết số 06 /NQ-CP
ngày 09/01/2013 Về quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011 - 2015) của thành phố Hà Nội
15 Chương trình phát triển liên hợp quốc UNDP (2010), Đánh giá nghèo đô thị
ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh
16 Vũ Chiến, Đẻ thêm thủ tục hành người mua nhà thu nhập thấp,
http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/xa-hoi/de-them-thu-tuc-hanh-nguoi-mua-nha-thu-nhap-thap.html, Cập nhật ngày 17/10/2014
17 Thành Dũng, Ưu đãi nhà thu nhập thấp: Nói thế mà không phải thế,
http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/vef/84604/uu-dai-nha-thu-nhap-thap noi-the-ma-khong-phai-the.html , Cập nhật ngày 10/08/2013
18 Thành Dũng, Giá đắt ngang giá thị trường: Nhà thu nhập thấp ế nặng,
http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/vef/84265/gia-dat-ngang-gia-thi-truong nha-thu-nhap-thap-e-nang.html , Cập nhật ngày 13/08/2013
19 Vũ Cao Đàm (2008), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB
Khoa học kỹ thuật Hà Nội, Hà Nội
20 Vũ Cao Đàm (2011), Kỹ năng phân tích và hoạch định chính sách, NXB thế
giới, Hà Nội
21 Vũ Cao Đàm (2011), Giáo trình khoa học chính sách, NXB Đại học Quốc
gia, Hà Nội
22 Lê Văn Đính và Hồ Kỳ Minh (2013), Xây dựng chính sách nhà ở cho hộ thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, NXB Chính trị Quốc gia
23 Hương Giang, Nhà thu nhập thấp Đặng Xá vừa bàn giao đã ngấm dột, hôi
mốc, http://taichinh.infonet.vn/Bat-dong-san/Nha-thu-nhap-thap-Dang-Xa-vua-ban-giao-da-ngam-dot-hoi-moc-post26162.html, cập nhật ngày 10/09/2014
24 Đỗ Hà, Thấm dột nặng, nhiều hộ dân kêu cứu,
http://hanoimoi.com.vn/Tin-tuc/Xa-hoi/618114/tham-dot-nang-nhieu-ho-dan-keu-cuu, cập nhật ngày 20/12/2013