Tác động biến đổi khí hậu đến ngành trồng lúa tại tỉnh Lào Cai và đề xuất giải pháp ứng phó Đặng Thị Thanh Hoa Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Luận văn ThS Chuyên ngành: Khoa học môi
Trang 1Tác động biến đổi khí hậu đến ngành trồng lúa tại tỉnh Lào Cai và đề xuất giải pháp ứng phó
Đặng Thị Thanh Hoa
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Luận văn ThS Chuyên ngành: Khoa học môi trường; Mã số 60 44 03 01
Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Thắng
Năm bảo vệ: 2013
Abstract Thu thập tài liệu, số liệu tổng hợp thông tin về điều kiện tự nhiên, môi
trường, sự phát triển kinh tế - xã hội, diễn biến, dao động và xu thế diễn biến của các yếu tố khí hậu, kịch bản Biến đổi khí hậu (BĐKH) của tỉnh Lào Cai Đánh giá tác động của các yếu tố và hiện tượng khí hậu đến cây lúa ở Lào Cai Xác định xu thế tác động của BĐKH đến thời gian sinh trưởng, năng suất lúa theo các kịch bản BĐKH ở
tỉnh Lào Cai đến năm 2040 Đề xuất một số giải pháp ứng phó
Keywords Khoa học môi trường; Biến đổi khí hậu; Trồng lúa; Lào Cai
Trang 2MỞ ĐẦU
Biến đổi khí hậu (BĐKH) tác động đến những yếu tố cơ bản của đời sống nhân loại trên phạm vi toàn cầu như nước, lương thực, sức khỏe và môi trường Nghiên cứu dự báo của IPCC (2007) và báo cáo đánh giá tác động kinh tế do biến đổi khí hậu, báo cáo phát triển thế giới năm 2010 (WB, 2010, WB, 2010a) và nhiều nghiên cứu khác cho thấy BĐKH đang gây ra những thảm họa mang tính toàn cầu
về thiên nhiên, môi trường, đe dọa cuộc sống hàng triệu người trên khắp hành tinh,
có thể làm bùng nổ các làn sóng di cư, thậm chí đe dọa sự tồn tại của nhiều quốc gia
ở vị trí thấp so với mực nước biển Kết quả đánh giá từ các nghiên cứu này dự báo rằng đến năm 2050, khoảng 150 triệu người có thể phải rời khỏi những khu vực duyên hải do nước biển dâng làm ngập lụt, sạt lở đất và xâm nhiễm mặn Đến năm
2080, sản lượng ngũ cốc sẽ giảm 2 - 4% trong khi giá ngũ cốc có thể tăng 13 - 45%,
và nạn đói có thể tác động đến 35 - 60% dân số thế giới; mực nước biển dâng nhanh
có thể gây ngập lụt và xâm nhập mặn ở những vùng đất thấp do đó ảnh hưởng đến nông nghiệp, công nghiệp và hệ thống kinh tế - xã hội trong tương lai Nếu dự báo này xảy ra, biến đổi khí hậu sẽ gây ra những thay đổi lớn ở một số khu vực trên thế giới, đẩy nhiều vùng trở thành các khu vực đói nghèo do thiên tai, hạn hán,
Việt Nam, một nước đang phát triển trong thời kỳ công nghiệp hóa, nằm trong nhóm nước dễ bị tổn thương do BĐKH Theo các kịch bản BĐKH đối với nhiệt độ và lượng mưa được xây dựng cho bảy vùng khí hậu của Việt Nam (Tây Bắc, Đông Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ), lượng mưa mùa khô có thể giảm ở hầu hết các vùng khí hậu của nước ta
Trang 3đã xảy ra, gây thiệt hại về cả người và của như những đợt rét kéo dài làm chết hàng ngàn gia súc, những trận lụt ngày càng dữ dội, liên tiếp xảy ra ở khu vực phía Bắc Cũng theo kết quả nghiên cứu của Ban liên chính phủ về BĐKH lần thứ 4 (IPCC AR4) 2007 thì năng suất lúa sẽ bị giảm khoảng 10% khi nhiệt độ không khí tăng
phải chịu nhiều tác động do BĐKH gây ra
Việc kịp thời đưa ra những nhận định, đánh giá các tác động của BĐKH đối với môi trường tự nhiên có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển kinh tế, đời sống của
người dân là vô cùng quan trọng Do đó, đề tài: “Tác động biến đổi khí hậu đến
ngành trồng lúa tại tỉnh Lào Cai và đề xuất giải pháp ứng phó” với mục tiêu
đánh giá tác động của BĐKH đối với ngành trồng lúa tại tỉnh Lào Cai bao gồm tác động đến diện tích, năng suất lúa, và lựa chọn giống cây trồng thích hợp có hiệu quả kinh tế cao phù hợp với tình hình biến đổi của khí hậu, là nghiên cứu có ý nghĩa, mang tính thiết thực đối với các nhà quản lý tại địa phương Đó cũng là những đề xuất ban đầu làm tiền đề để ứng dụng nghiên cứu trong các lĩnh vực, dự án, công trình nghiên cứu khác về BĐKH tại địa phương và cho các địa phương khác trong
cả nước
Cấu trúc trong khóa luận gồm có 3 chương chính:
Chương 1 Tổng quan tài liệu
Chương 2 Mục tiêu, đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu
Chương 3 Tác động của BĐKH đến ngành trồng lúa và đề xuất giải pháp ứng phó
Trang 4TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt
1 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011), Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng
cho Việt Nam
2 Chi cục thống kê tỉnh Lào Cai (2012), Niên giám thống kê tỉnh Lào Cai
xuất bản khoa học và kỹ thuật, Hà Nội
4 Nguyễn Việt Nam (2013), Đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương với biến đổi khí hậu làm cơ sở xây dựng các chính sách và hoạt động hỗ trợ hiệu quả cho các vùng chịu tác động của biến đổi khí hậu Đề tài trong nhiệm vụ ứng phó với BĐKH lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn 2011-2015
5 Nguyễn Văn Thắng (2010), Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến các
điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và đề xuất các giải pháp chiến lược phòng tránh, giảm nhẹ và thích nghi, phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội ở Việt Nam, Đề tài cấp Nhà nước KC.08/06-10, Hà Nội, 2010
dựng và triển khai các kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu trong các lĩnh vực Nông nghiệp, Thủy sản Đề tài trong nhiệm vụ ứng phó với BĐKH lĩnh vực Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giai đoạn 2011-2015
7 Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai (2012), Báo cáo sản xuất lúa
các năm
Trang 510 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai (2012), Kế hoạch hành động triển
khai thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH tỉnh Lào Cai
11 Trần Văn Thể (2009), Nghiên cứu tác động của BĐKH đến nông nghiệp và giải
pháp ứng phó (Trồng trọt) Báo cáo tổng kết Dự án UNDP – MARD
12 Trần Thục và nnk (2011), Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước
Việt Nam, Viện Khoa học khí tượng Thủy văn và Môi trường, Hà Nội
13 Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (2012), Tác động của biến đổi khí hậu
tới tăng trưởng và phát triển kinh tế ở Việt Nam đến năm 2050, Nhà xuất bản Thống
kê, Hà Nội
14 Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường (2012), Tài liệu hướng dẫn
đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích ứng, Nhà
xuất bản Tài nguyên – Môi trường và bản đồ Việt Nam, Hà Nội
Tiếng Anh
15 Gerrit Hoogenboom, J.W.Jones, Cheryl Porter (2010), DSSAT v4.5 Overview
16 WWF-India (2010), Impacts of Climate Change on Growth and Yield of Rice
and Wheat in the Upper Ganga Basin